<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

Ngày soạn……. / ……/ ……… Ngày giảng …….. / ….. / ….. Lớp 12

<b>Tiết 97. LLVH</b>

<b>GIÁ TRỊ VĂN HỌC VÀ TIẾP NHẬN VĂN HỌC</b>
<b> </b>

<b> </b>
<b>1. Mục tiêu bài học: </b>

Giúp hs:

a. Kiến thức:

- Hiểu được những giá trị cơ bản của văn học.

- Nắm vững những nét bản chất của hoạt động tiếp nhận văn học.
b. Kĩ năng:

- Rèn luyện HS vận dụng kiến thức của tiếp nhận văn học và giá trị văn học vào đọc
hiểu văn bản văn học và làm văn nghị luận.

- Giao tiếp: Suy nghĩ, trình bày ý kiến về các giá trị của văn học và các quy luật tiếp
nhận văn học.

- Tự nhận thức về các giá trị Chân, Thiện, Mĩ trong sáng tác văn chương và quy luật
đồng sáng tạo trong tiếp nhận văn học qua đó rút ra bài học cho bản thân về tiếp nhận
văn học.

c. Thái độ: Tích cực học tập

* Rèn luyện cho HS có thể hình thành những năng lực sau:
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến vấn đề LLVH
- Năng lực giải quyết những tình huống

- Năng lực đọc – hiểu các vấn đề LLVH, TPVH

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận, nhận thức của cá nhân về vấn đề LLVH
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung phạm vi tìm hiểu.

<b>2. Chuẩn bị của GV và HS:</b>

a. GV: Đọc bài, soạn giáo án, có SGK NVăn 12-T2, SGV NVăn 12- T2, máy
chiếu, phiếu học tập

b. HS: Đọc và soạn bài theo câu hỏi trong SGK NVăn 12-T2, chuẩn bị tài liệu
<b>3. Tiến trình lên lớp:</b>

<i><b> * Ổn định lớp (1’)</b></i>

<i><b> a. Kiểm tra bài cũ (Trong quá trình học bài mới)</b></i>
* Giới thiệu bài:

<i>Văn học là một sáng tạo của con người trong cuộc sống. Tác phẩm văn học từ xưa nay</i>
<i>luôn luôn thể hiện và đánh dấu nền văn học của nhân loại. Cho nên những nhà lý luận</i>
<i>văn học vẫn tiếp tục nghiên cứu về các giá trị của văn chương. Dù công cuộc nghiên</i>
<i>cứu ấy chưa dừng lại, nhưng ít nhất, người ta cũng thừa nhận rằng văn học có nhiều</i>
<i>giá trị, trong đó 3 giá trị cơ bản là: giá trị nhận thức, giá trị giáo dục và giá trị thẩm</i>
<i>mỹ. Trong tiết học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng học bài Giá trị văn học và tiếp nhận</i>
<i>văn học</i>

b. Bài mới (41’)

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

<b>Hướng dẫn tìm hiểu</b>
<b>các giá trị văn học.</b>
? Dựa trên cơ sở tìm
hiểu bài, em hãy cho
biết thế nào là giá trị
văn học?

? Văn học có những
giá trị cơ bản nào ?

GV: Để hiểu rõ hơn
các giá trị văn học,
chúng ta sẽ lần lượt
tìm hiểu các giá trị cơ
bản của VH.

Gv y.cầu 1 Hs đọc
phần 1/184,185

? Em hãy nêu cơ sở
xuất hiện và nội dung
giá trị nhận thức của
văn học?

GV: VH là tấm
gương phản chiếu

- HS dựa vào nội dung SGK và nhận
thức cá nhân để trả lời câu hỏi.

<i>- Giá trị văn học là sản phẩm kết tinh</i>
<i>từ quá trình văn học, đáp ứng những</i>
<i>nhu cầu khác nhau của cuộc sống con</i>
<i>người, tác động sâu sắc tới con người</i>
<i>và cuộc sống.</i>

- Những giá trị cơ bản:
+ Giá trị nhận thức.
+ Giá trị giáo dục.
+ Giá trị thẩm mĩ.

- Một HS đọc mục 1 (phần I - SGK).
- HS tóm tắt những ý chính:

+ Tác phẩm văn học là kết quả của quá
trình nhà văn khám phá, lí giải hiện
thực đời sống rồi chuyển hóa những
hiểu biết đó vào nội dung tác phẩm.
+ Mỗi người chỉ sống trong một
khoảng thời gian nhất định, ở những
không gian nhất định với những mối
quan hệ nhất định. Văn học có khả
năng phá vỡ giới hạn tồn tại trong thời
gian, không gian thực tế của mỗi cá
nhân, đem lại khả năng sống cuộc sống
của nhiều người, nhiều thời, nhiều nơi.

