Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Dàn ý phân tích hình tượng cây xà nu
I. Mở bài
- Giới thiệu một số nét về tác giả: Nguyễn Trung Thành là nhà văn gắn bó với
mảnh đất Tây Ngun, ơng có nhiều tác phẩm viết về con người và mảnh đất
này.
- Rừng xà nu được đánh giá là khúc sử thi của Tây Nguyên thời kì chống Mĩ, tái
hiện con đường đấu tranh của dân làng Xơ Man.
- Bên cạnh hình tượng con người anh dũng, nổi bật là hình tượng cây xà nu.
II. Thân bài
- Đây là hình ảnh trung tâm xuyên suốt tồn bộ tác phẩm, góp phần thể hiện tư
tưởng chủ đề của tác phẩm.
- Gợi màu sắc, không gian núi rừng Tây Nguyên, gắn với cuộc sống sinh hoạt và
những sự kiện trọng đại của dân làng Xô Man:
+ Dân làng Xơ Man lấy gỗ xà nu, khói xà nu nhuộm đen bảng để học chữ, lửa xà
nu chiếu sáng mỗi gian nhà.
+ Đuốc xà nu chiếu sáng cho nhân dân chuẩn bị vũ khí để đồng khởi.
+ Cả rừng xà nu ưỡn thân mình để bao bọc, bảo vệ buôn làng khỏi những trận
bom của địch, hàng vạn cây, khơng có cây nào là khơng thương tích.
- Hình tượng cây xà nu mang vẻ đẹp tương ứng, song hành với các thế hệ cách
mạng tiếp nối của dân làng Xô Man.
+ Những cây cổ thụ đại diện cho lớp người già như cụ Mết: chúng không thể bị
quật ngã bởi gió bão, như cụ Mết chính là chỗ dựa tinh thần cho cả buôn làng.
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

+ Những cây xà nu trưởng thành như Tnú, Mai, Dít: vết thương bom đạn mau
lành như trên thân thể cường tráng (hình ảnh lưng Tnú bị chém ngang dọc

nhưng cũng lành lại thành sẹo rất nhanh).
+ Những cây xà nu mới mọc tượng trưng cho hình ảnh thiếu niên như bé Heng:
“cây xà nu mới mọc lên khỏi mặt đất đã nhọn như mũi tên, mũi lê”, như bé
Heng tuy còn nhỏ đã dũng cảm bước tiếp cha anh.
- Nhận xét: thế hệ này ngã xuống đã có thế hệ khác đứng lên đấu tranh giành tự
do “bên cạnh một cây xà nu ngã gục đã có 4,5 cây con mọc lên”.
- Những nỗi đau cây xà nu phải chịu cũng mà con người nơi đây phải trải qua:
“có những cây bị chặt ngang mình ... ở chỗ vết thương nhựa ứa ra rồi dần bầm
lại rồi đặc quyện thành từng cục máu lớn ...”:
+ Như hình ảnh anh Xút, bà Nhan bị chặt đầu treo lên cây vả
+ Mai và đứa con bị tra tấn bằng gậy sắt đến chết
+ Hình ảnh 10 đầu ngón tay Tnú bị đốt bằng nhựa xà nu đến mức chỉ còn 2 đốt.
- Là kiểu ẩn dụ độc đáo về sức sống bất diệt, tinh thần bất khuất, sức mạnh vùng
dậy của dân làng Xô Man trong phong trào đấu tranh vũ trang.
+ Cả ngọn đồi xà nu hàng trăm cây gắn bó với nhau như cộng đồng người Tây
Nguyên đoàn kết đánh giặc.
+ Cả cánh rừng bạt ngàn không bao giờ sẽ bị khuất phục: “cây mẹ ngã xuống,
cây con mọc lên, đố nó giết hết cánh rừng này”.
+ Cây xà nu sinh sôi nảy nở, ham ánh sáng mặt trời như người Tây Nguyên chân
chất khao khát tự do.

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

- Kết cấu đầu cuối tương ứng: ở đầu và kết thúc câu chuyện đều là hình ảnh
rừng xà nu bạt ngàn, tạo ra khơng gian sử thi cho tác phẩm.
III. Kết bài
- Cảm nhận hình tượng cây xà nu.

