Đề tài Phân dạng bài toán Hoá học lớp 8

<span class='text_page_counter'>(1)</span>-. Phần I : đặt vấn đề I. lý do chọn đề tài Sự nghiệp xây dựng ở nước ta đang phát triển với tốc độ ngày càng cao, với qui m« ngµy cµng lín vµ ®ang ®­îc tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn c¸ch m¹ng khoa häc kü thuật phát triển như vũ bão nó tác động một cách toàn diện lên mọi đối tượng, thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội. Một trong những trọng tâm của sự phát triển đất nước là đổi mới nền giáo dục, phương hướng giáo dục của Đảng, Nhà nước và của ngành giáo dục & đào tạo trong thời gian trước mắt cũng như lâu dài là đào tạo những con người " Lao động, tự chủ, sáng tạo" có năng lực thích ứng với nền kinh tế thị trường, có năng lực giải quyết được những vấn đề thường gặp, tìm được việc làm, biết lập nghiệp và cải thiện đời sống một ngày tốt hơn. Để bồi dưỡng cho học sinh năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, lý luận dạy học hiện đại khẳng định: Cần phải đưa học sinh vào vị trí chủ thể hoạt động nhận thức, học trong hoạt động. Học sinh bằng họat động tự lực, tích cực của mình mà chiÕm lÜnh kiÕn thøc . Qu¸ tr×nh nµy ®­îc lÆp ®i lÆp l¹i nhiÒu lÇn sÏ gãp phÇn h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cho häc sinh n¨ng lùc t­ duy s¸ng t¹o. Tăng cường tính tích cực phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh trong quá trình học tập là một yêu cầu rất cần thiết, đòi hỏi người học tích cực, tự lực tham gia sáng tạo trong quá trình nhận thức. Bộ môn Hoá học ở phổ thông có mục đích trang bị cho học sinh hÖ thèng kiÕn thøc c¬ b¶n, bao gåm c¸c kiÕn thøc vÒ cÊu t¹o chÊt, ph©n lo¹i chÊt vµ tÝnh chÊt cña chóng. ViÖc n¾m v÷ng c¸c kiÕn thøc c¬ b¶n gãp phÇn n©ng cao chÊt lượng đào tạo ở bậc phổ thông, chuẩn bị cho học sinh tham gia các hoạt đông sản xuất và các hoạt động sau này. Để đạt được mục đích trên, ngoài hệ thống kiến thức về lý thuyết thì hệ thống bµi tËp Ho¸ häc gi÷ mét vÞ trÝ vµ vai trß rÊt quan träng trong viÖc d¹y vµ häc Ho¸ häc ở trường phổ thông nói chung, đặc biệt là ở lớp 8 trường THCS nói riêng. Bài tập Hoá học giúp người giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, Từ đó phân loại học sinh để có kế hoạch sát với đối tượng. Qua nghiên cứu bài tập Hoá học bản th©n t«i thÊy râ nhiÖm vô cña m×nh trong gi¶ng d¹y còng nh­ trong viÖc gi¸o dôc häc sinh. Người giáo viên dạy Hoá học muốn nắm vững chương trình Hoá học phổ thông, thì ngoài việc nắm vững nội dung chương trình, phương giảng dạy còn cần nắm vững các bài tập Hoá học của từng chương, hệ thống các bài tập cơ bản nhất và cách giải tæng qu¸t cho tõng d¹ng bµi tËp, biÕt sö dông bµi tËp phï hîp víi tõng c«ng viÖc: Luyện tập, kiểm tra , nghiên cứu... nhằm đánh giá trình độ nắm vững kiến thức của học sinh. Từ đó cần phải sử dụng bài tập ở các mức khác nhau cho từng đối tượng học sinh kh¸c nhau: Giái, Kh¸ , TB, YÕu. Bµi tËp Ho¸ häc rÊt ®a d¹ng phong phó song víi nh÷ng nhËn thøc trªn, lµ mét giáo viên giảng dạy tại trường THCS Mỹ Hội. Tôi thấy chất lượng đối tượng học sinh ở đây chưa đồng đều, một số học sinh vận dụng kiến thức để giải bài toán Hoá học chưa được thành thạo. Vì vậy muốn nâng cao chất lượng người giáo viên cần suy nghĩ Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 1 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> -. tìm ra phương pháp giảng dạy, Phân loại các dạng bài tập Hoá học phù hợp với đặc ®iÓm cña häc sinh, nh»m ph¸t triÓn n¨ng lùc t­ duy, s¸ng t¹o vµ g©y høng thó häc tËp cho c¸c em. Từ những vấn đề trên, với mong muốn góp phần nhỏ bé của mình vào việc tìm tòi phương pháp dạy học thích hợp với những điều kiện hiện có của học sinh, nhằm phát triển tư duy của học sinh THCS giúp các em tự lực hoạt động tìm tòi chiếm lĩnh tri thức, tạo tiền đề quan trọng cho việc phát triển tư duy của các em ở các cấp học cao hơn góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo của địa phương. Nên tôi đã chọn đề tµi: " Ph©n d¹ng bµi to¸n Ho¸ häc líp 8 ".. II. Nhiệm vụ của đề tài: 1, Nªu lªn ®­îc c¬ së lý luËn cña viÖc ph©n d¹ng c¸c bµi to¸n Ho¸ häc trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc 2, TiÕn hµnh ®iÒu tra t×nh h×nh n¾m v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cña häc sinh 8 ë trường THCS . 