Giáo án giảng dạy Lớp 5 - Tuần 14

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. Ngày soạn: 13/ 3/ 11 Ngày giảng: / 3/ 11 TiÕt 104, tuÇn 27 T×m hiÓu chung vÒ phÐp luËn gi¶i thÝch I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1. Kiến thức : - Đặc điểm của một số bài văn nghị luận giải thích - Yêu cầu cơ bản của phép lập luận giải thích. 2. Kĩ năng : - Nhận diện và phân tích một văn bản nghị luận giải thích để hiểu đặc điểm của kiểu văn bản này. - Biết so sánh để phân biệt lập luận giải thích với lập luận chứng minh. 3. Giáo dục : Ý thức tìm hiểu baøi vaên nghò luaän giaûi thích. II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN : 1, Giáo viên : SGK, SGV, giáo án. 2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn. III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 2’ ) : Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh. IV- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC : Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh HĐ1 :Tìm hiểu mục đích và phương pháp giải thÝch ( 29’) ? Trong đời sống, những - Nhu cầu giải thích của khi nào người ta cần được con người là vô cùng phong phó vµ ®a d¹ng. gi¶i thÝch? Nh÷ng sù vËt, nh÷ng hiÖn tượng lạ con người chưa hiÓu th× nhu cÇu gi¶i thÝch xuÊt hiÖn. ? Em thử giải thích cho cô - Nước sụng suối có hoà tan nhiÒu lo¹i muèi lÊy tõ htg: Nước biển mặn? các lớp đất đá trong lục địa. Khi ra đến biển, mặt biển có độ thoáng rộng nên nước thường bốc hơi, cßn muèi ë l¹i. L©u ngµy muối tích tụ làm nước Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. Ghi bảng TiÕt 104, bài 27 T×m hiÓu chung vÒ phÐp luËn gi¶i thÝch I- Muùc ủớch và phương ph¸p giaûi thích :. 1.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. - GV: Bạn đã nêu nguyên nh©n vµ lý do quy luËt lµm nảy sinh hiện tượng. ? V× sao b¹n kh«ng thÓ gt ®­îc? ? Em thử gt: "con người là g×? ? Em đã làm cho các bạn hiÓu b»ng b»ng c¸ch nµo?. biÓn mÆn - Nghe. - Bëi v× kh«ng cã kiÕn thøc khoa häc. - Là một loài động vật cao cÊp biÕt nãi, biÕt t­ duy… - §­a ra kh¸i niÖm chØ loµi sù vËt mµ nã phô thuéc. ? Qua viÖc t×m hiÓu VD, - Lµ lµm cho hiÓu râ cho biÕt gi¶i thÝch lµ g×? nh÷ng ®iÒu ch­a biÕt trong mäi lÜnh vùc. ? Gi¶i thÝch nh»m môc - §Ó nhËn thøc hiÓu râ đích gì? SVHT - GV: Cần hiểu rõ những - Nghe ñieàu chöa bieát trong moïi lĩnh vực. Trong cuộc sống, có những vấn đề khoâng phaûi luùc naøo cuõng hiểu ngay được, vì vậy nhu caàu tìm hieåu, giaûi thích luôn luôn được đặt ra với mọi người ? Trong cuoäc soáng haøng ngaøy, em coù hay gaëp caùc - VD: V× sao cã m­a? T¹i sao l¹i cã b·o lôt? V× sao vấn đề, các sự việc, hiện l¹i cã dÞch bÖnh? T¹i sao tượng mà em không giải b¹n Êy l¹i giËn m×nh? T¹i thích được không? H·y sao d¹o nµy b¹n häc kÐm nªu mét sè c©u hái vÒ nhu h¬n? cÇu gi¶i thÝch hµng ngµy? ? Muốn trả lời được - Đọc, tra cứu, nghiên những câu hỏi đó tức là cứu, học hỏi, phải có tri giải thích các vấn đề nêu thức khoa học, chuẩn trên thì phải làm như thế xác. về nhiều mặt mới naøo ? giải thích được. - GV: Muèn tr¶ lêi nh÷ng - Nghe c©u hái “t¹i sao” ta ph¶i chØ ra nguyªn nh©n vµ lý Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 2.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. do quy luËt lµm n¶y sinh hiện tượng đó. Muốn trả lêi nh÷ng c©u hái Êy ph¶i cã tri thøc khoa häc. ? Khi gặp vấn đề khó hiểu mà em được giải thích roõ thì em caûm thaáy trí tueä vaø tình caûm cuûa mình mở mang như thế naøo ? - GV: Nhờ biết giải thích mà con người không ngừng tiến bộ vì muốn giải thích được thấu đáo thì người ta phải hiểu, phaûi hoïc hoûi maõi. - GV: Trong v¨n nghÞ luận, người ta thường yêu cầu giải thích các vấn đề tư tưởng, đạo lý lớn nhỏ, c¸c chuÈn mùc hµnh vi của con người (ví dụ: thế nµo lµ h¹nh phóc, trung thùc lµ g×? Cã chÝ th× nªn?...) Người ta thường sử dụng nh÷ng lý lÏ vµ dÉn chøng hay nãi c¸ch kh¸c lµ ph¶i ph©n tÝch néi dung cña vấn đề ấy. ? Trong v¨n nghÞ luËn, gi¶i thÝch lµ gì? - GV: Trong v¨n nghÞ luËn, gi¶i thÝch lµ thao t¸c nh»m lµm s¸ng tá néi dung ý nghÜa mét tõ, mét c©u, mét kh¸i niÖm... chúng thường tồn tại dưới một quan niệm đánh giá. ? Học sinh đọc bài: “Lòng khiªm tèn”?. - Thoả mãn được nhu cầu tìm hieåu, thuù vò, deã chòu. - Nghe. - Trình bày - Nghe. 