<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

TRƯỜNG THPT LÊ THÁNH TƠN

<i>Bộ mơn: Lịch Sử 11</i>

GVHD: Phan Lê Cẩm Nhung
GSTT: Phạm Thị Kim Yến
<i>Phần Ba:</i>

<i> LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858-1918)</i>

Chương I:

<b>VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX</b>

<i>BÀI 19</i>

<b> </b>

<b>NHÂN DÂN VIỆT NAM </b>

<b>KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC</b>

<b> ( Từ năm 1858 đến trước năm 1873). </b>

<i>(Tiết 2)</i>
<b>I. Mục tiêu bài học </b>

<i><b>1) Về kiến thức </b></i>

Giúp học sinh nắm được:

- Ý đồ xâm lược của thực dân phương Tây và Pháp có từ rất sớm. Đến giữa thế kỷ
XIX (1858) thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam.

- Quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp từ 1858 - 1873.

- Cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược của nhân dân ta từ 1858 - 1873.

<i><b>2) Về tư tưởng </b></i>

- Giúp học sinh hiểu được bản chất xâm lược và thủ đoạn tàn bạo của chủ nghĩa thực
dân.

- Đánh giá đúng mức nguyên nhân và trách nhiệm của triều đình phong kiến nhà
Nguyễn trong việc tổ chức kháng chiến.

- Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc.

<b>3)</b> <i><b>Về kỹ năng </b></i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

<b>II. Thiết bị, tài liệu dạy - học </b>
- Lược đồ mặt trận Gia Định.

- Tư liệu về cuộc kháng chiến ở Nam Kỳ.

- Tranh ảnh về các nhân vật lịch sử có liên quan đến bài học.
- Văn thơ yêu nước cuối thế kỷ XIX.

<b>III. Tiến trình tổ chức dạy - học </b>

<i><b>1) Ổn định lớp và kiếm tra bài cũ: không</b></i>
<i><b>2) Dẫn dắt vào bài mới </b></i>

Bài 19 là bài đầu tiên trong phần lịch sử Việt Nam lớp 11 đề cập đến một sự kiện
đáng ghi nhớ: Thực dân Pháp xâm lược nước ta, mở đầu thời kì đất nước ta bị thực
dân Pháp thống trị trong gần một thế kỉ. Vậy để biết được nguyên nhân thực dân
Pháp xâm lược nước ta là gì?Quá trình xâm lược của Pháp diễn ra sao? Nhân dân ta
kháng chiến chống quân xâm lược như thế nào? Cơ và các em sẽ cùng bước vào tìm

hiểu bài 19: Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược (Từ năm 1858
đến trước năm 1873).

<i><b>3) Tiến trình dạy – học</b></i>

<b>Hoạt động của GV và HS</b> <b>Kiến thức cơ bản HS cần nắm</b>
GV đặt câu hỏi vào bài: <i><b>giữa thế kỉ</b></i>

<i><b>XIX nước ta đang ở trong triều đại phong</b></i>
<i><b>kiến nào? Do ai sáng lập?</b></i>

HS suy nghĩ và trả lời

GV nhận xét và kết luận: sau khi vương triều
Tây Sơn sụp đổ, năm 1802 Nguyễn Ánh lên
ngôi vua, lấy niên hiệu là Gia Long, kinh đơ
đóng ở Phú Xn. Vương triều Nguyễn trải
qua 13 đời vua trong đó Nguyễn Ánh là
người đặt nền móng lập nên triều Nguyễn và
Bảo Đại là vị vua cuối cùng của chế độ
phong kiến Việt Nam.

GV dẫn dắt: trước khi thực dân Pháp
xâm lược, Việt Nam là quốc gia độc lập, có
chủ quyền nhưng chế độ phong kiến Việt

<b>I. Liên quân Pháp – Tây Ban </b>
<b>Nha xâm lược Việt Nam. Chiến </b>
<b>sự ở Đà Nẵng năm 1858.</b>

<i>1) Tình hình Việt Nam đến </i>
<i>giữa thế kỷ XIX trước khi thực dân </i>
<i>Pháp xâm lược.</i>

a. Trong nước:

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

Nam đã bước vào khủng hoảng, suy yếu
nghiêm trọng.

