Giáo án Ngữ văn Lớp 6 - Tuần 30

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Tuần 30. Ngữ văn - Bài 26, 27. Kết quả cần đạt • Cảm nhận được giá trị và vẻ đẹp của cây tre - một biểu tượng về đất nước và dân tộc Việt Nam. Nắm được những đặc sắc nghệ thuật của bài kí: hình ảnh chọn lọc mang ý nghĩa biểu tượng, nhịp điệu phong phú. • Củng cố và nâng cao kiến thức về câu trần thuật đơn đã học ở bậc tiểu học. • Hiểu được tư tưởng cơ bản của bài văn: lòng yêu nước bắt nguồn từ lòng yêu những gì gần giũ, thân thuộc của quê hương. • Củng cố và nâng cao kiến thức về các kiểu câu trần thuật đơn đã học ở bậc tiểu học. Ngày soạn:. /0 /2012. Ngày dạy: 6A: 6B:. / 0 / 2012 / 0 / 2012. Tiết 109 Văn bản:. CÂY TRE VIỆT NAM - Thép Mới 1 Mục tiêu bài học Giúp học sinh: a) Về kiến thức: Giúp học sinh hiểu và cảm nhận được giá trị nhiều mặt của cây tre và sự gắn bó giữa cây tre với cuộc sống của dân tộc Việt Nam, cây tre trở thành một biểu tượng của dân tộc Việt Nam. Nắm được nghệ thuật của bài ký. b) Về kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và sáng tạo bài văn xuôi giàu chất thơ bằng sự chuyển giọng. c) Về thái độ: GDHS lòng tự hào, quý trọng và yêu mến những nét văn hoá truyền thống của dân tộc. 2. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS a) Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu kĩ SGK - SGV tham khảo tài liệu, soạn giáo án, bảng phụ. Tham khảo “Về tác giả, t/p Ngữ văn 6" Nxb Giáo dục do Trần Đình Sử chủ biên. Chân dung nhà văn Thép Mới. b) Chuẩn bị của HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới theo yêu cầu của giáo viên, trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa, đọc chú thích, chia đoạn. 3. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY a- Kiểm tra bài cũ: ( 5' - M) ? Cảnh mặt trời mọc trên biển đảo Cô Tô được tác giả khắc họa qua những chi tiết hình ảnh nào? Em cảm nhận ntn về cảnh mặt trời mọc trên biển cũng như hiểu gì về tác giả Nguyễn Tuân qua các chi tiết đó? * Đáp án - biểu điểm: - […] chân trời, ngấn bể, sạch như tấm kính lau hết mây hết bụi. - Mặt trời nhú lên dần dần, rồi lên cho kì hết. Mặt trời Tròn chĩnh phúc hậu như lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn. Quả trứng hồng hào thăm thăm thẳm và đường bệ đặt trên một mâm bạc đường kính mâm rộng bằng cả một cái 13 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> chân trời màu ngọc trai nước biển ửng hồng. Y như một mâm lễ phẩm tiến ra từ bình minh [...]. - Vài chiếc nhạn mùa thu chao đi chao lại[...]. Một con hải âu bay ngang, là là nhịp cánh… (d/c 5đ) => Cảnh mặt trời mọc trên biển là một bức tranh bình minh tuyệt đẹp, tráng lệ, rực rỡ và dào dạt chất thơ. (3đ) - Nguyễn Tuân là người có tình yêu thiên nhiên đến say đắm và khát vọng khám phá cái đẹp. (2đ) (HS trả lời, GV nhận xét và cho điểm) • Đặt vấn đề vào bài mới: (1') Hình như mỗi đất nước, mỗi DT đều chọn một loài cây hoặc một loài hoa làm biểu tượng riêng cho DT của mình. (như: Mía - Cu Ba, Bạch dương - Nga, Bồ đề ấn Độ, Liễu - Trung Hoa,... ). Đất nước và DT VN của chúng ta từ bao đời nay đã chọn cây tre là loại cây tượng trưng tiêu biểu cho tâm hồn, khí phách, tinh hoa của DT. Ca ngợi NDVN anh hùng đạo diễn người Ba Lan cùng các nhà làm phim VN đã dựa vào bài tuỳ bút Cây tre bạn đường của nhà văn nổi tiếng Nguyễn Tuân để XD bộ phim tài liệu Cây tre VN năm 1956. Nhà báo lừng danh Thép Mới đã viết bài kí Cây tre VN để thuyết minh cho bộ phim này. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu văn bản này. (GV ghi đầu bài) b - Dạy nội dung bài mới. HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS. ?Tb. Hãy trình bày sự hiểu biết của em về tác giả Thép Mới? HS - Trình bày GV - Bổ sung: - Thép Mới còn có tên gọi khác là ánh hồng. Ông sinh 15/2/1925 và mất 28/8/1991. Ông đã từng tham gia cách mạng từ trước cách mạng tháng 8 năm 1945. Ông từng giữ chức vụ tổng biên tập báo giải phóng và là uỷ viên ban chấp hành hội nhà văn khoá II và III. Ông đã có nhiều tác phẩm được xuất bản. Tác phẩm cây tre Việt Nam là một tác phẩm thuyết minh phim thuộc thể ký. ?Tb Hãy nêu xuất xứ của văn bản? HS - Trình bày (có nhận xét, bổ sung). 14 Lop6.net. ND GHI BẢNG. I. Đọc và tìm hiểu chung (9') 1. Tác giả - Tác phẩm - Thép Mới (15/2/192528/8/1991) tên khai sinh là Hà Văn Lộc, quê ở Hà Nội, là một nhà báo, nhà văn có sở trường về tuỳ bút. Ngoài ra còn viết nhiều tuỳ bút, ký và thuyết minh phim..

