Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tiết 1 đến tiết 72

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Thø 2 ngµy 2 th¸ng 9 n¨m 2001. TuÇn 1 :Bµi 1 TiÕt 1 : V¨n b¶n. Con rång ch¸u tiªn <TruyÒn thuyÕt> A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: bước đầu nắm được định nghĩa truyền thuyết HiÓu ®­îc néi dung, ý nghÜa cña hai truyÒn thuyÕt " Con Rång ch¸u Tiªn "vµ "B¸nh tr­ng ,b¸nh giÇy ". Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng, kì ảo của hai truyÖn. KÓ ®­îc 2 truyÖn B.ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn- häc sinh - Giáo viên: soạn bài, đọc các tài liệu tham khảo có liên quan đến bài soạn, tranh minh ho¹ ®­îc cÊp - Học sinh: đọc bài và soạn bài, trả lời các câu hỏi ở cuối mỗi bài C. Tæ chøc d¹y häc bµi míi - Giíi thiÖu bµi: TruyÒn thuyÕt lµ mét thÓ lo¹i tiªu biÓu, rÊt ph¸t triÓn ë ViÖt Nam, được nhân dân bao đời yêu thích. Truyện Con Rồng Cháu Tiên là một truyện truyền thuyết tiêu biểu, mở đầu cho chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng cũng như truyÒn thuyÕt ViÖt Nam nãi chung. Néi dung, ý nghÜa cña truyÖn Con Rång ch¸u Tiªn là gì ? Để thể hiện nội dung, ý nghĩa ấy truyện đã dùng những hình thức nghệ thuật độc đáo nào? Vì sao nhân dân ta, qua bao đời, rất tự hào và yêu thích câu truyện này? tiÕt häc h«m nay sÏ gióp tr¶ lêi nh÷ng c©u hái Êy. - Bµi míi Hoạt động của học sinh: (dưới sự hướng dẫn của giáo viên). Néi dung bµi häc: ( kết quả hoạt động của học sinh). I. Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu I . Tìm hiểu chung 1.TruyÖn truyÒn thuyÕt: chung. Học sinh đọc chú thích trongSgk và cho biÕt: - Lµ truyÖn d©n gian kÓ vÒ c¸c nh©n vËt vµ ?TruyÖn truyÒn thuyÕt lµ g× ? GVbổ sung: Thực ra tất cả các thể loại, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá tác phẩm đều có cơ sở lịch sử. Truyền khứ. thuyết Việt Nam có mối quan hệ chặt -Thường có yếu tố tưởng tượng, KT ảo. chẽ với thần thoại nhưng những yếu tố - Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân thần thoại ấy đã được lịch sử hoá. Thể dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử thần thoại cổ đã được biến đổi thành nh÷ng truyÖn kÓ vÒ lÞch sö nh»m suy tôn tổ tiên đã có công dựng nước và ca ngợi những sự tích thời dựng nước. GV giíi thiÖu qua c¸c truyÖn truyÒn thuyÕt sÏ häc ë líp 6 ?TruyÖn con Rång ch¸u Tiªn thuéc 2. TruyÖn " Con Rång ch¸u Tiªn " : - ThÓ lo¹i : TruyÒn thuyÕt, v× : 1 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> lo¹i truyÖn g× ? V× sao ?. Hoạt động2:Hướng dẫn Đọc- tìm hiÓu tõ ng÷ khã hiÓu, bè côc cña truyÖn. GV: đọc mẫu 1 đoạn, 2 h/s đọc tiếp GV: nhËn xÐt, söa lçi( nÕu cã) GV cho h/s t×m hiÓu kü c¸c chó thÝch 1,2,3,4- ®©y lµ c¸c tõ cã nguån gèc tõ H¸n ViÖt. VËy c¸ch hiÓu tõ HV ntn? T¹i sao nã l¹i cã trong TV, c¸c tiÕt TV sÏ gióp ta hiÓu râ h¬n. ? Em h·y cho biÕt truyÖn nµy cã thÓ chia thµnh mÊy ®o¹n? néi dung mçi ®o¹n? Hoạt động III: Hướng dẫn đọc hiểu néi dung ý nghÜa truyÖn . ? KÓ tãm t¾t ®o¹n 1 ? Em biÕt g× vÒ nguån gèc, h×nh d¹ng cña L¹c long Qu©n vµ ¢u C¬?. ?Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng chi tiÕt miªu t¶ nguån gèc vµ h×nh d¹ng cña LQ vµ ¢u C¬? ? C¶m nh©n cña em vÒ sù kú l¹, lín lao, đẹp đẽ của LQ và Âu Cơ? học sinh ph¸t biÓu-. Gi¸o viªn kÕt luËn-> GV chuyển ý: đôi trai tài gái sắc gặp nhau, yªu nhau, kÕt duyªn víi nhau. VËy viÖc kÕt duyªn vµ chuyÖn sinh në cña ¢u C¬ cã g× l¹-> phÇn 2 ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸c chi tiÕt nµy?. ? Em hiểu thế nào là chi tiết tưởng tượng kỳ ảo trong truyện truyền thuyÕt? Vai trß cña nã trong truyÖn?. + Lµ truyÖn d©n gian, nh©n vËt , sù kiÖn cã liên quan đến quá khứ (lịch sử) + Có yếu tố tưởng tượng, kỳ ảo + Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân d©n. II.§äc- hiÓu tõ ng÷- bè côc 1. §äc -Phát âm đúng, giọng đọc đúng - Chó ý: giäng, lêi nãi cña LLQu©n kh¼ng kh¸i, râ rµng, lêi cña ¢u C¬: dÞu dµng, th¾c m¾c 2. Chó thÝch 1,2,3,5,7 3. Bè côc -§o¹n 1: tõ ®Çu…Long Trang Nguån gèc vµ h×nh d¹ng cña LQ vµ ¢U C¬. - Đoạn 2: tiếp theo đến lên đường. ViÖc kÕt duyªn cña ¢u C¬ vµ Long Qu©n -§o¹n 3. Cßn l¹i III. §äc- hiÓu néi dung- ý nghÜa truyÖn: 1.Nguån gèc, h×nh d¹ng cña L¹c Long Qu©n vµ ¢u C¬ *Nguồn gốc : đều là thần - Long Qu©n :nßi rång, con thÇn Long N÷ - ¢u C¬: nßi tiªn, thuéc hä thÇn N«ng *H×nh d¹ng: - LQ có sức khoẻ vô địch, có nhiều phép l¹… - Âu Cơ xinh đẹp tuyệt trần… -> Chi tiết tưởng tượng kì lạ, đẹp đẽ, lớn lao *LQ mang vẻ đẹp kì vĩ, dũng mãnh, nhân hËu *Âu Cơ mang vẻ đẹp dịu dàng, trong sáng, th¬ méng -> Đó chính là vẻ đẹp anh hùng mà tình nghÜa cña d©n téc VN. 2) ViÖc kÕt duyªn vµ chuyÖn sinh në cña Long Qu©n vµ ¢u C¬ * Rång ë biÓn c¶, tiªn ë nói cao gÆp nhau  yªu nhau  kÕt duyªn. * ¢u C¬ cã mang sinh ra c¸i bäc tr¨m trøng, në thµnh 100 con trai. §µn con kh«ng cÇn bó mím tù lín nh­ thæi, mÆt mòi kh«i ng«, kháe m¹nh nh­ thÇn.  Hoang ®­êng, kú ¶o (lµ chi tiÕt kh«ng 4. Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GV: Những chi tiết này trong đời sống có thật, được tác giả dân gian sáng tạo không thể xảy ra. Đây chỉ là những chi nhằm mục đích nhất định). tiết mà người xưa tưởng tượng ra nhằm nói lên điều gì đó mà họ mong muốn vì tưởng tượng nên thường kỳ ảo  làm cho chuyÖn trë nªn huyÒn diÖu, lung linh, ly kú, hÊp dÉn, nh­ng l¹i hµm chøa ý nghÜa s©u s¾c. ? VËy theo em chuyÖn sinh në cña ¢u C¬ cã ý nghÜa g×.