1

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU
Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh tụ vĩ đại của dân
tộc Việt Nam sáng lập, giáo dục và rèn luyện. Từ khi ra đời đến nay, Đảng ta luôn
trung thành tuyệt đối với những nguyên lý cơ bản của học thuyết Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cách mạng của giai cấp công nhân, vận
dụng sáng tạo những nguyên lý đó vào điều kiện hoàn cảnh cụ thể của cách mạng
Việt Nam để xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đảm bảo
cho sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của
cách mạng Việt Nam.
Trong các nguyên lý về xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân,
Đảng ta luôn khẳng định lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản và
thường xuyên quan tâm đến việc thực hiện nguyên tắc đó trong xây dựng tổ chức,
sinh hoạt và hoạt động của Đảng. Cùng với xây dựng Đảng về chính trị và tư tưởng,
nguyên tắc tập trung dân chủ bảo đảm tăng cường sự đoàn kết nhất trí trong nội bộ
Đảng, làm cho Đảng trở thành một tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật nghiêm minh, có sức
chiến đấu cao, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức Đảng và đảng viên.
Tuy nhiên, trong Đảng vẫn còn nhiều tổ chức đảng và đảng viên nhận thức
chưa đầy đủ về cơ sở khoa học, vị trí, vai trị, nội dung, bản chất của ngun tắc tập
trung dân chủ và việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng vẫn còn
chưa thật sự nghiêm túc, diễn biến phức tạp với những biểu hiện khác nhau, dưới
những hình thức khác nhau. Bên cạnh đó, kẻ thù ln tìm mọi cách xóa bỏ ngun
tắc tập trung dân chủ hịng phá vỡ sự đồn kết thống nhất của Đảng ta, làm tan rã,
phân tán Đảng về mặt tổ chức. Chính vì những lý do trên, tơi đã lựa chọn chủ đề:
“Tập trung dân chủ và nâng cao chất lượng thực hiện nguyên tắc tập trung
dân chủ trong Đảng ta hiện nay”.


2

PHẦN II: NỘI DUNG
I.Nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng
1. Sự hình thành, phát triển của nguyên tắc tập trung dân chủ trong
Đảng cộng sản
Tư tưởng về xây dựng một đảng vô sản trên cơ sở của nguyên tắc tập
trung dân chủ đã được C.Mác và Ph.Ăngghen đưa vào Điều lệ Liên đoàn những
người cộng sản. Điều lệ xác định cơ cấu tổ chức của Liên đoàn thấm nhuần tinh
thần tập trung dân chủ, mọi đảng viên đều bình đẳng, các cơ quan lãnh đạo của
đảng được bầu ra có thể bị thay thế và bãi miễn; đảng viên được tự do thảo luận
những vấn đề về sinh hoạt đảng, tranh luận trong khn khổ tính đảng… Cơ cấu
của Liên đồn thật sự dân chủ, có ban chấp hành được bầu ra và nếu có sai lầm,
yếu kém có thể bị thay thế bất kỳ lúc nào. Những quy định đó đã ngăn chặn được
mọi âm mưu và thủ đoạn chiếm độc quyền trong Liên đoàn.
Kế thừa và phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về cách tổ chức
đảng của giai cấp công nhân trong điều kiện lịch sử mới, khi cách mạng vô sản
đã trở thành nhiệm vụ trực tiếp, V.I.Lênin đã bảo vệ, luận chứng và áp dụng
nguyên tắc tập trung dân chủ vào xây dựng và hoạt động của chính đảng kiểu
mới của giai cấp công nhân. Năm 1905, tại Hội nghị Tammécpho của những
người bơnsêvích Nga, ngun tắc tập trung dân chủ được thừa nhận hoàn toàn.
Năm 1906, nguyên tắc tập trung dân chủ được ghi trong Điều lệ của Đảng Công
nhân dân chủ - xã hội Nga. Năm 1919, khi thành lập Quốc tế III (tức Quốc tế
Cộng sản), các đảng trong Quốc tế Cộng sản thừa nhận nguyên tắc tập trung dân
chủ bằng việc quy định điều kiện gia nhập Quốc tế Cộng sản là: các đảng công
nhân phải được xây dựng theo nguyên tắc tập trung dân chủ.