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:. - Đọc. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 3.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Bài văn giải thích vấn đề - Khái niệm “Lòng khiêm gì và giải thích như thế tốn”. Lòng khiêm tốn đã nµo? ®­îc gi¶i thÝch th«ng qua những đoạn văn định nghÜa (cã tõ lµ) nh÷ng ®o¹n v¨n chøng minh lµm s¸ng tá kh¸i niÖm khiªm tèn. - GV: Bài văn đã làm sáng - Nghe tá nh÷ng khÝa c¹nh cô thÓ cña lßng khiªm tèn th«ng qua liÖt kª c¸c biÓu hiÖn: đối lập kẻ khiêm tốn và kh«ng khiªm tèn. Cuèi cùng là “tóm lại” để đánh gi¸ tæng qu¸t. ? Gọi HS đọc lại 2 đoạn - Đọc từ “ Điều quan trọng ...... trước người khác” ? Ở đoạn “ Điều quan - Tác giả nêu bản chất trọng .... mọi người “, tác của lòng khiêm tốn gải đã nói gì về lòng khieâm toán ? ? Đó có phải là giải thích - Vậy là đã bước vào loøng khieâm toán khoâng ? vieäc giaûi thích ? Ở đoạn “ vậy khiêm - Tác giả nêu khái niệm tốn ... trước người khác “ về lòng khiêm tốn : biết tác giả lại tiếp tục nói gì sống nhún nhường, tự veà loøng khieâm toán ? kheùp mình vaøo khuoân khổ nhưng vẫn có hoài bảo lớn và không ngừng hoïc hoûi, khoâng khoe khoang, tự đề cao mình. ? Để tìm hiểu phương - Những câu định nghĩa: ph¸p gi¶i thÝch, em h·y + Khiªm tèn lµ biÓu hiÖn chọn và ghi ra vở những của những con người đúng câu định nghĩa như: Lòng đắn. khiªm tèn cã thÓ coi lµ + Khiªm tèn lµ tÝnh nh· mét b¶n tÝnh.... §ã cã ph¶i nhÆn là cách giải thích không? + Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. - Vấn đề GT : lòng khieâm toán; duøng lyù leõ, dẫn chứng GT. - Phöông phaùp giaûi thích : + So saùnh, neâu ñònh nghóa.. 4.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Đó có thực sự giải thích loøng khieâm toán khoâng ? - GV nói thêm cái ý ở phaàn “ toùm laïi ..... người” Người khiêm tốn là người hoàn toàn biết mình, hiểu người, không tự mình đề cao vai trò, ca tuïng mình nhöng cuõng không mặc cảm, tự ti. ? Gọi HS đọc lại 2 đoạn từ “ người có tình ..... học maõi maõi”? ? Người khiêm tốn có caùc bieåu hieän nhö theá naøo ?. ? Theo em c¸ch liÖt kª c¸c biÓu hiÖn cña khiªm tèn, cách đối lập người khiêm vµ kÎ kh«ng khiªm tèn cã ph¶i lµ c¸ch gi¶i thÝch kh«ng? ? Chứng minh lòng khieâm toán baèng bieåu hiện thực tế có phải là caùch giaûi thích khoâng ? ? Tại sao con người luôn luoân caàn phaûi khieâm toán?. - Đã đi vào mục đích giải thích - Nghe. - Đọc + Keå ra caùc bieåu hieän , - Người khiêm tốn tự cho đối chiếu với các hoạt mình laø keùm neân caàn hoïc động khác. hỏi thêm nữa, không chấp nhận sự thành công cuûa mình hay cho thaønh công đó là không đáng kể và luôn tìm cách để hoïc hoûi theâm - Nh÷ng biÓu hiÖn liÖt kª, đối lập ở bài văn là cách giải thích sinh động phong phú tạo nên chất lượng cao cho t¸c phÈm. - Giaûi thích coù theå keát hợp với chứng minh. - Tài năng, sự hiểu biết cuûa moãi caù nhaân chæ laø 1 giọt nước bé nhỏ giữa đại döông bao la-> phaûi hoïc theâm maõi ? Đoạn văn tìm nguyên - Tìm nguyên nhân của nhân của lòng khiêm tốn vấn đề chung chính là Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 5.