+ Giá trị nhận thức là khả năng của
văn học có thể đáp ứng được yêu cầu
của con người muốn hiểu biết cuộc
sống và chính bản thân, từ đó tác động
vào cuộc sống một cách có hiệu quả.
- Nội dung:

<b>I. Giá trị văn học</b>

<b>1. Giá trị nhận thức</b>
<b>(14’)</b>

a. Cơ sở:

+ Khả năng phản ánh
và lí giải hiện thực của
văn học.

+ Nhu cầu nhận thức
của con người.

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

cuộc sống và Giá trị
nhận thức của Vh là
cung cấp những kiến
thức bách khoa về
hiện thực đời sống
<i>+ Tri thức về thiên </i>
<i>nhiên, vũ trụ . </i>

<i>Có thể tìm thấy trong</i>

<i>các tác phẩm thần </i>
<i>thoại là nhận thức về </i>
<i>vũ trụ, con người, thế</i>
<i>giới;</i>

<i> Sông Đông êm đềm </i>
<i>của M. Sholokhov, </i>
<i>Đất rừng phương </i>
<i>Nam của Đồn Giỏi, </i>
<i>Dế mèn phiêu lưu kí </i>
<i>của Tơ Hồi đã mang</i>
<i>đến cho người đọc </i>
<i>nhiều tri thức bổ ích </i>
<i>về phân loại thực vật </i>
<i>và tập tính của rất </i>
<i>nhiều giống loài </i>
<i>động vật.</i>

<i>+ Tri thức về đời </i>
<i>sống xã hội</i>

<i> Về phong tục tập </i>
<i>quán của nhiều địa </i>
<i>phương, nhiều dân </i>
<i>tộc (Gót sen ba tấc, </i>
<i>Vợ chồng A Phủ..)</i>
<i> Cuộc sống đau </i>
<i>thương và hào hùng </i>
<i>của dân tộc ta (Thơ </i>
<i>văn Nguyễn Trãi, </i>

<i>Nguyễn Du, Nguyễn </i>
<i>Đình Chiểu)</i>

<i> Tri thức có giá trị về</i>
<i>lịch sử kinh tế, chính </i>
<i>trị, qn sự, văn hóa </i>
<i>(Tấn trị đời; Số đỏ..)</i>

+ Q trình nhận thức cuộc sống của
văn học: nhận thức nhiều mặt cuộc
sống với những thời gian, không gian
khác nhau (quá khứ, hiện tại, tương lai,
các vùng đất, các dân tộc, phong tục,
tập quán,…).

+ VD: Truyện Kiều (Tri thức hiểu biết
về hiện thực XHPK thời ấy; Hiểu được
thân phận con người và tính chất bất
công của XHPK; Hiểu được kẻ tốt
người xấu...)

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

Nội dung quan trọng
nhất trong gia trị
nhận thức là giúp con
người tự nhận thức
bản thân, sống cuộc
sống có ý thức mãnh
liệt, sâu sắc về giá trị
và năng lực vô tận
của mình để phấn

đấu, sáng tạo.
GVDG: Một tứ thơ:

<i>Dốc lên ….. xa khơi </i>

(Con đường hành
quân hết sức gian
nan)

=> Nhận thức :

+ Những người chiến
sĩ trong đồn qn
Tây Tiến: giàu lịng
hy sinh và có tinh
thần chịu đựng gian
khổ một cách đáng
khâm phục, xuất phát
từ lòng yêu nước sâu
sắc

+ Trách nhiệm của ta:
trân trọng, biết ơn
những hi sinh sương

máu của cha ơng và
phải có trách nhiệm
tiếp bước cha ông bảo

vệ thành quả hi sinh

ấy..

GV ghi bảng:

( Trình chiếu sơ đồ)
GV y.cầu hs đọc
thầm mục 2/ 185,186

+ Quá trình tự nhận thức của văn học:
người đọc hiểu được bản chất của con
người nói chung (mục đích tồn tại, tư
tưởng, khát vọng, sức mạnh,… của con
người), từ đó mà hiểu chính bản thân
mình.

- Hs quan sát và tiếp nhận ghi bài.

