Đề tài Đổi mới về quan niệm soạn giáo án Tập làm văn lớp 7

<span class='text_page_counter'>(1)</span>GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. Phßng gi¸o dôc ThÞ x· S«ng C«ng Trường thcs Nguyễn Du. ------------- -------------. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm đề tài: đổi mới về quan niệm soạn giáo án TLV lớp 7. Gvth: Hoµng ThÞ Thøc Trường THCS: Nguyễn Du N¨m häc: 2010-2011. 1 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. I - Lí do chọn đề tài : Thực hiện chỉ thị số 14 - 2001 ngày 11 - 6 - 2001 của thủ tướng chính phủ và nghị quyết số 40 - 2000 quốc hội về đổi mới GDPT. Ngành giáo dục nước ta đã bươc vào năm thứ 4 về đổi mới nội dung, chương trình và sách giáo khoa. Đây là một nhu cầu tất yếu khách quan không những đối với giáo dục mà còn đối với sự phất triển của đối với sự phát triển của đời sống xã hội ngµy cµng cao. Cùng với các môn học khác,môn Ngữ văn bậc THCS cũng đổi mới về nội dung, chương trình và sách giáo khoa. Việc đổi mới chương trình, nội dung và sách giáo khoa đòi hỏi phải đổi mới phương pháp và học bộ môn này theo đặc thù riêng của nó. Chính vì vậy khoa học phương pháp dạy học Ngữ văn cũng không đi ngoài quỹ đạo chung đó . Môc tiªu cña m«n Ng÷ v¨n lµ nh»m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cho häc sinh nh­ng kiªn th­c vµ kü n¨ng c¬ b¶n vÒ TiÕng ViÖt vµ nh÷ng phÈm chÊt trí tuệ cần thiết để tiêp tục học hỏi hoặc áp dụng vào cuộc sống lao động. Để đáp ứng yêu cầu đó, SGK Ngữ Văn THCS mới từ lớp 6 đến lớp 9 đều được biên soạn theo cùng một quan điểm xây dựng chương trình đó là quan điểm chủ yếu và đã có các phương pháp học tập tích cực chủ động của học sinh. ChÝnh v× vËy, trong ban ph©n m«n: V¨n, TiÕng viÖt vµ TËp lµm v¨n. T«i chän chuyên môn TLV để viết đề tài: “ Đổi mới quan niệm soạn giáo án TLV 7.” Từ đó giúp GV thuận lợi hơn trong việc áp dụng các phương pháp mới trong c¸ch s¹n gi¸o ¸n TLV cã hiÖu qu¶. HS dÔ dµng h¬n trong viÖc chiÕm lÜnh tri thøc, rÌn luyÖn cho mÝnh cã kû n¨ng, kû x¶o viÕt mét ®o¹n v¨n vµ cao h¬n lµ mét bµi v¨n theo yªu cÇu cô thÓ cña GV. II - NhiÖm vô nghiªn cøu : - Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn soạn một tiết tập làm văn ( như SGK, SGV, STK, TKBD). - Thao gi¶ng, d¹y thö nghiÖm . - Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi rút kinh nghiệm sau mổi tiết dạy. - Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của hoc sinh để từ đó điều chỉnh, bæ sung hîp lÝ. III - Ph¹m vi nghiªn cøu: - §Ò tµi xoay quanh viÖc nghiªn cøu gi¶ng d¹y vµ häc tËp, ph©n m«n tËp lµm văn lớp 7 THCS Hồng Thuỷ. Song đối tượng nghiên cứu điển hình mà tôi mạnh dạn áp dụng đề tài là hai lớp 72 và 75 . IV - Mục đích nghiên cứu: - Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm sẽ giúp cho gi¸o viªn gi¶ng d¹y ph©n m«n TLV 7 cã nh÷ng kinh nghiÖm sau: 2 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. + C¸ch thøc so¹n mét gi¸o ¸n TLV cã hiÖu qu¶. + C¸ch thøc tæ chøc mét tiÕt TLV cã hiÖu qu¶. + Các bước tiến hành của một tiết dạy TLV. + Hướng dẫn học sinh tự rèn luyện, luyện tập để có kỹ năng và cao