( HS tr¶ lêi GV më => Gi¶i thÝch céi nguån cña d©n téc ViÖt réng ) Nam:Toàn thể nhân dân ta đều sinh ra trong mét bäc, cïng chung mét nßi gièng tổ tiên. Từ đó mà 2 tiếng đồng bào thiêng liêng ruột thịt đã vang lên tha thiết giữa lúc Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập 2.9.1945 khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” Nhưng dù cho có kỳ lạ, hoang đường Người đã nhắc lại 2 tiếng đồng bào, từ câu nh­ thÕ nµo còng ph¶i xuÊt ph¸t tõ hiÖn chuyÖn Bè Rång, mÑ Tiªn trong ngµy më thực => Những chi tiết ấy cho ta thấy nước xưa. trí tưởng tượng phong phú của người => Để từ đó mọi người Việt Nam đều tự x­a, sù th¨ng hoa cña c¶m xóc. hµo vÒ nßi gièng, hiÖn diÖn vÒ tæ tiªn m×nh GV treo tranh: khi ý thøc ®­îc r»ng m×nh lµ con Rång ?Em h·y quan s¸t tranh , theo dâi ®o¹n ch¸u Tiªn. 3 và cho biết chuyện gì đã xảy ra với gia đình Long Quân và Âu Cơ ? ? Long Quân và Âu Cơ đã chia con như * Chia con: thế nào ? Và chia như vậy để làm gì - 50 xuèng biÓn ( HS th¶o luËn ) - 50 lªn rõng Cai quản 4 phương, gặp khó khăn thì giúp đỡ nhau.  ThÓ hiÖn ý nguyÖn ®oµn kÕt, thèng nhÊt của nhân dân ta ở mọi miền đất nước. Liên hệ: ? Chúng ta đã làm được những Người Việt Nam ta dù ở miền xuôi hay gì để thực hiện ý nguyện này của Long miền ngược…, nước ngoài đều cùng chung Quân và Âu Cơ? (Hai cuộc kháng một cội nguồn, đều là con của Long Quân chiÕn chèng Ph¸p vµ chèng Mü). vµ ¢u C¬. (§ång bµo: cïng 1 bäc trøng sinh ra), vì vậy phải luôn thương yêu, đoàn kÕt. Hoạt động IV : Hướng dẫn tổng kết Luyện tập IV- Tæng kÕt - LuyÖn tËp ?TruyÖn cho ta biÕt thªm ®iÒu g× vÒ x· 1. ý nghÜa cña truyÖn hội , phong tục tập quán của người Việt * Cơ sở lịch sử: cæ x­a? - Người con cả của Long Quânvà Âu Cơ ? GV: Cũng bởi sự tích này mà về sau, lên lamg Vua gọi là Hùng Vương. người Việt Nam ta - Con cháu vua - Đặt tên nước là Văn Lang, đóng đô ở Hùng khi nhắc đến nguồn gốc của 5 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> mình, thường xưng là con Rồng, cháu Tiªn. ? Khi biÕt m×nh lµ dßng dâi tiªn rång th× em cã suy nghÜ g× ? ? Em h·y nªu ý nghÜa lÞch sö cña chuyÖn lµ g×?. Phong Châu, làm nên thời đại Hùng Vương trong lịch sử dựng nước của dân tộc Việt Nam. - Tù hµo vÒ dßng dâi cña m×nh… NguyÖn cố gắng học tập tốt để xứng đáng với cội nguån. * ý nghÜa: ChuyÖn gi¶i thÝch nguån gèc c¸c d©n téc sống trên đất nước Việt Nam. Giáo dục lßng tù hµo d©n téc, truyÒn thèng yªu Em có nhận xét gì về cách xây dựng nước, đoàn kết dân tộc. 2.Nghệ thuật: Truyện thường có nhân vật, truyÖn ? +? TruyÖn cã nh÷ng nh©n vËt nµo? sù viÖc, diÔn biÕn  §ã chÝnh lµ v¨n b¶n +? Cã sù viÖc g×? tù sù (v¨n kÓ) (Sù viÖc diÔn ra bao giê còng +? DiÔn biÕn ra sao? cã nh©n vËt, cã më chuyÖn - diÔn biÕn - kÕt chuyện, sự việc nào xảy ra trước kể trước, sù viÖc nµo s¶y ra sau kÓ sau  trËt tù thông thường). Để tìm hiểu kỹ hơn về văn tù sù tiÕt häc tËp lµm v¨n c¸c em sÏ râ h¬n. - Học sinh đọc lại ghi nhớ 3. Ghi nhí: SGK - HS th¶o luËn theo 2 nhãm c¸c 4. LuyÖn tËp c©u hái sau: ? Chi tiÕt hoang ®­êng k× ¶o lµ g× ? H·y chØ ra c¸c yÕu tè hoang ®­êng k× ¶o trong truyÖn ? ? V× sao nãi truyÖn Con Rång ch¸u Tiªn lµ truyÖn truyÒn thuyÕt? H·y cho biÕt nh÷ng chi tiÕt trong truyÖn cã liªn quan đến lịch sử Hoạt động V - Hướng dẫn học ở nhà - Làm bài tập 1, 2, 3 sách ngữ văn (BT) V- Hướng dẫn học ở nhà ë nhµ - KÓ l¹i chuyÖn. TiÕt 2 :V¨n b¶n: B¸nh tr­ng, b¸nh GiÇy (Tự học có hướng dẫn) A. Mục tiêu cần đạt: Như tiết 1 B.ChuÈn bÞ cña thÇy vµ trß: 6 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> - Gi¸o viªn : §äc s¸ch gi¸o khoa ng÷ v¨n 6, s¸ch gi¸o viªn ng÷ v¨n 6, s¸ch tham kh¶o có liên quan đến bài. Tranh minh hoạ . - Häc sinh: §äc, chuÈn bÞ bµi ë nhµ. C. Hoạt động dạy và học * Bµi cò : 1) ThÕ nµo lµ truyÖn truyÒn thuyÕt ? 2) Kể các chi tiết tưởng tượng kỳ ảo trong truyện “Con Rồng cháu Tiên” Vµ cho biÕt em thÝch chi tiÕt nµo nhÊt, v× sao ? * Bµi míi: a) Giíi thiÖu bµi: TruyÒn thuyÕt b¸nh tr­ng, b¸nh dµy lµ truyÒn thuyÕt gi¶i thÝch phong tục làm bánh trưng, bánh dày trong ngày tết, đề cao sự thờ kính trời, đất và tổ tiên của nhân dân, đồng thời ca ngợi tài năng, phẩm chất của cha ông ta trong việc tìm tòi, xây dựng nền văn hóa đậm đà màu sắc, phong vị dân tộc. b) Tiến trình tổ chức các hoạt động: Hoạt động 1 : Hướng dẫn HS Đọc - tìm hiểu chung v¨n b¶n - Cho học sinh đọc theo đoạn ( 3 đoạn) - Giáo viên nhận xét góp ý cách đọc - Gi¸o viªn gióp c¸c em hiÓu kü h¬n vÒ c¸c chó thÝch 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 12, 13. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS Đọchiểu nội dung, ý nghĩa của truyện. GV cho HS th¶o luËn hÖ thèng c©u hái phần đọc hiểu văn bản: ?Hoàn cảnh, ý định, cách thức vua Hùng chọn người nối ngôi ?. ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch thøc chän người nối ngôi của vua Hùng ? V× sao trong c¸c con vua, chØ cã Lang Liêu được thần giúp đỡ ? Theo em nh©n vËt thÇn ë ®©y lµ chØ ai ? v× sao? ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ chi tiÕt “thÇn”. I. §äc vµ t×m hiÓu chung 1. §äc 2. Chó thÝch 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 12, 13. II. §äc - hiÓu néi dung, ý nghÜa truyÖn 1. Hoàn cảnh, ý định, cách thức vua Hùng chọn người nối ngôi. a) Hoµn c¶nh: - Đất nước: giặc ngoài đã yếu, vua có thể tËp trung ch¨m lo cho d©n ®­îc no Êm. - Sức khỏe: vua đã già yếu, muốn truyền ng«i b) ý định: - Về tài đức: phải nối được chí vua - Về thứ bậc trong gia đình: không nhất thiết phải là con trưởng. c) Cách thức: Điều vua đòi hỏi mang tính một câu đố đặt biệt để thử tài: “Nhân lễ tiên vương…” truyền ngôi  Đó là một ý định đúng đắn, vì nó coi trọng cái chÝ  kh«ng bÞ rµng buéc vµo luËt lÖ triÒu đình  Cuộc thi trí 2. Lang Liªu ®­îc thÇn d¹y “LÊy g¹o lµm bánh” lễ Tiên vương - Chàng là người thiệt thòi nhất - Sèng gi¶n dÞ, gÇn gòi víi nh©n d©n - Chµng hiÓu ®­îc ý thÇn vµ thùc hiÖn ®­îc ý thÇn.  