GV yêu cầu HS đọc SGK và cho biết:
<i><b>Những biểu hiện nào chứng tỏ giữa thế kỉ</b></i>
<i><b>XIX chế độ phong kiến Việt Nam lâm vào</b></i>
<i><b>khủng hoảng trầm trọng?</b></i>

HS đọc SGK suy nghĩ và trả lời

GV nhận xét và chốt ý:

 <i>Về kinh tế: </i>

+ Nông nghiệp: sa sút, đói kém liên miên,
ruộng đất của nhân dân bị mất, rơi hết vào tay
bọn địa chủ, cường hào. Vì thế, họ phải đi lưu
tán khắp nơi. Ngay trước khi thực dân Pháp
xâm lược Việt Nam (1858) đã có một trận đói
ghê gớm xảy ra khiến hàng chục vạn người
dân tỉnh Bắc Trung Kì chết đói.

+ Cơng thương nghiệp bị đình đốn, xu hướng
độc quyền công thương của Nhà nước đã hạn

chế sự phát triển của sản xuất và thương
mại.Nhà nước thực hiện chính sách “ trọng
nơng ức thương” chỉ chú trọng phát triển nơng
nghiệp, hạn chế việc bn bán vì sợ nhân dân
mua bán, tàng trữ vũ khí chống lại triều đình.
+ Chính sách “bế quan tỏa cảng” của nhà
Nguyễn làm cho nước ta bị cô lập với thế giới
bên ngồi.

GV giải thích khái niệm bế quan tỏa cảng cho
HS hiểu: là một hình thức ngoại thương thời
phong kiến, nhằm đóng khóa tất cả các cửa
khẩu, không muốn quan hệ (nhất là về kinh tế)
giao lưu với bất cứ nước nào trên thế giới.
Làm cho nền kinh tế bị lạc hậu, không tiếp thu
được tiến bộ khoa học kỹ thuật từ bên ngoài
vào.

 <i>Về quân sự, ngoại giao: lạc hậu, chính</i>

sách đối ngoại có những sai lầm, nhất là viêc
“cấm đạo”, đuổi giáo sĩ phương Tây, đã gây
mâu thuẫn, gay bất lợi cho sự kháng chiến
sau này đó là làm cho khối đại đồn kết dân

- Nơng nghiệp sa sút, đất đai rơi
vào tay bọn địa chủ cường hào.
- Dân lưu tán, mất mùa đói kém
diễn ra liên miên.

- Cơng thương nghiệp đình đốn,
nhà nước độc quyền

- Nhà Nguyễn đã hạn chế sự phát
triển của sản xuất và thương mại.

- Quốc phịng yếu kém, lạc hậu,
thơ sơ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

tộc bị rạn nứt.( GV nói thêm: vấn đề tơn giáo
là vấn đề nhạy cảm; khi giải quyết cần có
thái độ và hành động đúng đắn. Ở đây, nhà
Nguyễn cấm đạo là xuất phát từ ý thức bảo
vệ độc lập dân tộc, thấy được ý đồ xâm lăng
của giặc qua việc truyền nhưng trong biện
pháp thực hiện lại không được thỏa đáng như
tàn sát giáo dân…làm khối đoàn kết dân tộc
vị rạn nứt)

 <i>Về xã hội: mâu thuẫn giữa giai cấp</i>

thống trị với nhân dân – chủ yếu là nông dân
– đã trở nên vô cùng gay gắt và bộc lộ ra
ngoài một cách sâu sắc với hàng loạt cuộc
khởi nghĩa chống triều đình của nông dân
như: Phan Bá Vành ở Nam Định, Lê Duy
Lương ở Ninh Bình, Lê Văn Khơi ở Gia
Định….