3

Là một đảng cách mạng lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng,
từ ngày thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn lấy tập trung dân chủ

làm nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng. Nguyên tắc tập trung dân chủ chỉ đạo
toàn bộ hoạt động xây dựng tổ chức và hoạt động của Đảng, vừa bảo đảm cho
Đảng thống nhất ý chí và hành động, vừa phát huy dân chủ, tạo nên sức mạnh vô
địch của Đảng.
2. Cơ sở lý luận, thực tiễn của nguyên tắc tập trung
dân chủ trong Đảng
Sự cần thiết của nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động
của Đảng Cộng sản Việt Nam xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn sau:
Một là, xuất phát từ bản chất của Đảng
Là đội tiền phong chiến đấu của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và
của cả dân tộc, Đảng phải có tổ chức chặt chẽ, tập trung, thống nhất, chứ không
thể là một tổ chức lỏng lẻo, vơ chính phủ, phân tán; là liên minh tự nguyện của
người cùng chung chí hướng cộng sản, đấu tranh để xây dựng chủ nghĩa xã hội –
một xã hội dân chủ, Đảng lại phải có tổ chức dân chủ mới phù hợp với bản chất
và mục đích ấy. Bởi vậy, xa rời nguyên tắc tập trung dân chủ là xa rời bản chất
của Đảng Cộng sản.
Hai là, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ lịch sử của Đảng
Nhiệm vụ lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam là lãnh đạo cuộc đấu tranh
giải phóng dân tộc, xố bỏ áp bức, bóc lột, bất cơng, xây dựng thành công nước
Việt Nam Xã hội chủ nghĩa và tiến tới Chủ nghĩa Cộng sản. Nhiệm vụ đó rất to
lớn, nhưng hết sức khó khăn, địi hỏi Đảng phải tổ chức dân chủ để phát huy mọi
tiềm năng trí tuệ, lực lượng của đảng viên và các tổ chức trong toàn Đảng. Mặt
khác, nhiệm vụ lịch sử của Đảng rất gay go, phức tạp, quyết liệt, lâu dài, đối đầu
với các thế lực thù địch ln tìm mọi cách chống phá Đảng Cộng sản và Chủ
nghĩa xã hội, do đó Đảng lại phải tổ chức một cách tập trung với sự thống nhất


4

về tổ chức và hoạt động, kỷ luật nghiêm minh mới đủ sức hồn thành nhiệm vụ

lịch sử đó.
Ba là, xuất phát từ kinh nghiệm lịch sử của phong trào cộng sản và công
nhân quốc tế
Thực tiễn cho thấy, với nguyên tắc tập trung dân chủ, nhiều Đảng Cộng
sản đã xây dựng mình thành đội tiền phong chiến đấu có tổ chức chặt chẽ, vượt
qua mọi khó khăn, thử thách khốc liệt, lãnh đạo cách mạng giành những thắng
lợi to lớn. Ngày nay, nhờ kiên trì nguyên tắc tập trung dân chủ, các đảng cộng
sản cầm quyền còn lại đã giữ vững đội ngũ, vượt qua thời kỳ khó khăn nhất,
đang từng bước cải cách, đổi mới thành công, tạo dựng lại niềm tin về Chủ nghĩa
xã hội. Tuy nhiên, có những đảng cộng sản cầm quyền đã dao động, từ bỏ
nguyên tắc tập trung dân chủ. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, đảng cộng sản nào
lơi lỏng, xa rời nguyên tắc tập trung dân chủ thì sẽ bị suy yếu, khó khăn, thậm
chí tan vỡ, như Đảng Cộng sản Liên Xô và các đảng cộng sản cầm quyền ở các
nước Đông Âu trước đây.
Bốn là, xuất phát từ kinh nghiệm hoạt động thực tiễn của Đảng Cộng sản
Việt Nam
Nhờ được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ, Đảng ta đã đủ sức
mạnh lãnh đạo cách mạng Việt Nam thành công và ngày càng phát triển. Trong
các thời kỳ cách mạng, tổ chức đảng nào thực hiện đúng ngun tắc tập trung
dân chủ thì tổ chức đồn kết thống nhất, có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu
cao; trái lại, khi nguyên tắc tập trung dân chủ khơng được thực hiện nghiêm túc,
bị lợi dụng, bóp méo thì tổ chức đảng đó nhất định dẫn đến mất đoàn kết, suy
giảm năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu.
Hiện nay, lợi dụng những sai lầm trong thực hiện nguyên tắc tập trung dân
chủ của đảng cộng sản cầm quyền, các thế lực thù địch đang ra sức tuyên truyền
xuyên tạc, bóp méo nguyên tắc tập trung dân chủ hòng làm cho các đảng cộng