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GV - Khái quát và cho HS ghi TP: Là lời bình cho bộ phim cùng tên do các nhà điện ảnh do các nhà đạo diễn Ba Lan thực hiện sau cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi. ?Tb Tác phẩm được viết theo thể loại nào?. - Bài văn là lời bình cho bộ phim cùng tên của các nhà điện ảnh Ba Lan. - Bài văn có chất ký nhưng chủ yếu có thể coi là tuỳ bút kết hợp miêu tả thuyết minh với trữ tình bình luận. ?K Chúng ta cần thể hiện giọng đọc như thế nào 2.Đọc và tìm hiểu chú cho phù hợp với văn bản này? thích HS - Trình bày cách đọc. GV - Nhận xét, bổ sung và hướng dẫn cách đọc: ?K Gịong đọc trầm lắng, suy tư, lúc ngọt ngào dịu dàng, khi khẩn trương sôi nổi, lúc phấn khởi hân hoan, khi thì thủ thỉ tâm tình đầy cảm xúc… - Đọc mẫu một đoạn. - Gọi 1 - 2 học sinh đọc tiếp. - Nhận xét giọng đọc. - Lưu ý các chú thích: 2,4,6,7,8,9,10,11. Hãy xác định bố cục cho văn bản và cho biết nội dung chính của từng phần? HS Xác định bố cục văn bản theo yêu cầu (có nhận 3. Bố cục văn bản: - Bài văn được chia làm xét, bổ sung): GV - Bài văn được chia làm bốn phần như sau: bốn phần. P1: Từ đầu Như người: Cây tre có mặt ở khắp nơi trên đất nước Việt Nam và có những phong cách đáng quý.. P2: Tiếp Chung thuỷ: Tre gắn bó với con người trong đời sống hằng ngày và trong lao động. P3: Tiếp Anh hùng chiến đấu: Tre sát cánh với con người trong cuộc sống chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc. GV P4: Còn lại: Tre vẫn là người bạn đồng hàn của dân tộc ta trong hiện đại và tương lai. Đoạn 1 có thể xem là phần mở bài, nêu ý bao quát toàn bài và phác hoạ hình ảnh cây tre với. 15 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> những phẩm chất tốt đẹp của nó. Đoạn 2 và 3 là phần thân bài, phát triển và làm rõ cho ý chính đã được nêu ở phần mở bài. Đoạn 4 là phần kết. => Vì thế phân tích văn bản này ta cùng đi theo bố cục 4 phần đó. ?K Trong văn bản này, tác giả đã dùng phương thức biểu đạt nào? Tác dụng của các phương GV thức biểu đạt đó? - Phương thức biểu đạt: miêu tả xen biểu cảm - Phương thức biểu đạt: - Tác dụng: Vừa cho người đọc cảm nhận được miêu tả xen biểu cảm. hình ảnh tre một cách sinh động, vừa bộc lộ cảm nghĩ của tác giả về cây tre VN. ?K Qua việc đọc văn bản, em hãy nêu ý của bài * ý: Cây tre là người bạn văn? thân của nhân dân VN. Tre có mặt khắp mọi vùng đất nước; tre đã gắn bó lâu đời và giúp ích cho con người trong đời sống hàng ngày, trong lao động sản xuất và cả trong chiến đấu chống giặc, trong quá khứ, hiện tại và cả trong tương lai. GV - Mỗi người Việt Nam không ai là không biết đến cây tre, bởi cây tre gắn bó lâu đời với dân tộc Việt nam, hình ảnh cây tre trong bài chính là biểu tượng của dân tộc Việt nam, mang những phẩm chất của con người Việt Nam. Những phẩm chất ấy được thể hiện như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu trong phần tiếp theo => II. Phân tích văn bản HS - Đọc đoạn 1. ?Tb Nội dung của văn văn bản vừa đọc là gì? 1. Giới thiệu chung về cây - Giới thiệu chung về cây tre với những phẩm tre. (8’) chất đáng quý. GV Như đã nói ở trên, đoạn 1 có thể xem là phần mở bài, nêu ý bao quát toàn bài và phác hoạ hình ảnh cây tre với những phẩm chất tốt đẹp của nó.. 16 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> ?Tb. Vậy đâu là câu mang ý chung, khái quát toàn bài ? HS - Phát hiện: GV - Bổ xung và ghi lên bảng phụ: => Câu mang ý chung, Cây tre là người bạn thân của nông dân Việt khái quát toàn bài: - Cây tre là người bạn Nam, bạn thân của nhân dân Việt Nam. thân của nông dân Việt Nam, bạn thân của nhân ?Tb Tác giả dựa trên căn cứ nào để đưa ra nhận dân Việt Nam. xét: "Tre là người bạn thân của nông dân VN, […] Tre Đồng Nai, nứa của nhân dân VN"? - Cây tre có mặt ở khắp mọi miền đất nước: tre Việt Bắc, tre ngút ngàn Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Điện Biên Phủ, luỹ tre Biên Phủ, luỹ tre thân mật làng tôi, đâu đâu ta thân mật làng tôi, đâu đâu cũng có nứa tre làm bạn. ta cũng có nứa tre làm ?K Em có nhận xét gì về hình thức, nội dung câu bạn. mở đầu? - Mở đầu, tác giả sử dụng câu giới thiệu theo cấu trúc câu trần thuật đơn có từ “là”, dùng biện pháp nhân hoá (người bạn thân )để xác lập mối quan hệ gắn bó lâu đời đặc biệt giữa cây tre với người Việt nam. Điệp từ “bạn thân” khẳng định mối quan hệ chặt chẽ đó. Ba câu tiếp chứng minh cho mối quan hệ thân thiết ấy. ?Tb Tại sao tác giả gọi tre là “bạn thân của nhân dân Việt Nam”? cách gọi ấy có ý nghĩa ntn? HS Suy nghĩ và trả lời GV Nhấn mạnh: Tác giả gọi tre là người