Bài soạn môn Ngữ văn 7 - Tuần 20 (chuẩn)

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Bµi 18 * Kết quả cần đạt: 1, KiÕn thøc: - ThÕ nµo lµ tôc ng÷? Néi dung, ý nghÜa vµ mét sè h×nh thøc nghÖ thuËt ( kÕt cÊu, nhÞp ®iÖu, c¸ch lËp luËn) cña nh÷ng c©u tôc ng÷ trong bµi häc . Nắm được yêu cầu và cách thức sưu tầm ca dao tục ngữ, tục ngữ địa phương. - Hiểu rõ nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn nghị luận. 2, Kĩ năng: Từng bước rèn kĩ năng phân tích tìm hiểu ý nghĩa của các câu tục ngữ Việt Nam. H×nh thµnh kÜ n¨ng lµm v¨n nghÞ luËn. 3, Thái độ: Học sinh có thái độ kính trọng , bảo tồn, giữ gìn những câu tục ngữ của dân tộc. Ngµy so¹n : / 2010 Ngµy d¹y : 7A 11 / 2010 7B: 11 / 2010. TiÕt 73 Tôc ng÷. về thiên nhiên và lao động sản xuất. A, Môc tiªu bµi häc: KiÕn thøc: - ThÕ nµo lµ tôc ng÷? Néi dung, ý nghÜa vµ mét sè h×nh thøc nghÖ thuËt ( kÕt cÊu, nhÞp ®iÖu, c¸ch lËp luËn) cña nh÷ng c©u tôc ng÷ trong bµi häc . Nắm được yêu cầu và cách thức sưu tầm ca dao tục ngữ, tục ngữ địa phương. Kĩ năng: Từng bước rèn kĩ năng phân tích tìm hiểu ý nghĩa của các câu tục ngữ Việt Nam. Thái độ: Học sinh có thái độ kính trọng , bảo tồn, giữ gìn những câu tục ngữ của dân téc. B, ChuÈn bÞ: - Gi¸o viªn : B¶ng phô. - Học sinh : Soạn bài theo hướng dẫn SGK. C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học: 1- Ổn định tổ chức: :. 7A: …………………….………………………. 7B: …………………….……………………….. 2, KiÓm tra bµi cò: - Kh«ng kiÓm tra 3, Tæ chøc d¹y vµ häc bµi míi - 241 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. - Học sinh đọc chú thích * ( trang 3). I, Kh¸i niÖm vÒ tôc ng÷:. H: ThÕ nµo lµ tôc ng÷?. SGK(3). - Gi¸o viªn : Ph©n biÖt tôc ng÷ víi thµnh ng÷ vµ ca dao: +giống nhau:Tục ngữ và thành ngữ đều là những đơn vị có sẵn trong ngôn ngữ và lời nói, đều dùng hình ảnh để diễn đạt, đều được sử dụng ở nhiều hoàn cảnh kh¸c nhau cña cuéc sèng. +Khác nhau: Thành ngữ thường là đơn vị tương đương như từ, mang hình thức cụm từ cố định( VD: Đắt như tôm tươi, cao như sếu…) còn tục ngữ là những câu nãi hoµn chØnh. Thành ngữ có chức năng định danh gọi tên sự vật, tính chất trạng thái, hoạt động của sự vật, hiện tượng. Cßn tôc ng÷ diÔn ddatj trän ven mét ph¸n ®o¸n, mét kÕt luËn, mét lêi khuyªn. - Ca dao lµ lêi th¬ cña d©n ca. Ca dao thiªn vÒ biÓu đạt thế giới nội tâm thuộc thể trữ tình. Còn tục ngữ thiên về dạy đạo lý thuộc thể nghị luận. - Giáo viên nêu yêu cầu đọc:Chú ý ngắt nhịp theo từng vế câu. Giọng đọc rõ ràng rành mạch. - Gọi 2 học sinh đọc bài. H: V¨n b¶n gåm 8 c©u tôc ng÷, cã thÓ xÕp thµnh mÊy nhãm? lµ nh÷ng nhãm nµo? - Tõ c©u 1->4:Tôc ng÷ vÒ thiªn nhiªn. - Từ câu 5-> câu 8:Tục ngữ về lao động sản xuất. - Học sinh đọc câu 1. II,Ph©n tÝch:. H: C©u tôc ng÷ nãi g×? - Tháng năm đêm ngắn, tháng mười ngày ngắn. H:C©u tôc ng÷ sö dông nghÖ thuËt g×? T¸c dông của nghệ thuật đó? - Nghệ thuật nói quá-> Nhấn mạnh đặc điểm ngắn của đêm tháng năm và ngày tháng mười, gây ấn tượng - 242 Lop7.net. -. 