5


sản còn lại dao động, từ bỏ nguyên tắc này, tạo cơ hội hội cho các lực lượng đối
lập ngốc đầu dậy. Nhưng, với kinh nghiệm và bản lĩnh chính trị vững vàng, Đảng
Cộng sản Việt Nam vẫn khẳng định tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ
bản của Đảng. Mọi mưu toan xa rời, phủ nhận nguyên tắc tập trung dân chủ
trong Đảng đều bị phê phán, ngăn chặn.
3. Vai trò của nguyên tắc tập trung dân chủ
3.1. Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng
Tinh thần chủ yếu của nguyên tắc này là bảo đảm cho sự thống nhất về tư
tưởng và chính trị của đảng cộng sản được củng cố bằng sự thống nhất về tổ
chức. Nó làm cho đảng cộng sản được xây dựng thành một đội ngũ có kỷ luật
chặt chẽ, có sức chiến đấu cao, phát huy được cao độ tính chủ động, năng động
và sáng tạo của đơng đảo cán bộ, đảng viên. Nó bảo đảm cho Đảng luôn luôn là
một tổ chức chiến đấu, một tổ chức lãnh đạo, một tổ chức hành động mà khơng
phải là một câu lạc bộ bàn cãi sng. Nó quy định mối quan hệ của đảng viên
với tổ chức đảng, giữa các tổ chức đảng từ dưới lên trên, giữa một cấp uỷ đảng
với đại hội đại biểu hay đại hội đảng viên cấp đó.
Nguyên tắc tập trung dân chủ chỉ đạo mọi hoạt động xây dựng tổ chức,
sinh hoạt và lãnh đạo của Đảng, đồng thời cũng chi phối các nguyên tắc tổ chức,
hoạt động khác của Đảng.
3.2. Tập trung dân chủ là nguyên tắc phân biệt chính đảng cách mạng
chân chính của giai cấp cơng nhân với các đảng phái khác
Nguyên tắc này đã được V.I.Lênin khẳng định để xây dựng đảng kiểu mới
của giai cấp công nhân, phân biệt với các đảng cơ hội trong Quốc tế II hồi đầu
thế kỷ XX. Thừa nhận và tổ chức, hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ
là một dấu hiệu, một điều kiện cơ bản bảo đảm cho một chính đảng đi theo và
trung thành với những nguyên tắc cơ bản của một đảng mácxít –lêninnít.
4. Nội dung, bản chất của nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng
4.1.Nội dung nguyên tắc tập trung dân chủ



