<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>Dinh dưỡng bệnh nhân ung thư đại trực tràng</b>

Phải dùng hậu môn nhân tạo, người bệnh nên giảm thức ăn có mùi như măng, bơng/bắp
cải, tỏi, hành, cá, cà phê, trứng. Tránh nhai kẹo cao su, uống bằng ống hút, thức ăn hoặc
nước uống có chất tạo ngọt.

Ung thư đại trực tràng là một trong 10 ung thư thường gặp nhất. Khối bướu nằm trên
đường tiêu hóa, phát hiện ra thường bướu đã xuất hiện khá lâu nên tình trạng dinh dưỡng
của bệnh nhân bị ảnh hưởng trước khi điều trị.

BS Trần Thị Anh Tường, BV Ung bướu TPHCM, cho biết, tỷ lệ suy dinh dưỡng của
bệnh nhân khi nhập viện khoảng 30-60%. Cũng như mọi bệnh nhân ung thư khác, chỉ
định phẫu thuật ung thư đại trực tràng ln giữ vai trị chính, bác sĩ cắt đoạn ruột có
bướu, hạch vùng di căn và các khối di căn gan nếu có.

Tạo hậu mơn nhân tạo là điều bất đắc dĩ phải làm cho bệnh nhân. Sau phẫu thuật bệnh
nhân có thể phải hóa trị, xạ trị tùy theo giai đoạn bệnh, tùy theo vị trí khối bướu. Hóa trị
hay xạ trị có thể mang ý nghĩa hỗ trợ.

Sau điều trị bệnh nhân có thể khỏi bệnh và khi đó dinh dưỡng đúng cách sẽ giúp giảm
nguy cơ tái phát. Điều trị đôi khi chỉ mang ý nghĩa tạm bợ, chủ yếu giảm triệu chứng gây
khó chịu cho bệnh nhân. Dinh dưỡng lúc này sẽ giúp bệnh nhân cải thiện chất lượng
sống, tránh khỏi suy mòn sớm.

Tổng thời gian điều trị ung thư đại trực tràng mất ít nhất là 6 tháng. Chắc chắn bệnh nhân
sẽ bị suy dinh dưỡng đôi lúc sẽ không hồi phục được nếu không được quan tâm từ ban
đầu. Do vậy, tầm soát, đánh giá và can thiệp dinh dưỡng luôn quan trọng nên được thực
hiện xuyên suốt từ khi khởi bệnh, trong và sau khi điều trị để bệnh nhân có thể tự chăm
sóc dinh dưỡng cho mình một cách tốt nhất.

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

nguy cơ nhiễm khuẩn như rau sống, trái cây ăn cả vỏ, phơ mai có men vi khuẩn... Ảnh:

webmd

<b>Những vấn đề dinh dưỡng liên quan đến phẫu thuật</b>

Phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả nhưng mang đến những biến chứng khơng
mong muốn có ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân. Phẫu thuật càng lớn
ảnh hưởng càng nhiều.

Đôi khi phẫu thuật không thể lấy đi khối bướu, bác sĩ sẽ thông nối ruột hay mở hậu mơn
nhân tạo để phịng ngừa tắc ruột sau này. Chế độ ăn của bệnh nhân mở hậu mơn khơng có
gì đặc biệt nhưng cũng cần lưu ý một số điểm:

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

- Mùi hôi có thể kiểm sốt bởi lọc khí hay chất khử mùi (yaourt có thể giảm tạo mùi) hay
giảm thức ăn tạo mùi như măng, bông/ bắp cải, tỏi, hành, cá, cà phê, trứng.

- Hơi xì ra từ hậu mơn nhân tạo cũng là một phiền phức, nên tránh một số thức ăn sinh
hơi nhiều như bia, bông cải, bắp cải, dưa leo, đậu, tiêu, thức ăn cay. Tránh nhai kẹo cao
su, uống bằng ống hút, thức ăn hoặc uống có chất tạo ngọt.

<b>Những vấn đề dinh dưỡng xảy ra khi hóa trị và xạ trị</b>

Phụ thuộc vào loại thuốc, liều thuốc và số lượng thuốc trong một phác đồ. Tiêu chảy,
viêm niêm mạc là 2 biến chứng thường gặp nhất. Bổ sung Irinotecan trong phác đồ làm
tăng độc tính chủ yếu là tiêu chảy. Có thể khởi phát sớm hay muộn. Đối với bệnh nhân
dùng Oxaciplatin, tránh nước lạnh, hay tiếp xúc môi trường lạnh.

Những biến chứng muộn của xạ trị có thể là viêm đại tràng mãn tính, thủng ruột, chít hẹp
ruột, tắc ruột, dị ruột ra da hay dò vào bàng quang, âm đạo. Biến chứng xạ trị nhiều hay
ít sẽ tùy thuộc độ rộng của trường chiếu, vị trí trường chiếu và liều xạ. Hướng dẫn dinh
dưỡng trong những tình huống này sẽ được hướng dẫn theo từng trường hợp.