3, HÖ thèng bµi to¸n Ho¸ häc theo tõng d¹ng. 4, Bước đầu sử dụng việc phân loại các dạng bài toán Hoá học, nhằm giúp cho học sinh lĩnh hội các kiến thức một cách vững chắc và rèn luyện tính độc lập hành động và trí thông minh của học sinh.. III. Đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối 8 ở trường THCS Mỹ Hội. IV Mục đích của đề tài: Phân dạng các bài toán Hoá học nhằm nâng cao chất lượng học tập môn hoá häc cña häc sinh líp 8 THCS V. Gi¶ thuyÕt khoa häc: Việc phân dạng các bài toán Hoá học sẽ đạt được hiệu quả cao và sẽ là tiền đề cho viÖc ph¸t triÓn n¨ng lùc trÝ tuÖ cña häc sinh ë cÊp häc cao h¬n khi gi¸o viªn sö sụng linh hoạt và hợp lý hệ thống các dạng bài tập hoá học theo mức độ của trình độ tư duy của học sinh phù hợp với đối tượng học sinh lớp 8 THCS. VI. Phương pháp nghiên cứu Trong đề tài này tôi đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: Ph©n tÝch lý thuyÕt, ®iÒu tra c¬ b¶n, tæng kÕt kinh nghiÖm s­ ph¹m vµ sö dông mét sè phương pháp thống kê toán học trong việc phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm v.v.. . Tham khảo các tài liệu đã được biên soạn và phân tích hệ thống các dạng bài toán hoá học theo nội dung đã đề ra. Trên cơ sở đó tôi đã trình bày các dạng bài toán hoá học đã sưu tầm và nghiên cứu để nâng cao khả năng, trí tuệ của học sinh. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 2 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> -. VII. Bµi to¸n ho¸ häc vµ vai trß cña nã Trong viÖc ph¸t triÓn t­ duy cña häc sinh Mét sè häc sinh cã t­ duy ho¸ häc ph¸t triÓn lµ n¨ng lùc quan s¸t tèt, cã trÝ nhí lô-gíc, nhạy bén, có óc tưởng tượng linh hoạt phong phú, ứng đối sắc xảo với các vấn đề của hoá học và làm việc có phương pháp. Bài toán hoá học được xếp trong giảng dạy là một trong hệ thống các phương pháp quan trọng nhất, để nâng cao chất lượng giảng dạy và nó có những tác dụng rất to lín. 1. Bài toán hoá học có tác dụng làm cho học sinh hiểu sâu sắc các khái niệm đã häc. Học sinh có thể học thuộc lòng các định nghĩa của khái niệm nhưng nếu không thông qua việc giải bài tập, học sinh chưa thể nào nắm vững được cái mà học sinh đã thuộc. 2. Bài toán hoá học mở rộng sự hiểu biết một cách sinh động, phong phú và không làm nặng nề khối lượng kiến thức của học sinh. 3. Bài toán hoá học có tác dụng củng cố kiến thức cũ một cách thường xuyên và hÖ thèng ho¸ c¸c kiÕn thøc ho¸ häc. 4. Bài toán hoá học thúc đẩy thường xuyên sự rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, cần thiết vÒ ho¸ häc. ViÖc gi¶i quyÕt c¸c bµi tËp ho¸ häc gióp häc sinh tù rÌn luyÖn c¸c kỹ năng viết phương trình hoá học, nhớ các ký hiệu hoá học nhớ các hoá trị của c¸c nguyªn tè, kü n¨ng tÝnh to¸n v.v... 5. Bài toán hoá học tạo điều kiện để tư duy phát triển, khi giải một bài toán hoá häc b¾t buéc ph¶i suy lý, quy n¹p, diÔn dÞch, lo¹i suy. 6. Bài toán hoá học có tác dụng giáo dục tư tưởng cho học sinh vì giải bài tập hoá học là rèn luyện cho học sinh tính kiên nhẫn, trung thực trong lao động học tập, tính sáng tạo khi sử lý các vấn đề đặt ra. Mặt khác rèn luyện cho học sinh tính chÝnh x¸c cña khoa häc vµ n©ng cao lßng yªu thÝch m«n häc.. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 3 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> -. Phần II. Nội dung đề tài. Ph©n d¹ng c¸c lo¹i bµi to¸n ho¸ häc trong gi¶ng d¹y ho¸ häc líp 8 ë trung häc c¬ së A. D¹ng 1: TÝnh theo c«ng thøc hãa häc. I . Tìm khối lượng nguyên tố trong a g hợp chất VÝ dô: TÝnh sè gam cacbon C cã trong 11g khÝ cacbonic CO2 ( C = 12; O = 16). Nghiên cứu đề bài: Dựa vào tỉ lệ số mol hoặc tỷ lệ khối lượng giữa cacbon và khí cacbonic trong c«ng thøc CO2. Hướng dẫn giải C¸ch 1 Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Viết CTHH của chất. KhÝ cacbonic cã CTHH: CO2 Bước 2: Tính khối lượng mol của hợp 1 mol CO2 có chứa 1 mol C chất và khối lượng của nguyên tố trong 1 44 g CO2 có chứa 12 g C 11 g CO2 cã chøa x g C mol chÊt Bước 3; Lập quan hệ với số liệu của đầu bµi.  x=3  Cã 3g C trong 11 g CO2. Bước 4: Trả lời C¸ch 2 Xác định lời giải Lêi gi¶i 11 Bước 1: Qui số gam đầu bài cho ra mol  0,25mol nCO 2 = Bước 2: Viết CTHH của chất. Tính M 44 Bước 3: Lập quan hệ tỷ lệ mol giữa MCO2 = 44 g nguyên tố và hợp chất. Tìm khối lượng 1 mol CO2 cã chøa 1 mol C ch­a biÕt. 0,25mol CO2 cã chøa 0,25 g C Bước 4: Trả lời MC = 0,25.12 = 3g Cã 3g C trong 11 g CO2. II. Tìm khối lượng hợp chất để trong đó có chứa a mol nguyên tố: Ví dụ: Cần lấy bao nhiêu gam CO2 để trong đó có chứa 24g nguyên tố cacbon? Nghiên cứu đề bài: Dựa vào tỷ lệ số mol hoặc tỷ lệ khối lượng giữa nguyên tố và hợp chÊt Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 4 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> -. Hướng dẫn giải C¸ch 1 Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Viết CTHH của chất. Tính M, CTHH : CO2 có : M = 44g nªu ý nghÜa ( cã liªn quan tíi chÊt t×m) Bước 2: Lập quan hệ với số liệu của đầu 1 mol CO2 có chứa 1 mol C 44 g CO2 cã chøa 12g C bµi. x g CO2 cã chøa 24 g C 44 TÝnh x x = .24 = 88 g 12. Bước 3: Trả lời. CÇn 88 gam CO2. C¸ch 2 Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Qui số gam đầu bài cho ra mol M C = 12g => nC = 24:12 = 2 mol Bước 2: Viết CTHH của chất. Tính M, nªu ý nghÜa cña CTHH MCO2 = 44g Bước 3: Lập quan hệ tỷ lệ mol giữa 1mol CO2 có chứa 1 mol C nguyªn tè vµ hîp chÊt. suy ra sè mol 2 mol CO2 <= 2 mol C chÊt Bước 4: Tính khối lượng m = n.M Bước 5: Trả lời m CO2 = n . M = 2 . 44 = 88 g CÇn 88 g CO2. III. Tính tỷ lệ % về khối lượng m của mỗi nguyªn tè trong hîp chÊt: Ví dụ : Tính tỷ lệ % về khối lượng của Hiđrô trong hợp chất H2SO4 Nghiên cứu đầu bài: Dựa vào tỷ lệ khối lượng giữa hiđro và axit để tính tỷ lệ % Hướng dẫn giải C¸ch 1 Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Viết CTHH của chất. Tính M CTHH : H2SO4 của hợp chất. Khối lượng hiđro có trong M = 98 g M cña chÊt MH = 2.1 = 2g 2 Bước 2: Tìm tỷ lệ % % H = .100  2,04% 98. Bước 3: Trả lời. H chiếm 2,04 % về khối lượng H2SO4. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 5 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> -. C¸ch 2 Xác định lời giải Lêi gi¶i Tương tự giải bài toán tìm số gam CTHH : H2SO4 nguyªn tè trong hîp chÊt M = 98 g 1mol H2SO4 cã chøa 2 mol H 98 g H2SO4 cã chøa x g H => x =. 2 .100  2,04% 98. H chiếm 2,04 % về khối lượng H2SO4. IV. Bài toán so sánh hàm lượng nguyên tố trong hợp chất khác nhau VÝ dô: Cã 3 lo¹i ph©n bãn ho¸ häc sau: NH4NO3 ; (NH4)2SO4 ; NH4Cl trong hợp chất nào chứa nhiều hàm lượng nitơ hơn. Nghiên cứu đầu bài: Tính tỷ lệ % khối lượng của N, suy ra chất nào có nhiều N hơn Hướng dẫn giải Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Tính tỉ lệ % của N trong từng * NH4NO3 28 hîp chÊt % N = .100%  35% (1) 80. * (NH4)2 SO4 %N= * NH4Cl %N=. 28 .100%  21,21% (2) 132 28 .100%  26,16% (3) 53,5. Bước 2: So sánh tỉ lệ % của N trong các Vậy từ (1),(2),(3) kết luận hàm lượng N hîp chÊt trªn vµ kÕt luËn cã trong NH4NO3 lµ lín nhÊt B. d¹ng 2: Bµi to¸n vÒ lËp c«ng thøc ho¸ häc. I. Bài toán lập công thức hoá học khi biết tỷ lệ % về khối lượng của c¸c nguyªn tè t¹o nªn chÊt Dạng bài toán này liên quan đến: x : y : z = % A : % B : %C MA. MB. MC. Ví dụ: Lập CTHH của hợp chất trong đó S chiếm 40% ; O chiếm 60% về khối lượng ? Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 6 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> -. Nghiên cứu đề bài: Tính số nguyên tử của từng nguyên tố dựa vào tỷ lệ % khối lượng trong tõng nguyªn tè Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Viết CTHH dạng tổng quát với x,y ch­a biÕt - Bước 2: Tìm tỷ lệ x : y Bước 3: Viết CTHH đúng. Lêi gi¶i CTHH tæng qu¸t: SxOy Ta cã : x : y=. %S MS. =. %O MO. = 40 = 60 = 1:3 32. 16. VËy CTHH lµ SO3 II. Bài toán xác định tên chất:. Ví dụ: Cho 6,5 g một ,kim loại hoá trị II vào dd H2SO4 dư ngươid ta thu được 2,24 lít H2. Xác định tên kim loại ? Hướng dẫn giải. Xác định lời giải Bước 1: Hướng dẫn học sinh đổi ra số mol theo sè liÖu ®Çu bµi. Lêi gi¶i nR = n H2 =. Bước 2: - ViÕt PTHH - T×m nguyªn tè ch­a biÕt. 6,5 R. 2,24 =0,1 mol 22,4. R + H2SO4  RSO4 + H2 1mol 1mol 0,1 mol 0,1mol. Bước 3: Trả lời. R=. 6,5 = 65 VËy R lµ Zn 0,1. C¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1 : Cho c¸c «xit sau FeO; Fe2O3 ; Fe3O4. Trong c¸c «xit trªn «xit nµo cã tû lÖ Fe. nhiÒu h¬n c¶ A. FeO ; B. Fe2O3 ; C . Fe3O4 Bài 2: Trong nông nghiệp người ta có thể dùng CuSO4 như một loại phân bón vi lượng để bón ruộng, làm tăng năng suất cây trồng. Nếu dùng 8 g chất này thì có thể đưa vào đất bao nhiêu gam Cu ? A. 3,4 g;. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. B.. 3,2 g ;. C. 3,3 g. 7 Lop8.net. D. 4,5. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> -. Bài 3: Một loại quặng sắt có chứa 90% là Fe3O4 . Khối lượng sắt có trong 1 tấn. quặng đó là : A.  0,65 tÊn; B.  0,6517 tÊn ; C.  0,66 tÊn ; D.  0,76 tÊn; Bài 4: Thành phần % về khối lượng của các nguyên tố Cu; S và O có trong CuSO4 lần lượt là: A. 30% ; 30% vµ 40% B. 25% ; 25% vµ 50% C 40% ; 20% vµ 40% D; Tất cả đều sai C. Dạng 3: Bài toán cơ bản về mol, khối lượng mol và. thÓ tÝch mol chÊt khÝ I. TÝnh sè mol chÊt trong mg chÊt VÝ dô: TÝnh sè mol ph©n tö CH4 cã trong 24 g CH4 Nghiªn cø ®Çu bµi: BiÓu thøc cã liªn quan m = nM Hướng dẫn giải Xác định lời giải n Bước 1: Viết biểu thức tính m rút ra n n=. Lêi gi¶i. M. Bước 2: Tính M. M CH4 = 16g. Bước 3: Tính n và trả lời. n=. 24  1,5mol 16. VËy 24 g CH4 chøa 1,5 mol CH4 II. Tính khối lượng của n mol chất. Ví dụ : Tính khối lượng của 5mol H2O. Nghiªn cøu ®Çu bµi: BiÓu thøc cã liªn quan m = n.M Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Xác định khối lượng của 1 mol H2O - ViÕt CTHH - Tính khối lượng mol M Bước 2: Xác định khối lượng của 5 mol H2O vµ tr¶ lêi Bước 3: Tính n và trả lời. Lêi gi¶i H2O M = 18g m = 5.18 = 90g. Vậy 5mol mol H2O có khối lượng 90g. III. TÝnh sè nguyªn tö hoÆc sè ph©n tö cã chøa trong n mol chÊt. VÝ dô: TÝnh sè ph©n tö CH3Cl cã trong 2 mol ph©n tö CH3Cl Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 8 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> -. Nghiên dứu đầu bài: Biểu thức có lien quan đến A = n.6.1023 Hướng dẫn giải Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Xác định số phân tử hoặc số nguyªn tö cã trong 1 mol chÊt N = 6.1023 Bước 2: Xác định số phân tử hoặc số nguyªn tö cã trong n mol chÊt Bước 3: Tính A trả lời. A = n.6.1023 = 2.6.1023 VËy : 2mol CH3Cl chøa 12.1023 ph©n tö CH3Cl. IV. T×m sè mol cã trong A nguyªn tö hoÆc ph©n tö VÝ dô: TÝnh sè mol H2O cã trong 1,8.1023 ph©n tö H2O. Nghiên cứu đề bài : Bài toán có liên quan đến biểu thức A = n.6.1023 Hướng dẫn giải Xác định lời giải Lêi gi¶i 23 Bước 1: Xác định số phân tử hoặc số NH 2 O= 6.10 nguyªn tö cã trong 1 mol chÊt Bước 2: Xác định số mol có A phân tử Bước 3: Trả lời. A 1,8.10 23  0,3 mol n=  N 6.10 23. Cã 0,3 mol H2O trong 1,8.1023 ph©n tö H2O. V. T×m sè mol cã trong A nguyªn tö hoÆc ph©n tö Ví dụ: Tính khối lượng của 9.1023 nguyên tử Cu: Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Viết công thức tính m Bước 2: Tính M và n. Lêi gi¶i m =n.M MCu = 64g nCu =. Bước 3: Tính m và trả lời. 9.10 23  1,5mol 6.10 23. mCu = 1,5.64 = 96 g. VI. TÝnh thÓ tÝch mol chÊt khÝ ë §KTC VÝ dô: TÝnh thÓ tÝch cña 3 mol khÝ trong V lÝt khÝ CH4 ë §KTC? Nghiên cứu đề bài: Biêu thức có liên quan V = n.22,4 Hướng dẫn giải. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 9 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> -. Xác định lời giải Bước 1: Xác định thể tích của 1 mol chÊt khÝ ë §KTC. Lêi gi¶i 22,4 lÝt. Bước 2: Xác định thể tích của 3 mol V = n.22,4 = 3. 22,4 = 6,72 lít chÊt khÝ ë §KTC. C¸c bµi tËp tù gi¶i Bài 1: Cho lượng các chất sau a, 0,15 mol ph©n tö CO2 b, 0,2 mol ph©n tö CaCO3 c, 0,12 mol ph©n tö O2 d, 0,25 mol ph©n tö NaCl Số phân tử trong những lượng chất trên lần lượt là A. 0,9.1023 ; 1,3.1023 ; 0,072. 1023 ; 1,5. 1023 B. 0,8. 1023 ; 1,2. 1023; 0,72. 1023 ; 1,5. 1023 C. 0,9. 1023 ; 1,4. 1023; 0,72. 1023 ; 1,5. 1023 D. 0,9. 1023 ; 1,2. 1023; 0,72. 1023 ; 1,5. 1023. Bài 2: Cho lượng các chất sau: a, 0,25 mol ph©n tö N2 b, 0,5 mol ph©n tö O2 c, 0,75 mol ph©n tö Cl2 d, 1 mol ph©n tö O3 Thể tích ở đktc của những lượng chất trên lần lượt là: A. 5,6 lÝt; 11,2 lÝt; 16,8 lÝt vµ 22,4 lÝt B. 11,2 lÝt; 11,2 lÝt; 16,8 lÝt vµ 22,4 lÝt C. 5,6 lÝt; 5,6 lÝt; 16,8 lÝt vµ 22,4 lÝt D. 5,6 lÝt; 11,2 lÝt; 0,56 lÝt vµ 11,2 lÝt. Bµi to¸n tÝnh theo phương trình hoá học Tìm số mol của chất A theo số mol xác định của 1 chất bất kỳ trong PTHH. D. D¹ng 4 :. I.. Ví dụ: Tính số mol Na2O tạo thành nếu có 0,2 mol Na bị đốt cháy Nghiªn cøu ®Çu bµi: TÝnh sè mol Na2O dùa vµo tû lÖ sè mol gi÷a sè mol Na vµ sè mol Na2O trong PTHH. Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Viết PTHH xảy ra. Lêi gi¶i 4Na + O2  2 Na2O. Bước 2: Xác định tỷ lệ số mol giữa chất 4mol cho vµ chÊt t×m Bước 3: Tính n chất cần tìm 0,2 mol Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 10 Lop8.net. 2mol 0,1 mol GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> -. Bước 4: trả lời. Cã 0,1 mol Na2O. II.. Tìm số g của chất A theo số mol xác định của 1 chất bất kỳ trong PTHH Ví dụ: Tính số g CH4 bị đốt cháy .Biết rằng cần dùng hết 0,5 mol O2 và s¶n phÈm t¹o thµnh lµ CO2 vµ H2O ? Hướng dẫn giải. Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Viết PTHH xảy ra CH4 + 2O2  CO2 + 2H2O Bước 2: Xác định tỷ lệ số mol giữa chất 1mol 2mol cho vµ chÊt t×m Bước 3: Tính n chất cần tìm 0,25 mol 0,5 mol Bước 4: Trả lời m CH4 = 0,25.16 = 4g. III. T×m thÓ tÝch khÝ tham gia hoÆc t¹o thµnh VÝ dô: TÝnh thÓ tÝch khÝ H2 ®­îc t¹o thµnh ë §KTC khi cho 2,8 g Fe t¸ca dông víi dd HCl d­ ? Hướng dẫn giải. Xác định lời giải Bước 1: Hướng dẫn học sinh đổi ra số mol Fe Bước 2: Tính số mol H2 - ViÕt PTHH - T×m sè mol H2 Bước 3: Tính thể tích của H2 Bước 4: Trả lời. Lêi gi¶i nFe =. 2,8  0,05mol 56. Fe + 2HCl  FeCl2 + H2 1mol 1mol 0,05 mol 0,05mol V H 2 = 0,05.22,4 = 1,12lÝt Cã 1,12 lÝt H2 sinh ra. IV. Bài toán khối lượng chất còn dư Ví dụ: Người ta cho 4,48 lít H2 đi qua bột 24gCuO nung nóng. Tính khối lượng chất rắn thu được sau phản ứng. Biết phản ứng sảy ra hoàn toàn ? PTHH: n H2 =. 4,48 =0,2 mol ; 22,4. Gi¶i H2 + CuO  Cu + H2O n CuO =. 24 =0,3 mol 80. Theo PTHH tû lÖ ph¶n øng gi÷a H2 vµ CuO lµ 1: 1. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 11 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> -. VËy CuO d­ : 0,3 - 0,2 = 0,1 mol . Sè mol Cu ®­îc sinh ra lµ 0,2 mol mCuO = 0,1 .80 = 8 g, mCu = 0,2.64 = 12,8 g Vậy khối lượng chất rắn sau phản ứng là: 8 + 12,8 ; 20,8 g. C¸c bµi tËp tù gi¶i Bài 1: Nếu cho 16,25 g Zn tham gia phản ứng thì khối lượng HCl cần dùng là bao nhiªu ? A. 18,25 g B. 18,1 g C. 18,3 g D. 15g Bài 2: Cho m g hỗn hợp CuO và FeO tác dụng với H2 tác dụng với H2 ở nhiệt độ thích hợp. Hỏi nếu thu được 29,6g hỗn hợp 2 kim loại trong đó Fe nhiều hơn Cu là 4 g