Đề tài Phương pháp thuyết trình trong giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân ở trường THPT

<span class='text_page_counter'>(1)</span>PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: - Lyù do khaùch quan: Phöông phaùp daïy hoïc thuyeát trình hieän ñang bò caùc nhaø giaùo duïc hieän đại coi đó là phương pháp lạc hậu. Nhưng trên thực tế phương pháp này còn giữ vai trò rất quan trọng trong giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường THPT. Vì nó giải quyết được một khối lượng kiến thức lớn trong thời gian ngắn, giảng giải được những khái niệm khó, trừu tượng và nhiều ưu điểm khác. Vì vậy, bên cạnh việc áp dụng phương pháp mới vào dạy học để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh đồng thời chúng ta phải sử dụng phương pháp thuyết trình đối với những kiến thức phù hợp như: các khái niệm, phạm trù … Nhằm đem lại chất lượng và hiệu quả cao cho bài giảng và trên thực tế ở các trường phổ thông trung học nói chung và trường THPT Phù Myõ I noùi rieâng phöông phaùp naøy ñang coøn chieám öu theá vaø ñem laïi hieäu quaû trong giaûng daïy moân giaùo duïc coâng daân. - Lyù do chuû quan: Đây là đề tài hợp với khả năng, sở thích và chuyên môn của tôi và trong tương lai đối với một giáo viên trẻ thì việc sử dụng thành thạo, nhuần nhuyễn phương pháp thuyết trình kết hợp linh hoạt với các phương pháp khác sẽ đem lại hiệu quả và chất lượng cao trong giảng dạy môn giáo dục công daân. Với lý do trên mà tôi quyết định đi vào nghiên cứu phương pháp thuyết trình và vận dụng phương pháp này vào giảng dạy một số bài cụ thể ở chương trình giáo dục công dân ở khối 10 và 11. 2. Tình hình nghiên cứu đề tài: Với những gì tôi được rèn luyện và học tập ở các thầy cô giáo tại trường ĐHQN và được phân bổ về thực tập sư phạm 2 tại trường THPT Phù -1Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Mỹ I. Một ngôi trường có bề dày truyền thống được thành lập năm 1968. Hiện nay đội ngũ giáo viên của trường 79 giáo viên, trong đó giáo viên giáo dục công dân gồm 5 người (thầy Dương, cô Năm, thầy Luật, thầy Cường, thầy Vinh). Qua tiếp xúc, tìm hiểu, trò chuyện tôi được biết những giáo viên này hầu hết đều đào tạo chuyên ngành Sử – Chính trị và là giáo viên lâu năm của trường nên họ đều có chúng suy nghỉ rằng phương pháp thuyết trình vẫn còn đóng vai trò quan trọng và không thể không sử dụng trong giảng dạy môn giáo dục công dân và đặc biệt đối với các khái niệm, phạm trù … Qua dự giờ của các thầy cô tôi đã được nhìn nhận và thấy được hiệu quả của phương phaùp naøy trong vieäc giaûng daïy moân giaùo duïc coâng daân vaø hoï cuõng ñang suy nghỉ xem nên sử dụng như thế nào cho có hiệu quả nhất. Và trên thực tế đề tài nghiên cứu này cũng có rất nhiều người quan tâm khai thác nhằm tìm ra hieäu quaû cao nhaát trong giaûng daïy. 3. Mục đích nghiên cứu: Nguyên cứu đề tài này là nhằm chứng minh được vai trò cũng như tầm quan trọng của việc sử dụng phương pháp thuyết trình trong giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường phổ thông ở những bài phù hợp từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. 4. Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp thuyết trình và sự vận dụng phương pháp này vào giảng daïy moät soá baøi cuï theå. 5. Phương pháp – cơ sở lý luận: a. Phöông phaùp quan saùt: - Phương pháp này được dùng rất phổ biến, rộng rãi trong nghiên cứu khoa học nói chung và và nghiên cứu khoa học giáo dục nói riêng bởi vì phương pháp này là phương pháp đơn giản để giúp người nghiên cứu thu thập được những tài liệu thực tế phong phú. - Có thể quan sát thái độ, hành vi, cử chỉ của học sinh trong giờ học giáo dục công dân xem các em có hứng thú với tiết giảng đó không, có hiểu bài. -2Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> không. Quan sát để thấy được những động tác, cử chỉ của giáo viên khi sử duïng phöông phaùp thuyeát trình.. -3Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> b. Phöông phaùp ñieàu tra: Sau giờ học có sử dụng phương pháp thuyết trình làm chủ đạo có thể phát phiếu điều tra, hỏi học sinh về mức độ hiểu bài? Về hứng thú? Suy nghỉ về cách dạy của giáo viên? Dùng phương pháp này học sinh có thể trả lời một cách tự do, có thể nói lên suy nghỉ của mình một cách khách quan không bị chi phối, vì vậy