1, Tôc ng÷ vÒ thiªn nhiªn: a, C©u 1:.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. độc đáo, khó quên. - Nghệ thuật đối làm nổi bật tính chất trái ngược giữatháng năm và tháng mười, giúp dễ thuộc dễ nhớ.. -Học sinh đọc câu 2.. - Nªu ra mét bµi häcvÒ c¸ch sö dông thêi gian trong cuéc sèng con người sao cho hợp lý với thêi gian mçi mïa, gióp con người chủ động trong công viÖc, giao th«ng, ®i l¹i( nhÊt lµ ®i xa).. H: Em h·y gi¶i thÝch nghÜa cña c©u tôc ng÷?. b, C©u 2:. Giáo viên :ở nước ta, tháng năm thuộc mùa hạ, tháng mười thuộc mùa đông. H:Từ đó suy ra câu tục ngữ này có ý nghĩa gì?. --Mau:Dày, nhiều. Mau sao:Trời đêm dày sao thì ngµy h«m sau trêi n¾ng. -V¾ng:Ýt, kh«ng cã.Trêi Ýt sao hoÆc kh«ng cã th× ngµy h«m sau dÔ m­a. H:C©u tôc ng÷ sö dông nghÖ thuËt g×? T¸c dông cña nghÖ thuËt Êy? -§èi xøng -> nhÊn m¹nh sù kh¸c biÖt vÒ sao sÏ dẫn đến sự khác nhau về thời tiết mưa, nắng, khiến câu tôc ng÷ dÔ nhí dÔ thuéc. H: C©u tôc ng÷ nªu ra kinh nghiÖm g×? Kinh nghiệm đó có ý nghĩa gì trong cuộc sống?. - Nªu ra kinh nghiÖm tr«ng sao đoán thời tiết mưa nắng để từ đó chủ động trong công việc h«m sau. c,C©u 3:. -Học sinh đọc câu tục ngữ 3. H: “R¸ng mì gµ” nghÜa lµ thÕ nµo? -NÒn trêi cã mµu vµng nh­ mµu mì gµ. H:T¹i sao khi nÒn trêi cã mµu mì gµ th× “ ai cã nhµ th× gi÷”? -Vì đó là dấu hiệu báo trời sắp có bão. H: C©u tôc ng÷ nªu ra kinh nghiÖm g×? cã ý nghÜa g× trong cuéc sèng? Giáo viên :Dân gian không chỉ xem ráng mỡ gà để đoán bão mà còn xem chuồn chuồn để đoán mưa, - 243 Lop7.net. -. - Nªu ra kinh nghiÖm dù ®o¸n bão để từ đó chủ động phòng.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. bão.Em hãy đọc câu tục ngữ nói về kinh nghiệm đó?. chèng b·o,gi¶m bít thiÖt h¹i.. -Chuån chuån bay thÊp th× m­a… -Th¸ng bÈy heo may, chuån chuån bay th× b·o. H: HiÖn nay c©u tôc ng÷ cßn cã t¸c dông kh«ng? v× sao? d, C©u4: - Học sinh đọc câu tục ngưc thứ 4. H:C©u tôc ng÷ cã mÊy vÕ? Em h·y gi¶i thÝch nghÜa cña tõng vÕ? -2 vÕ: Th¸ng 7 ©m lÞch kiÕn ra nhiÒu( rêi khái tæ từng đàn) thì sẽ lại lụt hoặc có lụt vào tháng 8. H: C©u tôc ng÷ nµy nªu ra bµi häc g×? cã ý nghÜa g×? Gi¸o viªn : C©u tôc ng÷ nµy cßn mét dÞ b¶n kh¸c là: Tháng 7 kiến đàn, đại hàn hồng thủy.. - Nªu ra kinh nghiÖm dù ®o¸n lũ lụt để từ đó chủ động phòng chèng lò lôt sau th¸ng 7 ©m lÞch, gi¶m bít thiÖt h¹i. 2,Tục ngữ về lao động sản xuÊt:. - Học sinh đọc 3 cau tục ngữ còn lại.. a,C©u 5:. -1 học sinh đọc câu tục ngữ 5. H: Em h·y gi¶i thÝch nghÜa cña c©u tôc ng÷? -Tấc: Đơn vị đo lường trong dân gian bằng 1/10 thước. Tấc đất: mảnh đất rất nhỏ. -Vàng: Kim loại quí thường được đo bằng cân tiểu li. Tấc vàng: Một lượng vàng rất lớn =>Mảnh đất nhỏ bằng một lượng vàng lớn. H: Kinh nghiệm nào được đúc kết từ câu tục ngữ? - §©t ta quÝ h¬n vµng. H:Bµi häc thùc tÕ tõ kinh nghiÖm nµy lµ g×? -§Êt lµ cña c¶i, cÇn sö dông cã hiÖu qu¶ nhÊt. H:Hiện tượng bán đất đang diễn ra có nằm trong ý nghÜa c©u tôc ng÷ nµy kh«ng? - 244 Lop7.net. -. - Giá trị của đất đai trong đời sống lao động sản xuất của con người.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. - không vì đó là hiện tượng kinh doanh đất. - học sinh đọc câu tục ngữ 6. H: Em h·y chuyÓn c©u tôc ng÷ nµy sang tiÕng ViÖt? H: ở đây,thứ tự nhất, nhị, tam xác định tầm quan trọng hay lợi ích của nuôi các, làm vườn, trồng lúa? H:NÕu thÕ kinh nghiÖm s¶n xuÊt ®­îc rót ra ë ®©y lµ g×? - Nuôi các có lãi nhất rồi mới đến làm vườn và trång lóa. g×?. H:Bµi häc kinh nghiÖm rót ra tõ c©u tôc ng÷ trªn lµ - ChØ thø tù lîi Ých cña c¸c nghÒ.Nh¾c nhë muèn lµm giµu H:Trong thùc tÕ bµi häc nµy ®­îc ¸p dông nh­ thÕ cÇn ph¶i ph¸t triÓn thñy s¶n.. nµo? -Học sinh đọc câu 7. H:Em h·y gi¶i thÝch nghÜa cña c©u tôc ng÷?Nghi· đó chứng tỏ câu tục ngữ nói về vấn đề gì?. c,C©u 7:. H:C©u tôc ng÷ sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g×? Tác dụng của nghệ thuật đó? -NghÖ thuËt liÖt kª nhÊn m¹nh vai trß cña tõng yÕu tè trong nghÒ trång lóa. H:Em h·y t×m nh÷ng c©u tôc ng÷ gÇn gòi víi kinh nghiÖm nµy? -Một lượt tát một bát cơm.. -Vai trß cña 4 yÕu tè trong nghÒ trång lóa.. -Người đẹp vì lụa lúa tốt vì phân. -C«ng cÊy lµ c«ng bá c«ng lµm cá lµ c«ng ¨n. H:Bµi häc kinh nghiÖm ®­îc rót ra tõ kinh nghiÖm nµy lµ g×? -Học sinh đọc câu tục ngữ thứ 8.. d,C©u 8:. H:Em h·y gi¶i nghÜa cña c¸c tõ “ th×” vµ “ thôc”? -Th×:Thêi vô thÝch hîp nhÊt cho trång tõng lo¹i c©y. - 245 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. -Thục:Đất canh tác đã hợp với trồng trọt. H:C©u tôc ng÷ sö dông nghÖ thuËt g×? T¸c dông của nghệ thuật đối xứng? H:Kinh nghiệm được đúc kết trong câu tục ngữ nµy lµ g×? -Trồng trọt cần đảm bảo hai yếu tố là thời vụ và đất đai trong đó yếu tố thời vụ là quan trọng hàng đầu.. - Khẳng định tầm quan trọng của thời vụ và đất đai đối với nghÒ trång trät.. H:Kinh nghiÖm nµy ®i vµo thùc tÕ s¶n xuÊt n«ng nghiệp ở nước ta như thế nào? -Lịch gieo cấy đúng