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. coù thuoäc vaên giaûi thích khoâng ? ? ViÖc chØ ra c¸i lîi cña khiªm tèn, c¸i h¹i cña kh«ng khiªm tèn lµ cña thãi kh«ng khiªm tèn cã ph¶i lµ néi dung cña gi¶i thÝch kh«ng?. giaûi thích. + Chỉ ra các mặt lợi hại, nguyeân nhaân , haäu quûa, - ViÖc (gi¶i) chØ ra c¸i lîi, cách đề phòng hoặc noi c¸i h¹i vµ nguyªn nh©n cña thãi kh«ng khiªm tèn theo . . . chÝnh lµ néi dung cña bµi gi¶i thÝch. §iÒu nµy lµm cho vấn đề giải thích có ý nghĩa thực tế với người đọc. - GV: Giải thích 1 vấn đề - Nghe kết hợp với chứng minh vaø ñaët caâu hoûi “taïi sao? cùng với “như thế nào ?” laø caùch giaûi thích sinh động, phong phú tạo nên chất lượng cao cho tác phaåm. - GV : Bài văn trên đã làm sáng tỏ những khía caïnh cuï theå cuûa loøng khieâm toán thoâng qua lieät kê các biểu hiện, đối lập keû khieâm toán vaø khoâng khieâm toán. Cuoái cuøng laø “tóm lại” để đánh giá toång quaùt. ? T×m hiÓu c¸ch lËp luËn - C¸ch lËp luËn : cña VB nµy? + LuËn ®iÓm chÝnh: Lßng khiªm tèn + LuËn ®iÓm phô: +) B¶n chÊt cña lßng khiªm tèn. +) §Þnh nghÜa +) BiÓu hiÖn +)Nguyªn nh©n - GV :Boá cuïc baøi vaên : - Nghe Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 6.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. Mở bài ( câu đầu ), thân bài ( 5 đoạn giữa ), kết baøi ( caâu cuoái ) vaø boán luận cứ trong bài : Luận cứ 1 : Bản chất ( Traû lời caâu hoûi : theá naøo? ) Luận cứ 2 : Định nghĩa: (Laø gì ? ) Luận cứ 3 : Biểu hiện (Ở ñaâu ? ) Luận cứ 4 : Nguyên nhân (Taïi sao ? ) Yeáu toá lieân keát chính laø lặp lại từ “ khiêm tốn “, luùc thì khaúng ñònh, khi thì ñaët caâu hoûi. ? LËp luËn gi¶i thÝch là gì? ? Gi¶i thÝch bằng cách nào? - GV: Nêu định nghĩa BiÓu hiÖn V× sao? ntn?; ChØ ra nguyªn nh©n, hËu qu¶… ? NhËn xÐt vÒ ng«n tõ cña VB? ? Đề bài giải thích đạt được kết quả tốt đòi hỏi yªu cÇu g×? ? Cần chú ý điều gì khi giải thích? ? Học sinh đọc phần ghi nhí SGK? HĐ2: Luyện tập ( 10’) ? Học sinh đọc văn bản: “Lòng nhân đạo”? ?Vấn đề được giải thích? ? Phương pháp giải thích?. - Trình bày - Trình bày - Nghe - Lời văn mạch lạc, trong saùng, deå hieåu, giaûi thích - Mạch lạc, ngôn từ trong đúng vấn đề saùng, deã hieåu. - Cần phải đọc nhiều, - Vaän duïng caùc thao taùc hoïc nhieàu giải thích phù hợp - Vận dụng tồng hợp các thao taùc giaûi thích phuø * Ghi nhí SGK- 71 II- LuyÖn tËp: hợp - Đäc. - Vấn đề được giải thích là “lòng nhân đạo” - Đäc - Phương pháp giải thích: + Nêu định nghĩa: Lòng - Là “lòng nhân đạo” - Nêu định nghĩa: Lòng nhân đạo tức là lòng biết nhân đạo tức là lòng biết thương người.. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 7.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Thế nào là biết thương người? Và thế nào là lòng nhân đạo? ? KÓ nh÷ng biÓu hiÖn? HĐ3: Cñng cè ( 3’) ? Nêu những nội dung cần nắm? ? Nh÷ng lÜnh vùc nµo cÇn sö dông thao t¸c GT: A - ChØ trong v¨n nghÞ luËn B - Trong tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc C - ChØ trong nghiªn cøu KH D - Chỉ trong đời sống hµng ngµy. HĐ4: Hướng dẫn tự học ( 1’) Về nhà: - Học bài, nắm được đặc điểm, kiểu bài nghị luận giải thích - Sưu tầm văn bản giải thích để làm tư liệu học tập. ChuÈn bÞ bµi: Sèng chÕt mÆc bay. + Ñaët caâu hoûi : Theá naøo là biết thương người ? Theá naøo laø loøng nhaân đạo ? - Ông lão hành khất, đứa + KÓ ra c¸c biÓu hiÖn: bé nhặt từng mẫu bánh, Ông lão hành khất, đứa mọi người xót thương. bé nhặt từng mẫu bánh, mọi người xót thương. + Đối chiếu lập luận - Trình bày baèng caùch ñöa ra caâu noùi cuûa Thaùnh Gaêng – ñi. thương người… - Trình bày. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 8.