- HS đọc thầm theo y.cầu của GV

- Vh giúp ta nhận thức
được chính bản thân
(Q trình tự nhận thức
của văn học)

=> Khả năng đáp ứng
nhu cầu muốn hiểu biết
của con người (cuộc
sống, chính bản thân
mình,...)

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

? Hãy nêu vắn tắt cơ
sở xuất hiện và nội
dung giá trị giáo dục
của văn học?

GVDG: nhà văn
M.Gorki: Văn học là
<i>nhân học trước hết </i>
nhấn mạnh đến mục
đích của văn học là
giúp con người hiểu
được chính mình,
nâng cao niềm tin vào
bản thân và làm nảy
sinh trong con người
một khát vọng hướng
tới chân lí, biết đấu
tranh với cái xấu, biết
tìm tịi và hướng tới
cái đẹp của con người
và cuộc sống.

GVDG : Giá trị giáo
dục trước hết biểu
hiện ở khả năng đem
đến cho con người
những bài học quý
giá về lẽ sống để họ
tự rèn luyện bản thân
mình ngày một tốt

đẹp hơn.

GV : Nội dung cơ
bản của giáo dục
được thể hiện trong
lĩnh vực tư tưởng,
tình cảm và đạo đức.
GVDG : Văn học
luyện cho người đọc
thói quen cảm thụ
tinh tế, mài sắc khả
năng nhận ra cái thật,
cái giả, cái thiện, cái
ác trong cuộc sống.

<b>- Hs tóm tắt những ý chính:</b>

- Cơ sở:

+ Con người khơng chỉ có nhu cầu hiểu
biết mà cịn có nhu cầu hướng thiện,
khao khát cuộc sống tốt lành, chan hịa
tình u thương.

+ Nhà văn ln bộc lộ tư tưởng- tình
cảm, nhận xét, đánh giá, … của mình
trong tác phẩm. Điều đó tác động lớn
và có khả năng giáo dục người đọc.
Giá trị nhận thức luôn là tiền đề
của giá trị giáo dục. Giá trị giáo dục

làm sâu sắc thêm giá trị nhận thức.

- Nội dung: Văn học đem đến cho con
người những bài học quý giá về lẽ
sống.

+ Văn học hình thành trong con người
một lí tưởng tiến bộ, giúp họ có thái độ
và quan điểm đúng đắn về cuộc sống.

+ Văn học giúp con người biết yêu ghét
đúng đắn, làm cho tâm hồn con người
trở nên lành mạnh, trong sáng, cao
thượng hơn

<b>(14’)</b>

a. Cơ sở:

<b>- Nhu cầu hướng thiện </b>
của con người

- Nhà văn bộc lộ tư
tưởng- tình cảm, nhận
xét, đánh giá, … của
mình trong tác phẩm.

b. Nội dung:

- Tư tưởng: lí tưởng

tiến bộ, thái độ và quan
điểm đúng đắn về cuộc
sống.

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

Giúp ta biết:

+ Phê phán những
thói hư tật xấu.

+ Giáo dục lịng trung
hiếu, chung thủy.
+ Giáo dục tình u
thương, đoàn kết,
đùm bọc lẫn nhau
giữa những người
trong cộng đồng.
+ Giáo dục tinh thần,
ý chí chiến đấu chống
giặc bảo vệ làng bản,
đất nước.

+ Giáo dục tinh thần
lao động cần cù, sáng
tạo.

+ Giáo dục tình yêu
quê hương, đất nước
Từ hình tượng Lạc
Long quân và Âu Cơ
trong truyền thuyết,

đến cô Tấm, Thạch
Sanh trong chuyện cổ
tích, hình tượng Thúy
Kiều, Kiều Nguyệt
nga, Lục Vân Tiên
trong truyện thơ Nơm
cho đến hình tượng
mẹ Tơm, mẹ Suốt ,
anh hùng Núp trong
thơ hiện đại đều ít
nhiều ảnh hưởng
mạnh mẽ đến quan
niệm đạo đức của thế
hệ trẻ người Việt
Nam về tình nghĩa
thủy chung, lịng bao
dung, tinh thần dungc
cảm, ý chí đấu tranh,
tinh thần yêu nước…
Nhưng bên cạnh đó ta

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

cũng biết khinh ghét,
căm giận tội ác của
kẻ thù

<i>Nướng dân đen trên </i>
<i>ngọn lủa hung tàn</i>
<i>Vùi con đỏ xuống </i>
<i>dưới hầm tai vạ</i>
(Nguyễn Trãi)

Ta cũng lên án cha
con Bá Kiến, Pá Tra,
thằng Dục …những
kẻ bán nước hại dân.