bạn thân của nhân dân VN: đây là cách gọi rất đúng vì tre gần gũi, gắn bó, thân thuộc với đời sống của con người VN. Cách gọi ấy chứng tỏ tác giả từng gắn bó với tre, hiểu và quí trọng cây tre của dân tộc. ?K Qua cách giới thiệu của Thép Mới, cùng h/ảnh minh hoạ trong SGK giúp em có cảm nhận gì - Cây tre là người bạn thân của nhân dân Việt Nam, về cây tre Việt Nam? Sau khi nêu ý chung khái quát bao trùm toàn tre có mặt ở khắp nơi. Tre bài, tiếp theo ý chung khái quát đó, tác giả triển gần gũi thân thuộc, gắn bó khai và minh hoạ bằng một hệ thống các luận với làng quê VN; là hình ảnh của làng quê VN. điểm nói về phẩm chất đáng quí của tre. ?Tb Tìm những chi tiết giới thiệu về phẩm chất của cây tre trong đoạn đầu của văn bản? - […] mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng 17 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> một mầm non măng mọc thẳng. Vào đâu tre cũng sống, ở đâu tre cũng xanh tốt. Dáng tre vươn mộc mạc, màu tretươi nhũn nhặn. Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc. Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người. ? G Cách sử dụng từ ngữ và triển khai ý ở đoạn văn này có gì đặc biệt? - Từ Xanh: Được động từ hoá khiến cho câu văn trở nên mới mẻ, hiện đại. - Điệp từ “tre” láy lại, ngân nga cùng với hàng loạt động từ( mọc, sống, vươn, lớn,) tính từ , nhân hoá (Mộc mạc, nhũn nhặn, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc, thanh cao, giản dị, chí khí) so sánh (cùng, như ng) =>có tác dụng gợi tả vẻ đẹp và những phấm chất đáng quí của cây tre VN. - Cách lập ý của tác giả cũng rất đặc biệt: Tác giả sử dụng phép liên tưởng. Khi nói về sự gắn bó giữa cây tre với người Việt nam, tác giả liên tưởng tới rừng tre Đồng Nai, rừng nứa việt Bắc, rừng tre Điện Biên Phủ và những luỹ tre bao bọc làng quê Việt Nam, tiếp đó là phát hiện về phẩm chất của cây tre và nhận xét khái quát: “tre trông thanh cao giản dị, chí khí như người”=> Đến đây ta bỗng hiểu ra cái ý vị sâu sắc. Cây tre chính là con người Việt Nam là tượng trưng cho dân tộc Việt Nam. Những phẩm chất cao quý của cây tre cũng là những đức tính đẹp đẽ của con người. - Lời văn, giọng văn câu đối nhịp nhàng và xúc động say mê - “Văn xuôi của Thép Mới đầy chất thơ”. ?Tb Qua đó em cảm nhận được phẩm chất nào đáng quí của cây tre? Qua vẻ đẹp và phẩm chất của tre gợi liên tưởng đến đức tính nào của con người VN? HS - Trình bày GV - Khái quát và cho HS ghi Đoạn văn mở đầu vừa mang tính chất miêu tả giới thiệu và chính luận một cách nhẹ nhàng tươi mát mà lắng sâu. => Tre thanh cao, giản dị - Bằng cách đó, tác giả giúp ta cảm nhận được có sức sống bền bỉ, dẻo tất cả những phẩm chất cao quí ấy của cây tre dai. mảnh liệt. Vẻ đẹp của 18 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> cũng giống, cũng gần gũi biết bao với những tre chính là vẻ dẹp của con phẩm chất và tính cách của nhân dân VN đó là người Việt Nam. đức tính thanh cao, giản dị, bền bỉ. Cây tre chính là con người Việt Nam là tượng trưng cho dân tộc Việt Nam. Những phẩm chất cao quý của cây tre cũng là những đức tính đẹp đẽ của con người. Có thể nói rằng hiếm có loại cây nào trên đất nước ta lại hội tụ đủ mọi phẩm chất cao quý như cây tre, và cũng không có dân tộc nào trên thế giới tập trung những khí chất độc đáo như dân tộc chúng ta… GV. Chuyển ý: Vậy cây tre đã gắn bó với con ng và dân tộc Việt Nam như thế nào? Chúng ta cùng 2. Sự gắn bó của tre với con tìm hiểu tiếp phần 2. (ghi tiêu đề 2) người và dân tộc Việt Nam. (7’) HS - Đọc đoạn văn bản 2 đến “Tre anh hùng lao động! Tre anh hùng chiến đấu!” GV Phẩm chất của tre không chỉ được giới thiệu ở đoạn văn mở đầu mà còn được giới thiệu tiếp ở các đoạn 2,3 tiếp theo. ?Tb Sự gắn bó của cây tre với dân tộc Việt Nam được đề cập tới trong những lĩnh vực nào? - Trong cuộc sống hằng ngày và trong cuộc kháng chiến chống kẻ thù xâm lược. GV Vậy trong cuộc sống hàng ngày, tre được đề a) Tre với con người cập đến như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu - cho HS quan sát bức tranh SGK Việt Nam trong cuộc sống ?K Hình ảnh này gợi cho em suy nghĩ gì? hàng ngày. - Bình bức tranh => gắn bó của cây tre trong cuộc sống hàng ngày của dân tộc Việt Nam. ?Tb Tìm những dẫn chứng nói về sự gắn bó của cây tre trong cuộc sống hàng ngày của ng nông dân Việt Nam? HS - Phát hiện: GV - Bổ xung và ghi chi tiết lên bảng động (treo bảng phụ) - Bóng tre trùm lên âu yếm làng bản xóm thôn. Dưới bóng tre của ngàn xưa, thấp thoáng mái chùa cổ kính. Dưới bóng tre xanh, ta gìn giữ một nền văn hoá lâu đời […] người dân cày Việt Nam dựng nhàn, dung cửa, vỡ ruộng, khai hoang. Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp. 19 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> Tre, nứa, mai, vầu giúp người trăm công nghìn việc khác nhau. Tre là cánh tay của người nông dân […] Cối xay tre nặng nề quay , từ nghìn đời nay, xay nắm thóc. - Tre cũng là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ. - Tuổi già hút thuốc làm vui. Vớ chiếc điếu cày là khoan khoái. - [...] Tre với mình sống có nhau, chết có nhau, chung thuỷ. ?G Chỉ ra những nét nổi bật trong cách diễn đạt trên của tác giả? HS - Trình bày: Cách nói liên tưởng, nhân hoá, giàu nhịp điệu, tạo nên chất thơ trong cách diễn đạt. GV - Nhận xét, bổ sung: Khi nói về sự gắn bó của cây tre với con người Việt Nam trong đời sống hàng ngày, tác giả đã liên tưởng đến “Bóng tre trùm lên âu yếm làng bản xóm thôn. Dưới bóng tre của ngàn xưa, thấp thoáng mái chùa cổ kính [..]” - Điệp từ “bóng tre” không chỉ mang ý nghĩa tả thực, mặc dù “Bóng tre trùm mát rượi” là hình ảnh hết sức quen thuộc đối với mỗi làng quê Việt Nam. Bóng tre đã trở thành một hoán dụ để chỉ nền văn hoá lâu đời của dân tộc Việt Nam. - Đặc biệt, tác giả liên tưởng nhiều đến sự gắn bó khăng khít của cây tre với người nông dân Việt Nam từ nhiều đời nay trong sản xuất (Cối xay tre, múi lạt buộc, que chuyền đánh chắt, điếu cày, nôi tre, giường tre,…) Tre là cánh tay giúp ngươì trăm công nghìn việc. “ Cối xay tre, nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc”…“tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp,…”. - Nghệ thuật nhân hoá được sử dụng triệt để đã nói lên sự gắn bó của cây tre với con người Việt Nam trên nhiều phương diện làm ăn, đời sống văn hoá, đời sống tinh thần. Lời văn có nhiều nhạc điệu, dễ nhớ, dễ thuộc, bộc lộ cảm xúc thiết tha của người viết với cây tre (cách sử dụng khéo léo những câu thơ, câu ca dao cổ truyền trong cách diễn đạt). 20 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> ?K HS. GV. Qua cách diễn đạt trên, tác giả muốn thể hiện điều gì? - Tác giả ca ngợi cây tre cùng con người xây dựng nên đất nước Việt Nam trong mọi phương diện của cuộc sống thường ngày, tôn vinh cây tre danh hiệu cao quý: Tre - anh hùng lao động. - Nhận xét, khái quát và chốt nội dung. - Cây tre cùng con người xây dựng nên đất nước Việt Nam trong mọi phương diện của cuộc sống thường ngày. “Tre, anh hùng lao động.”. ?Tb. Ngoài đời sống lao động và văn hoá tre còn gắn bó với con người ở lĩnh vực nào? Trả lời HS Khái quát và ghi tiêu đề 2 GV - Trong lịch sử xa xưa tre từng là vũ khí hiệu 2. Tre gắn bó với con nghiệm trong tay những anh hùng từng đi vào người và dân tộc Việt Nam truyền thuyết chống ngoại xâm của dân tộc: trong cuộc kháng chiến. Thánh Gióng đã đánh đuổi giặc Ân bằng gậy tre,…Trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, tre vẫn luôn là người bạn đồng hành thuỷ chung của dân tộc. HS - Đọc đoạn văn bản “Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất” đến “Tre, anh hùng chiến đấu”. ?Tb Tìm những chi tiết nói về cây tre trong kháng chiến? HS - Phát hiện: GV - Bổ xung và ghi chi tiết lên bảng động (treo bảng phụ) - Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất. - Người xưa có câu “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng”. Tre là thẳng thắn bất khuất! Ta kháng chiến, tre lại là đồng chí chiến đấu của ta. Tre vốn cùng ta làm ăn, lại vì ta đánh giặc. - […] Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hy sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu! 21 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> ?G HS. Có gì đặc sắc trong cách diễn đạt của tác giả qua những chi tiết trên? - Khi nói về sự gắn bó của cây tre với con người Việt Nam trong kháng chiến, tác giả trình bày trực tiếp nhận xét về những phẩm chất của tre: + “Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất” Câu chuyển ý hàm chứa nhận xét sự giống nhau về đặc tính giữa người và tre: bất khuất. + “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” bằng sự liên tưởng tới lời người xưa, tác giả nhận xét về phẩm chất của tre, đó là: cương trực, thẳng thắn. + Tiếp tục liên tưởng: Gậy tầm vông Nam Bộ, cái chông tre Bắc bộ. Từ những liên tưởng đó, tác giả biểu dương chiến công của tre, thực chất là ca ngượi cuộc kháng chiến chống Pháp trường kỳ anh dũng của nhân dân ta. - Cách lập luận của tác giả cũng rất chặt chẽ: Từ nhận xét khái quát:”Tre