thì cần dùng bao nhiêu lít H2 ở ĐKTC và khối lượng m là bao nhiêu ? Bµi 3: KÏm «xit ®­îc ®iÒu chÕ b»ng c¸ch nung bôi kÏm víi kh«ng khÝ trong lß đặc biệt. Tính lượng bụi kẽm cần dùng để điều chế được 40,5 kg kẽm ôxit. Biết rằng bôi kÏm chøa 2 % t¹p chÊt? e. D¹ng 5: Bµi to¸n vÒ dung dÞch. và nồng độ dung dịch I. Tính độ tan của chất Ví dụ: Tính độ tan của CuSO4 ở 200 C. Biết rằng 5 g nước hoà tan tối đa 0,075 g CuSO4 để tạo thành dung dịch bão hoà. Nghiên cứu đầu bài: Tính số g chất tan tối đa trong 100g dung môi, suy ra độ tan hoÆc tÝnh theo c«ng thøc: §é tan T =. m CT .100 m dm .. Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Xác định điều kiện đầu bài cho Bước 2: Tính M khối lượng chất tan xg trong 100 g dung m«i. Lêi gi¶i 5g H2O hoµ tan ®­îc 0,075 g CuSO4 100 g '' '' '' '' '' xg. Bước 3: Tính x Bước 4: Trả lời. x =. 0,075.100  1,5 g 5. Vậy ở 200 C độ tan của CuSO4 là 1,5 g. II. Tính nồng độ C% của dd VÝ dô: Hoµ tan 0,3 g NaOH trong 7 g H2O . TÝnh C% cña dd thu ®­îc ? Nghiên cứu đề bài: Tính số g NaOH tan trong 100 g dung dịch suy ra C% Hướng dẫn giải Xác định lời giải Lêi gi¶i 2 Bước 1: Xác định khối lượng dd md = mct + mdm = 0,3 + 7 = 7,3 g Bước 2: Tính khối lượng chất tan trong 0,3 100 g dung dÞch suy ra C% .100  4,1% C% = 57,3. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 12 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> -. Bước 3: Trả lời. Nồng độ dung dịch là 4,1 %. III. Tính nồng độ CM của dung dịch Ví dụ: Làm bay hơi 150 ml dd CuSO4 người ta thu được 1,6 g muối khan. H·y tÝnh CM cña dung dÞch ? Nghiªn cøu ®Çu bµi: TÝnh sè mol CuSO4 cã trong 1 lÝt dd, suy ra CM Hướng dẫn giải Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Đổi ra mol M CuSO4 = 160g n CuSO4 = Bước 2: Đổi ra lít. 1,6  0,01mol 160. V = 0,15lÝt. Bước 3: Tính CM. CM =. 0,01  0,07 M 0,15. IV. Tính khối lượng chất tan trong dd Ví dụ: Tính khối lượng muối ăn NaCl trong 5 tấn nước biển. Biết rằng nộng độ muối ăn NaCl trong nước biển là 0,01% ? Nghiên cứu đề bài: Biểu thức có liên quan C% =. m ct .100 mdd. Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Viết côngthức tính C% Bước 2: Rút mct Bước 3: Thay các đại lượng và tính toán Bước 4: Trả lời. Lêi gi¶i C% =. m ct .100 mdd. C %.mdd 100 5.0,01 mct = = 0,0005 tÊn = 500g 100. mct =. Có 500 g NaCl trong 5 tấn nước biển. V. Tính khối lượng dung dịch Ví dụ : Cần lấy bao nhiêu g dd H2SO4 49% để trong đó có chứa 4g NaOH? Hướng dẫn giải: Giải tương tự như phần tính khối lượng chất tan trong dung dịch. VI. TÝnh thÓ tÝch dung dÞch Ví dụ Cần phải lấy bao nhiêu ml dd NaOH 1M để trong đó có chứa 4g NaOH ? Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 13 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> -. Hướng dẫn giải: Giải tương tự như phần IV và phần V.. VII. Bài toán pha trộn các dd có nồng độ khác nhau: Loại bài toán này có cách giải nhanh gọn là áp dụng phương pháp đường chéo Giọi m1 và C1 lần lượt là khối lượng và nồng độ C% dd của dd I Gọi m2 và C2 lần lượt là khối lượng và nồng độ C% dd của dd II Khi trén dd I víi dd II nÕu kh«ng cã ph¶n øng ho¸ häc x¶y ra th× ta cã:. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 14 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> -. C1. / C2 - C /. C. C2. / C1 - C / Khi đó có:. m1 / C 2  C /  m 2 / C1  C /. Ví dụ: Cần phải lấy bao nhiêu g dd NaCl nồng độ 20% vào 400 g dd NaCl nồng độ 15% để được dd NaCl có nồng độ 16% ? Hướng dẫn giải Xác định lời giải Lêi gi¶i Bước 1: Hướng dẫn học sinh lập sơ đồ 20 1 ®­êng chÐo 16 15 4 m m 1 400 Bước 2: Tìm tỷ lệ m1: m2 1   m1 = 2   100 gam Bước 3: Thay các đại lượng và tính m 2 4 4 4 to¸n Bước 4: Trả lời VËy cÇn ph¶i lÊy 100g dd NaCl cã C% = 20%. VIII. Mèi quan hÖ gi÷a C% vµ CM. Để chuyển đổi giữa C% và CM ( hay ngược lại) nhất thiết phải biết khối lượng riêng D:. D=. mdd Vdd. Ta có thể sử dụng công thức giữa hai nồng độ: CM = C%.. VÝ dô: Hoµ tan 2,3 g Na kim lo¹i vµo 197,8 g H2O a, TÝnh C% cña dd thu ®­îc b, TÝnh CM cña dd thu ®­îc. BiÕt D = 1,08g/ml. 10 D M. Gi¶i. 2,3  0,1mol a, Số mol Na đã dùng : 23. 