h¬n lµ kü x¶o häc vµ ¸p dông ph©n m«n TLV vµo cuéc sèng.. Néi dung I - C¬ së lý luËn: Mục đích dạy học cuối cùng là cung cấp cho học sinh kiến thức và kỹ n¨ng. ChÝnh v× vËy viÖc d¹y häc m«n Ng÷ v¨n kh«ng chØ cung cÊp cho häc sinh kiến thức của ngôn ngữ mà mục đích cuối cùng của việc môn Ngữ văn nãi chung vµ ph©n m«n TËp lµm v¨n nãi riªng lµ häc sinh ph¶i biÕt viÕt mét bµi v¨n theo yªu cÇu. Ngoµi viÖc häc tËp trªn líp, häc sinh tù häc tËp vµ rÌn luyÖn thªm ë nhµ - TLV là một trong ba phân môn của môn Ngữ Văn. nó có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc đánh giá kết quả học tập bộ môn thông qua các hệ thèng c¸c bµi tËp t¹o lËp v¨n b¶n còng nh­ thùc hµnh sö dông tiªng viÖt. B¶n th©n cña viÖc tÝch hîp ba ph©n m«n V¨n, TiÕng ViÖt vµ TËp Lµm V¨n trong mçi bµi häc ë s¸ch gi¸o khoa Ng÷ V¨n THCS nãi chung vµ Ng÷ V¨n líp 7 nói riêng phải đổi mới phương pháp dạy học. Sự tích hợp này đòi hỏi tất cả các phân môn phải có sự thay đổi về phương pháp nhằm đạt kết quả cao của sự tích hợp. Tất nhiên trong đó có phân môn TLV. Phương châm của việc tích hợp là nhằm hướng cho học sinh bên cạnh hệ thông tri thức riêng của tõng ph©n m«n, ph¶i n¾m ®­îc nh÷ng tri thøc cã quan hÖ víi nhau gi÷a c¸c ph©n m«n gióp cho häc sinh biÕt vËn dông nh÷ng tri thøc TiÕng ViÖt, lµm văn vào việc thẩm định cái hay cái đẹp của văn bản, đồng thời biết vận dụng c¸c kü n¨ng, tri thøc vÒ TiÕng ViÖt, V¨n Häc vµo viÖc t¹o lËp v¨n b¶n phôc vụ cho hoạt động giao tiếp trong đời sống hàng ngày. Trước tình hình thực tiễn đó tôi luôn trăn trở, suy ngẫm tìm mọi cách để soạn một giáo án TLV theo phương pháp đổi mới mà đăc biệt là TLV lớp 7 để áp dụng vào việc dạy học ở trường THCS Hồng Thuỷ. II - Thực trạng giảng dạy phân môn TLV ở trường THCS Hång Thuû. 1. ¦u ®iÓm: - Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếp, là một giáo viên trẻ mới ra trường chưa có kinh nghiệm nhưng bản thân đã khắc phục vượt lên những khó khăn trước mắt, từng bước nâng cao chất lượng giờ dạy phân môn TLV nhằm đáp ứng mục đích chương trình SGK mới. 3 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. a. VÒ phÝa gi¸o viªn: - Bước đầu tiếp cận, làm quen với chương trình đổi mới SGK về phân môn TLV - Đã quen và chủ động với cách thức tố chức một tiết dạy phân môn TLV. - Phối hợp khá linh hoạt các phương pháp như: hỏi, đáp, thuyết trình, nêu vấn đề ..... b. VÒ phÝa häc sinh: - Học sinh dã bước đầu quen dần với cách học theo từng phân môn TLV - Quen với cách dạy của giáo viên từ đó tạo cho học sinh hứng thú trong quá tr×nh häc. Bªn c¹nh nh÷ng thËn lîi cña viÖc gi¶ng d¹y ph©n m«n TLV vÉn còn một số khó khăn nhất định như sau. 2. Thùc tr¹ng: a.VÒ phÝa gi¸o viªn: - Vẫn còn một số giáo viên gặp một số khó khăn nhất định về việc thực hiện c¸c thao t¸c cßn h¹n chÕ nh­: dÉn d¾t, c¸ch so¹n mét gi¸o ¸n ph©n m«n TLV theo hướng đổi mới .... - Lâu nay giáo viên chỉ chú trọng phần lớn về đổi mới phân môn Văn và Tiếng VIệt còn đổi với phân môn TLV còn rất hạn chế. b. VÒ phÝa häc sinh: - Phần lớn học sinh thụ động, ỷ lại, trong chờ vào giáo viên chưa tự mình h×nh thµnh kiÕn