Bài dân ca:

<i>Cày đồng đang buổi </i>
<i>ban trưa</i>

<i>Mồ hơi thánh thót </i>
<i>như mưa ruộng cày</i>
<i>Ai ơi bưng bát cơm </i>
<i>đầy</i>

<i>Dẻo thơm một hạt </i>
<i>đắng cay muôn phần</i>
Bài ca dao vẻn vẹn
chỉ có bốn câu nhưng
đã miêu tả sinh động
nỗi cực nhọc, vất vả
của người nông dân
quanh năm một nắng
hai sương làm ra hạt
gạo ni đời. Đồng
thời nó cũng là lời
khun nhủ chân tình
về lịng biết ơn, thái
độ trân trọng người
lao động.

GVDG: Văn học
nâng đỡ phát triển
nhân cách, giúp con
người tự giáo dục, tự
hồn thiện để sống tốt
đẹp hơn, hữu ích hơn

+ Văn học nâng đỡ cho nhân cách con
người phát triển, giúp cho họ biết phân
biệt phải- trái, tốt- xấu, đúng- sai, có
quan hệ tốt đẹp và biết gắn bó cuộc

</div>
<span class='text_page_counter'>(8)</span><div class='page_container' data-page=8>

cho xã hội.

Hình tượng Từ Hải
trong Truyện Kiều
ngoài ý nghĩa là mơ
ước tự do và cơng lí
của Nguyễn Du, nó
cịn có tác dụng khơi
dậy ở người đọc ý chí
độc lập tự do, ý thức
khơng cam tâm làm
nô lệ, ý thức tháo củi
sổ lồng, đạp đổ mọi
bất cơng ở đời.

Hình tượng Kiều lại
giáo dục con người ta

lòng hiếu nghĩa với
cha mẹ, lòng chung
thủy vợ chồng, ……
GV chốt kiến thức lên
bảng

(GV trình chiếu sơ đồ
ghi nhớ kiến thức)

GV chuyển ý:

Nhà phê bình nổi
tiếng Bielin xki đã
nói: Cái đẹp là điều
<i>kiện không thể thiếu</i>
<i>được của nghệ thuật,</i>
<i>thiếu cái đẹp thì</i>
<i>khơng thể có nghệ</i>
<i>thuật. </i>

GV y.cầu học sinh
quan sát 2 ngữ liệu và
thực hiện y.cầu: Phân

sống của cá nhân mình với cuộc sống
của mọi người.

Đặc trưng giáo dục của văn học là
từ con đường cảm xúc tới nhận thức, tự
giáo dục (khác với pháp luật, đạo đức)

- Hs quan sát và tiếp nhận.

- Hs quan sát ngữ liệu trên bảng và

=> Thay đổi hoặc nâng
cao tư tưởng tình cảm
của con người theo
chiều hướng tích cực,
tốt đẹp, tiến bộ và hồn
thiện mình.

</div>
<span class='text_page_counter'>(9)</span><div class='page_container' data-page=9>

tích giá trị thẩm mỹ
trong ngữ liệu

<i>“ Mọc giữa..trời”</i>
(Thanh Hải)

? Em hiểu ntn về giá
trị thẩm mỹ của văn
học?

? Hãy nêu cơ sở xuất
hiện và nội dung giá
trị thẩm mĩ của Vh ?

<i>GV trình chiếu ngữ </i>
<i>liệu </i>

<i>“ Hỡi cô…..đổ đi”</i>

(Ca dao)
<i>GVDG: Vẻ đẹp khuất</i>
<i>lấp của người đàn bà</i>
<i>hàng chài (Chiếc </i>
<i>thuyền ngoài xa), của</i>
<i>Giăng Văn Giăng </i>
<i>(Những người khốn </i>
<i>khổ), của Xơ cơ </i>
<i>lốp(Số phận con </i>
<i>người), người lái đị </i>

phân tích

- Hs suy nghĩ về VD và trả lời theo ý
hiểu

- Hs dựa trên phân tích ngữ liệu và
quan sát tài liệu để trả lời

- HS dựa trên phần chuản bị bài và tóm
tắt những ý chính.

+ Cơ sở:

- Con người ln có nhu cầu cảm thụ,
thưởng thức cái đẹp.

- Thế giới hiện thực đã có sẵn vẻ đẹp
nhưng khơng phải ai cũng có thể nhận
biết và cảm thụ. Nhà văn, bằng năng

lực của mình đã đưa cái đẹp vào tác
phẩm một cách nghệ thuật, giúp người
đọc vừa cảm nhận được cái đẹp cuộc
đời vừa cảm nhận được cái đẹp của
chính tác phẩm.