2Na + 2H2O  2NaOH 0,1mol 0,1mol  mNaOH = 0,1.40 = 4g - Dung dịch thu được có khối lượng là: Ph¶n øng x¶y ra:. + H2 0,05mol. mNa + mH 2 O - mH 2 = 2,3 + 197.8 - 0,05.2 = 200g VËy C% = b, ThÓ tÝch dd thu ®­îc: Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. m ct 4. .100 = 2 % .100 = 200 mdd. 15 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> -. Vdd =. mdd 200   185ml D 1,08.  CM =. 0,1  0,54 M 0,185. IX. Bµi to¸n vÒ pha trén c¸c dung dÞch cã CM kh¸c nhau( chÊt tan gièng nhau) Đối với dạng bài toán này ta có thể áp dụng sơ đồ đường chéo V1 / C 2  C /  V 2 / C1  C /. VÝ dô: CÇn dïng bao nhiªu ml dd H2SO4 2,5 M vµ bao nhiªu ml dd H2SO4 1M để khi pha trộn chúng với nhau được 600ml H2SO4 1,5 M? Gi¶i áp dụng sơ đồ đường chéo: 2,5. 0,5 1,5. 1. 1. V1 0,5  Hay V2 = 2 V1 V 2 1  0,5. MÆt kh¸c V1 + V2 = 600  V1 = 200 ml ; V2 = 400ml VËy ph¶i dïng 200ml dd H2SO4 2,5M pha víi 400ml dd H2SO4 1M.. X.. Bµi to¸n vÒ pha trén c¸c dung dÞch cã D kh¸c nhau( chÊt tan gièng nhau). Ta cũng áp dụng sơ đồ đường chếo giống với các dạng ở trên Khi đó ta có:. V1 / D 2  D /  V 2 / D1  D /. VÝ dô: CÇn pha bao nhiªu ml dd NaOH ( D= 1,26 g/ml víi b¸o nhiªu ml dd NaOH ( D = 1,06 g/ml) để được 500ml dd NaOH có D = 1,16 g/ml ? Gi¶i áp dụng sơ đồ đường chéo: 1,27. 0,1 1,16. 1,06. 0,1 V1 0,1   1 Hay V1 = V2 = 250ml V 2 1  0,1. XI. Bài toán độ tan - Độ tan của 1 chất là số gam tối đa chất đó tan được trong 100 g nước để được dd bão hoà ở nhiệt độ xác định . Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 16 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> -. Khi nhiệt độ tăng độ tan của các chất thường tăng, nên nếu khi ta hạ nhiệt độ dd xuèng th× sÏ cã mét phÇn chÊt tan kh«ng tan ®­îc n÷a, phÇn chÊt tan nµy sÏ tách ra dưới dạng rắn.. Ví dụ: Cho biết 200C, độ tan của CaSO4 là 0,2 g và khối lượng riêng của dd bão hoà là 1g/ml. Tính C% và CM của dd CaSO4 bão hoà ở nhiệt độ trên ? Gi¶i m ct 0,2 .100 = 0,19% .100 = 100,2 mdd 10 D 10.1  0,014M CM = C%. = 0,19. M 136. Khối lượng dd là: 0,2 + 100 =100,2 g Vậy C % =. C¸c bµi tËp tù gi¶i Bài 1: a, Tính CM của dd thu được nếu như người ta cho thêm H2O vào 400g dd. NaOH 20% §Ó t¹o ra 3l dd míi? b, Cho 40 ml dd NaOH 1M voà 60 ml dd KOH 0,5 M. Nồmg độ mol của mỗi chất trong dd lần lượt là: A. 0,2M vµ 0,3 M; B. 0,3M vµ 0,4 M C. 0,4M vµ 0,1 M D. 0,4M vµ 0,3 M H·y gi¶i thÝch sù lùa chän Bài 2: Tính khối lượng AgNO3 kết tinh khỏi dd khi làm lạnh 450 gdd bão hoà ở 0 80 C. Biết độ tan AgNO3 ở 800C là 668 g và ở 200C 222 g Bài 3: Cần lấy bao nhiêu gam NaOH cho thêm vào 100g dd NaOH 20% để thu được dd mới có nồng độ 25% ?. F. d¹ng 6: Bµi to¸n hiÖu suÊt ph¶n øng I. Bài toán tính khối lượng chất ban đầu hoặc khối lượng chÊt t¹o thµnh khi biÕt hiÖu suÊt Dạng bài toán này ta cần hướng dẫn học sinh giải bình thường như chưa biết hiệu suất phản ứng. Sau đó bài toán yêu cầu: - Tính khối lượng sản phẩm thì: Khối lượng tính theo phương trình x H Khối lượng sản phẩm = 100 -. Tính khối lượng chất tham gia thì: Khối lượng tính theo phương trình x 100. Khối lượng chất tham gia = H Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 17 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> -. Ví dụ: Nung 120 g CaCO3 lên đến 10000C . Tính khối lượng vôi sông thu ®­îc, biÕt H = 80%. PTHH: CaCO3 n CaCO 3. Gi¶i  CaO + CO2 t0. =. 