<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>Ngày dạy : 13-14/3/2019</b>
<b>Lớp dạy : 7A1-7A2-7A3</b>
<b>Tuần : 24</b>

<b>Tiết : 46</b>

<b>I. KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN TÂY SƠN</b>
<i><b>1/ Ổn định tổ chức (1’)</b></i>

<i><b>2/ Kiểm tra bài cũ (6’)</b></i>

<i>- Chính quyền phong kiến Đàng Ngồi giữa XVIII ?</i>
<i>- Những cuộc khởi nghĩa lớn ?</i>

<i><b>3/ Dạy nội dung bài mới</b></i>

Giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong kiến Đàng Ngồi suy sụp. Đàng Trong chính quyền họ
Nguyễn cũng suy yếu dần, để thấy được chính quyền Đàng Trong suy yếu như thế nào và sự suy yếu
đó đưa đến hậu quả gì? Chúng ta tìm hiểu bài học ngày hôm nay.

<b>Thời</b>

<b>lượng</b> <b>HOẠT ĐỘNG DẠY CỦA GV</b> <b>HOẠT ĐỘNG HỌC CỦAHS</b> <b>NỘI DUNG VIẾTBẢNG</b>
<i>15’</i>

<i>Hỏi:Biểu hiện nào chứng tỏ </i>
<i>chính quyền họ Nguyễn ở Đàng </i>
<i>Trong đi vào con đường suy yếu</i>
<i>mục nát?</i>

<i>Hỏi: Em có suy nghĩ gì về tình </i>

<i>trạng Đàng Trong từ giữa thế kỉ</i>
<i>XVIII?</i>

- Quan lại quá đông nhưng được
tuyển dụng không phải bằng thi
cử mà lại bằng mua bán bằng
tiền và lễ vật nên đây là những
quan bất tài, vơ dụng khơng
đóng góp được cơng sức thúc
đẩy đất nước phát triển mà còn
làm suy giảm khả năng phát
triển của đất nước.

- Quan lại cường hào kết thành

<i>HS: Đọc bài phần 1: Từ đầu </i>
<i>-> Đua nhau ăn chơi xa xỉ. </i>
- Từ giữa thế kỉ XVIII, chính
quyền họ Nguyễn ở Đàng
Trong suy yếu dần: Bộ máy
chính quyền nặng nề phức tạp,
vì số lượng quan lại tăng quá
mức nhất là quan thu thuế có
nơi trong một xã có 20 xã
trưởng và hàng chục nhân viên
thu thuế (gọi là tướng thần).
Quan lại được tuyển dụng
bằng cách mua quan bán tước
phổ biến.

Trả lời theo SGK

<b>1. Xã hội Đàng Trong </b>
<b>nửa sau thế kỉ XVIII.</b>
<b>a. Tình hình xã hội.</b>
- Giữa XVIII, chính quyền
họ Nguyễn suy yếu. Ở
triều đình, Trương Phúc
Loan nắm hết quyền hành
- Quan lại, cường hào đàn
áp, bóc lột nhân dân, đua
nhau ăn chơi xa xỉ.

- Nông dân bị cướp ruộng
và chịu nhiều thứ thuế,
nỗi oán giận ngày càng
dâng cao.

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

bè cánh, đàn áp, bóc lột nhân
dân thậm tệ: “Một người trưng
thu thì có vài ba người đốc thúc
tra xét phiền nhiễu lại còn xét
hỏi, hành hạ, ẩn lận cố tình tăng
giá, sinh sự”.

- Tuần phủ Quảng Ngãi là
Nguyễn Cư Trịnh nhận xét:
“Mười con dê mà có đến 9 kẻ
chăn”. Quan lại đua nhau ăn
chơi xa xỉ.

- Các gia đình quý tộc, quan lại
cao cấp cũng nhân đó xây dinh
thự la liệt hai bên bờ thượng lưu
sông Phú Xuân và con sông nhỏ
ở phủ Cam, họ đua nhau ăn chơi
xa xỉ nuôi các đội tuồng, chèo,
ca kĩ chuyên phục vụ các cuộc
yến tiệc. Nhân dân ta truyền
nhau câu:

“Ai ơi ngẫm lại mà coi

Bác vàng ca hát tơi địi thằng
dân”

- Trong triều đình Phú Xuân,
Trương Phúc Loan nắm hết
quyền hành, tự xưng “Quốc
phó” khét tiếng tham nhũng.
<i>Hỏi: Đoạn trích khiến cho em </i>
<i>hình dung như thế nào về bọn </i>
<i>quan lại thống trị?</i>