bất khuất, tre cùng ta đánh giặc”, tác giả đã chứng minh bằng các khía cạnh: Ngọn tầm vông; cái chông tre; tre chống lại sắt thép quân thù; tre xung phong; tre hy sinh… - Với điệp từ tre kết hợp với việc sử dụng nhuần nhuyễn những câu ca dao, câu thơ tạo nên giọng văn nhịp nhàng, khi dồn dập, hùng hồn, lúc thư thái, cảm xúc trào dâng và sâu lắng, giàu chất thơ trong cách diễn đạt. - Tre được nhân hoá bằng những động từ chỉ hoạt động của con người. Khẳng định sức mạnh và công lao của tre trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc. Tre cũng chính là hình ảnh ẩn dụ  ca ngợi con người, dân tộc Việt Nam bất khuất, anh dũng bền bỉ trong cuộc kháng chiến gian khổ của dân tộc.. ?Tb. Qua phân tích, em có suy nghĩ gì về cây tre với con người trong cuộc kháng chiến của dân tộc?. 22 Lop6.net. - Tre sát cánh cùng dân tộc Việt Nam anh dũng.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> kiên cường, bất khuất trong chiến đấu. “Tre, anh hùng chiến đấu!” GV - Tre là hình ảnh ẩn dụ để chỉ con người Việt Nam. Tre đã hoá thân vào trăm nghìn công việc, đồ vật khác nhau… Vậy tre với con người Việt Nam trong hiện tại và tương lai như thế nào? Ta cùng phân tích tiếp (ghi mục 3) HS Đọc thầm đoạn 4 ?Tb Tác giả mở đầu đoạn 4 bằng âm thanh gì?âm thanh ntn? - Đó là hình ảnh thân thuộc về “nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê […]. 3. Tre với dân tộc Việt Nam trong hiện tại và trong tương lai. (5’) - “nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê […] =>đó chính là nét văn hoá độc đáo của dân tộc VN. măng mọc trên phù hiệu ở ngực của thiếu nhi Việt Nam […] ngày mai […] tre vẫn là bóng mát. Tre vẫn là khúc nhạc tâm tình […] tiếng sáo diều tre cao vút mãi.. ?Tb. Tiếp đó tác giả đưa ra hình ảnh nào khác nữa?. ?K. Lời văn và cách kết thúc bài có gì đặc biệt đáng chú ý? - Bằng những câu văn ngắn, cấu trúc như thơ. Bắt đầu bằng h/ảnh nhạc của trúc, tre, âm thanh tha thiết của tiếng sao trúc, tre …một đoạn văn xuôi giàu nhạc tính. Lấy câu tục ngữ “tre già măng mọc” và h/ảnh “- măng mọc trên phù hiệu ở ngực của thiếu nhi Việt Nam” làm phương tiện chuyển ý rất tự nhiên để khẳng địnhvị trí của tre trong tương lai khi đ/n bước vào CNH – HĐH. Qua đó em có nhận xét gì về mối quan hệ của tre với con người hiện tại? - Tre không chỉ gắn bó với con người trong đời sống vật chất, lao động mà tre còn có trong đời sống tinh thần. đó chính là nét văn hoá độc đáo - Tre là phương tiện để của dân tộc. Tre là phương tiện để con người con người biểu lộ những biểu lộ những dung động cảm xúc bằng âm dung động cảm xúc. thanh (tiếng sáo) Từ hình ảnh măng non trên phù hiệu thiếu niên. ?Tb. ?Tb. 23 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> ?K. ?K. ?Tb. ?K. ?Tb HS GV. tác giả còn suy nghĩ gì về cây tre trong tương lai? - Hình ảnh măng non trên phù hiệu của đội viên thiếu niên tác giả suy nghĩ về những thế hệ tương lai của đất nước. =>Khẳng định một sự thật ngày mai khi đất nước bước vào công nghiệp hoá hiên đaị hoá, sắt thép xi măng sẽ được sử dụng nhiều, vai trò của cây tre sẽ kém phần quan trọng trong đời sống sinh hoạt và lao động. Tác giả dựa vào đâu để dự đoán như thế?  Tác giả đã dựa vào sự tiến bộ của xã hội , dựa vào sự gắn bó của tre với đời sống DT, nhất là tâm hồn DT để dự đoán. Kết thúc bài văn tác giả viết: "Cây tre VN! Cây tre xanh nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm. Cây tre mang những đức tính của ngời hiền là tượng trng cao qúi của dân tộc VN."? Em hiểu gì về cảm nghĩ đó của tác giả? - Tác giả cảm nhận cây từ tre những phẩm chất cao quí của dân tộc VN; đầy lòng tin vào sức sống lâu bền của cây tre VN, cũng là sức sông scủa DT ta. Từ suy nghĩ đó tác giả đã đặt ra vấn đề gì về vai trò của tre trong xã hội hiện đại? Tác giả gợi mở một hướng suy nghĩ đúng đắn các giá trị văn hoá, lịch sử của tre vẫn còn mãi trong đời sống, tre vẫn là người bạn đồng hành chung thuỷ của dân tộc ta trên đường phát triển.. - Ngày mai sắt thép có thể nhiều hơn tre, tre có thể bớt đi vai trò quan trọng của nó trong đời sống và trong sản xuất…. - Các giá trị văn hoá và lịch sử về cây tre vẫn mãi mãi trong đời sống của con người Việt Nam. - Tre mãi là người bạn đồng hành chung thuỷ của dân tộc Việt Nam trong hiện tại và trong tương lai. Tre là biểu tượng của dân tộc Việt Nam Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật và nội III. Tổng kết - Ghi nhớ. dung của văn bản vừa tìm hiểu? (3’) - Trình bày. 1- Nghệ thuật: - Nhận xét, bổ sung và chốt nội dung. Bài “Cây tre Việt Nam” có nhiều hình ảnh chọn lọc mang ý nghĩa biểu tượng, sử dụng thành công nghệ thuật nhân hoá,. 