6

Nội dung cơ bản của nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng được quy
định tại Điều 9 chương II, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, do Đại hội đại biểu
tồn quốc lần thứ XI của Đảng thơng qua ngày 19 tháng 01 năm 2011 xác định cụ
thể: “Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Nội
dung cơ bản của nguyên tắc đó là:
1. Cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng do bầu cử lập ra, thực hiện tập thể
lãnh đạo, cá nhân phụ trách.
2. Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc. Cơ
quan lãnh đạo ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên. Giữa hai kỳ
đại hội, cơ quan lãnh đạo của Đảng là Ban Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp là
ban chấp hành đảng bộ, chi bộ (gọi tắt là cấp uỷ).
3. Cấp uỷ các cấp báo cáo và chịu trách nhiệm về hoạt động của mình
trước đại hội cùng cấp, trước cấp uỷ cấp trên và cấp dưới; định kỳ thơng báo tình
hình hoạt động của mình đến các tổ chức đảng trực thuộc, thực hiện tự phê bình
và phê bình.
4. Tổ chức đảng và đảng viên phải chấp hành nghị quyết của Đảng. Thiểu
số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, cá nhân phục tùng tổ chức, các
tổ chức trong toàn Đảng phục tùng Đại hội đại biểu toàn quốc và Ban Chấp hành
Trung ương.
5. Nghị quyết của các cơ quan lãnh đạo của Đảng chỉ có giá trị thi hành
khi có hơn một nửa số thành viên trong cơ quan đó tán thành. Trước khi biểu
quyết, mỗi thành viên được phát biểu ý kiến của mình. Đảng viên có ý kiến
thuộc về thiểu số được quyền bảo lưu và báo cáo lên cấp uỷ cấp trên cho đến Đại
hội đại biểu toàn quốc, song phải chấp hành nghiêm chỉnh nghị quyết, không
được truyền bá ý kiến trái với nghị quyết của Đảng. Cấp uỷ có thẩm quyền


7


nghiên cứu xem xét ý kiến đó; khơng phân biệt đối xử với đảng viên có ý kiến
thuộc về thiểu số.
6. Tổ chức đảng quyết định các vấn đề thuộc phạm vi quyền hạn của mình,
song khơng trái với ngun tắc, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của
Nhà nước và nghị quyết của cấp trên.
4.2. Bản chất của nguyên tắc tập trung dân chủ
Bản chất của nguyên tắc tập trung dân chủ phản ánh thuộc tính bản chất
của giai cấp công nhân. Nguyên tắc tập trung dân chủ là sự thống nhất biện
chứng giữa hai thành tố tập trung và dân chủ. Sự thống nhất đó khơng phải là
ngẫu nhiên, mà nó được quy định bởi những nhân tố khách quan của cuộc đấu
tranh cách mạng của giai cấp công nhân và bởi việc Đảng cộng sản phải lãnh đạo
cuộc đấu tranh đó đến thắng lợi cuối cùng.
Tập trung dân chủ là một nguyên tắc thống nhất, không phải là do hai
nguyên tắc tập trung và nguyên tắc dân chủ ghép lại. Trong nguyên tắc tập trung
dân chủ, tập trung và dân chủ gắn bó chặt chẽ với nhau, làm tiền đề cho nhau.
Tập trung phải trên cơ sở dân chủ, dân chủ phải dưới sự chỉ đạo tập trung. Tập
trung mà khơng có dân chủ thì sẽ trở thành tập trung quan liêu, chun quyền,
độc đốn; cịn dân chủ mà khơng đi tới tập trung thì sẽ rơi vào tình trạng dân chủ
vơ tổ chức, hỗn loạn. Theo V.I.Lênin, “Chế độ tập trung dân chủ, một mặt, thật
khác xa chế độ tập trung quan liêu chủ nghĩa, và mặt khác, thật khác xa chủ
nghĩa vơ chính phủ”. Người khẳng định rõ: trên báo chí của chúng tơi, chúng tôi
luôn luôn bảo vệ dân chủ trong nội bộ đảng. Nhưng chúng tôi không bao giờ
phản đối chế độ tập trung của đảng. Chúng tôi “Chủ trương theo chế độ tập
trung dân chủ”.