<i>Hỏi: Trước thực trạng quan lại </i>
<i>như vậy, đời sống nông dân </i>
<i>Đàng Trong ra sao?</i>

- Nhân dân bị địa chủ cường
hào lấn chiếm ruộng đất. (Từ

năm 1669 ruộng đất ở vùng
Thuận Quảng phần lớn là ruộng
công) nhưng sau này do tô thuế
phiền phức, nặng nề nhân dân
khơng đóng nổi, nhà chúa buộc
phải cho bán đoạn làm ruộng tư
đến nỗi dân khơng có ruộng mà
làm ăn sinh sống. Cuối thế kỉ

<i>HS: Đọc phần chữ nghiêng 1 </i>
<i>tr120 (GV tr151)</i>

- Quan lại thống trị Đàng
Trong từ quan to đến quan nhỏ
chúng lên làm quan khơng
phải để giúp nước mà chúng ra
sức bóc lột nhân dân để ăn
chơi xa hoa trụy lạc, không hề
quan tâm đến đời sống nhân
dân.

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

XVIII, có tình trạng ruộng cơng
có người đem bán hoặc cầm cố,
bỏ hoang, số còn lại bị bọn nhà
giàu xâm chiếm. Người nghèo
khơng cịn mảnh đất cắm dùi
cho nên người giàu càng giàu,
người nghèo càng nghèo. Phần
lớn ruộng đất nằm trong tay địa
chủ, nông dân nghèo vẫn phải

cày thuê, cuốc mướn hoặc đi
khai hoang ở các vùng xa.
<i>- </i>Ruộng đất bị lấn chiếm hết
nhưng nhân dân phải nộp tô
thuế nặng nề, phiền phức. Theo
Lê Quý Đôn: “Hàng năm có
100 thứ thuế mà trưng thu thì
phiền phức, gian lận, nhân dân
khổ vì nỗi một cổ hai trịng”.
- Thuế thổ sản thì có hàng trăm
ngàn thứ, nhà nước cần gì thì
đặt ra thứ thuế ấy để thu, người
bn bán thì phải đóng các loại
thuế đầu nguồn, thuế tuần ti,
thuế chợ, thuế đị. Nhân dân
miền Nam thì phải nộp đủ các
loại thuế lâm thổ sản như ngà
voi, sừng tê, gỗ, mây, mật ong,
tiền. Dân miền núi Khang Lộc
năm 1774 phải nộp tất cả 994
quan tiền thuế và các lễ vật
khác. Tính ra mỗi đầu người
hàng năm phải nộp 15 – 60
quan tiền. Chính sách bóc lột đó
dẫn đến nạn đói khủng khiếp từ
năm 1769, trong 4 – 5 năm liền
đói kém diễn ra liên miên. Năm
1774, Thuận Hoá bị đói lớn
“Gạo đắt như vàng… xác chết
chồng chất lên nhau”.

<i>Hỏi: Đời sống nơng dân Đàng </i>
<i>Trong có gì khác với nơng dân </i>
<i>Đàng Ngồi?</i>

<i>Hỏi: Sự mục nát của chính </i>
<i>quyền họ Nguyễn dẫn đến hậu </i>
<i>quả gì đối với tầng lớp nơng </i>
<i>dân và các tầng lớp khác?</i>

- Nông dân Đàng Trong sống
cơ cực như nơng dân Đàng
Ngồi vì nhân dân hai miền
đều bị giai cấp phong kiến bóc
lột thậm tệ.

- Cuộc sống người dân ngày
càng cơ cực nỗi bất bình của
các tầng lớp xã hội đối với
chính quyền họ Nguyễn ngày

<b>b. Cuộc khởi nghĩa của </b>
<b>chàng Lía.</b>

- Khởi nghĩa của Lía nổ ra
ở Trng Mây (Bình
Định).

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

<i>15’</i>

GV: Phong trào nông dân Đàng
Trong ở giai đoạn này phát triển
mạnh mẽ, có rất nhiều cuộc
khởi nghĩa nổ ra: Cuộc khởi
nghĩa do một người tên là Lành
cầm đầu nổ ra năm 1695 ở
Quảng Ngãi, cuộc khởi nghĩa
của Lý Văn Quang ở Đông Phố
(Gia Định năm 1747), nổi bật là
cuộc khởi nghĩa của chàng Lía.
<i>Hỏi: Em hiểu biết gì về chàng </i>
<i>Lía?</i>

<i>Hỏi: Qua bài vè lưu truyền ở </i>
<i>Bình Định về “Chàng Lía” em </i>
<i>có suy nghĩ gì?</i>

<i>Hỏi: Cuộc khởi nghĩa bị dập tắt</i>
<i>nhưng có ý nghĩa như thế nào?</i>
- Hình ảnh chàng Lía cịn mãi
trong lịng người dân miền
Trung:

“Chiều chiều én liệng Trng
Mây,

Cảm thương chú Lía bị vây
trong thành”.

