Thực trạng bệnh lao và một số yếu tố liên quan đến thể lao tại huyện Thanh Miện - Hải Dương giai đoạn 2015-2019.

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (375.87 KB, 12 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

---

NGUYỄN VĂN CƯỜNG

THỰC TRẠNG BỆNH LAO VÀ MỘT SỐ

YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỂ LAO TẠI

HUYỆN THANH MIỆN – HẢI DƯƠNG

GIAI ĐOẠN 2015 - 2019

LUẬN VĂN THẠC SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KHOA KHOA HỌC SỨC KHỎE 
BỘ MÔN Y TẾ CÔNG CỘNG

---

NGUYỄN VĂN CƯỜNG – C01384

THỰC TRẠNG BỆNH LAO VÀ MỘT SỐ

YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỂ LAO TẠI

HUYỆN THANH MIỆN – HẢI DƯƠNG

GIAI ĐOẠN 2015 – 2019

LUẬN VĂN THẠC SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG

CHUYÊN NGÀNH: Y TẾ CÔNG CỘNG
MÃ SỐ: 8720701

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS BẠCH KHÁNH HÒA

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

CHỮ VIẾT TẮT

AIDS Acquired Immuno-Deficiency Syndrome 
(Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải)
AFB Acid Fast Bacilli (Trực khuẩn kháng toan)
BCG Bacillus Calmette-Guerin (Vaccin phòng lao)

BCVKH Bằng chứng vi khuẩn học

BK Bacille de Koch (Vi khuẩn lao)

BV Bệnh viện

BYT Bộ Y tế

CC Cơng chức

CTCL Chương trình chống lao

CTCLQG Chương trình chống lao quốc gia

DOTS Directly Observed Treatment Short-Course

(Hố trị liệu ngắn ngày có kiểm soát)

ĐTNC Đối tượng nghiên cứu

E (EMB) Ethambutol

H (INH) Isoniazide

HIV Human Immunodeficiency Virus (Virus gây hội chứng
suy giảm miễn dịch ở người)

HS Học sinh

HTĐT Hoàn thành điều trị

KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình

KTV Kỹ thuật viên

KTVXN Kỹ thuật viên xét nghiệm

LP Lao phổi

MDR-TB Multiple drug-resistant tuberculosis (Lao đa kháng)

QĐ Quyết định

R (RMP) Rifampicine

SL Số lượng

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

TCMR Tiêm chủng mở rộng
TCYTTG Tổ chức Y tế Thế giới

TP Thành phố

TS Tổng số

TTYT Trung tâm y tế

TX Thị xã

TYT Trạm y tế

UBND Ủy ban nhân dân

VC Viên chức

VK Vi khuẩn

WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới)
XDR-TB Extensively drug-resistant tuberculosis

(Lao siêu kháng thuốc)

Xpert MTB/RIF Xét nghiệm ứng dụng công nghệ sinh học phân tử để
nhận diện vi khuẩn lao kể cả vi khuẩn lao kháng
Rifampicin

XN Xét nghiệm

</div>
(5)<div class='page_container' data-page=5>

MỤC LỤC

Trang

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1. Khái niệm bệnh lao 3

1.2. Dịch tễ học bệnh lao 3

1.3. Triệu chứng bệnh lao 4

1.4. Chẩn đoán bệnh lao 5

1.5. Điều trị bệnh lao 7

1.6. Phòng bệnh lao 9

1.7. Tình hình bệnh lao trên thế giới và Việt Nam 10
1. 8.

1.9.

Một số nghiên cứu về yếu tố liên quan đến lao phổi và
lao ngoài phổi

Giới thiệu địa điểm nghiên cứu

20
1.10. Khung lý thuyết nghiên cứu 22
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 23
2.2. Phương pháp nghiên cứu 23
2.3. Các biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chí đánh giá 23
2.4. Phương pháp thu thập thông tin 28
2.5. Phương pháp xử lí và phân tích số liệu 29
2.6. Sai số và biện pháp khắc phục 30
2.7. Đạo đức trong nghiên cứu 30

</div>
(6)<div class='page_container' data-page=6>

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1. Một số thông tin chung về bệnh lao tại huyện Thanh
Miện - Hải Dương giai đoạn 2015-2019

32
3.2. Thực trạng bệnh lao tại huyện Thanh Miện-Hải Dương giai

đoạn 2015 – 2019

3.3. Một số yếu tố liên quan đến lao phổi và lao ngoài phổi 
tại huyện Thanh Miện-Hải Dương giai đoạn 2015-2019

46
 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

4.1. Một số thông tin chung về người bệnh lao tại huyện Thanh
Miện, tỉnh Hải Dương giai đoạn 2015- 2019

49
4.2. Về thực trạng bệnh lao tại huyện Thanh Miện- Hải

Dương giai đoạn 2015 – 2019

50
4.3. Về một số yếu tố liên quan đến lao phổi và lao ngoài phổi

tại huyện được nghiên cứu.