8

Tuỳ tình hình, nhiệm vụ của Đảng trong từng thời kỳ, cách thực hiện và

phạm vi áp dụng nguyên tắc tập trung dân chủ có sự khác nhau, nhưng điều đó
khơng có nghĩa coi tập trung hay dân chủ là chính cịn mặt kia là phụ.
Như vậy, tập trung dân chủ theo quan điểm của Đảng ta có nghĩa là tất cả
các cơ quan Đảng đều phải do bầu cử lập ra và hoạt động theo nguyên tắc tập thể
lãnh đạo, cá nhân phụ trách; thực hiện chế độ thông báo tình hình hoạt động của
mình đến các tổ chức đảng trực thuộc, thực hiện nghiêm túc chế độ tự phê bình
và phê bình. Đảng viên được phát biểu ý kiến của mình trước khi biểu quyết và
có ý kiến thuộc về thiểu số được quyền bảo lưu. Mặt khác, tập trung dân chủ đặt
ra yêu cầu kỷ luật nghiêm ngặt và thống nhất đối với toàn thể đảng viên, là phục
tùng ý chí và nghị quyết của đa số, là việc các cơ quan cấp dưới có nghĩa vụ phải
chấp hành quyết định của các cơ quan có thẩm quyền cấp trên. Điều đó sẽ bảo
đảm cho cơng tác và sự lãnh đạo của Đảng luôn được tập trung, có tổ chức chặt
chẽ, thống nhất ý chí và hành động, tạo nên sức mạnh của toàn Đảng trong lãnh
đạo và hoạt động của Đảng.
II. Một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng thực hiện nguyên tắc
tập trung dân chủ trong Đảng ta hiện nay
1. Thực trạng thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng
1.1. Ưu điểm
Vượt qua các khó khăn, thử thách trong hơn 30 năm thực hiện đường lối
đổi mới, Đảng ta đã giữ vững và có nhiều tiến bộ trong thực hiện nguyên tắc tập
trung dân chủ. Chế độ tập trung, kỷ cương, kỷ luật trong Đảng được giữ vững.
Những quyết định lớn của Đảng đã được tổ chức thảo luận rộng rãi, lấy ý kiến
của các tổ chức đảng và đảng viên từ cơ sở trở lên. Sinh hoạt của các cấp uỷ và
tổ chức đảng được tiến hành dân chủ, cởi mở hơn, các cấp uỷ viên mạnh dạn


9

trình bày ý kiến riêng của mình, tăng cường các hình thức giao ban, hội thảo tiếp
xúc trực tiếp giữa cán bộ chủ chốt với đảng viên và nhân dân. Dân chủ trong

Đảng, trong hệ thống chính trị và dân chủ trong xã hội có bước khởi sắc. Việc
bầu cử trong Đảng, các đoàn thể và cơ quan dân cử cũng như trong phong cách
lãnh đạo của Đảng có tiến bộ theo hướng dân chủ hơn. Công tác tổ chức và cán
bộ, nhất là đánh giá, tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ, được tiến hành cơng khai, dân
chủ. Tình trạng cục bộ, mất đoàn kết trong cán bộ được chấn chỉnh, những tổ
chức, cá nhân vi phạm bị xử lý kịp thời. Những tiến bộ và kết quả thực hiện
nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng tuy mới bước đầu, nhưng đã góp phần
quan trọng thúc đẩy cơng cuộc đổi mới.
1.2. Hạn chế
Còn hiện tượng chưa thống nhất cao với đường lối, chủ trương, chính sách
lớn của Đảng, dao động, hoài nghi về con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội của
nước ta. Cịn tình trạng tuỳ tiện, thiếu ý thức tổ chức, kỷ luật, không chấp hành
chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, báo cáo không
trung thực.
Dân chủ trong Đảng và trong xã hội còn bị vi phạm. Kỷ cương, kỷ luật ở
nhiều cấp, nhiều lĩnh vực khơng nghiêm. Cịn thiếu những quy chế cụ thể bảo
đảm phát huy dân chủ, thực hiện đúng đắn nguyên tắc tập trung dân chủ. Một số
cấp uỷ, tổ chức đảng và cán bộ lãnh đạo thiếu tơn trọng và phát huy quyền của
đảng viên, ít lắng nghe ý kiến cấp dưới; cán bộ lãnh đạo ở một số nơi gia trưởng,
độc đoán, chuyên quyền, mất dân chủ hoặc dân chủ hình thức.
Cịn thiếu những cơ chế cụ thể có hiệu lực bảo đảm phát huy dân chủ, thực
hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng. Có những quy định trong
Điều lệ Đảng, trong các quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương và các