“Ai vào Bình Định mà nghe,

Nghe thơ chàng Lía, hát vè
Quảng Nam”.

* GV: Từ thế kỉ XVI - đầu thế
kỉ XVIII, nền kinh tế Đàng
Trong còn phát triển nhưng từ
giữa thế kỉ XVIII, chính quyền
phong kiến chúa Nguyễn suy
yếu, chỉ lo chơi bời hưởng thụ,
không quan tâm đến đời sống
nhân dân, đến sản xuất, sản xuất
đình đốn, đời sống nhân dân đói
khổ, nơng dân đã vùng dậy đấu

càng dâng cao. Khởi nghĩa
chàng Lía đã nổ ra.

- Lía xuất thân trong một gia
đình nghèo khổ là người khí
khái, giỏi võ nghệ. Lía tập hợp
dân nghèo nổi dậy, chọn
Trng Mây (Bình Định) làm
căn cứ. Lấy của nhà giàu chia
cho người nghèo.

<i>HS: Đọc bài vè về “Chàng </i>
<i>Lía”.</i>

- Khởi nghĩa bùng nổ mạnh
mẽ, quyết liệt gây cho địch

những khó khăn, làm cho nhân
dân tin theo, mến phục.

<i>-</i> Cuộc khởi nghĩa của Chàng
Lía bị dập tắt.

- Thể hiện tinh thần đấu tranh
quật cường của nơng dân
chống chính quyền họ
Nguyễn.

<i>- </i>Khởi nghĩa báo trước cơn
bão táp đấu tranh giai cấp sẽ
giáng vào chính quyền phong
kiến nhà Nguyễn.

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

tranh mạnh mẽ.

<i>GV: Cuộc đấu tranh bùng nổ </i>
<i>mạnh mẽ nhất, quyết liệt nhất </i>
<i>giáng những địn mạnh vào </i>
<i>chính quyền vua Lê, chúa </i>
<i>Nguyễn, chúa Trịnh.</i>

<i>Hỏi: Trình bày những hiểu biết </i>
<i>của em về những người lãnh </i>
<i>đạo cuộc khởi nghĩa Tây Sơn?</i>
- Mùa xuân năm 1771, cuộc
khởi nghĩa Tây Sơn do 3 anh
em: Nguyễn Nhạc, Nguyễn

Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo.
- Tổ tiên ba anh em vốn gốc ở
Nghệ An tên là Hồ Phi Khang
bị quân chúa Nguyễn bắt làm tù
binh vào năm 1655 đưa vào Tây
Sơn khai hoang, lập ấp cha là
Hồ Phi Phúc đã thảnh một gia
đình trung nơng khá giả. Hồi
nhỏ ba anh em học thầy giáo
Hiến (một nho sĩ bất bình với
quyền thần Trương Phúc Loan),
trốn vào đây dạy học nhờ đó
được hiểu biết về tình hình triều
đình của chúa Nguyễn. Bản
thân Nguyễn Nhạc cịn là một
người bn trầu hay qua lại
miền Thượng rất quen biết các
già làng người Ba Na, sau đó
giữ chức Biện Lại (nhân viên
thu thuế) tuần Vân Đồn.
Nguyễn Nhạc lấy con gái của
một tù trưởng Ba-na nên ông rất
quen với người Chăm ở vùng
thượng đạo.

<i>Hỏi: Để chuẩn bị khởi nghĩa ba</i>
<i>anh em họ Nguyễn đã chuẩn bị </i>
<i>những gì?</i>

- Nghĩa quân đã xây thành luỹ,

lập kho tàng, luyện nghĩa quân,
nghĩa quân được đồng bào thiểu
số ủng hộ lương thực, voi, ngựa.
<i>- </i>Nguyễn Nhạc khôn khéo nêu
khẩu hiệu: “Đánh đổ quyền thần
Trương Phúc Loan ủng hộ
Hồng tơn Nguyễn Phúc
Dương” nên đã lôi kéo được

Trả lời

- Dựa vào SGK trả lời

<b>bùng nổ.</b>

- Mùa xuân 1771, ba anh
em nhà Tây Sơn là
Nguyễn Nhạc, Nguyễn
Huệ và Nguyễn Lữlên
vùng Tây Sơn thượng đạo
(An Khê – Gia Lai) lập
căn cứ, dựng cờ khởi
nghĩa.