KẾT LUẬN 63

KHUYẾN NGHỊ 65

</div>
(7)<div class='page_container' data-page=7>

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Sau đại học và Quản lý
khoa học cùng tồn thể các Thầy, Cơ trường Đại học Thăng Long đã tạo điều kiện
cho tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện, tu dưỡng tại trường.

Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô thuộc Bộ môn Y tế Công cộng,
trường Đại học Thăng Long đã trang bị cho tôi kiến thức, đạo đức nghề nghiệp,

phương pháp nghiên cứu và tư duy khoa học.

Tơi xin bày tỏ lịng biết ơn sâu sắc tới Thầy PGS.TS. Đào Xuân Vinh và
Cô PGS.TS. Bạch Khánh Hịa - những người Thầy, người Cơ đã tận tình hướng
dẫn tơi hồn thành luận văn tốt nghiệp.

Tơi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo và cán bộ phòng Chỉ đạo tuyến
Bệnh viện Phổi Hải Dương, Ban lãnh đạo và cán bộ Tổ chống lao Trung tâm Y tế
huyện Thanh Miện, Trạm Y tế các xã/thị trấn đã tạo điều kiện, hỗ trợ tơi trong
q trình thu thập số liệu.

Xin cảm ơn các các anh, chị và các bạn học viên lớp Thạc sỹ Y tế công
cộng 7.1 và 7.2, trường Đại học Thăng Long đã giúp đỡ tơi trong q trình học
tập.

</div>
(8)<div class='page_container' data-page=8>

Hà Nội, tháng 10 năm 2020

Học viên

Nguyễn Văn Cường

LỜI CAM ĐOAN

Tôi là Nguyễn Văn Cường, học viên lớp thạc sỹ khóa 2018 – 2020, Trường
Đại học Thăng Long, chuyên ngành Y tế công cộng, xin cam đoan:

Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của
Thầy PGS.TS. Đào Xn Vinh và Cơ PGS.TS. Bạch Khánh Hịa.

Cơng trình nghiên cứu này khơng trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác

đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hồn tồn chính xác, trung thực
khách quan, đã được sự chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tơi hồn tồn chịu trách nhiệm về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 08 tháng 10 năm 2020

Học viên

</div>
(9)<div class='page_container' data-page=9>

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1. Tình hình bệnh lao trên thế giới theo khu vực năm 2018 11
Bảng 1.2. Ước tính tình hình dịch tễ lao tại Việt Nam năm 2018 13
Bảng 1.3. Tình hình bệnh lao tại Hải Dương giai đoạn 2015–2019 17
Bảng 2.1. Biến số và các chỉ số nghiên cứu 24
Bảng 3.1. Phân bố người bệnh lao theo nhóm tuổi theo năm 31
Bảng 3.2. Phân bố người bệnh lao theo giới tính theo năm 32
Bảng 3.3. Phân bố người bệnh lao theo nghề nghiệp theo năm 32
Bảng 3.4. Phân bố người bệnh lao theo địa dư 33
Bảng 3.5. Phân bố người bệnh lao theo tiền sử điều trị lao theo năm 33
Bảng 3.6. Phân bố người bệnh lao theo tiền sử gia đình có người mắc lao

theo năm 34

Bảng 3.7. Tỷ lệ biểu hiện lâm sàng ở các thể bệnh lao 35
Bảng 3.8. Tỷ lệ phát hiện lao/100.000 dân theo năm 36
Bảng 3.9. Tỷ lệ phát hiện lao mới/100.000 dân theo năm 37
Bảng 3.10. Tỷ lệ phát hiện người bệnh lao theo theo các tuyến theo năm 38

Bảng 3.11. Tỷ lệ phát hiện các thể bệnh lao theo năm 39
Bảng 3.12. Xét nghiệm HIV ở người bệnh lao và kết quả 40
Bảng 3.13. Tỷ lệ người bệnh lao đồng nhiễm HIV theo năm 40
Bảng 3.14. Tỷ lệ người bệnh lao kháng thuốc theo năm 41