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. Ngày soạn: 12/ 3/ 11 Ngày giảng: / 3/ 11 TiÕt 105, 106, tuÇn 27 V¨n b¶n : Sèng chÕt mÆc bay ( Ph¹m Duy Tèn ) I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1. Kiến thức : - Sơ giản về t/g Ph¹m Duy Tèn - Hiện thực về tình cảnh khốn khổ của nhân dân trước thiên tai và sự vô trách nhiệm của quan lại dưới chế độ cũ - Những thành công nghệ thuật của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”- Một tác phẩm được coi là mở đầu cho thể loại truyện ngắn VN hiện đại. - NT XD t×nh huèng truyÖn nghÞch lÝ. 2. Kĩ năng : - Đọc- hiểu một truyện ngắn hiện đại đầu thế kỉ XX. - Đọc diễn cảm và phân tích NV tình huống truyện qua các cảnh đối lập-tương phản vµ t¨ng cÊp. - KÓ tãm t¾t truyÖn. 3. Thái độ - Biết căm ghét xã hội bất công vô nhân đạo - Sự đồng cảm xót thương những người dân vô tội. II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN : 1, Giáo viên : SGK, SGV, giáo án. 2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn. III- KIỂM TRA BÀI CŨ: Kh«ng kiÓm tra IV- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC : Hoạt động của giáo Hoạt động của học viªn sinh HĐ1 : Khởi động, giới thiệu bài ( 2’) - GV: V¨n xu«i quèc ng÷ - Nghe buổi đầu đã có sự đóng gãp cña PDT. TruyÖn ng¾n Sèng chÕt mÆc bay cña «ng lµ mét trong những thành tựu đột xuất cña dßng v¨n häc hiÖn thùc thuë s¬ khai. T¸c phÈm ®­îc xem lµ mét. Ghi b¶ng TiÕt 105, 106, tuÇn 27 V¨n b¶n : Sèng chÕt mÆc bay ( Ph¹m Duy Tèn ). Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 9.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. b«ng hoa ®Çu mïa cña truyện ngắn hiện đại VN. Trong chương trình ngữ vaên THCS “ Soáng cheát maëc bay laø truyeän ngaén hiện đại được học đầu tieân. Muoán hoïc toát taùc phaåm naøy chuùng ta phaûi hiểu được hai phép ngheä thuaät : töông phaûn vaø taêng caáp maø truyeän đã sử dụng thành công. HĐ2 : Đọc, tiếp xúc văn bản ( 7’) ? Quan s¸t chó thÝch * vµ nªu hiÓu biÕt cña em vÒ - HiÓu biÕt vÒ t¸c gi¶: t¸c gi¶? + C¸c bót danh: ¦u Thời Mẫn; Đông Phương Sóc; Thọ An). I- Đọc, tiếp xúc văn bản: 1. T¸c gi¶: - PDT (1883- 1924) - Nguyên quán: Phượng Vũ, Thường Tín, Hà Tây.. + ¤ng sinh 1881 - mất 25 th¸ng 2 n¨m 1924 + Quª: Hµ T©y. + ¤ng tèt nghiÖp trường thông ngôn,. vµo lµm viÖc t¹i Toµ Thèng sø B¾c Kú. Sau đó đổi sang làm ở ng©n hµng §«ng Dư¬ng, ®­îc thêi gian ng¾n th× chuyÓn sang viÕt b¸o. + T¸c phÈm chÝnh: Bùc m×nh( truyÖn ng¾n, 1914); Sèng chÕt mÆc bay (truyÖn ng¾n, 1918); Con người sở khanh (truyÖn ng¾n, 1919); Nước đời lắm 2. Tác phẩm: lçi (truyÖn ngắn, Được đăng tải trên bỏo Nam Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 10.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Em h·y nªu xuÊt xø 1919)… Phong sè 18 N¨m 1918. cña t¸c phÈm? - Được đăng tải trên báo Nam Phong sè 18 3. ThÓ lo¹i: TruyÖn ng¾n ? ThÓ lo¹i của văn bản? N¨m 1918. - GV: Truyeän ngaén hieän - ThÓ lo¹i:TruyÖn ng¾n đại xuất hiện muộn - Nghe trong lịch sử văn học (đầu 20). Truyện viết baèng vaên xuoâi tieáng vieät hiện đại thiên về kể chuyện (gần gũi với ký) với sự việc, cốt truyện phức tạp, hướng vào vieäc khaéc hoïa hieän tượng, phát hiện bản chaát trong quan heä nhaân sinh hay đời sống tâm hồn của con người. Đặc biệt cốt truyện thường ngaén dieãn ra trong haïn cheá ? Theo em cần đọc văn bản với giọng đọc như - Chú ý phân biệt các giọng đọc: kể, tả, thÕ nµo? 4. Tóm tắt: - GV đọc 1 đoạn sau đó giọng các nhân vật. - HS đọc. gọi Hs đọc. ? H·y tãm t¾t truyÖn - HS tãm t¾t kho¶ng 7 c©u? - GV : Chuyện xãy ra ở Bắc Bộ, vào lúc 1 giờ - Nghe đêm, nước sông Nhị Hà leân to quaù, khuùc ñeâ X, thuoäc phuû X chuaån bò vỡ. Nhưng cách đó khoâng xa, trong ñình, đèn thắp sáng trưng, nha leä, lính traùng keû haàu người hạ cho quan phụ mẫu đánh tổ tóm. Trước Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 11.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. cảnh nguy cấp đê vỡ, quan phuï maãu, nha laïi tiếp tục đánh tổ tôm thờ ở trước cảnh tượng nhốn nháo lo sợ của dân chuùng vaø cuoái cuøng khúc đê ấy vỡ. Nhân daân laâm vaøo tình traïng “nghìn saàu, muoân thảm. ? Theo em v¨n b¶n cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? Néi - 3 phần: + Tõ ®Çu... háng mÊt: dung cña tõng phÇn? Nguy cơ vỡ đê và chống đỡ của người d©n. + TiÕp... ®iÕu mµy: C¶nh quan phñ cïng nha lại đánh tổ tôm trong khi đi hộ đê. + còn lại: Cảnh đê vỡ, nh©n d©n l©m vµo t×nh HĐ3 : Tìm hiểu văn tr¹ng th¶m sÇu. bản ( 55’) ? Tác giả đã giới thiệu - Thêi gian: GÇn mét c¶nh nh©n d©n vËt lén giờ đêm; Không gian: trước nguy cơ đê vỡ vào Trời mưa tầm tã, nước thời gian không gian, địa s«ng NhÞ Hµ lªn to; ®iÓm? §Þa ®iÓm: khóc s«ng lµng X....., Thuéc x· phủ, hai ba đoạn đã - GV: Thủy hỏa đạo tặc : thÈm lËu. Giặclũ - đứng đầu trong - Nghe bốn thứ giặc dữ - vì vậy vô cùng đáng lo , đáng sợ ? Các chi tiết đó gợi một cảnh tượng như thế nào? - Trỡnh bày ? Tªn s«ng ®­îc nãi cô thÓ nh­ng tªn lµng, tªn - T¸c gi¶ muèn b¹n phủ được ghi bằng kí đọc hiểu câu chuyện hiệu. Điều đó thể hiện này không chỉ xảy ra ở dông ý g× cña t¸c gi¶? mét n¬i mµ cã thÓ lµ. 5. Bố cục: 3 Phần. II- Tìm hiểu văn bản :. 1. Cảnh ngoài đê và trong đình: a. Ngoài đê - Hoàn cảnh: GÇn mét giê đêm, ở chỗ đê xung yếu nhất; Kh«ng gian: Trêi m­a tÇm t·, nước s«ng NhÞ Hµ lªn to; §Þa ®iÓm: khóc s«ng lµng X....., Thuéc x·. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. b. Trong ñình - Trong đình v÷ng ch·i, đèn sáng, đê vỡ cũng kh«ng sao. 12.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ phÇn më truyÖn. ? Cảnh tượng hộ đê được t¸c gi¶ miªu t¶ nh­ thÕ nµo?. phæ biÕn ë nhiÒu n¬i ë nước ta - Ngay nh÷ng dßng đầu truyện đã tạo nên t×nh huèng c¨ng th¼ng để từ đó các sự việc liªn tiÕp sÏ x¶y ra. - Ngoµi trêi m­a tÇm t· nước sông dâng cao; Cảnh tượng nhốn nh¸o hoang mang c¨ng th¼ng; Tr¨m ngh×n người đội mưa ngập dưới bùn, ướt như chuột, đói rét và kiệt søc; Tay kh«ng ,rÐt mướt; Âm thanh: Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, người xao xác gọi nhau - Trong đình. ? Trong lúc dân đang hộ đê nhốn nháo căng thẳng, thì quan ở đâu ? ? Không khí quang cảnh trong đình được miêu tả - Kh«ng khÝ: TÜnh như thế nào? mÞch, nghiªm trang, nhµn nh·, ®­êng bÖ, ? Những chi tiết nào nguy nga. trong truyện đó miờu tả - Trong đình vững chãi, đèn sáng, đê vỡ điều đó? còng kh«ng sao. Quan d¸ng ngåi uy nghi, chễm chệ, gọi người hầu gãy, gọi điếu đóm, ? Đồ dùng sinh hoạt của tiÕng quan truyÒn… quan phủ trong khi hộ đê - §å dïng: Toµn b»ng vµng b¹c ngµ-> xa hoa là gì? quÝ ph¸i Bát yến hấp đường ? Quang cảnh đánh tổ phốn - Lóc mau lóc khoan , t«m ntn? ung dung Çm Ü , khi cười , khi nãi , vui vẻ ? Em hiÓu ®iÒu g× vÒ tÝnh dịu dàng. phñ, hai ba đoạn đã thẩm lËu. -> Tình thế căng thẳng, cấp bách, vô cùng nguy nan , khẩn cấp đe dọa cuộc sống của người dân. C¶nh tượng nhốn nh¸o hoang mang c¨ng th¼ng - Luùc ñeâ saép vỡ , nhân daân vaát vaû - Lúc vỡ đê : Choáng choïi với khoù khaên  meät moûi . - Sau khi ñeâ vỡ dân lâm vaøo caûnh “nghìn saàu muoân thaûm”. -> Sức cùng, lực kiệt, tình caûnh theâ löông. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. - Kh«ng khÝ: TÜnh mÞch, nghiªm trang, nhµn nh· - Các quan mải chơi bài - Thái độ noùng giaän , đổ lỗi cho dân, vui cười vì thaéng vaùn baøi . - Quan uø to vaùn baøi thanh thaûn khoâng quan taâm đến nhaân daân “loøng lang daï thuù” -> Sự lạnh lùng, vô trách nhiệm của bọn quan lại trong đó 13.