Sáng kiến Kinh nghiệm Hướng dẫn giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Phòng giáo dục và đào tạo Đăk RLăp -----------&&&-----------. S¸ng kiÕn Kinh nghiÖm Hướng dẫn giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1. Người thực hiện: NGUYĐN THĐ THĐĐNG Gi¸o viªn chñ nhiÖm: Líp 1B Trường : Tiểu học NGễ GIA TĐ. N¨m häc: 2009-2010. Môc lôc A. PhÇn më ®Çu I. Lý do chọn đề tài:. Trang 3. II. Mục đích nghiên cứu:. Trang 4. III. Đối tượng nghiên cứu:. Trang 4. IV. Ph¹m vi nghiªn cøu:. Trang 4. V. NhiÖm vô nghiªn cøu:. Trang 5. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> VI. Phương pháp nghiên cứu:. Trang 5. VII. Thêi gian nghiªn cøu:. Trang 5. B. Néi dung s¸ng kiÕn kinh nghiÖm Chương I: Một số vấn đề về cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn I. C¬ së lý luËn:. Trang 6. II. C¬ së thùc tiÔn:. Trang 6 Chương II: thực. tr¹ng cña líp vµ nh÷ng nguyªn nh©n:Trang 6 Chương III: Một số các giải pháp thực hiện: Chương iv: những kết quả đạt được:. Trang 8 Trang 21. C. Những bài học rút ra và kết luận, đề xuất I. Bµi häc kinh nghiÖm:. Trang 21. II. KÕt luËn:. Trang 21. III. Những đề xuất:. Trang 22. A. PhÇn më ®Çu. 1. Lý do chọn đề tài. M«n To¸n líp 1 më ®­êng cho trÎ ®i vµo thÕ giíi kú diÖu cña to¸n häc, råi mai ®©y các em lớn lên trở thành anh hùng, nhà giáo, nhà khoa học, nhà thơ, trở thành những người lao động sáng tạo trên mọi lĩnh vực đời sống và sản xuất, trên tay có máy tính xách tay, nhưng không bao giờ các em quên được những ngày đầu tiên đến trường học đếm và tập viết 1,2,3 học các phép tính cộng,trừ các em không thể quên được vì đó là kỉ niệm đẹp đẽ nhất của đời người và hơn thế nữa những con số, những phép tính đơn giản ấy cần thiết cho suốt cuộc đời cña c¸c em. Đó cũng là vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên nói chung và giáo viên lớp 1 nói riêng. Người thầy giáo từ khi chuẩn bị cho tiết dạy đầu tiên đến khi nghỉ hưu không lúc nµo døt næi tr¨n trë vÒ nh÷ng ®iÒu m×nh d¹y vµ nhÊt lµ m«n To¸n líp 1 lµ mét bé phËn cña chương trình môn Toán ở tiểu học. Chương trình nó kế thừa và phát triển những thành tựu về d¹y To¸n líp 1, nªn nã cã vai trß v« cïng quan träng kh«ng thÓ thiÕu trong mçi cÊp häc. D¹y häc m«n To¸n ë líp 1 nh»m gióp häc sinh: a. Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm, về các số tự nhiên trong phạm vi 100, về độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20, về tuần lễ và ngày trong. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> tuần, về giờ đúng trên mặt đồng hồ; về một số hình học (Đoạn thẳng, điểm, hình vuông, hình tam gi¸c, h×nh trßn); vÒ bµi to¸n cã lêi v¨n. b. Hình thành và rèn luyện các kĩ năng thực hành đọc, viết, đếm, so sánh các số trong phạm vi 100; cộng trừ và không nhớ trong phạm vi 100; đo và ước lượng độ dài đoạn thẳng( víi c¸c sè ®o lµ sè tù nhiªn trong ph¹m vi 20 cm). NhËn biÕt h×nh vu«ng, h×nh tam gi¸c, h×nh tròn, đoạn thẳng, điểm, vẽ điểm, đoạn thẳng).Giải một số dạng bài toán đơn về cộng trừ bước đầu biết biểu đạt bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và bài thực hành, tập so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá trong phạm vi của những nội dung có nhiều quan hệ với đời sống thực tế của học sinh. c. Ch¨m chØ, tù tin, cÈn thËn ham hiÓu biÕt vµ häc sinh cã høng thó häc to¸n. Là một người giáo viên trực tiếp dạy lớp 1 và đặc biệt là dạy môn toán, Thực hiện chương trình đổi mới giáo dục toán học lớp 1 nói riêng ở tiểu học nói chung. Tôi rất trăn trở và suy nghĩ nhiều để học sinh làm sao làm được các phép tính cộng, trừ mà việc giải toán có lời văn thì càng khó hơn đối với học sinh lớp 1 nên tôi đi sâu về nghiên cứu dạy “ giải toán có lời v¨n” ë líp 1. II. Mục đích nghiên cứu: Nghiªn cøu d¹y gi¶i to¸n cã lêi v¨n  D¹y cho häc sinh nhËn biÕt vÒ cÊu t¹o cña bµi to¸n cã lêi v¨n.  §äc hiÓu - ph©n tÝch - tãm t¾t bµi to¸n.  Giải toán đơn về thêm (bớt ) bằng một phép tính cộng ( trừ).  Trình bày bài giải gồm câu lời giải + phép tính + đáp số.  T×m lêi gi¶i phï hîp cho bµi to¸n b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau. III - Đối tượng nghiên cứu, Là những bài tập thuộc mạch kiến thức “giải toán có lời văn” trong chương trình lớp 1 ở TiÓu häc. IV. Ph¹m vi nghiªn cøu  Trong chương trình toán1  Gi¶i to¸n cã lêi v¨n cho häc sinh líp 1  Từ tiết 81 cho đến tiết 108. V. NhiÖm vô nghiªn cøu. Giải toán có lời văn là một trong bốn mạch kiến thức trong chương trình môn toán lớp 1( số và phép tính, đại lượng và đo đại lượng, yếu tố hình học, giải toán có lời văn). Nghiên cøu d¹y gi¶i to¸n cã lêi v¨n nh»m gióp HS: - NhËn biÕt thÕ nµo lµ mét bµi to¸n cã lêi v¨n. - Biết giải và trình bày bài giải các bài toán đơn bằng một phép tính cộng hoặc một phép tÝnh trõ. - Bước đầu phát triển tư duy, rèn luyện phương pháp giải toán và khả năng diễn đạt đúng.. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> VI - Phương pháp nghiên cứu. Để nghiên cứu và thực nghiệm đề tài này tôi căn cứ vào các tài liệu chuẩn như:  ChuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng to¸n 1  Phương pháp dạy các môn học ở lớp 1  Môc tiªu d¹y häc m«n to¸n 1-s¸ch gi¸o viªn.  To¸n 1- s¸ch gi¸o khoa.  Mét sè tµi liÖu kh¸c. Để thực hiện nội dung của đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp cơ bản sau: -Tổng hợp lý luận thông qua các tài liệu ,sách giáo khoa và thực tiễn dạy học của lớp 1Bkhối I- Trường Tiểu học Ngo Gia Tă - Đánh giá quá trình dạy toán - Loại bài giải toán có lời văn từ những năm trước và những n¨m gÇn ®©y . - Tiến hành khảo sát chất lượng học sinh . - §óc rót kinh nghiÖm qua qu¸ tr×nh nghiªn cøu. VII - Thêi gian thùc hiÖn Từ tháng 9 -2009 đến tháng1– 2O10. B. Néi dung s¸ng kiÕn kinh nghiÖm Chương I: Một số vấn đề về cơ sở lý luận, c¬ së thùc tiÔn 1.C¬. së lý luËn: Kh¶ n¨ng gi¶i to¸n cã lêi v¨n chÝnh lµ ph¶n ¸nh n¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc cña häc. sinh. Häc sinh hiÓu vÒ mÆt néi dung kiÕn thøc to¸n häc vËn dông vµo gi¶i to¸n kÕt hîp víi kíên thức Tiếng Việt để giải quyết vấn đề trong toán học. Từ ngôn ngữ thông thường trong các đề toán đưa ra cho học sinh đọc - hiểu - biết hướng giải đưa ra phép tính kèm câu trả lời và đáp số của bài toán. Giải toán có lời văn góp phần củng cố kiến thức toán, rèn luyện kỹ năng diễn đạt, tÝch cùc gãp phÇn ph¸t triÓn t­ duy cho häc sinh tiÓu häc. Đó là nguyên nhân chính mà tôi chọn đề tài nghiên cứu:Phương pháp dạy toán có lời v¨n cho häc sinh líp 1. ii.C¬. së thùc tiÔn. Đối với trẻ là học sinh lớp 1, môn toán tuy có dễ nhưng để học sinh đọc-hiểu bài toán có lêi v¨n qu¶ kh«ng dÔ dµng, v¶ l¹i viÖc viÕt lªn mét c©u lêi gi¶i phï hîp víi c©u hái cña bµi toán cũng là vấn đề không đơn giản. Bởi vậy nỗi băn khoăn của giáo viên là hoàn toàn chính đáng.. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> Vậy làm thế nào để giáo viên nói - học sinh hiểu , học sinh thực hành - diễn đạt đúng yêu cầu của bài toán. Đó là mục đích chính của đề tài này. Chương II: Thực trạng và những nguyên nhân. I. Thùc tr¹ng: Trong quá trình giảng dạy ở Tiểu học, đặc biệt dạy lớp 1, tôi nhận thấy hầu như giáo viên nào cũng phàn nàn khi dạy đến phần giải toán có lời văn ở lớp 1. HS rất lúng túng khi nêu câu lời giải, thậm chí nêu sai câu lời giải, viết sai phép tính, viết sai đáp số. Những tiết đầu tiên của giải toán có lời văn mỗi lớp chỉ có khoảng 20% số HS biết nêu lời giải, viết đúng phps tính và đáp số. Số còn lại là rất mơ hồ, các em chỉ nêu theo quán tính hoặc nêu miệng thì được nhưng khi viết các em lại rất lung túng, làm sai, một số em làm đúng nhưng khi cô hỏi lại lại không biết để trả lời . Chứng tỏ các em chưa nắm được một cách chắc chắn cách giải bài toán có lời văn. GV phải mất rất nhiều công sức khi dạy đến phần này. KÕt qu¶ ®iÒu tra n¨m häc 2008-2009 Líp. sÜ sè. HS viết đúng c©u lêi gi¶i. TT. HS viết đúng HS viết đúng HS giải đúng phÐp tÝnh. đáp số. cả 3 bước. 1. 1A. 32. 17. 53,2%. 24. 75%. 27. 85%. 18. 56,3%. 2. 1B. 30. 13. 43,4%. 17. 56,7%. 20. 66,6%. 13. 43,4%. II. Nh÷ng nguyªn nh©n 1. Nguyªn nh©n tõ phÝa GV: - GV chưa chuẩn bị tốt cho các em khi dạy những bài trước. Những bài nhìn hình vẽ viết phép tính thích hợp, đối với những bài này hầu như HS đều làm được nên GV tỏ ra chủ quan, ít nhấn mạnh hoặc không chú ý lắm mà chỉ tập trung vào dạy kĩ năng đặt tính, tính toán của HS mà quên mất rằng đó là những bài toán làm bước đệm , bước khởi đầu của dạng toán có lời v¨n sau nµy. §èi víi GV d¹y líp 1 khi d¹y d¹ng bµi nh×n h×nh vÏ viÕt phÐp tÝnh thÝch hîp, cÇn cho HS quan sát tranh tập nêu bài toán và thường xuyên rèn cho HS thói quen nhìn hình vẽ nªu bµi to¸n . Cã thÓ tËp cho nh÷ng em HS giái tËp nªu c©u tr¶ lêi cø nh­ vËy trong mét khoảng thời gian chuẩn bị như thế thì đến lúc học đến phần bài toán có lời văn HS sẽ không ngỡ ngàng và các em sẽ dễ dàng tiếp thu, hiểu và giải đúng . 2. Nguyªn nh©n tõ phÝa HS: Do HS míi b¾t ®Çu lµm quen víi d¹ng to¸n nµy lÇn ®Çu, t­ duy cña c¸c em cßn mang tÝnh trực quan là chủ yếu. Mặt khác ở giai đoạn này các em chưa đọc thông viết thạo, các em đọc còn đánh vần nên khi đọc xong bài toán rồi nhưng các em không hiểu bài toán nói gì, thậm chí có những em đọc đi đọc lại nhiều lần nhưng vẫn chưa hiểu bài toán . Vì vậy HS không làm. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> đúng cũng là điều dễ hiểu . Vậy làm thế nào để HS nắm được cách giải một cách chắc chắn chÝnh x¸c? Chương III: một số các giải pháp thực hiện Mức độ 1: Ngay từ đầu học kỳ I các bài toán được giới thiệu ở mức độ nhìn hình vẽ- viết phép tính. Mục đích cho học sinh hiểu bài toán qua hình vẽ, suy nghĩ chọn phép tính thích hîp. Thông thường sau mỗi phép tính ở phần luyện tập có một hình vẽ gồm 5 ô vuông cho học sinh chọn ghi phép tính và kết quả phù hợp với hình vẽ. Ban đầu để giúp học sinh dễ thực hiện s¸ch gi¸o khoa ghi s½n c¸c sè vµ kÕt qu¶ :. VD: Bµi 5 trang 46 a). 1. 2 = 3. Chỉ yêu cầu học sinh viết dấu cộng vào ô trống để có : 1 + 2 = 3 b) Đến câu này nâng dần mức độ - học sinh phải viết cả phép tính và kết quả 1. +. 1. =. 2. Và yêu cầu tăng dần, học sinh có thể nhìn từ một tranh vẽ bài 4 trang 77 diễn đạt theo 2 c¸ch .. C¸ch 1: Cã 8 hép thªm 1 hép , tÊt c¶ lµ 9 hép. 8. +. 1. =. 9. C¸ch 2: Cã 1 hép ®­a vµo chç 8 hép , tÊt c¶ lµ 9 hép.. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> 1. +. 8. =. 9. Tương tự câu b : Có 7 bạn và 2 bạn đang đi tới. Tất cả là 9 bạn. C¸ch 1: 7. +. 2. =. 9. C¸ch 2: 2. +. 7. =. 9. §Õn bµi 3 trang 85 Häc sinh quan s¸t vµ cÇn hiÓu ®­îc: Lúc đầu trên cành có 10 quả. Sau đó rụng 2 quả . Còn lại trên cành 8 quả. 10. -. 2. =. 8. ở đây giáo viên cần động viên các em diễn dạt _ trình bày miệng ghi đúng phép tính . T­ duy to¸n häc ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së t­ duy ng«n ng÷ cña häc sinh. Khi dạy bài này cần hướng dẫn học sinh diễn đạt trình bày động viên các em viết được nhiều phép tính để tăng cường khả năng diễn đạt cho học sinh. Mức độ 2: Đến cuối học kì I học sinh đã được làm quen với tóm tắt bằng lời: Bµi 3 trang 87 B, Cã. : 10 qu¶ bãng. Cho : 3 qu¶ bãng Cßn :.... qu¶ bãng? 10. -. 3. =. 7. Học sinh từng bước làm quen với lời thay cho hình vẽ, học sinh dần dần thoát ly khỏi hình ảnh trực quan từng bước tiếp cận đề bài toán. Yêu cầu học sinh phải đọc và hiểu được tóm tắt, biết diễn đạt đề bài và lời giải bài toán bằng lời, chọn phép tính thích hợp nhưng chưa cÇn viÕt lêi gi¶i. Tuy không yêu cầu cao,tránh tình trạng quá tải với học sinh, nhưng có thể động viên học sinh khá giỏi làm nhiều cách , có nhiều cách diễn đạt từ một hình vẽ hay một tình huống sách gi¸o khoa. Mức độ 3: Giới thiệu bài toán có lời văn bằng cách cho học sinh tiếp cận với một đề bài to¸n ch­a hoµn chØnh kÌm theo h×nh vÏ vµ yªu cÇu hoµn thiÖn ( tiÕt 81- bµi to¸n cã lêi v¨n ). T­ duy HS tõ h×nh ¶nh ph¸t triÓn thµnh ng«n ng÷, thµnh ch÷ viÕt. Gi¶i to¸n cã lêi v¨n ban ®Çu ®­îc thùc hiÖn b»ng phÐp tÝnh céng lµ phï hîp víi t­ duy cña HS.. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> Cấu trúc một đề toán gồm 2 phần: phần cho biết và phần hỏi, phần cho biết gồm có 2 yếu tè. Mức độ 4: Để hình thành cách giải bài toán có lời văn, sách giáo khoa đã nêu một bài toán , phần tóm tắt đề toán và giải bài toán hoàn chỉnh để học sinh làm quen.