kết quả thu được có thể khai thác được nhiều mặt theo những nhóm câu hỏi trong phiếu điều tra. c. Phöông phaùp phoûng vaán: - Phỏng vấn trực tiếp học sinh, phỏng vấn về mức độ tiếp thu bài, hứng thú học môn giáo dục công dân? Hay theo em để nâng cao chất lượng và hiệu quả, hứng thú học môn giáo dục công dân thì trong quá trình dạy nên sử dụng caùc phöông phaùp daïy hoïc nhö theá naøo? - Phỏng vấn giáo viên trực tiếp dạy môn giáo dục công dân phỏng vấn xem thử giáo viên suy nghỉ gì về việc sử dụng phương pháp thuyết trình trong giaûng daïy? Vaø hieäu quaû nhö theá naøo? 6. Keát caáu: Công trình nghiên cứu gồm: phần mở đầu, phần kết luận và 2 chương: + Chöông I: Phöông phaùp daïy hoïc thuyeát trình. + Chöông II: Vaän duïng phöông phaùp naøy vaøo giaûng daïy moät soá baøi cuï thể trong chương trình giáo dục công dân ở trường phổ thông. 7. Ýù nghĩa của việc nghiên cứu đề tài: - Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn giáo dục công dân ở trường phổ thông bởi đây là môn học có vai trò rất to lớn trong việc giáo dục ý thức chính trị cho học sinh, chuẩn bị những hành trang cần thiết để từ đó nhận thức được vai trò, trách nhiệm của bản thân mình đối với quê hương đất nước. - Đối với bản thân là một giáo viên giáo dục công dân tương lai thì việc tìm hiểu, nghiên cứu, vận dụng phương pháp thuyết trình có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao khả năng giảng dạy truyền thụ tri thức cho học sinh để từ đó phấn đấu trở thành một giáo viên giỏi.. -4Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> II. NOÄI DUNG: CHÖÔNG I: PHÖÔNG PHAÙP DAÏY HOÏC THUYEÁT TRÌNH: 1. Khaùi nieäm: - Thuyết trình là phương pháp dạy học trong đó giáo viên dùng lời nói sinh động, gợi cảm, thuyết phục để truyền thụ hệ thống tri thức bộ môn cho học sinh theo một chủ đích nhất định nhờ đó học sinh tiếp thu bài giảng một cách có ý thức. - Phöông phaùp thuyeát trình bao goàm keå chuyeän , giaûng giaûi, dieãn giaûng. + Keå chuyeän: Là phương pháp trong đó giáo viên dùng lời nói diễn cảm và các thao tác sư phạm, để dẫn dắt học sinh tiếp cận làm nổi bật nội dung tri thức cần truyền thụ. Thông qua câu chuyện kể giáo viên nêu ra các sự kiện, hiện tượng thể hiện tính quy luật của đối tượng. Cho nên khi kể chuyện giáo viên cần chú ý lựa chọn nội dung của câu chuyện phải thật phù hợp với nội dung bài giảng. Cùng với lối kể chuyện sinh động sẽ giúp cho học sinh dễ dàng tiếp thu tri thức một cách vừa nhẹ nhàng, vừa thấm thía. + Phöông phaùp giaûng giaûi: là phương pháp trong đó giáo viên dùng lời nói để làm cho học sinh hiểu được các khái niệm, các phạm trù, quy luật vận động phát triển của đối tượng caàn truyeàn thuï. + Phöông phaùp dieãn giaûng là phương pháp dạy học trong đó những tri thức được truyền thụ sẽ diễn biến theo một hệ thống logic chặt chẻ theo một khối lượng lớn trong một thời gian tương đối dài. Thông qua lời nói của giáo viên. Phương pháp này được sử dụng trong trường hợp: Nội dung tri thức dài và khó, tính trừu tượng khái quát cao.. -5Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> 2. Baûn chaát: Phương pháp thuyết trình là phương pháp được áp dụng trong quá trình chuyển tải được lượng kiến thức mới và khó mà giáo viên dự định cung cấp cho người học. Chính vì vậy phương pháp này bộc lộ hạn chế của nó. - Tính thông tin một chiều biểu hiện giáo viên nêu ý tưởng, khái niệm rồi phát triển sau đó tóm tắt các ý chính đã nêu trong khi giáo viên làm việc này thì hoïc sinh chaêm chuù theo doõi choïn thoâng tin ghi cheùp. - Trong quá rình sử dụng phương pháp này thì giáo viên rất ít khuyến khích hoïc sinh ñaët caâu hoûi, vì vaäy hoïc sinh raát ít ñaët caâu hoûi. Vì vaäy phöông phaùp thuyết trình không được áp dụng ở bậc tiểu học và ít sử dụng trong bậc trung học cơ sở mà được sử dụng nhiều ở bậc trung học phổ thông. Đặc biệt là ở các lớp cuối cấp như là tiền đề để làm quen với các cấp học sau này. 3. Ưu, nhược điểm: a. Öu ñieåm: - Phương pháp thuyết trình hiện đang bị các nhà giáo dục hiện đại coi đó là phöông phaùp laïc haäu. Tuy quan nieäm nhö theá nhöng hieän nay phöông phaùp này đang sử dụng một cách phổ biến trong quá trình dạy học. - Giáo viên phổ thông với sức ép thời gian và dung lượng kiến thức thì họ buộc phải chọn phương pháp này, vã lại bản thân họ không đủ thời gian, phương tiện để tiếp cận các phương pháp dạy khác. - Phương pháp này vẫn được sử dụng phổ biến vì những giáo viên mới vào nghề rất chú trọng phương pháp này để đạt mục tiêu của bài giảng. Vì lí do đó tuy nó có bị phê phán nhưng nó vẫn chiếm vị trí thượng phong không chỉ ở đại học mà còn cả các trường phổ thông. - Đối với giáo viên yêu nghề, cần cù, sáng tạo vẫn có thể làm cho bài giảng thuyết trình có hồn đạt tới hiệu quả cao trong dạy học. Đó là những giáo viên có công sức chuẩn bị bài giảng chu đáo có kỷ năng truyền đạt tốt thì thuyết trình sẽ trở thành phương pháp có ưu thế tuyệt đối để đạt được các mục đích daïy hoïc.. -6Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> - Đây là phương pháp cổ truyền được sử dụng một cách rộng rải. Đặc biệt với các bộ môn khoa học xã hội với môn giáo dục công dân phương pháp này giữ vai trò quan trọng, vì trong một thời gian ngắn giáo viên phải cung cấp cho học sinh một lượng kiến thức tương đối lớn. Thì với lượng kiến thức như vậy thì chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình mới sử dụng được. - Tri thức của bộ môn là những tri thức mang tính trừu tượng, khái quát thì nhö theá chæ coù phöông phaùp thuyeát trình giaùo vieân coù theå giuùp cho hoïc sinh tiếp cận những tri thức cần. - Ưu thế của phương pháp thuyết trình là giúp cho giáo viên chủ động về mặt thời gian. Trình bày một cách có hệ thống trong một logic chặt chẽ hướng vào những tri thức cơ bản và thiết thực nhất của bài học. b. Nhược điểm: Phương pháp thuyết trình là phương pháp được áp dụng trong quá trình chuyển tải lượng kiến thức mới và khó mà giáo viên dự định cung cấp cho người học. Chính vì vậy phương pháp này bộc lộ hạn chế của nó. - Tính thông tin một chiều thể hiện ở chỗ giáo viên nêu ý tưởng, khía niệm rồi phát triển. Sau đó tóm tắt các ý chính đã nêu trong khi các giáo viên làm việc thì học sinh chăm chú theo dõi lựa chọn thông tin để ghi chép. - Trong quá trình sử dụng phương pháp thì giáo viên rất ít khuyến khích học sinh ñaët caâu hoûi vì vaäy hoïc sinh raát ít ñaët caâu hoûi. Chính vì những hạn chế ấy mà phương pháp thuyết trình không áp dụng ở bậc tiểu học và ít sử dụng ở bậc trung học cơ sở mà được sử dụng nhiều ở bậc trung học phổ thông. Đặc biệt là ở các lớp cuối cấp như là tiền đề để làm quen với các cấp học sau này. 4. Những điều lưu ý: - Các trường hợp sử dụng thuyết trình trong dạy học giới thiệu bài học mới nhất (nhập đề) có thể dùng hai thao tác cơ bản sau: + Giới thiệu phần tổng quan nhằm giúp cho học sinh làm quen với chủ đề của bài học cũng như giá trị của những tri thức mà học sinh thu lượm được.. -7Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> + Có thể kể một câu chuyện để nhập đề không xa vào lối “Tràng giang đại haûi” + Giaûng giaûi caùc khaùi nieäm, phaïm truø nhö: phaân tích caùc khaùi nieäm phaïm truø , nhắc lại các khái niệm phạm trù bằng những câu diễn đatï khác nhau làm sinh động hoá các tri thức bộ môn. - Có thể áp dụng phương pháp thuyết trình khi bài học có đề cập đến nhiều nội dung, tài liệu với một thời gian hẹp. Trong trường hợp này sử dụng phương pháp thuyết trình là để đề cập đến nhiều nội dung nhưng vẫn giữ được phương hướng phát triển chủ đề logic dùng thuyết trình giúp cho giáo viên giữ vững các quan điểm của Đảng trong các nội dung bài học. - Có thể sử dụng trong trường hợp kích hoạt sự hưng phấn của người học đó là khuấy động sự ham muốn tri thức, hứng thú “cái đẹp” trong cuộc sống. + Cho phép khai thác nội dung tư tưởng của một tác phẩm nghệ thuật như bài thơ, bài văn, vở kịch, bài hát. - Trong khi sử dụng cần chú ý những hạn chế để khắc phục như: + Nó ít phát huy tính tích cực của người học. + Nó hạn chế tính chủ động của người học bởi tính thông tin một chiều. + Noù khoâng taïo cho hoïc sinh coù nhieàu cô hoäi reøn luyeän kyû naêng giao tieáp. + Nó dễ gây những cảm giác không có gì mới ở lời giảng so với tài liệu. + Mức độ hiểu bài của học sinh không có nhiều cơ hội bộc lộ, cho nên giáo viên khó kiểm soát hết những tác động của mình đến đối tượng. Vì vậy trong quá trình giảng dạy giáo viên cần lưu ý để bài giảng đạt được keát quaû cao.. -8Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> CHÖÔNG II: VAÄN DUÏNG PHÖÔNG PHAÙP THUYEÁT TRÌNH VAØO GIAÛNG DAÏY MOÄT SOÁ BAØI CUÏ THEÅ. 1. Một vài nét về trường THPT số 1 Phù Mỹ: Đựơc phân bổ về thực tập sư phạm 2 tại trường THPT Phù Mỹ một ngôi trường có bề dày truyền thống được thành lập từ năm 1968 từ thời Mỹ – Ngụy, sang thời đất nước giải phóng thì Nhà nước ta đã tiếp quản từ đó xây dựng và trưởng thành cho đến ngày hôm nay. Đến năm 2008 trường sẽ tổ chức lễ kỷ niệm 40 năm ngày thành lập trường. Hiện nay đội ngủ giáo viên của trường 79 giáo viên. Thầy hiệu trưởng là thầy Trương Cao Dương đã làm hiệu trưởng của trường được 7 năm. Hầu hết đội ngủ giáo viên ở đây là giáo viên lớn tuổi đã giảng dạy nhiều năm trong nghề có kinh nghiệm và hầu hết được đào tạo Đại học. Trong đó giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân là 5 thầy cô. Những giáo viên này đều được đào tạo ngành Sử – Chính trị nên chuyên môn vững và rất có tâm huyết với nghề. Về tình hình học sinh của trường: đây là trường cấp II, III chung nên có số lượng học sinh tương đối lớn. Trong năm học 2006 – 2007 trường có tổng số học sinh là 2675 học sinh trong đó học sinh ở khối cấp II là 973 học sinh, còn ở khối cấp III là 1702 học sinh. Trường có tổng số 55 lớp trong đó có 30 lớp ở khối cấp III. Cơ sở vật chất của trường nhìn chung tương đối đảm bảo. Tuy vậy các phương tiện hiện đại như máy chiếu phục vụ giảng dạy còn hạn chế, phòng hoïc coøn chaät. Qua đợt thực tập vừa qua tại trường tôi đã được học hỏi và rút được rất nhieàu kinh nghieäm cho baûn thaân cho ngheà nghieäp cuûa mình sau naøy. Sau ñaây tôi sẽ trình bày sự vận dụng phương pháp thuyết trình vào giảng dạy một số bài, đơn vị kiến thức cụ thể. 2. Vaän duïng phöông phaùp thuyeát trình vaøo giaûng daïy moät soá baøi cuï theå:. -9Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> BAØI 23: MỘT SỐ NÉT TRUYỀN THỐNG ĐẠO ĐỨC CỦA DAÂN TOÄC (Tieát 1) Bài 23 được dạy trong vòng 3 tiết với 12 đơn vị kiến thức, như vậy mỗi tiết học giáo viên phải giải quyết và làm rõ 4 đơn vị kiến thức. Mà đặc điểm của bài kiến thức mang tính trừu tượng, nội dung kiến thức nhiều, khó. Vì vậy theo tôi chỉ có sử dụng phương pháp thuyết trình kết hợp với đàm thoại vừa đảm bảo được thời gian vừa chuyển tải được khối lượng kiến thức khó, trừu tượng của bài cho học sinh hiểu. I. Sơ lược một số quan niệm xung quanh vấn đề truyền thống đạo đức của daân toäc: Để học sinh có thể hiểu được các đơn vị kiến thức này thì trước tiên giáo viên phải thuyết trình làm rõ thế nào là (truyền thống, đạo đức, truyền thống đạo đức) cho học sinh hiểu, như vậy thao tác giảng giải là thích hợp nhaát. Giáo viên vừa thuyết trình kết hợp với ghi lên bảng phụ: Truyeàn = chuyeån giao Thoáng = noái tieáp Truyền thống  Cơ chế tích luỹ và truyền đạt kinh nghiệm cho không gian, thời gian. Đạo đức: Nói đến đạo đức là nói đến những nhận thức, quan niệm và những chuẩn mực của hành vi con người trong sự đối xử giữa người với người, giữa người với các tổ chức xã hội, giữa người đương thời với tổ tiên. Như vậy, truyền thống đạo đức, những nhận thức, quan niệm, những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp được truyền từ đời này qua đời khác. GV: Vậy tại sao nói đạo đức có tính nhân loại phổ biến. Để hiểu rõ hôn chuùng ta tìm hieåu muïc 1.. -10Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> 1. Tính nhân loại phổ biến: - Giáo viên dùng thao tác giảng giải (lấy ví dụ) để làm rõ. Con người có sự khác nhau về dân tộc và giai cấp, về trình độ phát triển kinh tế cũng như xã hội. Tuy vậy, họ lại có cách cư xử và chuẩn mực đạo đức giống nhau. Ví duï: con caùi yeâu meán, quyù troïng oâng, baø, cha, meï. Hoïc sinh bieát ôn thaày coâ giáo. Bạn bè thì chân thành, thẳng thắng và giúp đỡ nhau … Chính những điểm chung cơ bản đó đã làm cho con người ở các quốc gia khác nhau có chung tiếng nói của lương tri và họ luôn hướng tới những giá trị tốt đẹp. Đó chính là chính nhân loại phổ biến của đạo đức. - Giaùo vieân ruùt ra keát luaän cho hoïc sinh ghi. Các dân tộc, các giai cấp khác nhau về cơ bản lại có những quan niệm chuẩn mực chung về đạo đức - Giáo viên lại thuyết trình kết hợp với đàm thoại để học sinh hiểu được nội dung. Chính tính nhân loại phổ biến giúp cho con người ở khắp nơi trên thế giới có thể hiểu biết, quý mến, tôn trọng nhau, hữu nghị và giúp đỡ lẫn nhau ngay cả khi ngôn ngữ bất đồng. - Giáo viên giảng giải: chính tính nhân loại phổ biến của đạo đức đã nối kết tâm hồn của những con người khác nhau thuộc các dân tộc khác nhau, họ có thể hiểu, quý mến, tôn trọng nhau, hữu nghị giúp đỡ nhau. - Học sinh: Em có thể lấy ví dụ về sự quý mến, tôn trọng nhau, hữu nghị và giúp đỡ nhau giữa các dân tộc. - Học sinh trả lời. - Giaùo vieân nhaän xeùt keát luaän. Ví dụ: Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh chính các nhà khoa học Nga đã không tiếc công, tiếc sức giúp ta xây dựng lăng Bác tại quảng trường Ba Đình. Lăng hoàn thành (29/8/1975). Hay công trình hữu nghị của tình Việt – Xô nhà máy thuỷ điện Hoà Bình – mỗi khi gặp bảo lụt, khó khăn chúng ta lại nhận được sự giúp đỡ của các nước trên thế giới đó là tính nhân loại phổ biến của đạo đức.. -11Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Giáo viên dẫn dắt để chuyển sang đơn vị tiết thứ 2. Đạo đức gắn với hành vi của từng cá nhân con người thuộc các dân tộc khác nhau, do đó bên cạnh tính nhân loại phổ biến thì đạo đức luôn có tính dân tộc. Người ta gọi đó là (bản sắc, phong tục) để hiểu rõ hơn chúng ta tìm hieåu muïc 2. 2. Tính dân tộc của đạo đức: - Giáo viên: qua tìm hiểu em hãy cho biết tính dân tộc của đạo đức được thể hieän nhö theá naøo? - Học sinh trả lời. - Giaùo vieân nhaän xeùt ruùt ra keát luaän: Tính dân tộc của đạo đức thể hiện qua hành vi, quan hệ ứng xử và ý thức về phẩm hạnh, phong tục của từng dân tộc khác nhau. Ví dụ: Ở Việt Nam thường thờ cúng ông bà, tổ tiên. Ơû mỗi dân tộc khác nhau họ lại có phong tục khác nhau hay tết cổ truyền ở Việt Nam bặt đầu từ ngày 01/01 âm lịch đến ngày 03/01 âm lịch. Nhưng ở phương Tây là 01/01 dương lịch. Phụn nữ ở một số dân tộc Ít – Slam ngày nay còn phong tục đeo mạng che mặt khi đi ra đường nhưng hầu hết phụ nữ trên thế giới không như vậy. - Giáo viên cho học sinh ghi bài: Mỗi dân tộc có chuẩn mực đạo đức , sắc thaùi vaø caùch bieåu hieän rieâng (phong tuïc taäp quaùn). - Giáo viên: Tính dân tộc của đạo đức nó còn được thể hiện ở mỗi dân tộc khác nhau trong cùng một quốc gia cũng có những quan niệm khác nhau. Ví dụ: các dân tộc khác nhau lại có những lễ hội khác nhau, có các điệu múa khaùc nhau. - Giaùo vieân keát luaän cho hoïc sinh ghi: tính daân toäc laø nhaân toá boå sung cho tính nhân loại phổ biến. Nhưng nó lại biến đổi cho phù hợp với từng thời đại. - Giáo viên: trong quá trình giao lưu kình tế, văn hóa cũng có sự giao lưu về quan niệm và chuẩn mực đạo đức. Những khái niệm chuẩn mực đạo đức của dân tộc này được nhiều người của dân tộc khác học tập, làm theo, phổ biến rộng rãi thêm, cuối cùng trở thành khái niệm, chuẩn mực đạo đức và truyền thống đạo đức của dân tộc kia. -12Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> - Giáo viên; vậy theo em người Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa nước nào? Em có thể lấy ví dụ? - Học sinh trả lời. - Giaùo vieân nhaän xeùt, keát luaän Người Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa và quan điểm tư tưởng Trung Quốc do kinh tế xã hội của nước ta có nhiều điểm giống Trung Quốc, do ta bị Trung Quốc đô hộ, do ảnh hưởng ấy nên các khái niệm, chuẩn mực, truyền thống đạo đức của ta cũng chịu ảnh hưởng của Trung Quốc nhưng có sự cải biến cho phù hợp. Ví dụ: Khái niệm trung hiếu vốn có nguồn gốc ở nho giáo Trung Quốc (trung là trung với vua, hiếu với cha mẹ). Nó được đưa vào Việt Nam và được cải biến cho phù hợp với hoàn cảnh của đất nước: Trung với nước, hiếu với dân. Ngoài ra các khái niệm: Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư là những khái niệm đạo đức nho giaùo Trung Quoác. - Giáo viên: mỗi con người không chỉ thuộc một dân tộc cụ thể mà còn thuộc một giai cấp nhất định, vì vậy đạo đức cũng có tính giai cấp điều này trước đây là đúng, giờ cũng đúng và sau này vẫn còn đúng. 3. Tính giai cấp của đạo đức: - Giáo viên: Em có thể đưa ra quan niệm đạo đức của giai cấp phong kiến trong vấn đề hôn nhân. - Học sinh trả lời. - Giaùo vieân nhaän xeùt ruùt ra keát luaän. + Trong vấn đề hôn nhân giai cấp phong kiến yêu cầu phải môn đăng hộ đối, có như vậy thì con quý tộc phong kiến không lấy con người dân. + Quan niệm đạo đức giai cấp công nhân Việt Nam về vấn đề hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, dựa trên cơ sở của tình yêu chân chính. - Giaùo vieân ruùt