Bài giảng Vật lý 9 bài 58: Tổng kết chương III: Quang học

<span class='text_page_counter'>(1)</span>TrườngPTDT Nội Trú Huyện Na Hang Gi¸o viªn thiÕt kÕ: Ph¹m. VAÄT LYÙ 9 BAØI 58. Lop7.net. TiÕn Sü.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> ¤n tËp I:KiÕn thøc cÇn nhí. 1. Hiện tượngkhúc xạ ánh sáng: Hiện tượngtia sáng truyền từ môi trườngtrong suốt này sang môi trườngtrong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trườngđư îc gäi lµ hiÖn tượngkhúc xạ ánh sáng Khi tia sáng truyền từ không khí sang nướcgóc khúc x¹ nhá h¬n gãc tíi. Khi ánh sáng truyền từ nướcsang không khí góc khúc x¹ lín h¬n gãc tíi Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> 2. Quan hÖ gi÷a gãc tíi vµ gãc khóc x¹:. -Khi tia sáng đi từ không khí sang các môi trườngtrong suèt r¾n láng kh¸c nhau th× gãc khóc x¹ nhá h¬n gãc tíi. -Khi gãc tíi t¨ng( Gi¶m) gãc khóc x¹ còng t¨ng(gi¶m) -Khi gãc tíi b»ng 00 th× gãc khóc x¹ b»ng 00, tia s¸ng kh«ng bÞ khóc x¹ 3. ThÊu kÝnh héi tô:. -Thấu kính được làm bằng vật liệu trong suốt( thườnglà thuỷ tinh hoÆc nhùa). ThÊu kÝnh héi tô cã phÇn r×a máng h¬n phÇn gi÷a. -Tia s¸ng ®i tíi thÊu kÝnh gäi lµ tia tíi, tia khóc x¹ ra khái thÊu kÝnh gäi lµ tia lã Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> Trôc chÝnh ®en ta cña thÊu kÝnh lµ ®­ êng th¼ng mµ khi tia tíi trïng víi ®en ta sÏ vu«ng gãc víi mÆt cña thÊu kÝnh vµ cho tia lã truyÒn th¼ng. -Trôc chÝnh cña thÊu kÝnh c¾t thÊu kÝnh t¹i ®iÓm O gäi lµ quang t©m cña thÊu kÝnh -Mét chïm tia tíi song song víi trôc chÝnh cña TKHT cho chïm tia lã héi tô t¹i mét ®iÓm n»m trªn trôc chÝnh, kh¸c phía với chùm tia tới. Điểm đó gọi là tiêu điểm chính của thÊu kÝnh héi tô. -Mçi thÊu kÝnh cã hai tiªu ®iÓm chuÈn chÝnh F & F’ n»m về hai phía của thấu kính và cách đều quang tâm. -Khoảng cách từ quang tâm đến tiêu điểm OF = OF’ = f gäi lµ tiªu cù cña thÊu kÝnh. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> -Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ +Tia tíi qua quang t©m , tia lã tiÕp tôc truyÒn th¼ng +Tia tíi song song víi trôc chÝnh, tia lã qua tiªu ®iÓm +Tia tíi qua tiªu ®iÓm, tia lã song song trôc chÝnh. 4. ¶nh cña mét vËt t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô:. -Vật đặt vuông góc với trục chính , ảnh Của nó tạo bởi thÊu kÝnh còng vu«ng gãc víi trôc chÝnh. Mét ®iÓm n»m trªn trôc chÝnh th× ¶nh cña nã còng n»m trªn trôc chÝnh. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> *§èi víi thÊu kÝnh héi tô: -Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật ngượcchiều với vật. Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thÊu kÝnh mét kho¶ng b»ng tiªu cù. -Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo lớn hơn vật và cïng chiÒu víi vËt. - Muèn dùng ¶nh A’B’ cña AB qua thÊu kÝnh (AB vu«ng gãc víi thÊu kÝn, A n»m trªn trôc chÝnh ), chØ cÇn dùng ảnh B’ của B bằng hai trong ba tia sáng đặc biệt, sau đó từ B’ h¹ vu«ng gãc xuèng trôc chÝnh ta cã ¶nh A’ cña A. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> B. B’. I F’. A. A’. B F’. F O. A’. B’. O A F. -Muốn dựng ảnh của một điểm sáng S đặt trướcthấu kính và ở ngoài trục chính ta dựng ảnh giống như đãdựng ảnh của B nªu trªn 5. ThÊu kÝnh ph©n k×:. -ThÊu kÝnh ph©n k× cã phÇn gi÷a máng h¬n phÇn r×a cña thÊu kính đó Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> -ThÊu kÝnh ph©n k× còng cã trôc chÝnh ®en ta vµ quang t©m O gièng nh­cña thÊu kÝnh héi tô. -Mét chïm tia tíi song song víi trôc chÝnh cña thÊu kÝnh ph©n k× cho chïm tia lã kÐo dµi c¾t nhau t¹i mét ®iÓm n»m trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới, điểm đó gọi là tiªu ®iÓm chÝnh cña thÊu kÝnh ph©n k×. Mçi thÊu kÝnh cã hai tiªu ®iÓm chÝnh F vµ F’ n»m vÒ hai phÝa cña thÊu kÝnh vµ cách đều quang tâm. -Khoảng cách từ quang tâm đến tiêu điểm chính OF = OF’=f gäi lµ tiªu cù cña thÊu kÝnh. -Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> -Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì *Tia tíi song song víi trôc chÝnh, tia lã kÐo dµi ®i qua tiªu ®iÓm. *Tia tíi ®i qua quang t©m tiÕp tôc truyÒn th¼ng. 6. ¶nh cña mét vËt t¹o bëi thÊu kÝnh ph©n k×: * §èi víi thÊu kÝnh ph©n kú: - Vật sáng đặt ở mọi vị trí trướcthấu kính phân kỳ luôn cho ¶nh ¶o, Cïng chiÒu, nhá h¬n vËt vµ lu«n n»m trong kho¶ng tiªu cù cña thÊu kÝnh. - Vật đặt rất xa thấu kính, ảnh ảo Của vật có vị trí cách thấu kÝnh mét kho¶ng b»ng tiªu cù. . Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> B I. B’. F’ AF. A’. O. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> 7. Sù t¹o ¶nh trªn phim trong m¸y ¶nh. -Máy ảnh là dụng cụ dùng để thu ảnh thật của vật mà ta muèn chôp trªn phim, -M¸y ¶nh cã hai bé phËn quan träng lµ vËt kÝnh vµ buång tèi - ¶nh trªn phim cña m¸y ¶nh lµ ¶nh thËt, nhá h¬n vËt vµ ngượcchiều với vật. 8. M¾t: CÊu t¹o: + Thể thuỷ tinh là thấu kính hội tụ có thể thay đổi tiêu cự. + Màng lưới +ảnh thật, ngượcchiều nhỏ hơn vật, hứng đư îc trªn mµn. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> + C¸c tËt cña m¾t:. •M¾t cËn: Nh×n thÊy c¸c vËt ë gÇn, kh«ng nh×n thÊy vËt ë xa. •Kh¾c phôc: Dïng kÝnh ph©n k× t¹o ¶nh ¶o vÒ Cv •M¾t l·o: Kh«ng nh×n râ c¸c vËt ë gÇn. •Khắc phục : Dùng kính hội tụ để tạo ảnh về Cc 9: KÝnh lóp:T¸c dông phãng to ¶nh cña vËt, ¶nh ¶o cïng chiÒu lín h¬n vËt Cách sử dụng: Vật đặt gần thấu kính. 10: ¸nh s¸ng tr¾ng:. -¸nh s¸ng qua l¨ng kÝnh ph©n tÝch thµnh d¶i nhiÒu mµu. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> -ánh sáng trắng chiếu vào vật màu nào thì tán xạ màu đó. -ánh sáng qua tấm lọc màu nào thì có ánh sáng màu đó. 11. ¸nh s¸ng mµu: -¸nh s¸ng mµu chiÕu vµo vËt cïng mµu th× t¸n x¹ tèt ¸nh s¸ng cïng mµu. ChiÕu vµo vËt kh¸c mµu th× t¸n x¹ rÊt kÐm.. -¸nh s¸ng qua tÊm läc mµu cïng mµu th× ®­îc ¸nh s¸ng màu đó. Qua tấm lọc màu khác thì ánh sáng màu tối -Trén c¸c ¸nh s¸ng mµu kh¸c nhau lªn mµn tr¾ng th× ®­îc mµu míi. 12: T¸c dông cña ¸nh s¸ng: - T¸c dông nhiÖt, t¸c dông sinh häc, t¸c dông quang ®iÖn Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> II. §¸p ¸n phÇn Tù kiÓm tra: 1. a) Tia sáng bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa nướcvà không khí . Đó là hiện tượngkhúc xạ. 2. b) Gãc tíi b»ng 600. Gãc khóc x¹ nhá h¬n 600. 