( Bài toán- trang 117) Giáo viên cần cho học sinh nắm vững đề toán, thông qua việc tóm tắt đề toán. Biết tóm tắt đề toán là yêu cầu đầu tiên dể giải bài toán có lời văn. Bài giải gồm 3 phần : câu lời giải, phép tính và đáp số. Chó ý r»ng tãm t¾t kh«ng n»m trong lêi gi¶i cña bµi to¸n, nh­ng phÇn tãm t¾t cÇn ®­îc luyện kỹ để học sinh nắm được bài toán đầy đủ, chính xác. Câu lời giải trong bài giải không yêu cầu mọi học sinh phải theo mẫu như nhau, tạo diều kiện cho HS diễn đạt câu trả lời theo ý hiểu của mình. Quy ước viết đơn vị của phép tính trong bài giải HS cần nhớ để thực hiện khi tr×nh bµy bµi gi¶i. Bài toán giải bằng phép tính trừ được giới thiệu khi HS đã thành thạo giải bài toán có lời văn bằng phép tính cộng.GV chỉ hướng dẫn cách làm tương tự,thay thế phép tính cho phù hợp víi bµi to¸n. ở lớp 1,HS chỉ giải toán về thêm,bớt với 1 phép tính cộng hoặc trừ,mọi HS bình thường đều có thể hoàn thành nhiệm vụ học tập một cách nhẹ nhàng nếu được giáo viên hướng dẫn cụ thể. GV dạy cho Hs giải bài toán có lời văn cần thực hiện tốt các bước sau: - Đọc kĩ đề bài:Đề toán cho biết những gì?Đề toán yêu cầu gì? - Tóm tắt đề bài - T×m ®­îc c¸ch gi¶ibµi to¸n - Tr×nh bµy bµi gi¶i - Kiểm tra lời giải và đáp số Khi giải bài toán có lời văn GV lưu ý cho HS hiểu rõ những điều đã cho,yêu cầu phải tìm,biết chuyển dịch ngôn ngữ thông thường thành ngôn ngữ toán học,đó là phép tính thích hîp. VÝ dô,cã mét sè qu¶ cam,khi ®­îc cho thªm hoÆc mua thªm nghÜa lµ thªm vµo,ph¶i lµm tÝnh céng; nÕu ®em cho hay ®em b¸n th× ph¶i lµm tÝnh trõ,... Gv hãy cho HS tập ra đề toán phù hợp với một phép tính đã cho,để các em tập tư duy ngược,tập phát triển ngôn ngữ,tập ứng dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn. VÝ dô,víi phÐp tÝnh 3 + 2 = 5.Cã thÓ cã c¸c bµi to¸n sau: - B¹n Hµ cã 3 chiÕc kÑo,chÞ An cho Hµ 2 chiÕc n÷a.Hái b¹n Hµ cã mÊy chiÕc kÑo? - Nhµ Nam cã 3 con gµ mÑ Nam mua thªm 2 con gµ. Hái nhµ Nam cã tÊt c¶ mÊy con gµ? - Có 3 con vịt bơi dưới ao,có thêm 2 con vịt xuống ao.Hỏi có mấy con vịt dưới ao? - H«m qua líp em cã 3 b¹n ®­îc khen.H«m nay cã 2 b¹n ®­îc khen.Hái trong hai ngµy líp em cã mÊy b¹n ®­îc khen?. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> Có nhiều đề bài toán HS có thể nêu được từ một phép tính.Biết nêu đề bài toán từ một phép tính đã cho,HS sẽ hiểu vấn đề sâu sắc hơn,chắc chắn hơn,tư duy và ngôn ngữ của HS sẽ phát triÓn h¬n. * T×m ra ®iÓm yÕu cña häc sinh: . Häc sinh biÕt gi¶i to¸n cã lêi v¨n nh­ng kÕt qu¶ ch­a cao.. . Số học sinh viết đúng câu lời giải đạt tỷ lệ thấp.. . Lêi gi¶i cña bµi to¸n ch­a s¸t víi c©u hái cña bµi to¸n.. * Qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ thùc nghiÖm: Trong phạm vi 27 tiết dạy từ tiết 81 đến tiết 108 tôi đặc biệt chú ý vào 1 số tiết chính sau đây: TiÕt 81. Bµi to¸n cã lêi v¨n. Cã ...b¹n, cã thªm ... b¹n ®ang ®i tíi. Hái cã tÊt c¶ bao nhiªu b¹n? HS quan s¸t tranh vµ tr¶ lêi c©u hái §iÒn vµo chç chÊm sè 1 vµ sè 3. - Bài 2 tương tự. Qua tìm hiểu bài toán giúp cho học sinh xác định được bài có lời văn gồm 2 phần: -. Thông tin đã biết gồm 2 yếu tố.. -. C©u hái ( th«ng tin cÇn t×m ). Từ đó học sinh xác định được phần còn thiếu trong bài tập ở trang116: Cã 1 con gµ mÑ vµ 7con gµ con. Hái cã tÊt c¶ bao nhiªu con gµ? KÕt hîp gi÷a viÖc quan s¸t tranh vµ tr¶ lêi c©u hái gîi ý cña gi¸o viªn, häc sinh hoµn thµnh bµi to¸n 4 trang 116: Có 4 con chim đậu trên cành , có thêm 2 con chim bay đến. Hỏi có tất cả bao nhiêu con chim? TiÕt 82 Gi¶i to¸n cã lêi v¨n. Gi¸o viªn nªu bµi to¸n .. Học sinh đọc bài toán. - §©y lµ bµi to¸n g×?. Bµi to¸n cã lêi v¨n.. -Th«ng tin cho biÕt lµ g× ?. Cã 5 con gµ , mua thªm 4 con gµ.. - C©u hái lµ g× ?. Hái nhµ An cã tÊt c¶ mÊy con gµ ?. Dùa vµo tranh vÏ vµ tãm t¾t mÉu, G ®­a ra c¸ch gi¶i bµi to¸n mÉu: Bµi gi¶i Nhµ An cã tÊt c¶ lµ: 5 + 4 = 9 ( con gµ ) §¸p sè: 9 con gµ Bài 1 trang117 Học sinh đọc bài toán- phân tích đề bài- điền vào tóm tắt Vµ gi¶i bµi to¸n . Tãm t¾t:. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> An cã. : 4 qu¶ bãng. B×nh cã : 3 qu¶ bãng C¶ hai b¹n cã :....qu¶ bãng? Bµi gi¶i C¶ hai b¹n cã lµ: 4+3=7( qu¶ bãng ) §¸p sè: 7 qu¶ bãng Bµi 2 trang 118 Tãm t¾t: Cã. :. 6 b¹n. Thªm:. 3 b¹n. Cã tÊt c¶ :... b¹n? Bµi gi¶i Cã tÊt c¶ lµ : 6+3=9( b¹n ) §¸p sè: 9 b¹n Qua 2 bµi to¸n trªn t«i rót ra c¸ch viÕt c©u lêi gi¶i nh­ sau: LÊy dßng thø 3 cña phÇn tãm t¾t + thªm ch÷ lµ: VD - C¶ hai b¹n cã lµ: - Cã tÊt c¶ lµ: Tương tự bài 3 trang118 câu lời giải sẽ là: - Cã tÊt c¶ lµ: TiÕt 84. LuyÖn tËp. Bài 1 và bài 2 trang 121 tương tự bài 1,2,3 trang117.Nhưng câu lời giải được mở rộng hơn bằng cách thêm cụm từ chỉ vị trí vào trước cụm từ có tất cả là Cô thÓ lµ -Bµi 1 tr 121. Trong vườn có tất cả là:. -Bµi 2 tr 121. Trên tường có tất cả là:. TiÕt 85. LuyÖn tËp. Bài 1 trang 122 HS đọc đề toán – phân tích bài toán ( như trên ) §iÒn sè vµo tãm t¾t Vµi ba häc sinh nªu c©u lêi gi¶i kh¸c nhau GV chèt l¹i mét c¸ch tr¶ lêi mÉu: -Sè qu¶ bãng cña An cã tÊt c¶ lµ: Tương tự Bµi 2 trang122. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> -. Sè b¹n cña tæ em cã lµ:. Bµi 3 trang122 -. Sè gµ cã tÊt c¶ lµ:. Vậy qua 3 bài tập trên học sinh đã mở rộng được nhiều cách viêt câu lời giải khác nhau ,song GV chèt l¹i c¸ch viÕt lêi gi¶i nh­ sau: Thªm ch÷. Số+ đơn vị tính của bài toán trước cụm từ có tất cả là như ở tiết 82 đã làm .. Riêng với loại bài mà đơn vị tính là đơn vị đo độ dài( cm) cần thêm chữ dài vào trước chữ lµ VD cô thÓ Tãm t¾t §o¹n th¼ng AB. : 5cm. §o¹n th¼ng BC. : 3cm. C¶ hai ®o¹n th¼ng : ... cm? Bµi gi¶i C¶ hai ®o¹n th¼ng dµi lµ: 5+ 3 = 8 ( cm) §¸p sè : 8 cm TiÕt 86. TiÕt 104. Hầu hết đều có bài toán có lời văn vận dụng kiến thức toán được cung cấp theo phân phối chương trình . Tuy nhiên, việc phân tích đề- tóm tắt- giải bài toán phải luôn luôn được củng cố duy trì và nâng dần mức độ. Song cơ bản vẫn là các mẫu lời giải cho các bài toán thêm là: - Cã tÊt c¶ lµ: - Số ( đơn vị tính ) + có tất cả là: - Vị trí ( trong, ngoài, trên, dưới, ...)+ có tất cả là: - ... ®o¹n th¼ng....+ dµi lµ: TiÕt 105: Gi¶i to¸n cã lêi v¨n(tiÕp theo) Bµi to¸n: Nhµ An cã 9 con gµ, mÑ ®em b¸n 3 con gµ. Hái nhµ An cßn l¹i mÊy con gµ? HS đọc – phân tích bài toán : +Th«ng tin cho biÕt lµ g×?. Cã 9 con gµ. B¸n 3 con gµ.. +C©u hái lµ g× ?. Cßn l¹i mÊy con gµ?. GV hướng dẫn HS đọc tóm tắt- bài giải mẫu .GV giúp HS nhận thấy câu lời giải ở loại toán bớt này cũng như cách viết của loại toán thêm đã nêu ở trên chỉ khác ở chỗ cụm từ có tất cả ®­îc thay thÕ b»ng côm tõ cßn l¹i mµ th«i.Cô thÓ lµ : Sè gµ cßn l¹i lµ: 9-3=6( con gµ) §¸p sè: 6 con gµ.. Lop2.net. Bµi gi¶i.