ra keát luaän cho hoïc sinh ghi. + Mỗi giai cấp nhất định thì sẽ có những quan niệm khác nhau về đạo đức.. -13Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> + Con người chịu ảnh hưởng của các quan niệm và chuẩn mực đạo đức mà con người đó sinh ra. Ngoài phạm vi có liên quan đến quyền lợi và địa vị giai cấp như đã nói ở những lĩnh vực khác, đạo đức chịu ảnh hưởng chủ yếu của tính dân tộc, tính nhân loại phổ biến và tính lịch sử truyền thống. Tuy vậy cần thấy rõ nếu ai coi thường tính giai cấp của đạo đức chỉ thấy tính nhân loại và tính dân tộc không thôi thì như vậy đã xa rời đạo đức học xã hội chủ nghĩa. Chúng ta đã học tính nhân loại phổ biến, tính dân tộc, tính giai cấp của đạo đức. Chúng ta sẽ tìm hiểu ở mục. 4. Tính lịch sử và truyền thống của đạo đức: Tính lịch sử và truyền thống có liên quan mật thiết với nhau nhưng không hoàn toàn đồng nhất làm một. Nói tính lịch sử ta vừa nói đến tính biến đổi, vừa nói đến tính bền vững của chuẩn mực đạo đức của một dân tộc. - Giáo viên: tính lịch sử của đạo đức được thể hiện như thế nào? - Học sinh trả lời - Giaùo vieân nhaän xeùt ruùt ra keát luaän cho hoïc sinh ghi. + Mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau sẽ có những quan niệm và chuẩn mực đạo đức khác nhau. + Khi cơ sở KH – KT của XH biến đổi thì truyền thống đạo đức cũng biến đổi theo. - Giáo viên em hãy lấy ví dụ về sự khác nhau về quan niệm đạo đức ở mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau. - Học sinh trả lời. - Giáo viên rút ra kết luận: VD thời phong kiến người Việt Nam gặp nhau là chắp tay vái chào. Thời văn minh hiện nay là bắt tay nhau và ôm hôn nhau; xưa giai cấp thống trị coi lao động chân tay là thấp hèn, ngày nay coi lao động là vinh quang. Bên cạnh những chuẩn mực có tính lịch sử đó, dân tộc nào cũng có những chuẩn mực có tính bền vững tồn tại lâu dài và trở thành truyền thống đạo đức của dân tộc. Đó chính là truyền thống đạo đức của dân tộc ta. -14Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> VD như: truyền thống yêu nước, yêu nước ngày xưa là sẵn sàng hi sinh vì đất nước, yêu nước ngày nay là cống hiến tài năng sức trẻ cho đất nước. Vì vaäy chuùng ta coù theå khaúng ñònh. - Giaùo vieân cho hoïc sinh ghi. + Truyền thống đạo đức là những chuẩn mực có giá trị bền vững, lâu đời. + Các chuẩn mực đạo đức và quy tắt đạo đức được củng cố qua các thời kỳ và trở thành truyền thống đạo đức. - Giáo viên: Trong truyền thống đạo đức có những truyền thống tốt đẹp, đó là phaàn chuû yeáu theå hieän trong caùc tuïc leä laønh maïnh hay coøn goïi laø phong tuïc. Nhưng đồng thời cũng có những truyền thống không tốt đẹp không phải là chuû yeáu theå hieän trong caùc huû tuïc, vì vaäy: - Giaùo vieân keát luaän cho hoïc sinh ghi. + Cần phải phát huy phong tục và bài trừ xoá bỏ các hủ tục. + Đấu tranh kiên quyết chống các truyền thống đạo đức không đẹp đẻ. - Giáo viên cho học sinh kể một vài truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta (thể hieän qua caùc tuïc leä laønh maïnh) vaø neâu moät vaøi truyeàn thoáng laïc haäu caùc tuïc leä khoâng laønh maïnh (coøn goïi laø huû tuïc). - Học sinh trả lời. - Giaùo vieân nhaän xeùt boå sung. + Caùc truyeàn thoáng laïc haäu (huû tuïc) nhö trong Caùch maïng thaùng Taùm nhaân dân ăn tết ít nhất đến tận ngày 07 tháng giêng, mê tín dị đoan, bói toán, coi thường pháp luật, xa hoa lãng phí. + Truyền thống tốt đẹp: Nhân ái, lễ hội, cần cù lao động.  Như vậy chúng ta mỗi công dân của đất nước cần phải giữ gìn, phát huy truyền thống đạo đức của dân tộc. * Giáo viên: Qua tiết học hôm nay các em cần nắm được tính nhân loại phổ biến, tính dân tộc, tính giai cấp, tính lịch sử và truyền thống của đạo đức.. -15Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> BAØI 14 : CÔNG DÂN VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VAØ BẢO VỆ TỔ QUOÁC 1. Lòng yêu nước a. Lòng yêu nước là gì? b. Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam. Trong đơn vị kiến thức một lòng yêu nước có hai điểm a và b, tôi sẽ trình bày điểm b bằng phương pháp thuyết trình, sở dĩ tôi dạy bằng phương pháp thuyết trình vì đây là phần kiến thức rất rộng, nội dung nhiều, nó được thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau. Vì vậy để học sinh nắm được, hiểu được thì tốt nhất dùng phương pháp thuyết trình kết hợp với đàm thoại. 2. Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam: - Sau khi giáo viên cho học sinh tìm hiểu truyền thống yêu nước của dân tộc. - Giaùo vieân nhaän xeùt, ruùt ra keát luaän cho hoïc sinh ghi. Yêu nước là một truyền thống quý báu của dân tộc ta, là cội nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam, là niềm tự hào của mỗi người dân Việt Nam. - Giaùo vieân duøng thao taùc giaûng giaûi cho hoïc sinh hieåu. + Yêu nước là một truyền thống đạo đức cao quý và thiên liêng nhất của dân tộc Việt Nam, là cội nguồn của hàng loạt các giá trị truyền thống khác của dân tộc. Ví dụ như: nhân nghĩa, đoàn kết, tình đồng chí … Tất cả đều có cội nguồn từ lòng yêu nước. + Người Việt Nam yêu đất nước của mình, tình yêu đó được hình thành và hun đúc từ trong cuộc đấu tranh liên tục, gian khổ và kiên cường chống giặc ngoại xâm và lao động xây dựng đất nước. Trong cuộc kháng chiến chống quân Tống, Lý Thường Kiệt đã có tuyên ngôn baát huû: “Sông núi nước Nam vua Nam ở Rành rành định phận ở sách trời Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”. -16Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> Hay là tại hội nghị Diên Hồng khi quân Nguyên vô cớ xâm lược nước ta, Trần Thánh Tông hỏi các bô lão nên đánh hay nên hàng thì các bô lão đồng thanh nói lớn: “Quyết đánh! Quyết đánh!”. Còn đến Hồ Chí Minh thì: “Thà hi sinh tất cả, chứ không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”. Tất cả những dẫn chứng đó thể hiện lòng yêu nước được hình thành, phát triển, thế hệ nối tiếp thế hệ, kế thừa và phát huy trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. + Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Dân ta có một lòng nồng nàng yêu nước. Đó là truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quoác bò xaâm laêng thì tinh thaàn aáy laïi soâi noåi, noù keát thaønh moät laøn soùng voâ cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước và lũ cướp nước…”. Điều đó đã được thể hiện rõ trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của nước ta. Trần Hưng Đạo ba lần đánh tan quân Nguyên; làm cách mạng tháng Tám 1945 thành công, chấm dứt gần 100 năm xâm lược của thực dân Pháp, tiếp đến là 9 năm kháng chiến chống Pháp trở lại xâm lược. Với chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội địa cầu và chiến thắng 30 tháng 4 đập tan chế độ Mỹ – Nguỵ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Để vượt qua những khó khăn, thử thách, chiến thắng những kẻ thù lớn mạnh đó là nhờ sức mạnh của truyền thống yêu nước của nhân dân ta.  Như vậy chúng ta đã hiểu được truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam. Mỗi chúng ta cần phải giữ gìn, phát huy truyền thống yêu nước của dân toäc.. BAØI 22:. TÌNH CAÛM GIA ÑÌNH. I. Gia ñình: 1. Khaùi nieäm gia ñình: Để học sinh hiểu khái niệm gia đình, giáo viên sẽ thuyết trình kết hợp với sơ đồ trực quang để giúp học sinh hình dung được một cách cụ thể về khái niệm gia đình. Sở dĩ chọn khái niệm gia đình bởi thường phương pháp thuyết trình dùng để diễn giải các khái niệm, các phạm trù, các kiến thức khó. -17Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> Hoân nhaân. Gia ñình. B Huyeát thoáng. C. Huyeát thoáng. A. D. - Giáo viên : A và B sau khi kết hôn thì quan hệ giữa họ lúc này là quan hệ hôn nhân (Hay còn gọi là quan hệ vợ - chồng). Sau hôn nhân một gia đình nhỏ bé được thiết lập với những đứa con, đó là C và D. Lúc này trong gia đình ngoài quan hệ hôn nhân giữa A và B đã xuất hiện một quan hệ mới, đó là quan hệ huyết thống giữa A, B với C, D và giữa C với D. Như vậy, khi một cộng đồng người gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân và quan heä huyeát thoáng thì goïi laø gia ñình. - Giaùo vieân cho hoïc sinh ghi khaùi nieäm gia ñình. Gia đình là một cộng đồng người gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và quan heä huyeát thoáng. - Giáo viên lưu ý cho học sinh về gia đình, đặc biệt một người phụ nữ lớn tuổi không có chồng, bà đã nhận một đứa con nuôi về nuôi. Đó là một gia đình ñaëc bieät. Ví tuy raèng trong gia ñình khoâng coù quan heä hoân nhaân, quan heä huyết thống nhưng đã xuất hiện quan hệ nuôi dưỡng và được pháp luật thừa nhaän laø moät gia ñình. BAØI 13:. CÔNG DÂN VỚI CỘNG ĐỒNG (TIẾT 1).. 