24 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> lời văn giàu cảm xúc, nhịp điệu. 2- Nội dung: Cây tre là người bạn thân thiết lâu đời của dân tộc Việt Nam; có vẻ đẹp bình dị và phẩm chất cao quý đã thành một biểu tượng của đất nước Việt Nam, dân tộc Việt Nam. HS Đọc ghi nhớ trong sách giáo khoa. * Ghi nhớ: (SGK-T100) ?Tb Bức tranh minh hoạ trong sách giáo khoa giúp IV. Luyện tập: (4’) em hiểu gì về tre đối với làng quê Việt Nam? - Tre gắn bó lâu đời với nông dân Việt Nam đó là hình ảnh gần gũi, thân thuộc của luỹ tre Việt Nam. ?Tb Em hãy kể tên những đồ vật được làm bằng tre? HS Kể theo yêu cầu GV Nhận xét, đánh giá. c. Luyện tập - củng cố (2’) ? tìm những câu ca dao, tục ngữ, câu thơ nói về cây tre. VD: - Tre già măng mọc - Mai về miền nam thương trào nước mắt/ Muốn làm cây tre chung hiếu chốn này. - Bụi tre tần ngần gỡ tóc.( Trần Đăng Khoa)… d- Hướng dẫn học sinh học và làm bài tập ở nhà: (1') - Về nhà học bài, nắm chắc phần ghi nhớ trong SGK. - Học thuộc một đoạn mà em thích nhất trong bài? - Nêu cảm nghĩ của em về vai trò của tre trong đời sống hiện tại - Đọc bài đọc thêm trong sách giáo khoa - Đọc và chuẩn bị trước bài: Lòng yêu nước theo yêu cầu SGK và gợi ý của GV.. 25 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> Ngày soạn: /03/2011 Tiết 110 Tiếng Việt:. Ngày giảng: Lớp 6A:. /03/2011. CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN 1. Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: a) Về kiến thức: Giúp hoc sinh nắm được khái niệm câu trần thuật đơn nắm được tác dụng của câu trần thuật đơn. b) Về kỹ năng: Rèn kĩ năng nhận diện và phân tích câu trần thuật đơn, sử dụng câu trần thuật đơn khi nói và viết. - Rèn kĩ năng sống: Tự giác, tích cực trong sử dụng câu TV c) Về thái độ: GDHS ý thức sử dụng câu trần thuật đơn trong viết tập làm văn. 2. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS a) Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu kĩ SGK - SGV tham khảo tài liệu, soạn giáo án, bảng phụ. b) Chuẩn bị của HS: Học bài cũ, Xem lại các kiểu câu đơn đã học ở bậc Tiểu học. Chuẩn bị bài mới theo yêu cầu của giáo viên, trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa. 3. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY a- Kiểm tra bài cũ: ( 5 - M') ? Em hãy nêu các kiểu câu phân loại theo mục đích nói đã học ở bậc Tiểu học? * Đáp án - Biểu điểm: Có 4 kiểu câu: (2đ) + Câu trần thuật (câu kể ) (2đ) + Câu cảm thán (câu cảm) (2đ) + Câu cầu khiến. (2đ) + Câu nghi vấn (câu hỏi) (2đ) (HS trả lời, GV nhận xét và cho điểm) • Đặt vấn đề vào bài mới: (1') Trong Tiếng Việt chúng ta thường sử dụng câu trần thuật đơn. Vậy câu trần thuật đơn thuộc kiểu câu nào? có cấu tạo và tác dụng ra sao? Tiết học hôm nay chúng ta cung nhau đi tìm hiểu cụ thể. (GV ghi đầu bài) b. Dạy nội dung bài mới:. 26 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS. HS - Đọc ví dụ (SGK - T101) ?Tb Hãy xác định câu văn trong ví dụ trên? (để xác định được số câu chúng ta cần căn cứ vào đâu ?) - Căn cứ vào dấu câu để xác định, trong ví dụ có 9 câu. GV - Các em đã học về các kiểu câu phân loại theo mục đích nói đó là câu: Câu hỏi, câu cầu khiến, câu cảm thán, câu kể. ? K Hãy nêu mục đích nói của từng câu văn trên? HS - Câu 1: -> miêu tả - Câu 2: -> tả. - Câu 3 :-> Bộc lộ cảm xúc. - Câu 4: -> Câu hỏi. - Câu 5: -> Bộc lộ cảm xúc. - Câu 6: -> Nêu ý kiến nhận xét. - Câu 7: -> Cầu khiến. - Câu8: -> Bộ lộ cảm xúc. - Câu 9: -> Câu kể. GV - Như vậy có 4 nhóm câu: + Kể, tả nêu ý kiến ( 1, 2, 6, 9) + Hỏi: (4) + Bộc lộ cảm xúc: ( 3,5,8) + Yêu cầu, ra lệnh: (7) ?Tb Nếu phân loại câu theo mục đích nói, thì ta có những kiểu câu nào?. ND GHI BẢNG. I. Thế nào là câu trần thuật đơn? (21’) 1. Ví dụ: (SGK - T101). HS Nhóm câu kể, tả, nêu ý kiến nhận xét + (1, 2, 6, 9) => câu trần thuật + Hỏi: (4) => câu nghi vấn + Bộc lộ cảm xúc: ( 3,5,8) => câu cản thán + Yêu cầu, ra lệnh: (7) => câu cầu khiến GV - Treo bảng phụ 4 câu trần thuật: + Chưa nghe hết câu, tôi /đã hếch răng lên, CN VN xì một hơi rõ dài. + Rồi với điệu bộ khinh khỉnh, tôi / mắng CN VN 27 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> ?Tb HS GV ?Tb HS. GV ?Tb HS. ?Tb HS GV. HS HS ?Tb HS. ?K. Chú mày / hôi như cú mèo thế này, ta / nào CN VN CN VN chịu được.Tôi / về, không một chút bận tâm. CN VN Em hãy xác định CN và VN của 4 câu trần thuật vừa tìm được? - Xác