Bảng 3.15. Phác đồ điều trị lao 41

</div>
(10)<div class='page_container' data-page=10>

Bảng 3.18. Tỷ lệ tử vong ở người bệnh lao theo dân số theo năm 44
Bảng 3.19 Tỷ lệ trẻ tiếp xúc nguồn lây lao được điều trị dự phòng INH

theo năm 44

Bảng 3.20 Liên quan của nhóm tuổi với mắc các thể lao 45 
Bảng 3.21 Liên quan của giới tính với mắc các thể lao 45 
Bảng 3.22 Liên quan của nghề nghiệp với mắc các thể lao 46 
Bảng 3.23 Liên quan của tiền sử điều trị lao với mắc các thể lao 46 
Bảng 3.24 Liên quan của một số bệnh kèm theo với mắc các thể lao 47
Bảng 3.25 Liên quan tiền sử gia đình có người bị lao với mắc các thể lao 47

</div>
(11)<div class='page_container' data-page=11>

ĐẶT VẤN ĐỀ

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2018, khoảng 1,7 tỷ người trên thế
giới bị nhiễm lao (chiếm 23% dân số toàn cầu). Bệnh lao là nguyên nhân gây tử vong
đứng hàng thứ 2 trong các bệnh nhiễm trùng (sau HIV/AIDS) với khoảng 1,3 triệu
người tử vong mỗi năm. Đặc biệt hơn, đại dịch HIV/AIDS kéo theo sự gia tăng và
gia tăng trở lại của bệnh lao và lao kháng thuốc ở hầu hết các quốc gia.

Sự tiến bộ của khoa học với nhiều phương pháp và thiết bị phục vụ cho chẩn

đoán, nhiều loại thuốc chống lao được phát hiện và đưa vào sử dụng rộng rãi trên toàn
cầu hơn nửa thế kỉ qua đã giúp nhiều cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh lao. Tuy
nhiên, việc điều trị lao hiện tại vẫn chưa đạt được kết quả như mong đợi, tỉ lệ lao mới,
lao tái phát và lao kháng thuốc còn cao, nhiều người bệnh lao không theo dõi được
(bỏ) điều trị.

Ở Việt Nam theo báo cáo năm 2018 của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát lao
trên toàn cầu (WHO report 2018 - Global Tuberculosis Control), nước ta đứng thứ 16
trong 30 nước có gánh nặng bệnh lao cao nhất trên tồn cầu, đồng thời đứng thứ 15 trong
số 30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng đa thuốc cao nhất thế giới [13], [14], [54].

Mặc dù hoạt động của Chương trình chống lao quốc gia ở nước ta trong những
năm vừa qua đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, nhưng những số liệu trên cho
thấy việc phát hiện, chẩn đốn và quản lí điều trị bệnh lao tại nước ta cịn gặp nhiều
khó khăn. Những khó khăn này có thể do yếu tố tâm lý xã hội, sự kỳ thị của người
dân, sự mặc cảm của người bệnh, cũng có thể do yếu tố kinh tế, nhận thức và hành
vi chưa phù hợp của người dân, sự tiếp cận với dịch vụ y tế, sự quan tâm của chính
quyền các cấp,… với bệnh lao.

</div>
(12)<div class='page_container' data-page=12>

Hải Dương những năm gần đây đã ghi nhận được một số kết quả nhất định. Song ghi
nhận tại các cơ sở điều trị cho thấy số bệnh nhân hàng năm vẫn không giảm nhiều,
tỷ lệ lao tái phát và lao kháng thuốc vẫn cao, vẫn còn nhiều người bệnh lao không
theo dõi được (bỏ điều trị). Điều này gợi ý tình trạng có nguy cơ lây nhiễm và mắc
lao cao trong cộng đồng. Để có bằng chứng và cơ sở cho các biện pháp can thiệp về
y tế công cộng, ghi nhận cụ thể các chỉ số dịch tễ cũng như các yếu tố nguy cơ có
ảnh hưởng trở thành một đòi hỏi khách quan, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài
về “Thực trạng bệnh lao và một số yếu tố liên quan đến thể lao tại huyện Thanh Miện
tỉnh Hải Dương giai đoạn 2015 - 2019” với hai mục tiêu:

1. Mô tả thực trạng bệnh lao tại huyện Thanh Miện tỉnh Hải Dương giai 
đoạn 2015 – 2019.

2. Phân tích một số yếu tố liên quan đến lao phổi và lao ngoài phổi tại 
huyện được nghiên cứu.

</div>