GIỐNG BACILLUS GỒM:
-Những VK hình que, xếp thành chuỗi.
-Gram (+)
-Sinh nha bào, sống đk hiếu khí
-Sống hoại sinh (saprophyte): đất nước, khơng khí và thực vật
-Di động và khơng sinh vỏ.

BACILLUS CEREUS  ENTEROTOXIN/ thức ăn.
BACILLUS ANTHRACIS  bệnh điển hình


- Bệnh than (anthrax charbon): bệnh nhiễm trùng cấp tính
chủ yếu động vật ăn cỏ  lây truyền bệnh cho người và các
động vật khác.
- Bệnh loét Siberi – ung độc Siberi.
-Robert Koch phân lập được 1876.
-L.Pastuer: vaccin từ VSV
Tiêm mầm bệnh cho 2 lơ bị, cừu
Lơ 1: đã tiêm vaccin  không bệnh.
Lô 2: không tiêm vaccin  bệnh và chết.

2


I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:
1. Hình thể và kích thước:
-

Hình que dài và to  sắp xếp thành chuỗi dài,
ngắn, đứng riêng lẻ.
Gram (+).

Không lông.
Môi trường thạch thường, ngoại cảnh: sinh nha
bào bầu dục ở giữa thân, không vượt qúa đường
kính của VK.

3


I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:
1. Hình thể và kích thước:
- Sinh vỏ - đóng vai trị độc lực  chống lại

hiện tượng thực bào của cơ thể:
-

Trong cơ thể người, ĐV.
Môi trường giàu albumin

-

-

Dung dịch Hanks.
Huyết thanh bê.
MT thêm Bicarbonate Natri/ đk 5 – 10% CO₂

4


I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

2. Nuôi cấy:
-

Dễ mọc trên các môi trường dinh dưỡng nhân tạo
thông thường  KL thể R
MT lỏng: cặn xốp như bông ở đáy, nước trong,
không tạo ván bề mặt.
Không làm tan máu.
Làm đông huyết tương

Glucos
e

Galactos
e

Maltos
e

Saccharose

Gelati
n

Indol

H₂S

+


+

+

+

Lỏng

-

-/+

5


I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:
3. Sức đề kháng:
-

Thể sinh dưỡng: dễ bị hủy bởi các yếu tố lý hóa.
Thể nha bào: sức đề kháng cao, sống lâu trong đất 15
– 20 năm.
Hóa chất Permanganate Kali 4%: diệt nha bào sau 15
phút.

4. Cấu tạo kháng nguyên:
- Khu trú ở vỏ và thành tế bào, 3 phức hợp KN:
-

KN bề mặt của vỏ: peptides – chịu tác động của

pepsine và tripsine
KN vỏ: protein – polysaccharides  chịu tác động
của tripsine, hyaluronidase và lysozyme.
KN từ thành tế bào: polysaccharides và protein tự
nhiên  chịu tác động của lysozym và tripsine
6


I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:
4. Cấu tạo kháng nguyên:
- TP protein  gây MD
-

PH protein – polysaccharides – nuclein  gây
dị ứng – tăng mẫn cảm muộn.
 Có 2 KN:
 KN vỏ: hapten – polypeptides – polymer của D –
glutamic acid.
 KN thân: polysaccharides, bao gồm:
 Alpha glucosamin, galactose, acetic acid
 Đặc hiệu cao, rất ổn định  chẩn đoán bệnh bằng pư
Ascoli.
7


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:
1. Yếu tố độc lực của B. anthracis:
-

Vỏ VK




-

Bảo vệ Vk trước tác động diệt khuẩn
Gắn lên tế bào bị xâm nhập  cố định tế bào  bị phá
hủy dữ dội

Khả năng sinh độc tố



Kém chịu nhiệt
Gây phù nề da thỏ, chết chuột bạch.

2. Gây bệnh cho động vật:
- Chủ yếu động vật ăn cỏ
- ĐV thí nghiệm nhạy cảm:

Chuột trắng, chuột lang.

8


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:
benh than\videoplayback.FLV

9



II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:
3. Gây bệnh ở người: 3 thể

10


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:
3.1 Thể da:
- Mầm bệnh xâm nhập vào chỗ da bị sướt.
- Toàn thân nhức đầu, mất ngủ, nhiệt độ tăng.
- Tại sang thương:
- Mẫn đỏ, ngứa, nốt phỏng, mụn mủ  vỡ mủ và máu.
- Tế bào bị hủy hoại  vẩy đen : than (anthax)/ nốt mủ

ác tính
- Sau đó, xung quanh nốt lt đen  xuất hiện vài nốt
phỏng mới
 Da phù nề nhưng không đau nhức.

11


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

12


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:


13


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3.2 Thể phổi:
- Hít nha bào  phổi, hạch bạch huyết PQ 
viêm phổi, VMN xuất huyết, NK máu  tử
vong.
- Khó chịu – cảm cúm
- Sau đó bệnh nặng: khó thở, sốc, tụt huyết áp

- Bệnh của thợ làm len: Woolsorter’disease

 Thể phổi khó gặp nhưng tử vong cao trong
vài ngày.