120 = 1,2 mol Theo PTHH ta cã sè mol CaO ®­îc t¹o thµnh lµ 1,2 100. mol  mCaO = 1,2 .56 = 67,2 g . HiÖu suÊt H = 80% = 0,8 Vậy khối lượng thực tế thu được CaO lal: 67,2.0,8 = 53,76 g. II.. Bµi to¸n tÝnh hiÖu suÊt cña ph¶n øng: Khối lượng tính theo phương trình. Ta cã : H =. x100 Khối lượng thực tế thu được. Ví dụ: Người ta khử 16g CuO bằng khí H2 . Sau phản ứng người ta thu ®­îc 12g Cu . TÝnh hiÖu suÊt khö CuO ? Gi¶i 0. t PTHH: H2 + CuO  Cu + H2O. 16 = 0,2 mol theo PTHH sè mol Cu t¹o thµnh lµ: 0,2 mol 80 12 mCu = 0,2.64 = 12,8 g H =  95 12,8. n CuO =. c¸c bµi tËp tù gi¶i Bài 1: Nung 1 tấn đấ vôi ( chứa 90% CaCO3). sau phản nứn người ta thu được 0,4032 tÊn CaO. HiÖu suÊt cña ph¶n øng lµ: A. 80% B. 85% C. 90% D. 95% Bµi 2: Trén 10 lÝt N2 víi 40 lÝt H2 råi nung nãng mét thêi gian ë ®iÒu kiÖn thÝch hîp. Sau mét thêi gian ®­a vÒ ®iÒu kiÖn vµ ¸p suÊt ban ®Çu thÊy thu ®­îc 48 lÝt hçn hîp gåm N2; H2; NH3. 1, TÝnh thÓ tÝch NH3 t¹o thµnh ? 2, TÝnh hiÖu suÊt tæng hîp NH3 ?. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 18 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> -. I. d¹ng 7:. Bµi to¸n vÒ tû khèi chÊt khÝ và khối lượng mol trung bình dA/B =. M =. m hh n hh. MA MB. NÕu hçn hîp gåm 2 chÊt th×:. MA < M < MB ( NÕu MB > MA ). Ví dụ 1:Phân tích một hợp chất người ta thấy có thành phần khối lượng là 85,7% C vµ 14,3 % H. BiÕt tû khèi cña khÝ nµy so víi H2 lµ 28. a, Cho biết khối lượng mol của hợp chất? b, Xác định CTHH Hướng dẫn giải Xác định lời giải Bước 1: Hướng dẫn học sinh viết công thức tổng quát, tìm khối lượng mol của hîp chÊt. Lêi gi¶i CTHH: CxHy. d CxHy/ H2 = 28  MC. x. Hy=. 2.28 =56. m 2 400   100 gam 4 4 Bước 2: Tìm khối lượng của từng 56.85,7 56.14,3 nguyªn tè; t×m sè mol cña C ; H  48 ; mH = 8 mC = 100 100.  m1 =. nC = 48/ 12 = 4 ; nH = 8/1 = 8 VËy x = 4 ; y = 8 CTHH lµ : C4H8. Bước 3: Suy ra x; y Bước 4: Trả lời. Ví dụ2: Không khí xem như gồm N2 và O2 có tỷ lệ 4:1 . Xác định khối lượng mol TB cña kh«ng khÝ Mkk =. K.. 4,28  28,8 4 1. d¹ng 8: Bµi to¸n vÒ hçn hîp. Đối với dạng bài toán hỗn hợp thì thường ta phải hướng dẫn học sịnh lập phương trình hoặc hệ phương trình để tìm ra các đại lượng cần tìm. Ví dụ 1: Hoà tan một lượng hỗn hợp 19,46 g gồm Mg, Al, Zn ( trong đó số g của Mg bằng số gam Al) bằng một lượng dd HCl 2M .Sau phản ứng thu ®­îc 16,352 lÝt H2 ( §KTC). a, Tính số gam mỗi kim loại đã dùng ? Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 19 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> -. b, Tính thể tích dd HCl cần dùng để hoà tan toàn bộ sản phảm trên, biết người ta sử dụng dư 10% ? Gi¶i PTHH: Mg + 2HCl  MgCl2 + H2 2Al + 6HCl  2AlCl3 +3 H2 Zn + 2HCl  ZnCl2 + H2 Gọi a,b,c là số mol lần lượt của Mg; Al; Zn Theo c¸c PTHH trªn ta cã: Sè mol H2 lµ:( a + 3/2b + c) =. 16,351  0,73mol 22,4. Ta có các phương trình về khối lượng của hỗn hợp: 24a + 27b + 65c = 19,46 24a = 27b KÕt hîp l¹i ta cã hÖ: ( a + 3/2b + c) = 0,73 24a + 27b + 65c = 19,46 24a = 27b Gi¶i hÖ ra ta ®­îc: a = 0,27 , b = 0,24 , c = 0,1 VËy mMg = 0,27.24 = 6,48 g; mAl = 27.0,24 = 6,48 g mZn = 0,1.65 = 6,5 g b, Sè mol HCl tham gia ph¶n øng b»ng 2a + 3b + 2c = 1,46. VËy thÓ tÝch dd HCl cÇn để hoà tan hỗn hợp là: 1,46 : 2 = 0,73 lít. Do đó thể tích HCl theo đề bài sẽ là : 0,73 + 0,073 = 0,803 lít. Ví dụ 2: Có một hỗn hợp gồm 60% Fe2O3 và 40% CuO . Người ta dùng H2(dư) để khử 20g hỗn hợp đó. a,Tính khói lượng Fe và Cu thu được sau phản ứng? b, Tính số mol H2 đã tham gia phản ứng ? §¸p sè: a, mFe = 10,5 g; mCu = 6,4 g b, 0,352 mol H2. c¸c bµi tËp tù gi¶i Bài 1: Người ta hoà tan hoàn toàn 9,52 g hỗn hợp A gồm: Fe; Fe2O3 ; Fe3O4 b»ng 850 ml dd HCl 0,4 M. Ph¶n øng kÕt thóc thu ®­îc 2,24 lÝt H2 (§KTC). TnÝh % khối lượng từng chất trong A. Xác định nồng đọ CM các chất có trong D ( Biết thể tích không đổi). Bµi 2: Hçn h¬ph gåm Na vµ mét kim lo¹i A ho¸ trÞ I ( A chØ cã thÓ lµ K hoÆc Li). LÊy 3,7 g hỗn hợp trên tác dụng với lượng nước dư làm thoát ra 0,15 mol H2 ( ĐKTC) . Xác định tên kim loại A. Đề tài phân loại các dạng bài tập hóa lớp 8. 20 Lop8.net. GV: Huỳnh Hữu Ngân.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>