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. c¸ch cña quan phñ qua thái độ của y? ? Qua c¸ch miªu t¶ gîi lªn cho ta thÊy mét c¶nh tượng như thế nào? ? Haõy chæ ra 2 maët töông phaûn cô baûn trong truyeän “Soáng cheát maëc bay”?. ? Phaân tích chi tieát caûnh daân phu hoä ñeâ trong tình traïng nguy kòch vaø caùc chi tieát quan cuøng nha laïi chôi baøi trong ñình với không khí tĩnh mịch trang nghieâm ? ? Ng«n ng÷ miªu t¶ cã gì đặc biệt?. - Vô trách nhiệm, vô lương tâm, xấu xa.. - Chứng tỏ một cuộc sống sang trọng, rất cách biệt với cuộc sống lầm than cơ khổ của nhân dân - Ngoài đê dân vất vả đê vỡ. Quan trong đình đánh bài ung dung , thanh thaûn . Dân phu : Gần 1 giờ ñeâm möa taàm tã, khuùc soâng daân cao , moïi người - Đê vỡ, kẻ thì thuổng, người thì cuốc dưới bùn lầy còn quan trong đình đèn thắp saùng , lính traùng nha lại hầu hạ đánh bạc , quan ung dung trong đình đầy tiên nghi . - Nhiều từ láy tượng hình( bì bõm, lướt thướt, xao xác, tầm tã, cuån cuén). KÕt hîp ng«n ng÷ biÓu c¶m (than «i, lo thay, nguy thay). - Nghe. - GV: Nghệ thuật : Tương phản , Liệt kê , tăng cấp ->Làm nổi bật rõ tính chất hưởng lạc của quan phủ và thảm cảnh của người dân ? Bøc tranh miªu t¶ c¶nh gì? Đọc đoạn văn miêu tả - HS đọc-nêu các chi c¶nh Êy? tiÕt:. đáng chú ý nhất là quan phụ mẫu. dửng dưng, thaûn nhieân vui chôi, hoáng haùch caäy quyeàn, ham chôi, hưởng thụ, soáng sa hoa phuø phieám. - Nghệ thuật : + Nhiều từ láy tượng hình kết hîp ng«n ng÷ biÓu c¶m + Tương phản, Liệt kê, tăng cấp ->Làm nổi bật rõ tính chất hưởng lạc của quan phủ và thảm cảnh của người dân + Biểu cảm trực tiếp – bình luận. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 14.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. + gà chó trâu bò kêu vang tứ phía + nước tràn lênh láng + xoáy thành vực + nhà trôi lúa ngập + kẻ sống không chỗ ở , người chết không nơi ? Cảnh đê vỡ để lại trong chụn ..kể sao cho xiết ! em ấn tượng gì? - Trình bày ? Theo em nguyªn nh©n nào dẫn đến tình trạng - Trỡnh bày sÇu th¶m Êy? ? Thái độ của quan phụ - Thái độ của quan phụ mẫu, thái độ của bọn nha mẫu: lại? lời nói : ông cách cổ , ông bỏ tù chúng mày , đuổi cổ nó ra + Cử chỉ : lại quay vào ván bài ngài đang chơi dở xoè ván bài : ù thông tôm, chi chi nảy, điếu mày Thái độ của bọn nha lại thầy đề run cầm cập ->Niềm vui tàn bạo, phi nhân của quan phụ ? Hình aûnh teân quan phuï mẫu mẫu đi hộ đê được tác - Quát lớn và chỉ đổi giaû khaéc hoïa nhö theá tö theá ngoài , roài hoái naøo ? thuùc boác baøi , thaéng lớn ván bài , thái độ vui cười không quan ? Nêu dụng ý của tác tâm đến việc đê vỡ . giả khi dựng cảnh tương - Phản ánh tên quan phaûn naøy ? loøng lang daï thuù vaø cuoäc soáng khoán khoå ? Chứng minh sự tăng cuûa nhaân daân . caáp trong vieäc mieâu taû - Cảnh người dân hộ mức độ của trời mưa, Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 15.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. của nước sông dâng cao, nguy cơ vỡ đê, cảnh hộ ñeâ vaát vaû, caêng thaúng của người dân gọi nhau trong hoä ñeâ nhö theá naøo? ? Sự tăng cấp trong việc miêu tả mức độ đam mê baøi baïc cuûa teân quan phuû nhö theá naøo ?. ñeâ möa moãi luùc caøng nhieàu , doàn daäp , aâm thanh náo động mỗi lúc ầm ĩ . . . sức người đuối , nguy cơ đê vỡ .. - Quan chôi baøi thaéng 2 lần không trực tiếp chứng kiến cảnh hộ ñeâ , thô ô , quaùt naït boïn tay chaân  baûn ? H×nh ¶nh tªn quan hé chaát phi nhaân tính . đê cho em hiểu gì về bọn - Trỡnh bày quan lại sau chế đề phong kiÕn cò? ? Hãy chỉ ra các phương thức biểu đạt, nghệ thuật - Nghệ thuật : liệt kờ, + Cảnh đê vỡ: Nghệ thuật : được sử dụng trong văn tăng cấp, tương phản, liệt kê , tăng cấp , tương phản , biểu cảm trực tiếp Làm cho bản? T¸c dụng ? biểu cảm trực tiếp-> câu chuyện càng đọc càng hấp Làm cho câu chuyện dẫn , nút thắt càng chặt , mâu càng đọc càng hấp thuẫn càng bị đẩy tới cao dẫn, nút thắt càng chặt, trào,Tâm lí nhân vật càng mâu thuẫn