14


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:
3.3 Thể ruột:
- Ít gặp
- Do ăn thịt, uống sữa ĐV bị bệnh
- Sốt, chán ăn
- Buồn nôn – nôn ra máu
- Tổng trạng suy sụp
- Tổn thương ruột già
- Tử vong 2 – 5 ngày


15


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:
3.3 Thể ruột:
- GP tử thi:
- Tất cả các tạng đều sung huyết, phù nề, máu
không đông
- Xuất huyết tương màu đỏ
- Các buồng tim, khoang màng phổi, màng bụng
 máu loãng màu thẩm.
- Não sung huyết, dịch não tủy đục phát hiện rất
nhiều VK.

16


II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

17


III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:
1. Bệnh phẩm:
-

Dịch mủ nốt phỏng …
- Đờm, phân, nước tiểu, DNT, chất nôn
 Cho vào lọ có nút kín – mầm bệnh tối nguy hiểm.


2. Phương pháp hình thể:

- Làm tiêu bản từ bệnh phẩm (DNT, nước tiểu –
quay ly tâm).
- Nhuộm Gram.

18


III CHẨN ĐỐN VI SINH HỌC:

3. Ni cấy phân lập:
- Môi trường thạch thường, thạch máu 37°C sau 24 giờ
 KL thể R xám đậm ở giữa, không làm tan máu.
- Môi trường lỏng: cặn xốp, nước trong không ván.
- KN sinh vỏ:
-

MT dd Hanks và huyết thanh bê.
MT glucose có serum
MT có thêm Bicarbonate de sodium.
MT ni có CO₂

 chọn KL nghi ngờ - nhuộm Gram, soi hình thể.
- Chẩn đoán phức tạp với mầm bệnh ngoại cảnh, vật
phẩm  tạo thành thể lỏng – lọc – ly tâm/ chia đôi
- Một phần đun 70°C trong 20 phút – diệt tạp khuẩn không

sinh nha bào.
- Cả hai phần nuôi cấy như trên.


19


III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

4. Thử nghiệm sinh học:
- Bệnh phẩm/ vật phẩm đã xử lý  SC chuột
trắng/ cobaye: chuột chết sau 24 – 48 giờ
- Mổ chuột, lấy tạng quan sát, tiêu bản nhuộm
 xem hình thể
 nuôi cấy vào các môi trường lỏng và đặc như
trên

20


III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:
5. Làm phản ứng Ascoli:
- Phản ứng kết tủa trong ống nghiệm nhỏ
- Điều kiện nhiệt độ phòng – phát hiện KN thân VK tồn tại ở vật
dụng bằng KHT đặc hiệu đã biết.
6. Làm phản ứng hạt trai:
- Đun chảy thạch – để nguội 50°C chia 3 lọ, đánh dấu 2 lọ khác
nhau.
-

Lọ A: không PNC
Lọ B: 0,5 UI PNC/ml thạch
Lọ C: 0,05 UI PNC/ml thạch


-

Lắc đều từng lọ - đổ lên mỗi phiến kính 2mm – để nguội – cắt
thành những miếng vng 1,5cm.
- Ghép 3 miếng thạch khác nhau trên cùng một phiến kính mới.
Ko PNC

Ko PNC

PNC 0,05 PNC O,5
UI/ml
UI/ml
PNC 0,05 PNC O,5
UI/ml
UI/ml

Cấy VK cần NC
Cấy VK không gây
bệnh làm chứng.
21


III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:
- Tất cả miếng thạch được phủ bằng Lamelle rồi
để vào hộp Petri có bơng thấm nước tạo độ
ẩm, để tủ ấm 37°C trong 3 giờ  xem vật
kính 40x
Bacillus anthracis


VK khơng gây
bệnh làm chứng.

22


III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:
7. Kỹ thuật miễn dịch huỳnh quang:
8. Phản ứng dị ứng trong bệnh than:
- Người bệnh than khỏi – MD tế bào tổ chức.
- Tách dị ứng nguyên anthracin (protein –
polysaccharide - nucleides) từ vỏ VK thuộc giống
Bacillus
- Tiêm ID anthracin người/ đv – tại chỗ xung huyết,
phù nề
- Chẩn đoán:
-

Mới nhiễm bệnh than trong 3 ngày đầu: (+) 50%
½ tuần thứ 2: (+) 90%
Tuần 3 – 6: (+) 100%
Bị bệnh đã 3 năm: (+) 94%
23


III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:
Kỹ thuật tiêm dị ứng nguyên:
- Anthracin từ môi trường lỏng nuôi VK.
- ID 0,05 – 0,1 ml mặt trước trong cẳng tay 2
bên.

- 24 – 48 giờ:
- Người không bệnh/ chưa vaccin  quầng đỏ thâm

nhiễm.
- Người KT chống lại: (-)

24


IV PHỊNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ:
1. Phịng đặc hiệu:
-

Vaccin sống giảm độc lực STI ở Liên Xơ
Anh: vaccin hóa học từ KN protein
Mỹ: vaccin toxoid anataxin – chất lọc vô trùng.

2. Phòng bệnh chung:
-

3.
-

Giáo dục
Phát hiện bệnh sớm gia súc – cách ly
Thực hiện khử tẩy uế
Sấy hấp dụng cụ.

Điều trị:
Chống độc – trung hòa độc tố.

IM globulin chống than.
Kháng sinh.
25