định (có nhận xét, bổ sung). - Căn cứ vào kết quả mà học sinh đã xác định được => gạch chân từng thành phần câu cụ thể. Căn cứ vào đâu mà em xác định được như vậy? => Căn cứ vào chức năng nhiệm vụ của chủ ngữ và vị ngữ: - Chủ ngữ trả lời cho câu hỏi: Ai?, Cái gì?, Con gì? - Vị ngữ trả lời cho câu hỏi: làm gì?, làm sao?, như thế nào?, là gì? - Các thành phần còn lại của câu là thành phần phụ Trong 4 câu trên câu nào có cấu tạo ngữ pháp giống nhau? - Câu: 1, 2, 9 chỉ có một cụm C-V tạo thành gọi là câu trần thuật đơn. - Câu 6 có 2 cụm C-V tạo thành => Câu trần thuật ghép. Qua phân tích các ví dụ trên em hiểu thế nào là câu trần thuật đơn? - Trình bày. 2. Bài học: - Nhận xét, bổ sung và chốt nội dung bài - Câu trần thuật đơn là loại học. câu do một cụm C -V taọ thành dùng để giới thiêu, tả hoặc kể về một sự vật sự việc hoặc nêu một ý kiến. - Đọc ghi nhớ trong sgk * Ghi nhớ: ( SGK) - Đọc yêu cầu bài tập 1. II. Luyện tập (15’) Bài tập 1 có mấy yêu cầu đó là những yêu 1. Bài tập 1(SGK -T101) Xác định và cho biết tác dụng cầu nào? - xác định yêu cầu của bài tập: câu trần thuật đơn => 2 Y/C: + Tìm câu trần thuật đơn + Nêu ý nghĩa của câu trần thuật đợn Để giải quyết được những yêu cầu đó chúng ta phải làm theo các bước nào?. 28 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> HS - 2 Bước: + Xác định câu có 1 cụm chủ vị + Xác định mục đích nói: dùng để làm gì? ? Từ những bước cơ bản trên các em hãy xác định câu trần thuật đơn?. HS. ?K HS ?Tb. * Đáp án: - Câu trần thuật đơn là câu: 1,2 - Câu 1: Tả hoặc giới thiệu - câu 2: Nêu ý kiến nhận xét. 2. Bài tập 2: (SGK -T101) Xác định yêu cầu của bài tập 2? Xác định kiểu câu và nêu tác - Xác định sau đó thảo luận theo nhóm. dụng của chúng Lấy ý kiến của nhóm * Đáp án: - Câu a,b,c là câu trần thuật đơn dùng để giới thiệu nhân vật. Theo em cách giới thiệu nhân vật ở bài tập - Giới thiệu trực tiếp nhân vật 2 có gì đặc sắc? chính - Đọc đoạn văn trong bài tập 3. 3. Bài tập 3: (SGK -T102) Đoạn văn trên giới thiệu nhân vật nào? Nhận xét về cách giới thiệu nhân vật nào là nhân vật chính? Nhân vật nhân vật: * Đáp án: nào là nhân vật phụ? Cả 3 đoạn văn đều: - Giới thiệu nhân vật phụ trước - Miêu tả việc làm, quan hệ của các nhân vật phụ - Thông qua việc làm, quan hệ của các nhân vật phụ rồi mới giới thiệu nhân vật chính..  Có 3 nhân vật. - Vợ chồng ông lão (nhân vật phụ) - Thánh Gióng (con trai) nhân vật chính. 4. Bài tập 4: (SGK -T102) ? K Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật, câu văn Nhận xét tác dụng của câu còn miêu tả điều gì? mở đầu HS - Câu văn miêu tả hoạt động của nhân vật. * Đáp án: - Giới thiệu nhân vật - Miêu tả hoạt động của các nhân vật 29 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> GV Hướng dẫn học sinh viết chính tả bài tập 5 5. Bài tập 5: (SGK -T102) - Bài thơ : “ Lượm” Chính tả (nhớ - viết) - Đoạn từ: “ Ngày Huế đổ máu => đường * Lưu ý: Viết đúng, đẹp không sai lỗi. vàng. Chú ý đúng âm địa phương: b, - Cuối giờ GV thu 1=>5 vở HS để chấm. ngh, x, ch, s, l, ca lô... c. Luyện tập - củng cố (2’) ? Em hiểu thế nào là câu trần thuật đơn? d- Hướng dẫn học sinh học và làm bài tập ở nhà: (1') - Nắm vững kiến thức, các kiểu câu trần thuật đơn. Hoàn thiện các bài tập vào vở bài tập. Đặt các kiểu câu trần thuật đơn (4 kiểu câu4). - Đọc trước bài mới: Câu trần thuật đơn có từ là và trả lời các câu hỏi SGK. . Ngày soạn: /03/2011 Tiết 111 Văn bản:. Ngày giảng: Lớp 6A:. /03/2011. LÒNG YÊU NƯỚC (hướng dẫn đọc thêm) - I. Ê-ren-bua 1 MỤC TIÊU BÀI HỌC Giúp học sinh: a) Về kiến thức: Hiểu được tư tưởng cơ bản của bài văn: lòng yêu nước bắt nguồn từ lòng yêu những gì gần gũi, thân thuộc của quê hương; - Nắm được nét đặc sắc của bài văn tuỳ bút - chính luận này: kết hợp chính luận trữ tình; tư tưởng của bài thể hiện đầy sức thuyết phục không phải chỉ bằng lí lẽ mà còn bằng sự hiểu biết phong phú, tình cảm thắm thiết của tác giả đối với Tổ quốc Xô viết. b) Về kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng lập luận diễn dịch, tổng - phân - hợp, viết câu, đoạn văn có sử dụng hoán dụ, ẩn dụ, so sánh, kĩ năng cảm thụ văn tuỳ bút. - Rèn kĩ năng sống: Tự nhận thức được giá trị và tình yêu quê hương. c) Về thái độ: GDHS lòng yêu quê hương, yêu đất nước. 2. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS a) Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu kĩ SGK - SGV tham khảo tài liệu, soạn giáo án, bảng phụ. Tham khảo “Về tác giả, t/p Ngữ văn 6" Nxb Giáo dục do Trần Đình Sử chủ biên. Chân dung nhà văn I. Ê-ren-bua. b) Chuẩn bị của HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới theo yêu cầu của giáo viên, trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa, đọc chú thích, chia đoạn. 3. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY a- Kiểm tra bài cũ: ( 5' - M) - Đọc thuộc lòng và diễn cảm một đoạn văn mà em thích nhất trong bài Cây tre Việt Nam? Giải thích rõ vì sao em thích? * Đáp án - biểu điểm: 30 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> - Học sinh đọc một đoạn văn trong bài Cây tre Việt Nam theo yêu cầu. (5đ) - giải thích rõ lí do vì sao thích. (5đ) (HS trả lời, GV nhận xét và cho điểm) • Đặt vấn đề vào bài mới: (1') Lòng yêu nước là một thứ tình cảm đẹp nhất của mỗi công dân, mỗi DT từ xưa tới nay. Các nhà văn, nhà thơ đều có một cách nói riêng về lòng yêu nước. Trong ca dao có câu: Đường vô xứ Huế quanh quanh Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ Hay Nguyễn Trãi có câu: Ngẫm thù lớn há đội trời chung Căm giặc nước thề không cùng sống Cũng nói về lòng yêu nước nhưng nhà văn Nga lại có cách nói riêng. Ta xem nhà văn Nga I-li-a Ê-ren-bua thể hiện tình yêu nước của mình nh thế nào qua văn bản: Lòng yêu nước mà hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu. (GV ghi đầu bài) b - Dạy nội dung bài mới HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS. HS ?. ND GHI BẢNG. - Đọc chú thích * (SGK-T107) I. Đọc và tìm hiểu chung (8') Hãy trình bày những nét cơ bản về tác 1. Vài nét về tác tác, tác phẩm: giả I-li-a Ê-ren-bua và văn bản Lòng - I-li-a Ê-ren-bua (1891- 1962) yêu nước của ông?. HS - Trình bày GV - Nhận xét, bổ sung và chốt nội dung: I-li-a Ê-ren-bua (1891-1962) là người con sinh ra từ thành phố Ki-ép, một nhà văn nổi tiếng, một nhà báo lỗi lạc của Liên Xô trước đây cũng là một trong những nhà văn tầm cỡ của nước Nga ngày nay. Ông đã từng được giải thưởng văn học quốc gia Liên Xô (1942-1943); giải thưởng hoà bình quốc tế Lê-nin năm 1952. Ngoài những tập thơ, nhiều cuốn tiểu thuyết, Ê-ren-bua đã viết hàng nghìn bài báo chính luận thể hiện sâu sắc lòng yêu nước và niềm tin sắt đá vào chiến thắng quân phát xít xâm lược. Mỗi bài viết của ông trên báo chí, đài phát thanh là những loạt đại bác giội xuống đầu thù. GV Giới thiệu thêm về hoàn cảnh sáng tác.. sinh tại TP Ki-ép trong một gia đình gốc Do Thái.. Là một nhà văn nổi tiếng, một nhà báo lỗi lạc của Liên Xô trước đây. Ông được giải thưởng văn học quốc gia Liên Xô năm 1942, năm 1948 giải thưởng hào bình quốc tế Lê Nin năm 1952. - Ngoài làm thơ, tiểu thuyết, Êren-bua còn viết báo chính luận.. 31 Lop6.net.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> Lòng yêu nước trích từ bài bút kí, chính luận Thử lửa viết cuối tháng 6/1942 (là phần đầu bài báo này) trong thời kì gay go, quyết liệt nhất của thời kì chiến tranh vệ quốc chống phát xít Đức xâm lược (1941 - 1945) bảo vệ Tổ quốc Xô Viết. Bài báo từng được đánh giá là "một thiên tuỳ bút trữ tình tráng lệ" GV Chuyển: Vậy thiên tuỳ bút trữ tình tráng lệ ấy được thể hiện như thế nào? Trước hết chúng ta cùng tiếp cận văn bản qua phần đọc. GV - Hướng dẫn học sinh đọc: + Đây là đoạn bút kí - chính luận nhưng lại giàu chất trữ tình, nhiều hình ảnh đẹp, nên cần đọc với giọng vừa rắn rỏi, dứt khoát, vừa mềm mại, dịu dàng, tràn ngập cảm xúc; nhịp điệu chậm, chắc, khoẻ, chân thật; câu cuối cùng: đọc thật tha thiết, xúc động. + Chú ý đọc chính xác các từ ngữ phiên âm từ tiếng Nga trong văn bản. - Đọc toàn bộ văn bản. HS - Đoạn từ đầu => “Yên lặng trọng thể”. GV - Cùng học sinh theo dõi, nhận xét, uốn nắn, hướng dẫn cách đọc HS - Đọc tiếp từ “Người xứ Gru-di-a” đến “ánh sao đỏ của ngày mai”. HS khác đọc đoạn còn lại. GV - Theo dõi, nhận xét, uốn nắn. ?Tb Đọc chính xác & giải nghĩa các từ: U-craina; Gru-di-a; Lê-nin-grát; điện Krem-li? GV - U-crai-na: một nước cộng hoà thuộc Liên Xô, nay là nước Cộng hoà U-crai-na. - Gru-di-a: Một nước cộng hoà ở phía tây nam Liên Xô, nay là nước Cộng hoà Grudi-a. - Lê-nin-grát: tên gọi dưới thời Xô viết thành phố Xanh Pê-téc-bua - thủ đô của nước Nga trước Cách mạng tháng Mười. Nay lấy lại tên cũ. - Điện Krem-li: Quần thể kiến trúc cung 32 Lop6.net. - Lòng yêu nước trích từ bài bút kí, chính luận Thử lửa cuối tháng 6/1942 trong thời kì gay go, quyết liệt nhất của thời kì chiến tranh vệ quốc chống phát xít Đức xâm lược (1941 1945) được đánh giá là "một thiên tuỳ bút trữ tình tráng lệ".. 2. Đọc văn bản:.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>