3. 2.§Æc ®iÓm thø nhÊt: ThÊu kÝnh héi tô cã t¸c dông héi tô chïm tia tíi song song t¹i mét ®iÓm. HoÆc thÊu kÝnh héi tô cho ¶nh thËt cña mét vËt ë rÊt xa t¹i tiªu ®iÓm cña nã. 4. §Æc ®iÓm thø hai: ThÊu kÝnh héi tô cã phÇn r×a máng h¬n phÇn gi÷a. 5. 3. Tia lã qua tiªu ®iÓm chÝnh cña kÝnh. 6. 4. Dùng hai tia đặc biệt phát ra từ tiêu điểm B: tia qua quang t©m vµ tia song song víi trôc chÝnh cña thÊu kÝnh Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> II.đáp án phần Tự kiểm tra: 5. ThÊu kÝnh ph©n k× cã phÇn r×a dµy h¬n phÇn gi÷a. 6. Nếu ảnh của tất cả các vật đặt trướcthấu kính đều là ảnh ảo thì thấu kính đó là thấu kính phân kì. 7. VËt kÝnh cña m¸y ¶nh lµ thÊu kÝnh héi tô. ¶nh cña vËt cÇn chụp hiện trên phim. Đó là ảnh thật ngượcchiều và nhỏ h¬n vËt. 8. XÐt vÒ mÆt quang häc, hai bé phËn quan träng nhÊt cña mắt là thể thuỷ tinh và màng lưới . Thể thuỷ tinh tươngtự như vật kính, màng lướitươngtự nhưphim trong máy ảnh. 9. §iÓm cùc viÔn vµ ®iÓm cùc tiÓu Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> II.đáp án phần Tự kiểm tra: 13. Muốn biết trong chùm sáng do một đèn ống phát ra có những màu nào, ta cho chùm sngs đó chiếu qua một lăng kính hay chiếu vào mặt ghi của một đĩa CD. 14. Muèn trén hai ¸nh s¸ng mµu víi nhau, ta cho ha chïm sáng màu đó chiấu vào cùng một chỗ trên một màn ảnh trắng, hoặc cho hai hùm sáng đó đi theo cùng một phưng tíi m¾t. Khi trén hai ¸nh s¸ng mµu kh¸c nhau ta ®­îc mét ¸nh s¸ng mµu kh¸c víi mµu cña hai ¸nh s¸ng ban ®Çu. 15. Chiếu ánh sáng đỏ vào một tờ giấy trắng ta thấy tờ giấy có màu đỏ. Nếu thay tờ giấy trắng bằng tờ giấy xanh ta thÊy tê giÊy gÇn nh­cã mµu ®en Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> II.đáp án phần Tự kiểm tra: 16. Trong việc sản xuất muối, ta đã sử dụng tác dụng nhiệt của ánh sáng mặt trời. Nướctrong nướcbiển sẽ nãng lªn vµ bay h¬i. III. VËn dông C©u 17: B C©u 18: B C©u19: B C©u 20: D C©u 21: a-4. b-3. c-2 Lop7.net. d-1.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> III. VËn dông C©u 22: B. I B’. A. A’. O. b) A’B’ lµ ¶nh ¶o c) V× ®iÓm A trïng víi ®iÓm F nªn BO vµ AI lµ 2 ®­ êng chÐo cña h×nh ch÷ nhËt BAOI. §iÓm B’ lµ giao ®iÓm cña hai ®­êng chÐo. A’B’ lµ ®­êng trung b×nh cña tam gi¸c ABO. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> Bµi 23: a) H×nh vÏ b) AB =40 cm ;OA= 120cm. B F. OF = 8cm. A. A’. O B’. XÐt. Ta cã: Hay. XÐt. FOI ~. FA/B/ ta cã:. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> Hay: Tõ(1) Vµ (2) ta cã: Hay: Thay sè ta cã:. Hay:. VËy ¶nh cao 2,86cm Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>