càng bị thêm rõ nét đẩy tới cao trào. Tâm lí nhân vật càng thêm 2. Thái độ của tác giả: ? Thái độ của t/g đối với rừ nột con người, sự việc xảy ra - Thái độ đồng cảm , trong chuyện ®­îc thÓ sự lo lắng sợ hãi cho - Thái độ đồng cảm, thương xót người dân trong hoạn nạn hiÖn ntn? tình thế của người dân trước thiên tai. trong thảm hoạ thiên - Lên án thái độ tàn nhẫn của tai; Lên án thái độ tàn bọn quan lại trước tình cảnh, nhẫn của bọn quan lại cuộc sống “ Nghìn sầu muôn trước tình cảnh, cuộc thảm” của người dân. sống “ Nghìn sầu HĐ4: Tổng kết, ghi nhớ muôn thảm” của người III- Tổng kết, ghi nhớ: ( 4’) dân. ? Chóng ta cÇn ghi nhí ®iÒu g× vÒ nghÖ thuËt cña - NghÖ thuËt: VËn 1. NghÖ thuËt: - Tương phản và tăng cấp,kết t¸c phÈm? dụng phép tương phản ? Theo em gi¸ trÞ hiÖn vµ t¨ng cÊp, ng«n ng÷ thúc bất ngờ ng«n ng÷ đối Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 16.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. thực và nhân đạo của sinh động. truyÖn ®­îc thÓ hiÖn nh­ - Néi dung: + HiÖn thùc: Ph¶n ¸nh thÕ nµo? sự đối lập trong cuộc sèng vµ t×nh tr¹ng người dân với bọn quan l¹i. + Nhân đạo: niềm cảm thương của tác giả trước cuộc sống lầm than c¬ cùc cña nh©n dân, trước thiên tai và thái độ vô trách nhiệm HĐ5: Luyện tập ( 5’) ? Thảo luận nhóm bài tập cña bän cÇm quyÒn. - Thảo luận nhóm 1? ? Làm phiếu bài tập 2? - Làm phiếu bài tập ? Trình bày? - Trình bày ? Nhận xét, bổ sung? - GV: Nhận xét, kết luận - Nhận xét, bổ sung HĐ6: Củng cố, dặn dò ( - Nghe 3’) ? Nêu những nội dung cần nắm? ? So sánh nội dung câu chuyện và c¶nh chèng lò ngµy nay. Từ đó , cho biết ngày nay , nhà nước ta đã quan tâm , giúp đỡ nhân dân chống thiên tai và giúp đỡ nhân dân bị thiên tai như thế nào ? - Về nhà: + Kể sáng tạo truyện bằng cách đổi sang ngôi thứ nhất là nhân vật quan phụ mẫu. + Nhận xét ngôn ngữ của nhân vật quan phụ mẫu. + Tìm một số câu thành ngữ, tục ngữ gần nghĩa với thành ngữ: Sống chết mặc bay.. thoại ngắn gọn, sinh động. - Lựa chọn ngôi kể khách quan. - Lựa chọn ngôn ngữ kể, tả, khắc họa chân dung nhân vật sinh động. 2. Ý nghĩa văn bản: Phê phán, tố cáo thói bàng quan vô trách nhiệm, vô lương tâm đến mức gây ra nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu- đại diện cho nhà cầm quyền thời pháp thuộc. - Đồng cảm, xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai và do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên. III- Luyện tập : Bài 1 Hình thức ngôn ngữ : tự sự, miêu tả, biểu cảm, người kể chuyện, nhân vật, đối thoại Bài 2 Qua ngôn ngữ đối thoại của quan phuû, em thaáy tính caùch của nhân vật đó : đam mê tổ tôm, không màng đến sự soáng cheát cuûa nhaân daân, thaäm chí trước sau như một hắn vẫn giữ nguyên thái độ sống cheát maëc bay.. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. 17.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. Ngày soạn: 14/ 3/ 11 Ngày giảng: / 3/ 11 TiÕt 107, tuÇn 29. Cách làm bài văn lập luận giải thích I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1. Kiến thức : Các bước làm bài văn lập luận giải thích. 2. Kĩ năng : Tìm hiểu đề lập ý, lập dàn ý và viết các phần, đoạn trong bài giải thích. 3. Thái độ: Chuù yù vaøo phaàn tìm yù vaø laäp daøn baøi, cã ý thøc häc bµi II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN : 1, Giáo viên : SGK, SGV, giáo án. 2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn. III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’): ? Thế nào là giải thích trong văn nghị luận? Nêu phương pháp giải thích trong văn nghÞ luËn? IV- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC : Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh HĐ1: Khởi động, giới thiệu bài ( 1’) - GV:Muoán laøm baøi vaên - Nghe nghò luaän giaûi thích ta caàn phải chú ý đến những biểu hiện của vấn đề, nhưng chæ coù bieåu hieän cuûa vaán đề không thì chưa đủ mà phaûi bieát caùch laäp daøn baøi vaø caùch laøm baøi vaên nghò luận giải thích. Đó cũng chính laø noäi dung baøi hoïc hoâm nay. HĐ2: Các bước làm bài v¨n lËp luËn giÈi thÝch( 26’) - Đọc ? HS đọc đề bài: *. §Ò bµi: gi¶i thÝch c©u tôc ng÷ "§i mét ngµy đàng học một sang khôn" Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. Ghi bảng TiÕt 107, tuÇn 29. Cách làm bài văn lập luận giải thích. 