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Bµi 1 trang148 Tãm t¾t Cã. :8 con chim. Bay ®i : 2 con chim Cßn l¹i :... con chim? Bµi gi¶i Sè chim cßn l¹i lµ: 8 - 2 = 6( con chim) §¸p sè : 6 con chim. Bµi 2 trang 149 Tãm t¾t Cã. : 8 qu¶ bãng. §· th¶. :3 qu¶ bãng. Cßn l¹i:....qu¶ bãng? Bµi gi¶i Sè bãng cßn l¹i lµ : 8 - 3 = 5( qu¶ bãng) §¸p sè: 5 qu¶ bãng Bµi 3 trang 149 Tãm t¾t §µn vÞt cã : 8 con ở dưới ao : 5 con Trªn bê: ... con? Bµi gi¶i Trªn bê cã lµ: 8 -5=3 ( con vÞt ) §¸p sè: 3 con vÞt . TiÕt 106. Luyện tập Bài 1,2 ( Tương tự tiết 105 ). TiÕt 107. Luyện tập Bài 1,2 ( tương tự như trên ). Nh­ng bµi 4 trang 150 vµ bµi 4 trang151 th× lêi gi¶i dùa vµo dßng thø 3 cña phÇn tãm t¾t bµi to¸n: Sè h×nh tam gi¸c kh«ng t« mµu lµ :. Sè h×nh trßn kh«ng t« mµu lµ:. 8 - 4 = 4( h×nh ). 15 - 4 = 11( h×nh ). §¸p sè: 4 h×nh tam gi¸c. §¸p sè: 11 h×nh trßn..  Bài 3 trang 151 Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> ? cm. 2cm 13cm. Bµi gi¶i Sîi d©y cßn l¹i dµi lµ: 13 – 2 = 11( cm) §¸p sè : 11cm TiÕt 108. LuyÖn tËp chung. Đây là phần tổng hợp chốt kiến thức của cả 2 dạng toán đơn thêm và bớt ở lớp 1 Bµi 1 trang 152 A, Bµi to¸n : Trong bÕn cã .....« t«, cã thªm....« t« vµo bÕn. Hái................................................................? HS quan s¸t tranhvµ hoµn thiÖn bµi to¸n thªm råi gi¶i bµi to¸n víi c©u lêi gi¶i cã côm tõ cã tÊt c¶ B, Bµi to¸n :. Lóc ®Çu trªn cµnh cã 6 con chim, cã ....con bay ®i.. Hái. .............................................? HS quan s¸t tranh råi hoµn thiÖn bµi to¸n bít vµ gi¶i bµi to¸n víi c©u lêi gi¶i cã côm tõ cßn l¹i Lúc này HS đã quá quen với giải bài toán có lời văn nên hướng dẫn cho HS chọn cách viết câu lời giải gần với câu hỏi nhất đó là: -. §äc kÜ c©u hái.. -. Bá ch÷ Hái ®Çu c©u hái.. -. Thay ch÷ bao nhiªu b»ng ch÷ sè.. -. Thªm vµo cuèi c©u ch÷ lµ vµ dÊu hai chÊm. Cô thÓ Bµi 1 trang 152 Hái cã tÊt c¶ bao nhiªu « t«?. A,C©u hái lµ: C©u lêi gi¶i lµ: B, C©u hái lµ:. Cã tÊt c¶ sè « t« lµ :. Hái trªn cµnh cßn l¹i bao nhiªu con chim?. C©u lêi gi¶i lµ:. Trªn cµnh cßn l¹i. sè. con chim lµ :. VD kh¸c: . C©u hái lµ: Hái hai líp trång ®­îc tÊt c¶ bao nhiªu c©y ?. C©u lêi gi¶i lµ:. Hai líp trång ®­îc tÊt c¶. Lop2.net. sè. c©y lµ:.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> . C©u hái lµ: Hái con sªn bß ®­îc tÊt c¶ bao nhiªu x¨ng-ti-mÐt?. C©u lêi gi¶i lµ: . Con sªn bß ®­îc tÊt c¶ sè. x¨ng-ti-mÐt lµ?. Câu hỏi là: Hỏi Lan còn phải đọc bao nhiêu trang nữa thì hết quyển sách?. C©u lêi gi¶i lµ:. Lan còn phải đọc số. trang n÷a ...lµ:. ............................................ Trên đây là 2 mẫu toán đơn điển hình của phần giải toán có lời văn ở lớp 1.Tôi đã đưa ra phương pháp dạy từ dễ đến khó để HS có thể giải toán mà không gặp khó khăn ở bước viết câu lời giải.Tối thiểu HS có lực học trung bình yếu cũng có thể chọn cho mình 1 cách viết đơn gi¶n nhÊt b»ng côm tõ: Cã tÊt c¶ lµ: HoÆc : Cßn l¹i lµ: Cßn HS kh¸ giái c¸c em cã thÓ chän cho m×nh ®­îc nhiÒu c©u lêi gi¶i kh¸c nhau n©ng dần độ khó thì lời giải càng hay và sát với câu hỏi hơn. IV, kết quả đạt được C¸c lÇn kh¶o s¸t. Líp. sÜ. HS viết đúng. HS viÕt. HS viÕt. HS viết đúng. sè. c©u lêi gi¶i. đúng phép. đúng đáp số. cả 3 bước. tÝnh. trªn. §Çu k× I. 1B. 25. 