<b>Kế hoạch chăm sóc dinh dưỡng</b>

Để có một cơ thể khỏe mạnh theo cả liệu trình điều trị, hạn chế biến chứng và tác dụng
phụ của điều trị đến mức thấp nhất có thể, có một chất lượng sống tốt ngay cả khi bệnh
không trị khỏi và để ngăn ngừa tái phát khi bệnh đã trị khỏi, bệnh nhân phải có một chế
độ dinh dưỡng đầy đủ, đúng cách, và phù hợp với từng giai đoạn điều trị. Những nguyên
tắc cơ bản như sau:

<b>Đảm bảo chế độ ăn đủ năng lượng, đạm, nước và các chất. </b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

Khi điều trị, bệnh nhân sẽ mệt mỏi, chán ăn… nên khó có thể đạt đủ mục tiêu đề ra. Cần
có ý thức và quyết tâm ăn uống, có sự chăm sóc từ người nhà. Nên xem thức ăn là thuốc,
đến giờ là ăn/uống khơng đợi đói hay thèm ăn mới ăn. Chia làm nhiều bữa ăn nhỏ trong
ngày (6-12 cữ), chọn thức ăn giàu năng lượng, đạm.

Dùng thức uống thay cho thức ăn khi quá mệt, tranh thủ ăn uống mọi lúc mọi nơi khi trên
xe di chuyển hay khi chờ khám bệnh. Mua sắm thực phẩm để sẵn trong nhà, mang theo
trong giỏ, để bàn làm việc. Nhờ người khác hơn là tự mình chế biến, phịng ăn thống
mát; có nhiều người ăn chung hay xem tivi khi ăn sẽ giúp người bệnh ăn nhiều hơn.

<b>Lựa chọn thức ăn không làm nặng hơn triệu chứng hiện có</b>

Điều trị ung thư đại trực tràng làm ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa, nên một số thói
quen ăn uống sẽ bị thay đổi. Bệnh nhân sẽ bị tiêu chảy khi uống sữa trong khi trước
không bị, mau đầy bụng, nôn khi ăn một vài loại thức ăn.

Do đó bệnh nhân nên ăn nhiều thứ và ghi lại những thức ăn gây khó chịu để khơng ăn
nữa hoặc sẽ tập ăn lại khi thấy khỏe hơn. Khi có q nhiều thức ăn khơng ăn được nên
trao đổi bác sĩ dinh dưỡng để có hướng dẫn cụ thể hơn.

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

Khi hóa trị một lượng lớn tế bào máu gồm bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu bị suy giảm, do
đó khả năng đề kháng cơ thể với mơi trường bên ngồi cũng yếu theo. Hiện chưa có thức
ăn nào được chứng minh sẽ làm tăng bạch cầu nhưng có một số thực phẩm chức năng
giúp làm tăng tốc độ lưu thông bạch cầu, giúp bổ sung những chất cần cho quá trình tổng
hợp bạch cầu.

Các chất này thường chỉ định cho bệnh nhân suy dinh dưỡng trước mổ, hay có biến
chứng nhiễm trùng hay vết thương không lành sau mổ, bao gồm: Omega 3, kẽm,
Glutamin, Arginin, Vitamin C.

Tuy là thực phẩm chức năng nhưng cũng như thuốc khi sử dụng cần có y lệnh bác sĩ.
Điều cần lưu ý khi bị giảm bạch cầu là tránh ăn thức ăn có nguy cơ nhiễm khuẩn như rau
sống, trái cây ăn cả vỏ, sữa không qua dây chuyền sản xuất, phơ mai có men vi khuẩn,
thức ăn lên men chua, phơi khô, làm mắm, thực phẩm đã chế biến qua ngày.

<b>Vận động thể lực, kiểm sốt cân nặng chuẩn</b>

Ln ln cần ngay cả khi đang điều trị. Tập thể dục cải thiện ngon miệng, giúp mau tiêu
hóa thức ăn, tăng nhu động ruột, giúp tinh thần thư giãn, giúp tăng tạo khối cơ, giúp điều
hịa hệ thống miễn dịch, hơ hấp, tim mạch.

Có thể tập nhiều lần trong ngày, mỗi lần 5-10 phút tùy theo tình hình sức khỏe hiện có.
Khi trong giai đoạn hồi phục, chế độ luyện tập nên được đẩy lên cao với mục đích kiểm
sốt cân năng và ngăn ngừa tái phát, tối thiểu tập 30 phút cường độ vừa, 5 lần một tuần.

<b>Điều trị những triệu chứng có ảnh hưởng dinh dưỡng</b>

Đơi khi những tác dụng phụ hay biến chứng của phẫu thuật, hóa trị, xạ trị có thể kiểm
sốt được bằng thuốc nên bệnh nhân đừng ngần ngại nói với bác sĩ để được cho thuốc và

dùng thuốc. Ví dụ đau, nơn hay buồn nơn, tiêu chảy, táo bón có thề kiểm sốt tốt bằng
thuốc, nếu được kiểm soát tốt việc ăn uống sẽ thuận lợi hơn.

<b>Nuôi ăn tĩnh mạch hay truyền “nước biển”</b>

Đây là cách dinh dưỡng rất được bệnh nhân ưa thích tuy nhiên dinh dưỡng qua đường
tĩnh mạch khơng thể thay thế đường tiêu hóa vì nhiều lý do: tăng biến chứng du khuẩn
huyết, nhiễm trùng, niêm mạc ruột sẽ bị hủy hoại đến mức không hồi phục, hạn chế vận
động, chi phí tốn kém.

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

Theo BS Anh Tường, kết quả điều trị sẽ tốt hơn ở một cơ thể khỏe mạnh. Béo phì cũng là
một nguy cơ của tái phát. Do đó kiểm sốt cân nặng chuẩn (BMI =22) là tối ưu, và thực
hiện một chế độ ăn cân bằng, đủ chất.

</div>

<!--links-->