thøc. - C¸c em Ýt rÌn luyÖn kü n¨ng ph©n tÝch, nhËn xÐt, viÕt l¸ch... t¹o cho m×nh thãi quen c. Phương tiện: - Để đáp ứng với phương pháp đổi mới về GDPT nói chung và GDTHCS nói riªng cña c¸c bé m«n ngoµi kiÕn thøc cña thÇy vµ trß, ngoµi viÖc so¹n gi¸o án tốt và việc chuẩn bị bài chu đáo của học sinh ra còn một yếu tố nữa quyết định đến sự thành công về đổi mới GDTHCS đấy là phương tiện dạy học. Chính vì vậy, những năm gần đây Nhà Nước mà đặc biệt là ngành giấo dục đã trang bị một số lượng lớn về thiết bị dạy học nhằm giúp cho học sinh thuËn lîi h¬n trong viÖc quan s¸t, h×nh thµnh kiÕn thøc. Song b¶n th©n t«i đảm nhận giảng dạy môn Ngữ Văn lớp 7 mà đặc biệt là phân môn TLV cảm thấy đồ dùng dạy học quá hạn hẹp và nghèo nàn( nếu giáo viên linh hoạt thì chỉ có bảng phụ). Điều này cũng do một phần đặc trưng của bộ môn. Chính vì vậy mà dẫn đến hạn chế rất nhiều trong việc giảng dạy, học tập của giáo viªn vµ häc sinh. III - Mét sè gi¶i ph¸p: - Để đạt được kết quả cao trong một giờ dạy đòi hỏi phải có sự tác động qua lại giữa hai đối tượng là giáo viên và học sinh một cách nhịp nhàng, ăn ý với nhau. Đối với phương pháp đổi mới là lấy học sinh làm trung tâm. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn. Nó như là những nhạc công trong một dàn 4 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. nhạc giao hưởng mà người nhạc trưởng đó phài là người chỉ đạo cả dàn nhạc. a. §èi víi gi¸o viªn : Để có một tiết dạy phân môn TLV tốt thì người giáo viên phải thực hiện các bước sau: - Nghiªn cøu kü néi dung tiÕt d¹y tõ s¸ch gi¸o khoa vµ s¸ch gi¸o viªn, s¸ch tham kh¶o. + S¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn, s¸ch tham kh¶o vµ thiÕt kÕ bµi gi¶ng là cơ sở quan trọng để giáo viên hoạch định, định hướng giảng dạy của mình cho mét tiÕt d¹y cã hiÖu qu¶. + ViÖc nghiªn cøu kü s¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn s¸ch tham kh¶o và thiết kế bài giảng sẽ giúp giáo viên tổ chức điều khiển tiết dạy đúng trọng tâm kiến thức, phân bố thời gian hợp lý, các bước hoạt động khoa học. Có thÓ nãi s¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn lµ kim chØ nam xuyªn suèt cña mét tiÕt d¹y häc - Nghiên cứu mục đích chung của tiết dạy: + Mục đích yêu cầu của một tiết dạy là đích mà giáo viên và học sinh cần phải đạt được sau mỗi tiết dạy + §èi víi ph©n m«n TLV ngoµi viÖc gióp cho häc sinh h×nh thµnh khái niệm mà bước cao hơn là giúp học sinh biết vân dụng kiến thức vừa học được để viết một đoạn văn cao hơn nữa là một bài văn theo yêu cầu của giáo viªn - Lựa chọn các phương pháp dạy học phù hợp với đặc trưng bộ mon TLV như: gợi mở, nêu vấn đề, hỏi đáp... b. §èi víi häc sinh: - Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh chuÈn bÞ tèt cho tiÕt hoc b»ng c¸ch: + Ra hệ thống gợi mở từ dễ đến khó. + Yêu cầu học sinh đọc và trả lời trước các câu hỏi trong bài học ngày hôm đó. Sự đổi mới về nội dung của phân mônTLV 7 dựa trên cơ sở đi từ bài tập đến hình thành khái niệm điều này giúp cho giáo viên khi hướng học sinh vào giải bài tập từ đó rút ra kiến thức nội dung của bài học. Khi sọan bài giáo viên phải nghiên cứu kỹ phần ghi nhớ ở cuối bài tương ứng với từng phần kiÕn thøc cña tõng môc trong tõng bµi. T«i xin trÝch mét ®o¹n bµi v¨n trªn cái nền chung đó:. 