thời vụ -Cải tạo đất sau mỗi vụ. Giáo viên :8 câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm về các hiện tượng thời tiết : nắng, mưa, bão, lụt và hoạt động trồng trọt chăn nuôi như: giá trị của đất, giá trị của chăn nu«i, c¸c yªu tè quan träng trong nghÒ trång trät. H:Tại sao các câu tục ngữ này nói về hai chủ đề kh¸c nhau nh­ng l¹i ®­îc s¾p xÕp trong cïng mét v¨n b¶n? -H:C¸c c©u tôc ng÷ sö dông nh÷ng nghÖ thuËt g×? Biểu đạt những nội dung nào? -Học sinh đọc ghi nhớ(5).. *Ghi nhí:SGK(5). III,LuyÖn tËp:. -Giáo viên hướng dẫn->học sinh về nhà sưu tầm tục ngữ theo chủ đề bài học 4, Cñng cè: -Học sinh đọc lại toàn bài tục ngữ. 5, Hướng dẫn học ở nhà: -Häc thuéc lßng c¸c c©u tôc ng÷ trong bµi. -S­u tÇm c¸c c©u tôc ng÷ theo néi dung bµi häc. D, Tù rót kinh nghiÖm giê d¹y: ………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………….. - 246 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> Ngµy so¹n : / 2010 Ngµy d¹y : 7A 11 / 2010 7B: 11 / 2010. TiÕt 74. Chương trình Ngữ Văn địa phươ. Ca dao ở đại từ, phú lương, phú bình, định hoá. A, Môc tiªu bµi häc: Gióp häc sinh : 1, Đọc và tìm hiểu những bài ca dao viết về quê hương Đại Từ. Nắm được nội dung và nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao đó. Sưu tầm một số bài ca dao cùng viết về quê hương Đại Từ, Võ Nhai. 2, TiÕp tôc rÌn kÜ n¨ng t×m hiÓu ca dao cho häc sinh. 3, Giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước. B, ChuÈn bÞ: - Giáo viên : Sưu tầm những bài ca dao ở địa phương. - Học sinh : Đọc trước các bài ca dao trong cuốn “văn học Thái Nguyên”. C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học: 1- Ổn định tổ chức: :. 7A: …………………….………………………. 7B: …………………….……………………….. 2, KiÓm tra bµi cò: - Đọc thuộc lòng các bài ca dao về quê hương Đại từ đã học và sưu tầm được. 3, Tæ chøc d¹y vµ häc bµi míi Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. Học sinh đọc các bài ca dao trong văn bản. - 1 học sinh đọc bài ca dao 2. Gi¸o viªn :Bµi ca dao më ®Çu b»ng côm tõ “ ngåi buån” mét côm tõ quen thuéc trong ca dao. H: Em hãy đọc các câu ca dao cùng có cách mở ®Çu nh­ thÕ? - Ngåi buån nhí mÑ ta x­a Miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương. - 247 Lop7.net. -. ,Bµi 2:.