1. Tìm hiểu đề và tìm ý:. 18.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Muèn lµm ®­îc bµi v¨n nghị luận này bước đầu tiªn ta ph¶i lµm g×? ? Đề bài nêu trong SGK ñaët ra yeâu caàu gì ? ? Người làm bài có cần giaûi thích taïi sao “ Ñi một ngày đàng “ có thể “hoïc moät saøng khoân “ khoâng ? Vì sao ? ? Làm thế nào để tìm hiểu được ý nghĩa chính xác và đầy đủ của câu tục ngữ đó ? ? Néi dung của câu tục ngữ? ? Từ đĩ em có thể rút ra keát luaän gì veà vieäc tìm đề và tìm ý cho baì văn laäp luaän giaûi thích ? - GV: Sau khi tìm hieåu đề và tìm ý, chúng ta sẽ tìm hieåu laäp daøn yù. ? Cho học sinh đọc lập daøn yù SGK trang 84 : ? Baøi vaên laäp luaän giaûi thích coù neân goàm ba phaàn chính gioáng nhö baøi lập luận chứng minh khoâng ? Vì sao ? ? Phần mở bài trong bài vaên laäp luaän giaûi thích cần phải đạt yêu cầu gì ?. - Trình bày - Yeâu caàu : giaûi thích noäi dung câu tục ngữ - Cần giải thích để hiểu rõ, hiÓu s©u c©u tôc ng÷. “Ñi một ngày đàng có thể hoïc moät saøng khoân “ vì điều đó giúp ta mở mang taàm hieåu bieát - Chuùng ta phaûi tham khảo tự điển, hiểu được nghóa ñen, nghóa boùng , liên hệ ca dao tục ngữ để laøm roõ yù - Néi dung: khuyªn ta ®i đây đó để mở rộng tầm nh×n, sù hiÓu biÕt. - HS toùm goïn laïi caùc yù treân - Nghe. - Đọc 2. Lập dàn bài: - Goàm ba phaàn chính. a) Më bµi: + §Ò cao sù cÇn thiÕt vµ vai trß to lín cña viÖc ®i vào cuộc sống để mở mang hiÓu biÕt cu¶ con người.. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. a. Mở bài: Giíi thiÖu ý nghÜa cña c©u tôc ng÷, lµ kinh nghiÖm, lµ kh¸t väng. 19.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> Giáo án Ngữ Văn lớp 7 Năm học 2010- 2011. ? Phaàn thaân baøi trong baøi vaên laäp luaän giaûi thích phaûi laøm nhieäm vuï gì ? để làm cho ý nghĩa của câu “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trở nên dễ hiểu đối với người đọc, người nghe thì nên sắp xếp những ý đã tìm được theo thứ tự nào. + TrÝch c©u tôc ng÷. + Định hướng giải thích b) Th©n bµi: *. Gi¶i thÝch c©u tôc ng÷ - NghÜa ®en: + §i mét ngµy lµ ®i ®©u? + Mét sµng kh«n lµ g×? - NghÜa bãng: C©u tôc ng÷ đúc kết một kinh nghiệm vÒ nhËn thøc: ph¶i ®i vµo cuéc sèng th× míi më mang hiÓu biÕt. - Liªn hÖ víi c¸c c©u ca dao tôc ng÷ kh¸c: + §i mét b÷a chî. häc mét mí kh«n. + Đi cho biết đó biết đây ë nhµ víi mÑ biÕt ngµy nµo kh«n. *. V× sao l¹i ®i mét ngµy đàng học một sàng khôn? Lîi Ých- §i nh­ thÕ nµo?Häc nh­ thÕ nµo? - KiÕn thøc cuéc sèng rÊt réng lín: chóng ta häc thÇy, häc b¹n, häc trong sách vở chưa đủ, phải học trong cuéc sèng. V× nh©n dân là ông thầy vĩ đại của mçi chóng ta. - §i réng, biÕt nhiÒu, tÇm m¾t ®­îc më réng, tiÕp xúc nhiều người, nghe ®­îc bao ®iÒu hay, lÏ phải. Từ đó mf biết xa l¸nh c¸i xÊu häc c¸i hay. - C¸ch häc nh­ thÓ lµ c¸ch học đi đôi với hành. *. Chóng ta ph¶i ®i vµ häc nh­ thÕ nµo? - Tham gia hoạt động ngo¹i kho¸, c¾m tr¹i. - §i tham quan nh÷ng danh lam th¾ng c¶nh cña. Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net. b. Th©n bµi: * NghÜa ®en * NghÜa bãng * NghÜa s©u: - ThÓ hiÖn kh¸t väng cña người nông dân xưa - Lµ lêi khÝch lÖ, ­íc väng thÇm kÝn. 20.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>