5 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. TiÕt 23: Hoạt động của GV * Hoạt động giáo viên hướng dẫn học sinh: Tìm hiểu đặc điểm của v¨n b¶n biÓu c¶m. - Gọi một học sinh độc bµi v¨n vµ nªu yªu cÇu. ? Bài văn "Tấm gương" cña t¸c gi¶ B¨ng S¬n biểu đạt tình cảm gì ? - Gäi mét häc sinh tr¶ lêi, gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt kiÕn thøc, ghi b¶ng. - Gi¸o viªn: Nãi c¸ch khác tác giả mượn tấm gương làm điểm tựa, bàn đạp vì tấm gương lu«n ph¶n chiÕu trung thµnh mäi sù vËt xung quanh. Noi gương, ca ngợi gương là gián tiếp ca ngợi người trung thùc. ? Bè côc bµi v¨n gåm mÊy phÇn: ? PhÇn më vµ kÕt bµi quan hÖ víi nhau nh­ thÕ nµo: - Gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt kiÕn thøc, ghi b¶ng. ? PhÇn th©n bµi nªu lªn nh÷ng ý nµo ? - Gọi đại diện nhóm. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. đặc điểm của văn bản biểu cảm Hoạt động HS Kiến thức thống nhất ghi bảng I. §Æc ®iÓm cña v¨n b¶n biÓu c¶m. 1. Bài văn “ Tấm gương ” Của t¸c gi¶ B¨ng S¬n. - Trung thùc. - Bài văn Tấm Gương ca ngợi, biểu dương phẩm chất trung thùc.. - 3 phÇn.. - Bè côc: 3 phÇn.. - HS tr¶ lêi c¸ - Mèi quan hÖ gi÷a phÇn më bµi nh©n. vµ kÕt bµi. + PhÇn më bµi: Nªu phÈm chÊt trung thực của tấm gương. + Phần kết bài: Khẳng định lại chủ đề ấy một lần nữa.. 6 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. phát biểu, đại diện nhãm kh¸c bæ sung. - Gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt kiÓm tra ghi b¶ng:. - Hoạt động nhãm: - Cö ®d ph¸t biÓu, ®d nhãm kh¸c ? Những ý đó liên quan bổ sung đến bài văn như thế nµo: - Gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt kiÓm tra ghi b¶ng: ? Tình cảm và sự đánh gi¸ cña t¸c gi¶ trong - G¾n bã mËt bµi cã râ rµng kh«ng? thiÕt. Điều đó có ý nghiã như thế nào đôí với giá trị cña bµi v¨n: - Gi¸o viªn nhËn xÐt , ch«t kiªm tra , ghi - HS béc lét. b¶ng. - Gi¸o viªn treo b¶ng phô gäi mét häc sinh đọc và yêu cầu: - Chó ý c¸c lo¹i dÊu c©u. ? §o¹n v¨n trªn biÓu đạt tình cảm gì ? - Gi¸o viªn nhËn xÐt bæ sung, chốt kiểm tra, ghi - Một HS đọc vµ nªu yªu b¶ng: cÇu. ? T×nh c¶m Êy biÓu hiÖn trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ? - Gi¸o viªn nhËn xÐt, bổ sung, chốt kiểm tra, - Cô đơn. ghi b¶ng: ? Dùa vµo dÊu hiÖu nµo để em đưa ra nhận xét cña m×nh: - Gi¸o viªn nhËn xÐt, - Trùc tiÕp. bæ sung, chèt kiÓm tra, 9 Lop7.net. - PhÇn th©n bµi nªu lªn c¸c ý: + Gương luôn trung thành không nh×n ®en nãi tr¾ng nh­ nh÷ng kÎ xu nÞnh. + Kh«ng mét ai mµ kh«ng soi gương. + H¹nh phóc nhÊt khi cã mét tâm hồn đẹp để soi vào lương t©m kh«ng thÊy hæ thÑn.. - Tình cảm và sự đánh giá của t¸c gi¶ trong bµi v¨n lµ rá rµng vµ chân thực. Điều đó tạo sự xúc động chân thành đối với người đọc.. 2. §o¹n v¨n “Nh÷ng ngµy th¬ Êu” cña t¸c gi¶ Nguyªn Hång.. - Tình cảm biểu đạt trong đoạn văn trên là tình cảm cô đơn, cầu mong sự giúp đỡ, thông cảm. - T×nh c¶m Êy ®­îc t¸c gi¶ biÓu hiÖn trùc tiÕp..