18. 72%. 14. 56%. 13. 38,9%. 12. 48%. G K: I. 1B. 25. 19. 76%. 16. 64%. 15. 60%. 14. 56%. Cuèi k× I. 1B. 25. 22. 88%. 19. 76%. 18. 72%. 17. 68%. C. Những bài học rút ra, kết luận và đề xuất I. Bµi häc kinh nghiÖm Qua việc nghiên cứu và áp dụng phương pháp dạy toán có lời văn cho học sinh lớp 1 cho thấy giải toán có lời văn ở lớp 1 không khó ở việc viết phép tính và đáp số mà chỉ mắc ở c©u lêi gi¶i cña bµi to¸n. Sau qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ ¸p dông kinh nghiÖm s¸ng kiÕn th× HS biết viết câu lời giải đã đạt kết quả rất cao,dẫn tới việc HS đạt tỉ lệ cao về hoàn thiện bài toán cã lêi v¨n .V× vËy theo chñ quan cña b¶n th©n t«i th× kinh nghiÖm s¸ng kiÕn nµy cã thÓ ¸p dụng và phổ biến nhằm nâng cao chất lượng cho HS về việc giải toán có lời văn.. Ii-KÕt luËn Phương pháp dạy giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1 giúp học sinh hoàn thiện một bài giải đủ 3 bước: câu lời giải + phép tính + đáp số là vấn đề đang được các thầyy cô trực tiếp dạy lớp 1 rất quan tâm. Vấn đề đặt ra là giúp học sinh lớp 1 viết câu lời giải của bài toán sao cho s¸t víi yªu cÇu mµ c©u hái cña bµi to¸n ®­a ra . ChÝnh v× vËy nªn t«i m¹nh d¹n ®­a ra kinh. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> nghiệm sáng kiến mà bản thân tôi đã vận dụng vào trong quá trình dạy và đạt kết quả tương đối khả quan. Trên đây là quá trình nghiên cứu , áp dụng kinh nghiệm sáng kiến vào đổi mới phương pháp dạy học nói chung và phương pháp dạy giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1 nói riêng. Tôi hy vọng sẽ tiếp tục nghiên cứu thành công về đổi mới phương pháp dạy Toán và nâng cao hiÓu biÕt cho b¶n th©n trong qu¸ tr×nh d¹y häc ë TiÓu häc.. III .Những kiến nghị, đề xuất - V× thêi gian nghiªn cøu xen kÏ qu¸ tr×nh d¹y chÝnh kho¸ nªn viÖc nghiªn cøu cßn giíi h¹n trong ph¹m vi mét líp do t«i phô tr¸ch . - Häc sinh vÒ nhµ Ýt thêi gian nghiªn cøu thªm nªn phÇn lín chØ phô thuéc vµo bµi tËp ®­îc giao trªn líp. -Kh¶ n¨ng b¶n th©n gi¸o viªn cã h¹n , tµi liÖu tham kh¶o Ýt nªn ph¹m vi nghiªn cøu cã phÇn h¹n chÕ. - Tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để tìm ra biện pháp tối ưu nhất giúp các em giải toán có lời văn mét c¸ch dÔ dµng h¬n vµ hiÖu qu¶ cao nhÊt. - Quá trình nghiên cứu và kinh nghiệm dạy toán có lời văn theo chương trình sách giáo khoa mới tôi nhận thấy về cơ bản nội dung sách giáo khoa và chương trình khá phù hợp .Tất nhiên để có dược kinh nghiệm dạy giải toán có lời văn cho HS lớp 1, người giáo viên phải dày công nghiên cứu tài liệu và theo dõi HS qua nhiều năm, nắm bất được điểm yếu của HS để tập trung kh¾c phôc . Cã nh­ vËy viÖc gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc míi thµnh c«ng nh­ mong muèn. Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mà bản thân tôi đúc rút được qua quá trình giảng d¹y. Tuy nhiªn do thêi gian vµ n¨ng lùc cã h¹n ch¾c h¼n sÏ cã nh÷ng thiÕu sãt . RÊt mong sù góp ý, giúp đỡ của quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! ăăk ru , ngµy 20 th¸ng 5 n¨m 2009 Người viết SKKN. Lop2.net.

<span class='text_page_counter'>(16)</span>