10

cấp uỷ không được chấp hành nghiêm túc. Chế độ “Tập thể lãnh đạo, cá nhân
phụ trách” trên thực tế ở nhiều nơi rơi vào hình thức, do khơng xác định rõ cơ
chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân, khi sai sót, khuyết điểm

khơng ai chịu trách nhiệm. Do vậy, vừa có hiện tượng dựa dẫm vào tập thể,
không rõ trách nhiệm cá nhân, vừa khơng khuyến khích người đứng đầu có nhiệt
tình, tâm huyết, dám nghĩ, dám làm, tạo kẽ hở cho cách làm việc tắc trách, trì trệ,
hoặc lạm dụng quyền lực một cách tinh vi để mưu cầu lợi ích cá nhân.
Như vậy, việc nhận thức và thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong
Đảng những năm qua mặc dù đã có những chuyển biến tích cực song chưa thật
vững chắc và triệt để, vẫn còn nhiều cấp ủy, tổ chức đảng buông lỏng việc thực hiện
nguyên tắc cơ bản trong sinh hoạt Đảng đã làm cho nó biến dạng, tạo ra một
khoảng chênh khá lớn giữa lý luận và thực tiễn. Vì vậy, mỗi tổ chức đảng và đảng
viên trong toàn Đảng phải nhận diện đúng bản chất và nội dung, đề ra các giải pháp
để thực hiện nguyên tắc này ở các cấp, các tổ chức đảng đang là một vấn đề cấp
bách, một nội dung trọng yếu trong tồn bộ cơng tác xây dựng Đảng.
2. Một số giải pháp đảm bảo giữ vững và thực hiện nguyên tắc tập trung
dân chủ trong tổ chức sinh hoạt Đảng ở nước ta hiện nay.
Hiện nay, tình hình thế giới, trong nước đã có những thay đổi, đất nước ta
đã bước sang thời kỳ đẩy mạnh cơng nghiệp hố, hiện đại hoá, nhiệm vụ đặt ra
đối với Đảng ta thật sự mới mẻ và hết sức nặng nề. Trong bối cảnh đó, chúng ta
khơng thể và khơng nên thực hiện ngun tắc tập trung dân chủ theo kiểu cũ,
máy móc, cứng nhắc, lệch lạc, giáo điều. Nguyên tắc tập trung dân chủ cần phải
được hiểu đúng và thực hiện đúng trong điều kiện mới, theo tinh thần mới của tư
duy lý luận.


11

Để thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ trong giai đoạn hiện nay
các tổ chức đảng cần phải quán triệt và thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Một là, Tăng cường giáo dục cho cán bộ, đảng viên nhận thức đúng đắn
và thống nhất về nguyên tắc tập trung dân chủ.
Cần tổ chức nghiên cứu, quán triệt sâu sắc nội dung, bản chất và mối quan hệ

biện chứng giữa tập trung và dân chủ gắn với việc liên hệ, kiểm điểm về nhận thức
và thực hiện nguyên tắc này ở đảng bộ, đơn vị mình; chỉ ra những việc đã làm
đúng, chưa làm đúng; nguyên nhân chủ quan của việc thực hiện chưa tốt hoặc cố
tình vi phạm nguyên tắc để khắc phục, bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành
động trong từng tổ chức đảng và tồn đảng bộ.
Hai là, cụ thể hóa nội dung, yêu cầu của nguyên tắc tập trung dân chủ
thành chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn và các mối quan hệ công tác, của từng
cán bộ, đảng viên, từng cấp ủy, tổ chức đảng
Xây dựng, ban hành các qui định cụ thể hoá nguyên tắc tập thể lãnh đạo cá
nhân phụ trách và mở rộng sinh hoạt dân chủ. Muốn phát huy dân chủ trong Đảng
phải nâng cao giác ngộ xã hội chủ nghĩa, nâng cao tính đảng cho đảng viên và các
tổ chức đảng.
Ba là, giữ vững và nâng cao chất lượng sinh hoạt của cấp ủy, tổ chức đảng
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ: “Thật sự phát huy
dân chủ trong sinh hoạt đảng, từ sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt cấp uỷ ở cơ sở đến
sinh hoạt Ban Bí thư, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương; đồng thời giữ
nghiêm kỷ luật trong Đảng. Thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ. Chống
quan liêu, bè phái, cục bộ, địa phương, lối làm việc vô nguyên tắc, vi phạm kỷ
luật, vi phạm dân chủ”.
Bốn là, thực hiện nghiêm túc nề nếp, chất lượng chế độ tự phê bình và phê bình