<span class='text_page_counter'>(8)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. ghi b¶ng: - Gi¸o viªn nhÊn m¹nh: §©y lµ mét ®o¹n v¨n hay trÝch trong t¸c phÈm "Nh÷ng ngµy Êu th¬" cña Nguyªn Hång, nh©n vËt trong ®o¹n v¨n lµ cËu bÐ hång. Tình cảm mà tác giả đề cËp trong ®o¹n v¨n ng¾n lµ t×nh c¶m c« đơn, cầu mong sư giúp đỡ thông cảm người khác với những người con ®ang kªu lªn, ®ang vËt v·. ? Hai ®o¹n v¨n trªn khai thác nhiều vấn đề cña t×nh c¶m kh«ng ? ? Hai ®o¹n v¨n trªn tËp trung biÓu hiÖn thø t×nh cảm chủ đạo nào? Vậy để làm bài văn biểu cần tËp trung vµo nhiÒu thø t×nh c¶m kh«ng? - Gi¸o viªn nhËn xÐt, bæ sung, chèt kiÕn thøc, ghi b¶ng: ? T¸c gi¶ B¨ng S¬n chän h×nh ¶nh " TÊm Gương" để thể hiện ý đồ của mình và tác giả Nguyên Hồng để cho nh©n vËt cña m×nh ph¶i kªu lªn nh­ vËy? - Gi¸o viªn nhËn xÐt, bæ sung, chèt kiÓm tra, ghi b¶ng: ? Bè côc mét bµi v¨n biÓu c¶m cã giãng víi bè côc mét bµi v¨n. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. - DÊu hiÖu: c©u hái, c©u c¶m… - TiÕng kªu, c©u hái…. 3. NhËn xÐt - T×nh c¶m trung thùc, c« - Mét bµi v¨n biÓu c¶m tËp trung đơn. biểu đạt một tình cảm chủ yếu. - ChØ cÇn tËp trung mét thø t×nh c¶m chñ yÕu.. - HS tr¶ lêi. 10 Lop7.net. - Để biểu đạt tình cảm chủ yếu người viết chọn hình ảnh tượng trưng( đồ vật, loài cây) hoặc trực.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. thông thường khác kh«ng? - §Êy còng chÝnh lµ phÇn ghi nhí mµ SGK đề cập. - Gọi một học sinh đọc ghi nhí. tiếp biểu đạt cảm xúc trong lòng… Tình cảm đó phải chân thËt.. - Bè côc bµi v¨n biÓu c¶m bao gåm 3 phÇn. - 3 phÇn.. * Ghi nhí ( SGK). Một HS đọc ghi nhí. Nhận xét: Trên đây là một đoạn bài soạn thảo đi theo hướng từ bài tập đến hình thành khái niêm. Mặc dù đây chưa phải một giáo án đạt yêu cầu nhưng t«i nghÜ nÕu ®i theo c¸ch Êy häc sinh dÓ h×nh thµnh kh¸i niÖm vµ kiÕn thøc cho m×nh. IV. Những kết quả đạt đước sau khi àp dụng đề tài: - Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận 3 lớp khối 7 (72,73 và 75).Với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập phân môn TLV võa tiÕn hµnh rót kinh nghiÖm. ChØ míi ®­îc gi¶ng d¹y gÇn mét n¨m b¶n thân tôi đã định hướng cho mình một kế hoạch và phương pháp cụ thể để chủ động điều tra tình hình học tập của học sinh do lớp mình phụ trách. Qua điều tra tôi đã nhận ra rằng, hầu hết các em đã biết cách chiếm lình tri thức và phương pháp.. 5 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> GVTH: Hoµng ThÞ Thøc. §¬n vÞ THCS NguyÔn Du –S«ng C«ng .. * KÕt qu¶ ®iÒu tra cô thÓ nh­ sau: Líp. TSHS 44. Giái SL % 1 2,2. Kh¸ SL % 8 18. TB×nh SL % 35 80. KÐm SL % 0 0. 75 72. 44. 1. 14. 29. 0. 2,2. 32. 66. 0. - Việc vận dụng sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi đã đạt được một sè kÕt qu¶ kh¶ quan. B¶n th©n t«i nghÜ r»ng nh÷ng kinh nghiÖm nµy rÊt phï hợp với chương trình, sách giáo khoa mới nêu được áp dụng tôi tin chắc nó sẽ đem lại hiệu quả cho việc dạy và học phân môn tập làm văn ở Trương Trung Häc C¬ Së HångThuû.. Hång Thuû: Ngµy 25/4/2006. 5 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span>