1. Cộng đồng và vai trò của cộng đồng đối với cuộc sống của con người. a. Cộng đồng là gì? b. Vai trò của cộng đồng đối với cuộc sống của con người. Trong bài 13 gồm hai tiết, sở dĩ chọn tiết 1, mục 1 bởi vì đây là phần quan trọng, nó làm cơ sở để học sinh học các phần tiếp theo của bài, có hiểu được cộng đồng là gì? Vai trò của cộng đồng đối với cuộc sống của con người thì học sinh mới ý thức rõ được vai trò, trách nhiệm của mình đối với cộng đồng. -18Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> 1. Cộng đồng và vai trò của cộng đồng đối với cuộc sống của con người. a. Cộng đồng là gì? Cộng là chung, cùng chung. Đồng là cùng, cùng nhau. Cồng đồng là tập hợp của những người có những điểm giống nhau làm thành một khối như một xã hoäi. VD: Cộng đồng lớp học, cộng đồng nhà trường, cộng đồng gia đình… - Giáo viên yêu cầu học sinh lấy ví dụ về cộng đồng và khái quát khái niệm cộng đồng. - Giáo viên nhận xét, rút ra khái niệm cộng đồng cho học sinh ghi. Cộng đồng là toàn thể những người cùng sống, có những điểm giống nhau, gắn bó thành một khối trong sinh hoạt xã hội. - Giáo viên: Cộng đồng là toàn thể những người cùng sống, có những điểm giống nhau. VD: cộng đồng lớp học thì những học sinh có những điểm giống nhau đó là cúng một lớp học, chung những thầy cô, phải tuân theo những nội quy quy định của lớp như nhau và đều giống nhau về mục đích học hành để phát triển tính cách toàn diện về cả trí tuệ cũng như đạo đức. Và dĩ nhiên giữa họ có những điểm giống nhau nên gắn bó với nhau tạo thành một khối trong sinh hoạt xã hội. - Cộng đồng là toàn thể…Vậy cộng đồng có vai trò gì đối với cuộc sống của con người? Để hiểu sơ điều này chúng ta chuyển sang điểm b nghiên cứu. b. Vai trò của cộng đồng đối với cuộc sống của con người: - Giáo viên cho học sinh trả lời câu hỏi. Cộng đồng có cai trò như thế nào đối với cuộc sống con người, điều gì sẽ xảy ra nếu con người phải sống tách biệt khỏi cộng đồng. - Học sinh trả lời. - Giaùo vieân nhaän xeùt ruùt ra keát luaän. Cho hoïc sinh ghi. + Cộng đồng là một điều kiện để con người tồn tại và phát triển. - Giáo viên phân tích: con người muốn duy trì cuộc sống của mình và phát triển thì phải lao động, học tập, liên hệ với người khác, với cộng đồng. -19Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> Không ai có thể sống ở bên ngoài cộng đồng và xã hội. Vì vậy đời sống con người về bản chất là có tính xã hội. Bởi vậy, để nhấn mạnh bản chất xã hội của con người C.Mác đã nêu lên luận đề nổi tiếng: “bản chất con người không phải là cái gì trừu tượng, cố hữu của cá nhân riêng biệt, trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hoäi”. Luận đề trên khẳng định rằng, không có con người trừu tượng, thoát ly mọi điều kiện, hoàn cảnh lịch sử xã hội, con người luôn luôn cụ thể, xác định, sống trong một điều kiện lịch sử cụ thể nhất định, một thời đại nhất định. Chỉ trong toàn bộ các mối quan hệ xã hội con người mới bộ lộ toàn bộ bản chất xã hội của mình. Những điều kiện trên khẳng định rằng con người luôn sống trong cộng đồng xã hội và chỉ như vậy thì con người mới duy trì cuộc sống của mình và phát triển lên được. - Học sinh ghi vai trò thứ hai. + Cộng đồng là hình thức thể hiện các mối liên hệ và quan hệ xã hội của con người. - Giáo viên: Con người tham gia vào nhiều cộng đồng khác nhau. Mỗi cộng đồng là một hình thức, một môi trường xã hội để các cá nhân thực hiện sự liên kết, hợp tác, giao lưu với nhau. Để từ đó mà tạo nên đời sống của bản thân mình và của người khác. Mỗi người là một thành viên, một tế bào của cộng đồng, vì vậy phải có trách nhiệm thực hiện những nhiệm vụ mà cộng đồng giao phó, tuân thủ những qui định, những nguyên tắc của cộng đồng, có như vậy thì cộng đồng và cá nhân mới phát triển được. - Vai trò thứ 3. + Cộng đồng chăm lo cuộc sống của cá nhân, đảm bảo cho mỗi người có những điều kiện để phát triển. - Giáo viên: Để thực hiện được vai trò này thì cộng đồng phải tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc công bằng, dân chủ, kỷ luật, phải có sự kết hợp đúng đắn mối quan hệ giữa cá nhân với tập thể và xã hội. Phải giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa lợi ích riêng và lợi ích chung, giữa lợi ích với trách nhiệm, -20Lop12.net.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>