12

Tự phê bình và phê bình lúc nào cũng quan trọng, là “phương thuốc hay
nhất” để khắc phục, sửa chữa khuyết điểm. Hiện nay, do những biểu hiện tiêu cực
phát triển khá phổ biến và nghiêm trọng thì càng phải thực hiện nghiêm túc chế độ
này. Người đứng đầu cấp uỷ, cơ quan, đơn vị phải gương mẫu thực hiện.
Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thực hiện điều lệ, nghị
quyết, chỉ thị, quy chế hoạt động của đảng viên, cấp ủy, tổ chức đảng

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ: “Các cấp uỷ, tổ
chức đảng phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện tốt hơn nhiệm vụ kiểm
tra, giám sát theo Điều lệ Đảng. Tập trung kiểm tra, giám sát việc chấp hành
Điều lệ, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, luật pháp, chính sách của Nhà
nước; việc chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế làm việc, chế độ
công tác, thực hiện dân chủ trong Đảng, giữ gìn đồn kết nội bộ; việc thực hành
tiết kiệm, phịng, chống tham nhũng, lãng phí, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối
sống của cán bộ, đảng viên; ...
Sáu là, đề cao tính Đảng, ý thức trách nhiệm của đảng viên trong xây dựng,
tổ chức và thực hiện nhiệm vụ được giao.
Có quy chế để cấp uỷ và tổ chức cơ sở đảng quản lý chặt chẽ đảng viên ở nơi
công tác và nơi cư trú. Mở rộng và phát huy dân chủ trong sinh hoạt đảng đi đôi với
đề cao kỷ cương, kỷ luật.
Bảy là, đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn kinh
nghiệm hoạt động của Đảng trong việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ
Các vấn đề xây dựng Đảng trong thời kỳ mới, như: Dân chủ XHCN, nhà nước
pháp quyền, kinh tế thị trường, định hướng XHCN, vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà
nước, cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước, kinh tế hợp tác và hợp tác xã, kinh tế
tư nhân và tư bản tư nhân; tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội;


13

mở cửa hội nhập, v.v. Những vấn đề trên đang tác động đến tâm tư, suy nghĩ, nhận
thức của không ít cán bộ, đảng viên và nhân dân ta, và do đó cũng là những vấn đề
mà các thế lực thù địch lợi dụng kht sâu để cơng kích, xun tạc; chống phá.

PHẦN III: KẾT LUẬN
Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng. Nội dung của
nguyên tắc rất phong phú, phản ánh sâu sắc bản chất giai cấp công nhân của Đảng.

Tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc là yêu cầu khách quan, bảo đảm cho Đảng ln
ln là một khối đồn kết thống nhất, phát huy được trí tuệ, sức mạnh, để Đảng đủ
sức lãnh đạo hệ thống chính trị và tồn xã hội thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi
mới, đưa cách mạnh đi đến thành công. Thực hiện không tốt, hạ thấp, xa rời, từ bỏ
nguyên tắc đều làm suy yếu Đảng, thậm chí rất nguy hại. Chính vì vậy, xây dựng
Đảng phải gắn liền với thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ. Đó là một


14

quá trình lâu dài, là trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng từ Trung ương đến cơ sở,
trách nhiệm của mọi cán bộ, đảng viên, của mọi cấp, mọi ngành, trong đó có cán
bộ, đảng viên, chiến sĩ trong quân đội. Điều quan trọng là nhận thức phải đi đôi với
hành động, củng cố tổ chức, hoàn thiện cơ chế, chống mọi biểu hiện tập trung quan
liêu, độc đoán dân chủ hình thức, cũng như mọi biểu hiện phân tán, cục bộ, bản vị,
địa phương chủ nghĩa, tự do vô kỷ luật, bè phái và mọi âm mưu và hành động
chống phá của kẻ thù. Mỗi chúng ta cần đề cao trách nhiệm thực hiện tốt nguyên
tắc, góp phần làm cho Đảng bộ quân đội thực sự vững mạnh, lãnh đạo quân đội
hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó./.