- Nghĩa quân đánh xuống
Tây Sơn hạ đạo (Tây Sơn
– Bình Định) rồi mở rộng
xuống đồng bằng.

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

một bộ phận tầng lớp thống trị

bất bình với phe cánh Trương
Phúc Loan. Một số nhà giàu,
thổ hào (như Huyền Khê,
Nguyễn Thông… bỏ tiền ra
giúp nghĩa quân).

<i>GV: Cho HS thảo luận: Anh em</i>
<i>Tây Sơn khởi nghĩa vì lí do gì?</i>

<i>Hỏi: Nghĩa qn Tây Sơn đã </i>
<i>xây dựng căn cứ như thế nào?</i>
- Ấp Tây Khê quê hương của ba
anh em Nguyễn Nhạc nằm giáp
giữa vùng đất Bình Định với
vùng rừng núi Tây Nguyên (nay
thuộc tỉnh Gia Lai) nối liền hai
miền là sông Côn và đường bộ
đèo An Khê.

- Căn cứ đầu tiên là vùng Tây
Sơn thượng đạo (di tích cịn lại
trên núi ơng Bình, ơng Nhạc
thuộc An Khê - Tỉnh Gia Lai
ngày nay). Đây là cao nguyên
có người Ba-na, người Kinh
chung sống. Nhân dân địa
phương rất nhiệt tình ủng hộ.
- Sau đó nghĩa quân di chuyển
xuống vùng đất thuộc huyện
Tây Sơn tỉnh Bình Định ngày

nay gọi là Tây Sơn hạ đạo, lấy
ấp Tiên Thành làm trung tâm.
-> Khi mở rông địa bàn xuống
vùng đồng bằng nghĩa quân giải
phóng các làng xã, trừng trị
quan lại, nghĩa qn tấn cơng
các đồn giải phóng tù nhân, tịch
thu giấy tờ, sổ sách đem đốt hết,
bãi bỏ các thứ thuế.

<i>Hỏi: Vì sao anh em Nguyễn </i>
<i>Nhạc lại đưa đại bản doanh </i>
<i>xuống Tây Sơn hạ đạo?</i>

<i>Hỏi: Những lực lượng tham gia </i>
<i>cuộc khởi nghĩa?</i>

Thảo luận

- Anh em Tây Sơn khởi nghĩa
vì căm giận sự thống trị tàn ác
của chúa Nguyễn. Khẩu hiệu
của họ được nhân dân khắp
nơi hưởng ứng. (SGV 151).
- Trả lời theo SGK

- Lực lượng lớn mạnh, mở
rộng căn cứ khởi nghĩa.

- Địa vàn gần vùng đồng bằng.

- Đồng bào người Chăm,
người Ba-na.

<i>- </i>Nông dân nghèo, thợ thủ
công, thương nhân kể cả hào
mục ở các địa phương cũng
nổi dậy.

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

<i>Hỏi: Em có nhận xét gì về lực </i>
<i>lượng nghĩa quân Tây Sơn?</i>
<i>Hỏi: Khởi nghĩa Tây Sơn nổ ra </i>
<i>có những thuận lợi gì?</i>

<i>Đọc tr122.</i>

- Lực lượng đơng có trang bị
vũ khí, bênh vực quyền lợi cho
người dân nghèo.

- Địa thế hiểm yếu, rộng.
- Thời cơ: chính quyền chúa
Nguyễn suy yếu, lịng dân căm
giận.

- Khởi nghĩa được sự ủng hộ
rộng rãi của nhân dân.<i> </i>

<i><b> * GV Sơ kết:</b></i> Từ giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong kiến Đàng Trong suy yếu, vua quan tham
nhũng, bóc lột nhân dân vơ độ, làm cho đời sống nhân dân vô cùng khốn khổ, họ đã vùng lên đấu
tranh chống chính quyền ở khắp nơi, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn do ba anh em họ Nguyễn

lãnh đạo.

<i><b>4. Củng cố, luyện tập (6’)</b></i> <i><b> </b></i>

- Đời sống nơng dân Đàng Trong có gì khác với nơng dân Đàng Ngoài?
- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cuộc khởi nghĩa Tây Sơn?

<i><b>5. Hướng dẫn HS tự học ở nhà (2’)</b></i>
- Học thuộc bài.

- Đọc trước phần II: Tây Sơn lật đổ chính quyền họ Nguyễn và đánh tan quân Xiêm
<i>? Thành Quy Nhơn thuộc v</i>ề<i> tay nghĩa qn có ý nghĩa gì?</i>

</div>

<!--links-->