+ Nội dung:

- Văn học đem đến cho con người
những vẻ đẹp mn hình, mn vẻ của
cuộc đời (thiên nhiên, đất nước, con
người, cuộc đời, lịch sử,…).

- Văn học đi sâu miêu tả vẻ đẹp con
người (ngoại hình, nội tâm, tư
tưởng-tình cảm, những hành động, lời nói,…
)

<b>(13’)</b>

- Văn học có thể đem
đến cho con người
những rung động trước
cái đẹp (cái đẹp cuộc
sống và cái đẹp của
chính tác phẩm).

a. Cơ sở:

- Nhu cầu cảm thụ,

thưởng thức cái đẹp
của con người.

- Đặc trưng của văn
học: phản ánh c/s theo
quy luật của cái đẹp.

b. Nội dung:

- Vẻ đẹp mn hình,
mn vẻ của cuộc đời.

</div>
<span class='text_page_counter'>(10)</span><div class='page_container' data-page=10>

<i>sông đà(NLĐSĐ)….</i>
GV lấy VD:

Trong bài thơ
<i>“Thu điếu” của </i>
Nguyến Khuyến, cái
đẹp bình dị thể hiện
trong phong cảnh
thiên nhiên và c/s của
làng quê Bắc Bộ rất
đặc sắc: ao cá, chiếc
thuyền câu nhỏ, sóng
biếc, ngõ trúc quanh
co, tầng mây, lá
vàng…

GVDG: Ngơn ngữ,
hình ảnh đẹp, giản dị

trong thơ Hồ Chí
Minh, Bà Huyện
Thanh Quan, Nguyễn
Khuyến, ….

GV khái quát kiến
thức lên bảng

GV trình chiếu đơn vị
kiến thức.

? Theo em, 3 giá trị
của văn học có mối
quan hệ với nhau như
thế nào?

GV nhận xét và nhấn
mạnh mối quan hệ
của 3 giá trị.

+ 3 giá trị có mối

- Văn học có thể phát hiện ra vẻ đẹp
của những sự vật rất nhỏ bé, bình
thường và cả vẻ đẹp đồ sộ, kì vĩ.

- Hình thức đẹp của tác phẩm (kết cấu,
ngơn ngữ,…) cũng chính là một nội
dung quan trọng của giá trị thẩm mĩ.

- Hs quan sát và tiếp nhận.

- Hs quan sát, ghi chép.

- HS suy nghĩ cá nhân và trình bày.

- Hs lắng nghe và tiếp nhận.

- Vẻ đẹp của những sự
vật rất nhỏ bé, bình
thường và cả đồ sộ, kì
vĩ.

- Hình thức đẹp của
tác phẩm

</div>
<span class='text_page_counter'>(11)</span><div class='page_container' data-page=11>

quan hệ mật thiết,
không tách rời, cùng
tác động đến người
đọc

+ Giá trị nhận thức
luôn là tiền đề của giá
trị giáo dục.

+ Giá trị giáo dục làm
sâu sắc thêm giá trị
nhận thức.

+ Giá trị thẩm mĩ

khiến cho giá trị nhận
thức và giá trị giáo
dục được phát huy.
<i>GV trình chiếu khái</i>
<i>quát về MQH giữa ba</i>
<i>giá trị của VH</i>

Ngoài 3 chức năng
chủ yếu trên đây, văn
chương cịn có nhiều
chức năng quan trọng
khác như: chức năng
giao tiếp, chức năng
thanh lọc, chức năng
giải trí v.v … văn
chương phát huy tác
dụng đa chức năng
đối với đời sống.

- Hs quan sát và ghi chép

c. Củng cố và luyện tập (2’)
* Củng cố (Trình chiếu)

- Nắm được những giá trị cơ bản của văn học.
- Mối quan hệ giữa 3 giá trị của văn học.

* Luyện tập (Trình chiếu) Em hãy xác định các giá trị nhận thức, giáo dục, thẩm mỹ của
văn học trong tác phẩm “Vợ nhặt” của nhà văn Kim Lân và tác phẩm “Thuốc” của
nhà văn Lỗ Tấn?

d. Hướng dẫn học sinh học ở nhà (1’)
- Nắm nội dung bài học.

- Tiếp tục hoàn thiện bài tập trên lớp

</div>
<span class='text_page_counter'>(12)</span><div class='page_container' data-page=12></div>

<!--links-->