GV kết luận: chính sự khủng hoảng, suy

yếu của chế độ phong kiến và chính sách “bế
quan tỏa cảng” của nó cùng với vị trí, điều
kiện tự nhiên thuận lợi đã làm cho Việt Nam
đứng trước nguy cơ bị các nước thực dân
hương Tây xâm lược.

GV dẫn dắt: Vậy thực dân Pháp đã chuẩn
bị xâm lược Việt Nam như thế nào ? Cơ và các
em sẽ cùng nhau tìm hiểu phần 3) chiến sự ở
Đà Nẵng năm 1858

GV phát vấn: <i><b>Pháp đã lấy cớ gì để xâm </b></i>
<i><b>lược Việt Nam?</b></i>

HS suy nghĩ và trả lời

GV nhận xét và kết luận:

+ Pháp lấy cớ triều đình Nguyễn cấm đạo và
tàn sát giáo sĩ phương Tây.

+ Triều đình Huế không nhận quốc thư, làm
nhục quốc thể nước Pháp.

GV u cầu nhóm 1 thuyết trình về đề tài
chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858 (đã chuẩn bị
trước):

b. Đối ngoại

- Chính sách bế quan tỏa cảng bị
cơ lập với thế giới bên ngoài.
- Việc “ Cấm đạo” và đuổi giáo sĩ
phương Tây , tạo kẽ hở cho kẻ thù
lợi dụng.

ð Khối đoàn kết dân tộc mâu

thuẫn và rạn nứt.

<i>2) Thực dân Pháp ráo riết chuẩn</i>
<i>bị xâm lược Việt Nam</i>

(xem SGK)

<i><b>3)</b></i> <i>Chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858</i>
<b>- 1/9/1858 liên quân Pháp – Tây</b>
Ban Nha dàn trận và nổ súng tấn
công Đà Nẵng ( bán đảo Sơn Trà)

ð Mở đầu cho chiến tranh.

<b>- Quân dân ta anh dũng trống trả,</b>
đẩy lùi nhiều cuộc tấn công.

- Với chiến lược “vườn không nhà
trống”, gây cho địch nhiều khó
khăn

<b>- Liên quân Pháp-Tây Ban Nha bị</b>

cầm chân suốt 5 tháng, sa lầy ở
Đà Nẵng.

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

- Tại sao Pháp lại chọn Đà Nẵng làm
mục tiêu tấn công đầu tiên

- Diễn biến

- Kết quả và ý nghĩa

GV chuyển ý: thấy không thể chiếm
được Đà Nẵng, Pháp quyết định đưa quân kéo
vào Gia Định. Vậy thì, cuộc kháng chiến của
nhân dân ta chống Pháp ở Gia Định và các
tỉnh miền Đơng Nam Kì như thế nào? Chúng
ta sẽ hiểu rõ nội dung này qua phần II.

GV u cầu nhóm 2 thuyết trình về đề
tài chiến sự ở Gia Định (đã chuẩn bị trước):

- Tại sao Pháp lại đánh Gia Định chứ
không đánh ra Bắc Kì?

- Diễn biến

- Kết quả và ý nghĩa

Nẵng, Nam Định).

- Âm mưu “ Đánh nhanh thắng

nhanh” của Pháp bị thất bại.

<b>II. Cuộc kháng chiến chống</b>
<b>Pháp ở Gia Định và các tỉnh</b>
<b>miền Đơng Nam Kì ( 1859-1862)</b>

<b>1. Ngun nhân</b>

- Không chiếm được Đà Nẵng,
Pháp đưa quân về Gia Định

- Vì đây là vựa lúa của Việt Nam,
có vị trí chiến lược.

- Giao thơng đường thủy thuận
tiện , làm bàn đạp tấn công
Campuchia.

- Làm chủ lưu vực sông Mê
Kong.