Chi tiÕt thÇn b¸o méng  hoang ®­êng  nghÖ thuËt tiªu biÓu cña truyÖn d©n gian 7. Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> ®­îc sö dông ë ®o¹n nµy? Sau khi ®­îc thÇn b¸o méng Lang Liêu đã làm gì và kết quả của việc làm đó ra sao  phần 3 ? V× sao hai thø b¸nh cña Lang Liªu được vua cha chọn để tế trời đất, Tiên vương, Lang Liêu được nối ngôi vua? ? H·y gi¶i thÝch lý do hai thø b¸nh ®­îc vua Hïng chän lµm lÔ vËt ? Qua viÖc Lang Liªu lµm 2 thø b¸nh bánh để cúng tiên vương và đã được vua truyÒn ng«i cho. VËy theo em Lang Liªu ®­îc truyÒn ngôi như vậy có xứng đáng không.? ?Theo em Lang Liªu cã ®­îc nh÷ng phẩm chất nào mà đáng để cho em học tËp?. ? ý nghÜa cña truyÒn thuyÕt “B¸nh tr­ng, b¸nh dµy” ?. Hoạt động III: Hướng dẫn Tổng kết - Ghi nhớ luyện tập “ý nghÜa cña phong tôc ngµy tÕt nh©n dân ta làm bánh chưng, bánh dày” (đề cao nghÒ n«ng…).  gi¸o viªn lý gi¶i cho häc sinh hiÓu v× sao truyÖn l¹i ®­îc xÕp vµo thÓ lo¹i truyÒn thuyÕt. 3. Lang Liªu ®­îc nèi ng«i vua - Hai thø b¸nh cã ý nghÜa thùc tÕ quý träng nghÒ n«ng, quý träng h¹t g¹o nu«i sèng con người và là sản phẩm do chính con người làm ra. - Hai thứ bánh có ý tưởng sâu xa (Tưởng trời, tưởng đất, tưởng muôn loài). - Hai thø b¸nh lµm võa ý vua, hîp ý vua  Lang Liêu là con người có tài năng, đức độ th«ng minh, hiÕu th¶o, tr©n träng nh÷ng người sinh thành ra mình  xứng đáng ®­îc nèi ng«i vua. 4. ý nghÜa cña truyÖn: - Gi¶i thÝch nguån gèc cña b¸nh ch­ng, b¸nh dµy - Ph¶n ¸nh thµnh tùu v¨n minh n«ng nghiÖp ở buổi đầu dựng nước với thái độ đề cao lao động, đề cao nghề nông. - Thể hiện sự thờ kính trời đất, tổ tiên của nh©n d©n ta. III. Tæng kÕt-Ghi nhí - luyÖn tËp 1. Ghi nhí: S¸ch gi¸o khoa 2. LuyÖn tËp: C©u 1: Đề cao nghề nông, thờ kính trời đất, tổ tiên cña nh©n d©n ta  phong tôc tËp qu¸n thiªng liªng, giµu ý nghÜa. Ngµy tÕt gãi b¸nh cã ý nghÜa gi÷ g×n truyÒn thèng v¨n hóa, đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống l¹i chuyÖn b¸nh ch­ng, b¸nh dµy C©u 2: Chi tiÕt Lang Liªu n»m méng thÊy thÇn khuyên bảo: “Trong trời đất..  thần kỳ  t¨ng søc hÊp dÉn cho truyÖn  Lang Liªu được thần giúp đỡ nêu bật giá trị củ hạt gạo ở 1 đất nước sống chủ yếu bằng nghề nông  thể hiện 1 cách sâu sắc đáng quý đáng trân trọng sản phẩm do con người làm ra. IV Hướng dẫn học ở nhà. Hoạt động IV : Hướng dẫn học bài ở - ChuÈn bÞ bµi: Tõ vµ cÊu t¹o cña tõ tiÕng nhµ: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu việt c¸c bµi ph©n tÝch, b×nh gi¶ng, c¸c dÞ b¶n cña truyÖn B¸nh ch­ng, b¸nh giÇy. 8 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> TiÕt 3 : Tõ vµ cÊu t¹o cña tõ tiÕng viÖt A. Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh hiểu thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo từ tiếng Việt cụ thể là: - Kh¸i niÖm vÒ tõ - §¬n vÞ cÊu t¹o tõ (tiÕng) - Các kiểu cấu tạo từ (từ đơn, từ phức, từ ghép, từ láy) B. ChuÈn bÞ cña thÇy vµ trß - Gi¸o viªn chuÈn bÞ b¶ng phô cã ghi vÝ dô  h×nh thµnh kh¸i niÖm - Học sinh : đọc, chuẩn bị bài ở nhà III. Hoạt động, dạy và học trên lớp. Hoạt động 1 : Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm về tõ ? GV treo b¶ng phô cã ghi vÝ dô . ? C©u trªn cã bao nhiªu tiÕng vµ bao nhiªu tõ ? ? TiÕng lµ g× ? ? Tiếng được dùng để làm gì ? ? Tõ lµ g× ? ? Từ được dùng để làm gì ? ? Khi nµo 1 tiÕng ®­îc coi lµ 1 tõ? Gi¸o viªn Cho HS rót ra ghi nhíthø nhÊt vÒ tõ Hoạt động 2 :Hướng dẫn HS tìm hiÓu c¸c kiÓu cÊu t¹o tõ Gi¸o viªn treo b¶ng phô cã chÐp Bµi tËp 1 : H·y ®iÒn c¸c tõ trong c©u dưới đây vào bảng phân loại. ( như SGK Tr13 ) Yªu cÇu häc sinh cÇn ®iÒn ®­îc nh­ sau : Bµi tËp 2 : Dùa vµo b¶ng ph©n lo¹i, em h·y cho biÕt ? ? Từ đơn khác từ phức như thế nào ? ? CÊu t¹o cña tõ l¸y vµ tõ ghÐp cã g× gièng vµ kh¸c nhau ?. I. Kh¸i niÖm vÒ tõ : VÝ dô : ThÇn/d¹y/d©n/c¸ch/trång trät/ch¨n nu«i/vµ/c¸ch/ ¨n ë. - Cã 12 tiÕng - 9 tõ (®­îc ph©n c¸ch = dÊu g¹ch chÐo) - TiÕng lµ ©m thanh ph¸t ra. Mçi tiÕng lµ mét ©m tiÕt.  Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ - Tõ lµ tiÕng, lµ nh÷ng tiÕng kÕt hîp l¹i nh­ng mang ý nghÜa  Từ là đơn vị nhỏ nhất dùng để đặt câu - Khi 1 tiếng dùng để tạo câu, tiếng ấy trở thµnh tõ. * Ghi nhí : Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt c©u. II. C¸c kiÓu cÊu t¹o tõ : VÝdô: Từ/đấy/nước/ta/chăm/nghề/trồngtrọt/chăn nu«i/vµ/cã/tôc/ngµy/tÕt/lµm/b¸nh/ch­ng/b¸nh giÇy - Từ đơn : từ, đấy, nước, ta, chăm, nghề, và, tôc, cã, ngµy, tÕt, lµm - Tõ l¸y : trång trät - Tõ ghÐp : ch¨n nu«i, b¸nh ch­ng, b¸nh dµy. - Từ chỉ gồm 1 tiếng là từ đơn - Tõ gåm 2 hoÆc nhiÒu tiÕng lµ tõ phøc  Tõ ghÐp vµ tõ phøc gièng nhau vÒ c¸ch cấu tạo : đều là từ phức gồm 2 hoặc nhiều tiÕng t¹o thµnh. 9. Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> * Kh¸c nhau: - Tõ phøc ®­îc t¹o ra b»ng c¸ch ghÐp c¸c VD : nhµ cöa, quÇn ¸o VD : nhÔ nh¹i, lªnh khªnh, vÊt va vÊt tiÕng cã nghÜa víi nhau ®­îc gäi lµ tõ ghÐp - Tõ phøc cã quan hÖ l¸y ©m gi÷a c¸c tiÕng vưởng. ®­îc gäi lµ tõ l¸y. - §¬n vÞ cÊu t¹o tõ cña tiÕng ViÖt lµ tiÕng ? §¬n vÞ cÊu t¹o nªn tõ lµ g× ? Gi¸o viªn kÕt luËn nh÷ng kh¸i niÖm c¬ * Ghi nhí : s¸ch gi¸o khoa bản cần nhớ - HS đọc ghi nhớ Sgk III. LuyÖn tËp Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh Luyện tập Bµi tËp 1 : HS lµm bµi tËp theo3 nhãm . C¸c a) C¸c tõ nguån gèc, con ch¸u thuéc kiÓu tõ nhóm cử đại diện lên trình bày kết quả ghép. , các nhóm khác nhận xét , GV kết b) Từ đồng nghĩa với nguồn gốc cội nguồn, luËn . gèc g¸c c) Tõ ghÐp chØ quan hÖ th©n thuéc cËu, mî, c« d×, chó ch¸u, anh em. Bµi tËp2 : - Theo giíi tÝnh (nam, n÷) : «ng bµ, cha mÑ, anh chÞ, cËu mî - Theo bậc (bậc trên, bậc dưới) bác cháu, chị em, d× ch¸u Bµi tËp 3 : - Cách chế biến : bánh rán, bánh nướng, b¸nh hÊp, b¸nh nhóng - ChÊt liÖu lµm b¸nh : b¸nh nÕp, b¸nh tÎ, b¸nh khoai, b¸nh ng«, b¸nh ®Ëu xanh. - TÝnh chÊt cña b¸nh : b¸nh gèi, b¸nh quÊn thõng, b¸nh tai voi... Bµi tËp 4 : - Miêu tả tiếng khóc của người - Những từ láy cũng có tác dụng mô tả đó : nøc në, sôt sïi, r­ng røc Bµi tËp 5 :C¸c tõ l¸y - Tả tiếng cười : khúc khích, sằng sặc - T¶ tiÕng nãi : khµn khµn, lÌ nhÌ, thá thÎ, lÐo nhÐo... - T¶ d¸ng ®iÖu Hoạt động 5 V.Hướng dẫn học ở nhà Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà - Häc sinh lµm bµi tËp ë vë BTTV - Häc sinh thuéc phÇn ghi nhí - Vẽ được sơ đồ cấu tạo của từ Tiếng Việt theo mÉu (s¸ch bµi tËp). Tiết 4. Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt A. Mục tiêu cần đạt : Gióp häc sinh n¾m v÷ng : a) Mục đích của giao tiếp trong đời sống con người, trong xã hội b) Kh¸i niÖm v¨n b¶n : 10 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> c) 6 kiểu văn bản – 6 phương thức biểu đạt cơ bản trong giao tiếp ngôn ngữ của con người. - Rèn kỹ năng nhận biết đúng các kiểu văn bản đã học * Dự kiến về phương pháp, biện pháp, hình thức D – H : - KÕt hîp dïng tranh vµ ph©n tÝch t×nh huèng giao tiÕp - LuyÖn tËp gi¶i c¸c bµi tËp nhËn biÕt kiÓu v¨n b¶n B. ChuÈn bÞ cña thÇy vµ trß: B¶ng phô C. Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học : a) Giới thiệu bài : Giới thiệu chương trình và phương pháp học tập phần tập làm văn lớp 6 theo hướng kết hợp chặt chẽ với phần TV và phần VH, giảm lí thuyết, tăng thực hµnh, luyÖn tËp, gi¶i c¸c bµi tËp. b) Tiến trình tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Néi dung bµi häc (Dưới sự hướng dẫn của giáo viên) (Kết quả hoạt động của học sinh) I. Văn bản và mục đích giao tiếp Hoạt động 1 : Giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời - Em sẽ nói hay viết  có thể nói 1 tiếng, theo hệ thống câu hỏi để nắm bắt được 1 câu, hay nhiều câu khái niệm văn bản và mục đích giao VD : Tôi thích vui tiÕp. Chao «i, buån ? Trong đời sống khi có 1 tư tưởng tình cảm, nguyện vọng mà cần biểu đạt cho mọi người hay ai đó biết, em làm thế nµo ? ? Khi muốn biểu đạt tư tưởng, tình cảm nguyện vọng ấy 1 cách đầy đủ, trọn - Phải nói có đầu có đuôi  có mạch lạc, vẹn cho người khác hiểu, thì em phải lý lẽ  tạo lập văn bản lµm nh­ thÕ nµo ? ? Em đọc câu ca dao : ‘Ai ¬i............................... mÆc ai’ ? Câu ca dao trên sáng tác ra để làm - Nêu ra 1 lời khuyên g× ? ? Nó muốn nói lên vấn đề gì (chủ đề - Chủ đề : giữ chí cho bền - C©u 2 lµm râ thªm : gi÷ chÝ cho bÒn lµ g×) ? Hai câu 6 và 8 liên kết với nhau như không dao động khi người khác thay đổi chí hướng. Chí là : chí hướng, hoài bão, lý thÕ nµo (vÒ luËt th¬ vµ vÒ ý) ? ? Theo em như vậy đã biểu đạt trọn vẹn tưởng. Vần là yếu tố liên kết câu sau làm 1 ý chưa ? Câu cách đó đã có thể coi là rõ ý cho cấu trước.  C©u ca dao lµ mét v¨n b¶n 1 v¨n b¶n ch­a ? Gi¸o viªn hái : VËy theo em v¨n b¶n - V¨n b¶n lµ chuçi lêi nãi hoÆc viÕt cã chñ đề thống nhất được liên kết mạch lạc nhằm lµ g× ? Lời phát biểu của cô hiệu trưởng đạt mục đích giao tiếp trong lễ khai giảng năm học có phải là - Là văn bản vì là chuỗi lời nói có chủ đề : nªu thµnh tÝch n¨m qua, nªu nhiÖm vô n¨m 1 v¨n b¶n kh«ng ? v× sao ? ? Bức thư em viết cho bạn bè, người học mới, kêu gọi, cổ vũ giáo viên học sinh hoµn thµnh tèt nhiÖm vô n¨m häc  ®©y lµ th©n cã ph¶i lµ 1 v¨n b¶n kh«ng ? §¬n xin häc, bµi th¬, truyÖn cæ tÝch, v¨n b¶n nãi. 11 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> thiếp mời.... có phải là văn bản không ?  Văn bản viết, có thể thức, chủ đề  Đều là văn bản vì chúng có mục đích, - Gi¸o viªn kÕt luËn l¹i : yêu cầu, thông tin và có thể thức nhất định. * Giao tiếp là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng phương tiện ngôn từ. Nó đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người, không thể thiếu. Không có giao tiếp thì con người không thể hiểu, trao đổi với nhau bất cứ điều gì. Ngôn từ là phương tiện quan trọng nhất để thực hiện giao tiếp  đó là giao tiếp ngôn tõ. * V¨n b¶n lµ chuçi lêi nãi hoÆc viÕt cã chñ đề thống nhất, được liên kết mạch lạc nhằm mục đích giao tiếp - V¨n b¶n cã thÓ dµi, ng¾n, thËm chÝ chØ 1 c©u, nhiÒu c©u... cã thÓ viÕt ra hoÆc ®­îc nãi lªn. Những văn bản có các kiểu loại gì ? - Văn bản phải thể hiện ít nhất 1 ý (chủ đề Được phân loại trên cơ sở nào  phần nào đó). - C¸c tõ ng÷ trong v¨n b¶n ph¶i g¾n kÕt víi 2. nhau chÆt chÏ, m¹ch l¹c Hoạt động 2 : Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm II. Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt hiểu sơ lược bảng phân loại các kiểu của văn bản * C¨n cø ph©n lo¹i văn bản và phương thức biểu đạt ? Căn cứ vào đâu để phân loại các kiểu - Theo mục đích giao tiếp : (để làm gì) * Các kiểu văn bản, phương thức biểu đạt : v¨n b¶n GV treo bảng phụ có kẻ các kiểu văn Có 6 kiểu văn bản tương ứng với 6 phương bản ứng vớicác phương thức biểu đạt ( thức biểu đạt, 6 mục đích giao tiếp khác nhau: nh­ SGK ) cho HS quan s¸t Kiểu văn bản, phương thức biểu đạt Mục đích giao tiếp Tù sù KÓ diÔn biÕn sù viÖc M« t¶ Tả trạng thái sự vật, con người BiÓu c¶m Bµy tá t×nh c¶m, c¶m xóc NghÞ luËn Nêu ý kiến, đánh giá, bàn luận ThuyÕt minh Giới thiệu, đặc điểm, tính chất, vấn đề.. Hµnh chÝnh, c«ng vô ThÓ hiÖn quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm * Bµi tËp t×nh huèng: Häc sinh lµm bµi tËp t×nh huèng : ë a) V¨n b¶n : hµnh chÝnh – c«ng vô : §¬n s¸ch gi¸o khoa tõ b) Văn bản : thuyết minh, hoặc tường thuật kÓ chuyÖn c) V¨n b¶n m« t¶ Học sinh nhắc lại nội dung cần đạt của d) Văn bản thuyết minh tiÕt häc ë phÇn ghi nhí e) V¨n b¶n biÓu c¶m Hoạt động III g) V¨n b¶n nghÞ luËn Hướng dẫn luyện tập * Ghi nhí : SGK 12 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> 5 ®o¹n v¨n, th¬ trong s¸ch gi¸o khoa III. LuyÖn tËp: thuộc các phương thức biểu đạt nào ? Bài tập 1 : V× sao? a) Tự sự : kể chuyện, vì có người, có việc, cã diÔn biÕn sù viÖc b) M« t¶ v× t¶ c¶nh thiªn nhiªn : §ªm tr¨ng trªn s«ng c) NghÞ luËn v× thÓ hiÖn t×nh c¶m, tù tin, tù hµo cña c« g¸i. e) Thuyết minh vì giới thiệu hướng quay Bài tập 2 : Truyền thuyết ‘Con Rồng quả địa cầu. ch¸u tiªn’ thuéc kiÓu v¨n b¶n nµo ?, v× Bµi tËp 2 :TruyÒn thuyÕt Con Rång ch¸u sao Tiªn lµ; Văn bản tự sự, kể việc, kể về người, lời nói Hoạt động 4 : hành động của họ theo 1 diễn biến nhất Hướng dẫn làm bài tập ở nhà định. IV. Hướng dẫn học bài – làm bài tập ở nhµ - Häc thuéc bµi - Bµi tËp : §o¹n v¨n ‘b¸nh h×nh......... chøng d¸m’ thuéc kiÓu v¨n b¶n g× ? T¹i sao ? Thø 3 ngµy 10 th¸ng 9 n¨m 2002. TuÇn 2 -Bµi 2 : TiÕt 5 :. V¨n b¶n : Th¸nh Giãng <TruyÒn thuyÕt>. A. Mục tiêu cần đạt : - Häc sinh n¾m ®­îc néi dung, ý nghÜa vµ mét sè nÐt nghÖ thuËt tiªu biÓu cña truyÖn Th¸nh Giãng. KÓ l¹i ®­îc truyÖn nµy - Häc sinh n¾m v÷ng môc ghi nhí s¸ch gi¸o khoa trang 23 - TÝch hîp víi phÇn TiÕng ViÖt ë kh¸i niÖm. Danh tõ chung, danh tõ riªng víi ph©n m«n tËp lµm v¨n ë kh¸i niÖm kiÓu bµi v¨n tù sù. B. ChuÈn bÞ cña thÇy vµ trß : Tranh minh hoạ , đọc các tài liệu có liên quan đến bài dạy C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học * KiÓm tra bµi cò : 1) KÓ l¹i truyÒn thuyÕt ‘B¸nh ch­ng, b¸nh dµy’ 2) Qua truyÒn thuyÕt Êy, d©n ta m¬ ­íc nh÷ng ®iÒu g× ? 3) C¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt Lang Liªu * Giíi thiÖu bµi Chủ đề đánh giặc cứu nước là chủ đề lớn, cơ bản xuyên suốt lịch sử văn hóa Việt Nam nãi chung, v¨n hãa d©n gian nãi riªng. TruyÒn thuyÕt ‘Th¸nh Giãng’ lµ mét trong những truyện cổ hay nhất, đẹp nhất, bài ca chiến thắng ngoại xâm hào hùng nhất của nh©n d©n ViÖt Nam x­a. * §å dïng, thiÕt bÞ cho bµi : S­u tÇm tranh, bµi th¬, ®o¹n th¬ vÒ Th¸nh Giãng * Tiến trình tổ chức các hoạt động. 13 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Hoạt động của học sinh (Dưới sự hướng dẫn của giáo viên) Hoạt động 1 : Hướng dẫn đọc, kể, tóm tắt giải thích tõ khã - Giáo viên nêu rõ yêu cầu đọc - Kể kỹ đoạn Gióng đánh giặc - Học sinh đọc theo 4 đoạn - Giáo viên nhận xét cách đọc. Học sinh đọc chú thích. ? M¹ch kÓ chuyÖn cã thÓ ng¾t lµm mÊy ®o¹n nhá ? ý chÝnh cña mçi ®o¹n ? Häc sinh tù ph©n ®o¹n, ph¸t biÓu ? Nh©n vËt trung t©m cña truyÒn thuyÕt nµy lµ ai ? V× sao. Hoạt động 2 : Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết truyện ? Em hãy giới thiệu sơ lược về nguồn gốc ra đời của Thánh Gióng ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸c chi tiÕt giíi thiệu nguồn gốc ra đời của Gióng ? C©u nãi ®Çu tiªn cña Giãng lµ c©u hái nµo ? Víi ai ? Trong hoµn c¶nh nµo ? ý nghĩa của câu nói đó. Néi dung bµi häc (Kết quả các hoạt động cần đạt) I) §äc hiÓu tõ ng÷, bè côc 1. §äc - Giọng đọc, lời kể hồi hộp. Gióng ra đời - Đọc dõng dạc, đĩnh đạc, trang nghiêm ở ®o¹n Giãng tr¶ lêi sø gi¶ - Cả làng nuôi Gióng : đọc giọng hào hức phÊn khëi - Gióng đánh giặc đọc với giọng khẩn trương, mạnh mẽ, nhanh, gấp §o¹n cuèi : giäng nhÑ nhµng, thanh th¶n, xa vêi, huyÒn tho¹i 2) Chó thÝch : cÇn chó ý thªm - Tôc truyÒn : phæ biÕn truyÒn miÖng trong d©n gian. §©y lµ 1 trong nh÷ng tõ ng÷ thường mở đầu các truyện dân gian. - T©u : B¸o c¸o, nãi víi vua - Tục gọi là : thường gọi là 3) Bè côc : 4 ®o¹n a. Sự ra đời kỳ lạ của Gióng b. Giãng gÆp xø gi¶, c¶ lµng nu«i Giãng. c. Gióng cùng nhân dân chiến đấu và chiến th¾ng giÆc ¢n d. Giãng bay vÒ trêi * Nh©n vËt trung t©m lµ Giãng tõ cËu bÐ lµng Giãng kú l¹ trë thµnh Th¸nh Giãng. Đây là hiện tượng nhân vật được xây dựng bằng nhiều chi tiết tưởng tượng, kỳ ả, tạo nên vẻ đẹp hấp dẫn đối với trẻ thơ. II. §äc – hiÓu néi dung, ý nghÜa truyÖn * Hình tượng nhân vật Thánh Gióng 1. Nguồn gốc ra đời - Bà mẹ dẫm lên vềt chân to, lạ ngoài đồng vµ thô thai - Ba năm Gióng không biết nói, cười, đặt đâu nằm đó  kỳ lạ 2. C©u nãi ®Çu tiªn - Gióng nhờ mẹ ra gọi sứ giả vào để nói chuyÖn - C©u nãi ®Çu tiªn víi sø gi¶ lµ lêi yªu cÇu cứu nước, là niềm tin sẽ chiến thắng giặc ngoại xâm. Giọng nói đĩnh đạc, đàng hoàng, cứng cỏi lạ thường. Chi tiết kỳ lạ, nhưng hàm chứa 1 sự thật rằng ở 1 đất nước lu«n bÞ giÆc ngo¹i x©m ®e däa th× nhu cÇu đánh giặc cũng luôn thường trực từ tuổi trẻ 14. Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> ND : lúc bình thường thì âm thầm, lặng lẽ. Nhưng khi nước nhà gặp cơn nguy biến, họ sẵn sàng tham gia cứu nước ®Çu tiªn.... ? V× sao Giãng lín nh­ thæi ? ? Chi tiÕt : Giãng ¨n bao nhiªu còng không no, áo vừa mặc xong đã chật có ý nghÜa g× ?. Gi¸o viªn : Ngµy nay ë héi Giãng nh©n d©n vÉn tæ chøc cuéc thi nÊu c¬m, h¸i cµ nu«i Giãng  h×nh thøc t¸i hiÖn qu¸ khø rÊt giµu ý nghÜa Gi¸o viªn nãi nhanh vÒ chi tiÕt Giãng vươn vai thành tráng sỹ.GV cho HS xem tranh và kể lại đoạn Gióng đánh giÆc. ? NhËn xÐt c¸ch kÓ, t¶ cña d©n gian ? ? Chi tiÕt roi s¾t g·y, Giãng lËp tøc nhæ tõng bôi tre, vung lªn thay gËy quËt tói bôi vµo giÆc cã ý nghÜa g× ?. ? C¸ch kÓ truyÖn nh­ vËy cã dông ý gì ? Tại sao tác giả lại không để Gióng về kinh đô nhận tước phong của vua hoÆc chÝ Ýt còng vÒ quª chµo mÑ giµ ®ang mái m¾t chê mong. thơ, đáp ứng lời kêu gọi của tổ quốc  ca ngợi ý thức đánh giặc, cứu nước trong hình tượng Gióng  Gióng là hình ảnh nhân dân  tạo ra khả năng hành động khác thường thần kỳ. 3. Cả làng, cả nước nuôi nấng, giúp đỡ Giãng chuÈn bÞ ra trËn - Gióng ăn khỏe, bao nhiêu cũng không đủ - Cái vươn vai kỳ diệu của Gióng. Lớn bæng dËy gÊp tr¨m ngµn lÇn, chøng tá nhiÒu ®iÒu : + Søc sèng m·nh liÖt, kú diÖu cña d©n téc ta mçi khi gÆp khã kh¨n + Søc m¹nh dòng sü cña Giãng ®­îc nu«i dưỡng từ những cái bình thường, giản dị + §ã còng lµ søc m¹nh cña t×nh ®oµn kÕt, tương thân tương ái của các tầng lớp nhân d©n mçi khi tæ quèc bÞ ®e däa.  ChØ cã nh©n vËt cña truyÒn thuyÕt thÇn thoại mới có sự tưởng tượng kỳ diệu như vËy. 4. Gióng cùng toàn dân chiến đấu và chiến th¾ng giÆc ngo¹i x©m Đoạn kể, tả cảnh Gióng đánh giặc thật hào hứng. Gióng đã cùng dân đánh giặc, chủ động tìm giặc mà đánh  Chi tiÕt nµy rÊt cã ý nghÜa : Giãng không chỉ đánh giặc bằng vũ khí vua ban mµ cßn b»ng c¶ vò khÝ tù t¹o bªn ®­êng. Trên đất nước này, cây tre đằng ngà, ngọn tầm vông cũng có thể thành vũ khí đánh giÆc - C¶nh giÆc thua th¶m h¹i - Cả nước mừng vui, chào đón chiến thắng - C¸ch kÓ, t¶ cña d©n gian thËt gän gµng, râ rµng, nhanh gän mµ cuèn hót. 5. KÕt truyÖn Gióng bay lên trời từ đỉnh Sóc Sơn - Ra đời phi thường  ra đi cũng phi thường - Chứng tỏ Gióng đánh giặc là tự nguyện kh«ng gîn chót c«ng danh. Giãng lµ con của thần thì nhất định phải về trời....  nh©n d©n yªu mÕn, tr©n träng muèn gi÷ mãi hình ảnh người anh hùng,  Gióng trở vÒ câi v« biªn bÊt tö. H×nh ¶nh : Cói ®Çu tõ biÖt mÑ 15. Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> Bay khuÊt gi÷a m©y hång (Huy CËn) đẹp như một giấc mơ * ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng - Gióng là hình tượng tiêu biểu, rực rỡ của ?Hãy nêu ý nghĩa của hình tượng người anh hùng đánh giặc giữ nước Th¸nh Giãng? - Là người anh hùng mang trong mình sức mạnh của cả cộng đồng ở buổi đầu dựng nước. Sức mạnh của tổ tiên thần thánh, của tập thể cộng đồng, của thiên nhiên văn hóa, kü thuËt. - Có hình tượng Thánh Góng mới nói được lòng yêu nước, khả năng và sức mạnh quật khởi của dân tộc ta trong cuộc đấu tranh Hoạt động 3 : chèng ngo¹i x©m Hướng dẫn tổng kết và luyện tập III. Tæng kÕt, luyÖn tËp ? Nh÷ng dÊu tÝch lÞch sö nµo cßn sãt l¹i 1. ý nghÜa lÞch sö đến nay, chứng tỏ câu chuyện trên - Hùng Vương phong Gióng là phủ đổng không hoàn toàn là 100% truyền thuyết thiên vương. ? Bài học gì được rút ra từ truyền - Tre đằng ngà vàng óng, đầm, hồ... ở ngoại thuyÕt Th¸nh Giãng thµnh Hµ Néi, Sãc S¬n... lµng Ch¸y 2. Bµi häc : - Th¸nh Giãng lµ thiªn anh hïng ca thÇn thoại đẹp đẽ, hào hùng, ca ngợi tình yêu nước, bất khuất chiến đấu chống giặc ngoại xâm vì độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam thời cổ đại. - Người anh hùng làng Phù Đổng – Thánh Gióng – là 1 biểu tượng tuyệt đẹp của con người Việt Nam trong chiến đấu và chiến thắng, không màng đến danh lợi, đẹp như 1 Học sinh đọc phần ghi nhớ giÊc m¬ hång - §Ó th¾ng giÆc ngo¹i x©m cÇn cã tinh thÇn ®oµn kÕt, chung søc, chung lßng, lín m¹nh vượt bậc, chiến đấu, hy sinh... Dựng nước và giữ nước  2 nhiệm vụ thường trực. 3. LuyÖn tËp ? Theo em chi tiết nào trong truyện để lại trong tâm trí em những ấn tượng sâu đậm nhÊt ? V× sao ? Hoạt động 4 : Hướng dẫn học ở nhà - ý nghÜa cña phong trµo ‘Héi kháe Phï §æng’? - So¹n bµi : ‘S¬n Tinh – Thuû Tinh’. TiÕt 6 : TiÕng ViÖt 16 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> Từ mượn A) Mục tiêu cần đạt 1. Häc sinh hiÓu râ : - Thế nào là từ mượng ? - Các hình thức mượn ? 2. TÝch hîp víi phÇn v¨n ë truyÒn thuyÕt Th¸nh Giãng, víi tËp lµm v¨n ë t×m hiÓu chung vÒ v¨n tù sù 3. Luyện kỹ năng sử dụng từ mượn trong nói, viết B) ChuÈn bÞ cña thÇy vµ trß: B¶ng phô ,tra tõ ®iÓn H¸n ViÖt C. Tổ chức các hoạt động dạy học Hoạt động của học sinh (Dưới sự hướng dẫn của giáo viên) Hoạt động 1 : T×m hiÓu môc I : Tõ thuÇn ViÖt vµ từ mượn, nhận biết từ mượn trong c©u ? GV treo b¶ng phô :Trong c©u ‘Chó bé vùng dậy, vươn vai một cái, bỗng biÕn thµnh mét tr¸ng sü m×nh cao muôn trượng’ Có những từ Hán Việt nµo ? ? §Æt c©u nµy trong v¨n b¶n Th¸nh Giãng, h·y gi¶i thÝch nghÜa cña 2 tõ đó ? Giáo viên chốt : 2 từ mượn được dùng ë ®©y rÊt phï hîp t¹o nªn s¾c th¸i trang träng cho c©u v¨n ? H·y t×m nh÷ng tõ ghÐp H¸n ViÖt cã yếu tố sỹ đứng sau : ? C¸c em cã hay xem phim truyÖn d· sö cña Trung Quèc kh«ng ? Có gặp các từ trượng, tráng sỹ trong lời thuyết minh hay lời đối thoại của các nh©n vËt kh«ng ? ? Vậy 2 từ ấy là từ mượn của tiếng nước nào ? ? Xác định các từ Hán Việt trong 2 câu th¬ sau :. Néi dung bµi häc (Kết quả các hoạt động cần đạt) I) Từ thuần Việt và từ mượn 1. VÝ dô 1 : C¸c tõ H¸n ViÖt - Trượng - Tr¸ng sü * Trượng : đơn vị đo độ dài bằng 10 thước TQ cæ (0,33m), ë ®©y hiÓu lµ rÊt cao * Tráng sỹ : người có sức lực cường tráng, chÝ khÝ m¹nh mÏ, hay lµm viÖc lín. Tráng : khỏe mạnh, to lớn, cường tráng Sỹ : người tứiức thời xưa và những người ®­îc t«n träng nãi chung. - HiÖp sü, thi sü, dòng sü, chiÕn sü, b¸c sü, chÝ sü, nghÖ sü....  