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. H: Hình ảnh “ ra đứng cầu thang” cho thấy bài ca dao lµ lêi cña ai? ë vïng nµo? - Là lời của người con gái (nhân vất trữ tình) ở vùng núi Việt Bắc(Đại từ, Phú Lương, Định Hóa) H: C« g¸i trong b·y tá ®iÒu g×? - Nỗi nhớ người thương. Gi¸o viªn : §ã lµ nçi mong nhí ,b©ng kh©ng nªn cô gái mới cảm nhận được những chuyển động tinh tế của cảnh vật” gió đưa ngọn cỏ tưởng chàng sang ch¬i”.Ca dao ë vïng trung bé cïng cã c©u mang néi dung tương tự như: “ai về trồng dứa qua truông. Giã lay b«ng sËy bá buån cho em”. - Gọi 1 học sinh đọc 4 lời thơ còn lại. H: “Cổng đào” là cổng như thế nào? - Cổng đào là mĩ từ làm đẹp ( giống như: yếm đào) chỉ chiếc cổng của ngôi nhà đang có người mong nhớ người thương(Cổng nhà cô gái). H: Bốn lời ca này là lời của ai ? người ấy đang trong t©m tr¹ng nh­ thÕ nµo? - Lµ lêi cña chµng trai, Chµng trai ®ang cã t©m trạng buồn đều đó được thể hiện qua bức tranh tâm c¶nh: “Ve sÇu nã hãt cµnh cao n·o nïng”.TiÕng ve mùa hè vốn không buồn nhưng dưới con mắt của chàng trai th× nã trë nªn n·o nïng bëi chµng trai ®ang kh«ng vui . H: Hình ảnh “ nước đầy đổ đĩa khôn bưng” ngầm chØ ®iÒu g×? - Hình ảnh ẩn dụ nhằm kín đáo, tế nhị tái hiện mét t×nh huèng Ðo le:Em vÒ nhµ chång gi÷ g×n h¹nh phúc cũng khó như bưng đĩa nước đầy ấy. Gi¸o viªn : Dï vËy chµng trai vÉn tha thiÕt nh¾n nhủ “Nàng về ấm phận xin đừng quên anh”. - Học sinh đọc lại toàn bài ca dao 2. H: Bài ca dao hai lời nhưng có phải là lời đối đáp - 248 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. kh«ng? v× sao? H: Cái hay ,cái đẹp của bài ca dao là gì?. - Hình ảnh ẩn dụ tượng trưng thể hiện tình cảm nhân văn cao đẹp của những người yêu nhau mà kh«ng lÊy ®­îc nhau.. -Học sinh đọc bài ca dao 4.. 4,Bµi 4:. H: Bài ca dao nói về địa danh Nhã Lộng, Cầu M©y. VËy bµi ca dao nãi vÒ huyÖn nµo cña tØnh ta. -HuyÖn Phó B×nh. H: Bài ca dao sử dụng biện pháp tu từ gì đã học? -§iÖp ng÷ c¸ch qu·ng( råi mai,) vµ ®iÖp ng÷ chuyÓn tiÕp( chèn nµy). H: Nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy cã t¸c dông g×?. - Khắc sâu với người đọc những vùng đất của huyện Phú Bình .. 4, Cñng cè: -Học sinh đọc lại toàn bài ca dao. 5, Hướng dẫn học ở nhà: -Học thuộc lòng 4 bài ca dao đã học. -Tiếp tục sưu tầm ca dao về địa phương mình. D, Tù rót kinh nghiÖm giê d¹y: ………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………….. Ngµy so¹n : / 2010 Ngµy d¹y : 7A 11 / 2010 7B: 11 / 2010. TiÕt 75. T×m hiÓu chung vÒ v¨n nghÞ luËn. A, Môc tiªu bµi häc: Gióp häc sinh : - 249 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> 1,Kiến thức:Hiểu được nhu cầu của nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn nghị luận. Học sinh bước đầu tiếp xúc với văn nghị luận. 2,Thái độ:Học sinh biết trình bày quan điểm của mình trước một vân đề của cuộc sèng. 3,Kĩ năng:Bước đầu rèn kĩ năng xác định tình huống cần nghị luận cho học sinh và c¸ch lµm mét bµi v¨n nghÞ luËn. B,ChuÈn bÞ: -Gi¸o viªn :B¶ng phô. -Học sinh :Đọc trước bài ở nhà. B- ChuÈn bÞ : GV : Gi¸o ¸n, sgk, tranh : Thµnh phè Hå ChÝ Minh HS : Bµi so¹n, vë ghi, sgk C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học: 1- Ổn định tổ chức: :. 