<b>2. Chiến sự và kháng chiến</b>
<b>ở Gia Định</b>

- Ngày 17/2, Pháp nổ sung đánh
thành Gia Định, quân triều đình
tan rã nhanh.

- Các đội dân binh vẫn chiến đấu,
buộc Pháp phải chùn bước.

- Pháp cho phá thành, rút xuống
tàu chiến ð Chuyển từ “ Đánh

nhanh thắng nhanh “ sang “ Chinh
phục từng gói nhỏ”.

- 3/ 1860: Nguyễn Tri Phương
vào Gia Định, với phòng tuyến
Đại đồn Chí Hịa.

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

Sau khi các nhóm đã thuyết trình xong,
GV đưa ra nhận xét và chốt ý bằng bảng thống
kê:

- Triều đình mang nặng tư tưởng
chủ hịa, có sự phân hóa ð lòng

dân li tán.
<b>Mặt</b>

<b>trận</b>

<b>Cuộc xâm lược của</b>
<b>Pháp</b>

<b>Cuộc kháng chiến của nhân</b>
<b>dân ta</b>

<b>Kết quả, ý</b>

<b>nghĩa</b>

<b>Đà </b>
<b>Nẵng </b>
<b>(1858)</b>

_ Ngày 31/8/1858
liên quân Pháp - Tây
Ban Nha dàn trận
trước cửa

_ Ngày 1/9/1858
Pháp tấn công bán
đảo Sơn Trà, mở
đầu cuộc xâm lược
Việt Nam.

_ Triều đình cử Nguyễn Tri
Phương chỉ huy kháng chiến.
_ Quân dân: anh dũng chống
trả quân xâm lược, đẩy lùi
các đợt tấn công của địch,
thực hiện kế sách “vườn
không nhà trống” gây cho
địch nhiều khó khăn.

_ Khí thế kháng chiến sơi sục
trong cả nước.

_ Pháp bị cầm

chân tại Đà Nẵng
từ tháng 8/1858
đến tháng

2/1859, kế hoạch
đánh nhanh
thắng nhanh bị
thất bại.

<b>Gia </b>
<b>Định </b>
<b>(1859 - </b>
<b>1860)</b>

_ Tháng 2/1859
Pháp đánh vào Gia
Định, đến 17/2/1859
Pháp đánh chiếm
thành Gia Định.

_ Nhân dân chủ động kháng
chiến ngay từ đầu: chặn đánh
quấy rối và tiêu diệt địch.

_ Làm thất bại
kế hoạch đánh
nhanh thắng
nhanh của thực
dân Pháp buộc
chúng phải

chuyển sang
chinh phục từng
gói nhỏ.

_ Năm 1860 Pháp
gặp nhiều khó khăn
→ dừng các cuộc
tấn công, lực lượng
địch ở Gia Định rất
mỏng.

_ Triều đình khơng tranh thủ
tấn cơng mà cử Nguyễn Tri
Phương vào Gia Định xây
dựng phòng tuyến Chí Hịa
để chặn giặc.

_ Nhân dân tiếp tục tấn công
địch ở đồn Chợ Rẫy 7/1860,
trong khi triều đình xuất hiện
tư tưởng chủ hịa.

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

<i><b>4) Củng cố kiến thức</b></i>

<i>1.</i> <i>Tại sao Pháp lại chọn Đà Nẵng làm mục tiêu tấn công đầu tiên?</i>

<i>2.</i> <i>Tại sao khi không chiếm được Đà Nẵng, Pháp lại quyết định đánh vào Gia </i>
<i>Định chứ khơng đánh ra Bắc Kì?</i>

<i><b>5)</b></i> <i><b>Dặn dò</b></i>

- Học bài.

- Đọc trước những phần còn lại của bài 19 để chuẩn bị cho tiết học sau.

<b>Nhận xét, đánh giá của GVHD</b>

...
...
...
...
...
...
...
...

<b>Giáo viên hướng dẫn</b> <b> Giáo sinh thực tập</b>

</div>

<!--links-->