Từ mượn tiếng Trung Quốc cổ, được đọc theo cách phát âm của người Việt nên gäi lµ tõ H¸n ViÖt Lèi x­a xe ngùa hån thu th¶o Nền cũ lâu đài bóng tịch dương ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch viÕt cña 2. VÝ dô 2 : Sø gi¶, ti vi, xµ phßng, giang s¬n, in – t¬ c¸c tõ trong nhãm tõ ë vÝ dô 2 ? V× sao l¹i cã nh÷ng c¸ch viÕt kh¸c nÐt - Cã tõ ®­îc viÕt nh­ tõ thuÇn ViÖt : Ti vi, nhau nh­ vËy? xµ phßng - Có từ phải gạch ngang để nối các tiếng : 17 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> ? Những từ mượn trên có cách viết kh¸c nhau Êy cã nguån gèc tõ ng«n ng÷ nµo ?. GV chốt lại vấn đề. VËy theo em : ? Từ mượn là gì ? ? Bé phËn quan träng nhÊt trong vèn tõ mượn Tiếng Việt có nguồn gốc của nước nào ? ? Ngoµi ra cßn cã nguån gèc tõ c¸c tiếng nước nào ? ? Các từ mượn tiếng ấn - Âu có mấy c¸ch viÕt ? Cho vÝ dô ? HS dựa vào ghi nhớ để trả lời Hoạt động 2 : Tìm hiểu mục II : Xác định nguyên tắc mượn từ GV treo bảng phụ :Học sinh đọc đoạn trÝch ý kiÕn cña chñ tÞch Hå ChÝ Minh ? Mặt tích cực của việc mượn từ là gì ? ? MÆt tiªu cùc cña viÖc l¹m dông tõ mượn từ là gì ? ? Liªn hÖ thùc tÕ Gi¸o viªn chèt : - Khi cÇn thiÕt TiÕng ViÖt ch­a cã hoÆc khó dịch thì phải mượn - Khi Tiếng Việt đã có từ thì không nên mượn tùy tiện Hoạt động 3 :Hướng dẫn luyện tập. Ra-di-«, in-t¬-nÐt  Các từ mượn đã được Việt hóa cao thì viÕt gièng nh­ tõ thuÇn ViÖt  Các từ mượn chưa được Việt hóa cao khi viÕt ph¶i cã g¹ch nèi gi÷a c¸c tiÕng * Nguån gèc tõ ng«n ng÷ Ên - ¢u TiÕng Anh, tiÕng Ph¸p, Nga... * Nguån gèc tõ tiÕng Trung Quèc cæ – H¸n cæ sø gi¶, giang s¬n, gan, buåm, ®iÖn * Kết luận : Từ mượn có 2 nguồn chính là tiÕng H¸n, tiÕng Ên - ¢u - Từ mượn tiếng ấn - Âu có 2 cách viết kh¸c nhau. 2. Ghi nhí : - Học sinh đọc phần ghi nhớ ở sách giáo khoa (trang 39).. II. Nguyên tắc mượn từ - Mượn từ là 1 cách làm giàu Tiếng Việt - Lạm dụng việc mượn từ sẽ làm cho Tiếng ViÖt kÐm trong s¸ng - Nhiều biểu hiện lạm dụng tiếng nước ngoµi, cã khi cßn viÕt sai rÊt ngí ngÈn * Ghi nhí : s¸ch gi¸o khoa. III. LuyÖn tËp. HS lµm bµi tËp theo nhãm Bµi tËp 1 : a) Mượn tiếng Hán : vô cùng, ngạc nhiên, tự nhiên, sính lễ b) Mượn tiếng Hán : Gia nhân c) Mượn tiếng Anh : Pốp, Mai – cơn – Giắc – Xơn, in-tơ-nét Bµi tËp2 : a) Khán giả : khán = xem, giả = người  người xem Thính giả : thính = nghe, giả = người  người nghe 18 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> Độc giả : Độc = đọc, giả = người  người đọc b) YÕu ®iÓm : yÕu = quan träng, ®iÓm = chç Yếu lược : yếu = quan trọng, lược = tóm tắt Yếu nhân : yếu = quan trọng, nhân = người Bµi tËp 3 : a) Tên gọi các đơn vị đo lường : Mét, lý, ki-lô-mét b) Tên gọi các bộ phận xe đạp : Ghi-đông, gác-đờ-bu, pê-đan c) Tên gọi một số đồ vật : Ra-®i-«, u-«-l«ng, sa-l«ng Bµi tËp 4 : a) Các từ mượn : phôn, fan, nốc ao b) Có thể dùng trong hoàn cảnh gián tiếp với bạn bè, người thân, viết tin đăng báo Kh«ng thÓ dïng trong nghi thøc giao tiÕp trang träng nh­ héi nghÞ... Hoạt động 4 : Hướng dẫn học ở nhà Bµi tËp 5 : a) Theo s¸ch gi¸o khoa b) Luyện viết đúng các phụ âm l/n ChuÈn bÞ bµi tiÕp theo TiÕt 7, 8 : TËp lµm v¨n. T×m hiÓu chung vÒ v¨n tù sù A) Mục tiêu cần đạt 1. Giáo viên giúp học sinh nắm vững thế nào là văn bản tự sự ? Vai trò của phương thức biểu đạt này trong cuộc sống, trong giao tiếp 2. Nhận diện văn bản tự sự trong các văn bản đã, đang, sắp học, bước đầu tập viết, tập nãi kiÓu v¨n b¶n tù sù. B) ChuÈn bÞ cña thÇy vµ trß C. Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học Giíi thiÖu bµi : - Ai cã thÓ gi¶i nghÜa ®­îc kh¸i niÖm v¨n tù sù lµ g× ? - Văn tự sự khác gì với văn miêu tả ? Trong những tình huống nào người ta phải dùng đến văn tự sự Hoạt động của học sinh Néi dung bµi häc (Dưới sự hướng dẫn của giáo viên) (Kết quả cần đạt) Hoạt động 1 I. ý nghĩa và đặc điểm chung của Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa và đặc phương thức tự sự điểm chung của phương thức tự sự ? Hàng ngày em có kể chuyện, nghe kể - Kể chuyện văn học, kể truyện đời thường, chuyÖn kh«ng ? kÓ nh÷ng chuyÖn g× ? chuyÖn sinh ho¹t...  Để biết, nhận thức về người, sự vật, sự ? Theo em kể chuyện để làm gì ? việc, để giải thích, để khen, chê  Người kể : thông báo, giải thích Giáo viên : Để đáp ứng yêu cầu tìm  Người nghe : tìm hiểu, để biết hiểu sự việc, con người, câu chuyện * Văn bản : Thánh Gióng 19 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> của người nghe, người đọc  đó là phương thức tự sự ? §äc vµ nghe truyÖn truyÒn thuyÕt Th¸nh Giãng em hiÓu ®­îc nh÷ng ®iÒu g× ? Học sinh đọc mục (2) sách giáo khoa, giáo viên gợi ý hướng dẫn học sinh trả lêi. HS liÖt kª chuçi chi tiÕt trong truyÖn Thánh Gióng,từ chi tiết mở đầu đến chi tiết kết thúc.Qua đó cho biết truyện thể hiÖn néi dung chñ yÕu g×?. a) TruyÖn lµ 1 v¨n b¶n tù sù, kÓ vÒ Th¸nh Gióng, thời vua Hùng thứ 6 đã đứng lên đánh đuổi giặc Ân.... Truyện cao ngợi công đức của vị anh hùng làng Gióng vì có công đánh đuổi giặc xâm lược mà không màng đến danh lợi. b) C¸c sù viÖc trong truyÖn ®­îc diÔn ra theo tr×nh tù : - Sự ra đời của Gióng - Th¸nh Giãng biÕt nãi vµ nhËn tr¸ch nhiệm đánh giặc - Th¸nh Giãng lín nhanh nh­ thæi - Thánh Gióng vươn vai thành tráng sỹ cưỡi ngựa sắt, mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt đi đánh giặc. - Thánh Gióng đánh tan giặc - Th¸nh Giãng lªn nói, cëi bá ¸o gi¸p s¾t bay vÒ trêi. - Vua lập đền thờ phong danh hiệu - Nh÷ng dÊu tÝch cßn l¹i cña Th¸nh Giãng -> Truyện thể hiện chủ đề đánh giặc giữ nước của người Việt cổ .... * Lµ kÓ l¹i sù viÖc mét c¸ch cã ®Çu cã đuôi. Việc gì xảy ra trước, thường là nguyên nhân dẫn đến việc xảy ra sau nên cã vai trß gi¶i thÝch cho viÖc sau. * Khi kÓ l¹i 1 sù viÖc ph¶i kÓ c¸c chi tiÕt nhỏ hơn tạo ra sự việc đó * Kh«ng thÓ bá ®­îc v× nÕu bá c©u chuyÖn sÏ rêi r¹c, khã hiÓu * KÕt luËn (ghi nhí) - Tù sù lµ c¸ch kÓ chuyÖn, kÓ viÖc, kÓ vÒ ? VËy em hiÓu thÕ nµo lµ tù sù ? ? Đặc điểm của phương thức tự sự là con người (nhân vật). Câu chuyện bao gồm những chuỗi sự việc nối tiếp nhau để đi g× ? đến kết thúc. ? ý nghÜa cña tù sù ? - Tự sự giúp người đọc, người nghe hiểu rõ Học sinh đọc ghi nhớ sách giáo khoa sự việc, con người, hiểu rõ vấn đề, từ đó bày tỏ thái độ khen, chê - Tù sù rÊt cÇn thiÕt trong cuéc sèng, trong giao tiếp, trong văn chương. Hoạt động 2 : II. LuyÖn tËp Hướng dẫn luyện tập trên lớp Học sinh đọc mẩu chuyện ‘Ông già và Bài tập 1 : * Phương thức tự sự trong truyện kể theo thÇn chÕt’ tr¶ lêi c©u hái tr×nh tù thêi gian, sù viÖc nèi tiÕp nhau, kÕt thóc bÊt ngê, ng«i kÓ thø 3 * ý nghÜa c©u chuyÖn : - Ca ngîi trÝ th«ng minh, biÕn b¸o linh ho¹t. Em hiÓu thÕ nµo lµ chuçi sù viÖc trong v¨n tù sù ? Em h·y kÓ l¹i sù viÖc Gióng ra đời ntn ? Theo em có thể bỏ bít chi tiÕt nµo cã ®­îc kh«ng?. 20 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> Học sinh đọc 2 lần bài thơ ? Bµi th¬ nµy cã ph¶i lµ tù sù kh«ng ? V× sao ? KÓ chuyÖn bÐ M©y vµ mÌo con rñ nhau bẫy chuột, nhưng mèo thèm quá đã chui vµo bÉy ¨n tranh phÇn chuét vµ ngñ ë trong bÉy. ? KÓ miÖng c©u chuyÖn trªn Yªu cÇu t«n träng m¹ch kÓ trong bµi th¬. cña «ng giµ - CÇu ®­îc ­íc thÊy - Thể hiện tư tưởng yêu thương cuộc sống, dï kiÖt søc th× sèng còng h¬n chÕt. Bµi tËp 2 : - Đó chính là bài thơ tự sự vì tuy diễn đạt bằng thơ 5 tiếng nhưng bài thơ đã kể lại 1 c©u chuyÖn cã ®Çu cã cuèi, cã nh©n vËt, chi tiết, diễn biến sự việc nhằm mục đích chế giễu tính tham ăn của mèo đã khiến mÌo tù m×nh sa bÉy cña chÝnh m×nh - KÓ chuyÖn : + Bé Mây rủ mèo con đánh bẫy lũ chuột nhắt bằng cá nướng thơm treo lơ lửng trong bÉy s¾t + Cả bé, cả mèo đều nghĩ bọn chuột sẽ vì tham ¨n mµ m¾c bÉy ngay + §ªm M©y n»m m¬ thÊy c¶nh chuét bÞ sËp bÉy ®Çy lång. Chóng chÝ cha chÝ chãe, khãc lãc, cÇu xin tha m¹ng + S¸ng h«m sau, ai ngê khi xuèng bÕp xem bÐ M©y ch¼ng thÊy chuét, còng ch¼ng cßn cá nướng, chỉ có ở giữa lồng mèo ta đang cuén trßn ng¸y kh× khß... Ch¾c mÌo ta ®ang m¬. Bµi tËp 3 : - Cả 2 văn bản đều có nội dung tự sự với nghĩa kể chuyện kể việc - Tự sự ở đây có vai trò giới thiệu, thường thuật, kể chuyện thời sự hay lịch sử Hoạt động 3; Hướng dẫn làm bài tập ở nhà Bµi 4 : Gîi ý : c¸c ý c¬ b¶n cña chuyÖn khi kÓ kh«ng thÓ thiÕu lµ : - Vua Hïng lµ con trai cña L¹c Long Qu©n vµ ¢u C¬ - Long Quân và Âu Cơ lấy nhau đẻ ra bọc trăm trứng (vua Hùng là con trưởng) - Người Việt tự hào mình là con Rồng cháu Tiên Bài 5 : Nên kể tóm tắt về thành tích của bạn Minh : về học tập, đạo đức, sức khỏe, ý thøc, tËp thÓ * DÆn dß : Häc sinh thuéc lßng ghi nhí vµ so¹n bµi 3 Thø 5 ngµy 19 th¸ng 9 n¨m 2002. TuÇn 3 :Bµi 3 : TiÕt 9, 10, 11, 12 TiÕt 9 :V¨n b¶n. S¬n tinh, thñy tinh <TruyÒn thuyÕt > A. Mục tiêu cần đạt 1. HiÓu ®­îc néi dung, ý nghÜa, 1 sè yÕu tè nghÖ thuËt tiªu biÓu cña truyÖn S¬n Tinh, Thñy Tinh. KÓ l¹i ®­îc c©u chuyÖn 21 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> 2. Truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh phản ánh hiện tượng lũ lụt và thể hiện ước mong của con người Việt cổ muốn giải thích và chế ngự thiên tai. Truyền thuyết dân gian không chỉ thần thoại hóa, cổ tích hóa lịch sử, mà cũng thường hoang đường hóa hiện tượng khách quan, hiện tượng tự nhiên 3. Tích hợp với phần yếu tố sự việc và nhân vật, vai trò của các yếu tố đó trong văn kể chuyÖn 4. Rèn kỹ năng vận dụng liên tưởng, tưởng tượng sáng tạo để tập kể chuyện sáng tạo theo cèt truyÖn d©n gian B. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn vµ häc sinh : - Giáo viên : đọc các tài liệu có liên quan đến bài, Tranh minh hoạ - Học sinh : đọc, soạn bài C. Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học 1. KiÓm tra bµi cò C©u hái 1 : KÓ s¸ng t¹o truyÖn ‘Th¸nh Giãng’. NhËn xÐt kÕt chuyÖn C©u hái 2 : Giíi thiÖu vÒ bøc tranh minh häa ë s¸ch gi¸o khoa (3 – 4 c©u) 2. Bµi míi * Giíi thiÖu bµi : Hàng năm, nhân dân Việt Nam chúng ta phải đối mặt với mùa mưa bão lũ lụt, lũ lụt như là thủy – hỏa đạo tặc hung dữ, khủng khiếp. Để tồn tại, chúng ta phải tìm mọi cách sống, chiến đấu, chiến thắng giặc nước. Cuộc chiến đấu trường kỳ, gian chuân ấy đã được thần thoại hóa trong truyền thuyết "S¬n tinh, Thñy tinh" "Nói cao s«ng h·y cßn dµi Năm năm báo oán, đời đời đánh ghen" Hoạt động của học sinh (Dưới sự hướng dẫn của giáo viên) Hoạt động 1 : Hướng dẫn tìm hiểu chung văn bản. Néi dung bµi häc (Kết quả hoạt động của học sinh) I.T×m I hiÓu chung v¨n b¶n 1. §äc - §äc chËm r·i ë ®o¹n ®Çu, nhanh gÊp ë Giáo viên tổ chức đọc, kể sáng tạo theo đoạn sau vai nh©n vËt §o¹n cuèi kÓ chËm, b×nh tÜnh Giáo viên nhận xét cách đọc, kể 2. Gi¶i thÝch mét sè tõ khã : - Cồn : dải đất (cát) nổi lên giữa sông hoặc bê biÓn - V¸n : m©m ? TruyÖn cã bè côc nh­ thÕ nµo ? - Nẹp : Cặp (hai, đôi) Néi dung mçi ®o¹n lµ g× ? 3. Bè côc truyÖn a) Më truyÖn Hùng vương thứ 18 kén rể b) Th©n truyÖn - Vua Hïng ra ®iÒu kiÖn kÐn rÓ - S¬n Tinh, Thñy Tinh cÇu h«n : S¬n Tinh đến trước được vợ. Thủy Tinh đến sau đành vÒ kh«ng, næi giËn, quyÕt g©y chiÕn tr¶ hên - TrËn quyÕt chiÕn gi÷a 2 thÇn 22 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>