7A: …………………….………………………. 7B: …………………….……………………….. 2, KiÓm tra bµi cò: - Đọc những bai ca dao về quê hương em mà em biết? 3, Tæ chøc d¹y vµ häc bµi míi Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. Giáo viên giảng:Trong đời sống , con người thường gặp nhiều tình huống giao tiếp khác nhau, đòi hỏi phải sử dụng phương thức tương ứng khác nhau. -Khi cần kể một câu chuyện, người ta dùng phương thức biểu đạt nào? (tự sự). -Khi cần giới thiệu hình ảnh một người,một sự vật, một con người , một cảnh sinh hoạt hoặc một cảnh thiên nhiên , người ta dùng phương thức biểu đạt nào? (miªu t¶). -Khi cần bộc lộ cảm xúc, người ta thường dùng phương thức biểu đạt nào? (biểu cảm). -Khi trong giao tiếp, con người cần phải bộc lộ phát biểu thành lời những nhận định suy nghĩ ,quan niệm, tư tưởng của mình trước một vấn đề nào đó của cuéc sèng. T×nh huèng nµy cã dïng mét trong 3 phương thức biểu đạt trên được không? Vì sao? Cần - 250 Lop7.net. -. I,Nhu cÇu nghÞ luËn vµ v¨n b¶n nghÞ luËn: 1,Nhu cÇu nghÞ luËn:.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> Hoạt động của thầy và trò. Néi dung. phải sử dụng phương thức biểu đạt nào? (nghị luận). -Học sinh đọc các tình huống trong SGK(5). -Gi¸o viªn treo b¶ng phô cã ghi néidung c¸c c©u hái: -Vì sao em đi học?Em học để làm gì? -V× sao em cÇn cã b¹n bÌ? -Theo em như thế nào là sống đẹp? -TrÎ em hót thuèc l¸ tèt hay xÊu? lîi hay h¹i? H:Gặp các câu hỏi như trên em cần dùng phương thức biểu đạt nào? để làm gì? -Nghị luận để bày tỏ quan điểm, thái độ của mình đối với từng vắn đề đó. H:Muốn thuyết phục người nghe tin theo những điều mình nhận thức em phải nói với người nghe như thÕ nµo? -Dùng lí lẽ và dẫn chứng để người nghe hiểu và làm theo (nghĩa là phải dùng phương thức nghị luận) H:Em h·y t×m nh÷ng c©u hái d¹ng nh­ trªn? (Học sinh thảo luận theo nhóm, đại diện từng nhãm tr×nh bµy->gi¸o viªn nhËn xÐt) H:Trên báo chí hoặc đài phát thanh ta thường gặp những phần nào thường dùng phương thức nghị luận? -Xã luận, bình luận về sự kiện, nhân vật, vấn đề. H:Nh­ vËy em thÊy v¨n b¶n nghÞ luËn gi÷ vai trß g× trong cuéc sèng? 4, Cñng cè: 5, Hướng dẫn học ở nhà: D, Tù rót kinh nghiÖm giê d¹y: …………………………………………………………………………………………………………………………. - 251 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> …………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………….. - 252 Lop7.net. -.

<span class='text_page_counter'>(13)</span>