- Khái quát giá trị nghệ thuật: ngịi bút giàu chất sử thi, ngơn ngữ giản dị, đậm
chất Tây Nguyên, âm hưởng trang trọng, ...
- Khái quát giá trị nội dung: Rừng xà nu là một khúc sử thi văn xuôi hiện đại tái
hiện vẻ đẹp tráng lệ, hào hùng của núi rừng, con người và truyền thống văn hóa
Tây Ngun.
Phân tích hình tượng cây xà nu ngắn gọn
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 1
Ngay từ tác phẩm đầu tay “Đất nước đứng lên”, Nguyên Ngọc đã cho thấy ơng
ln có khuynh hướng vươn đến những vấn đề có ý nghĩa lớn lao với cộng đồng,
dân tộc. Ở truyện “Rừng xà nu” cũng vậy. Tác giả đã nghiền ngẫm, lý giải, cắt
nghĩa bằng hình tượng nghệ thuật về con đường mà dân tộc ta phải đi trong hồn
cảnh giặc đã cầm vũ khí uy hiếp, hủy hoại gia đình, quê hương. Đặc biệt, hình
tượng rừng xà nu trong truyện được xây dựng vô cùng đặc sắc, trở thành một
trong những biểu tượng tiêu biểu nhất trong cả tác phẩm nói riêng và các tác
phẩm viết về Tây Nguyên thời chống Mỹ nói chung. “Rừng xà nu” là truyện
ngắn ra đời vào mùa hè năm 1965 khi đế quốc Mỹ bắt đầu cuộc chiến tranh cục
bộ. Tác phẩm được in trong tập “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”.
Bối cảnh của thiên truyện là mảnh đất Tây Nguyên với những con người anh
hùng, kiên trung, bất khuất.

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Không phải ngẫu nhiên mà nhà văn lại chọn cây xà nu, rừng xà nu làm hình
tượng xuyên suốt từ đầu đến cuối tác phẩm. Trước hết, vì đây là lồi cây phổ
biến ở vùng đất Tây Nguyên, là biểu tượng của thiên nhiên Tây Ngun hùng vĩ.
Nguyễn Trung Thành đã từng nói về lồi cây này bằng những lời đắm say,
ngưỡng mộ: “Tôi yêu say mê cây xà nu, ấy là một cây hùng vĩ và cao thượng,

man dại và trong sạch. Mỗi cây cao vút, vạm vỡ ứa nhựa,...”. Bằng việc mở đầu
và kết thúc bằng hình ảnh cây xà nu, rừng xà nu, tác giả đã gợi lên một bức
tranh thiên nhiên hoang dại, nguyên sơ, giàu sức sống. Mặc khác, trong tác
phẩm, nhà văn cịn gần hai mươi lần nói đến “rừng xà nu”, “cây xà nu”, “nhựa
xà nu”, “lửa xà nu”, “đuốc xà nu”… điều này cho thấy hình tượng cây xà nu
chính là mạch nguồn xuyên suốt cả tác phẩm.
“Ít có loại cây ham ánh sáng mặt trời như thế. Nó phóng lên rất nhanh để tiếp
lấy ánh nắng, thứ ánh nắng trong rừng rọi từ trên cao xuống từng luồng lớn
thẳng tắp, lóng lánh vơ số hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra, thơm mỡ màng.
Đứng trên đồi xà nu ấy trông ra xa, đến hết tầm mắt cũng khơng thấy gì khác
ngồi những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời.” Đây là những dòng tả cảnh hiếm
có, được làm nên bởi một ngịi bút tài hoa giỏi về dựng cảnh, vẽ hình. Những
câu văn như thế khơng chỉ góp phần đem lại cho tác phẩm một thứ hương vị
riêng biệt của Tây Nguyên mà còn có khả năng lơi cuốn người đọc vào bức
tranh thiên nhiên chân thực, hùng vĩ của núi rừng giống như được tận mắt chứng
kiến và cảm nhận. Cây xà nu gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt của người
dân Tây Nguyên, thấm vào nếp nghĩ, cảm xúc và trở thành lá chắn để bảo vệ
làng Xô Man trước đạn pháo quân thù.
“Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn. Cả rừng xà
nu hàng vạn cây khơng có cây nào khơng bị thương. Có những cây bị chặt đứt
ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận bão. Ở chỗ vết thương, nhựa ứa ra,
tràn trề, thơm ngào ngạt, long lanh nắng gay gắt, rồi dần dần bầm lại, đen và đặc
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

quện thành từng cục máu lớn.” Cánh rừng xà nu trong đoạn văn được miêu tả là
một cánh rừng “trong tầm đại bác”, ngày nào cũng bị bắn hai lần. Như vậy, ngay
trong câu đầu tiên của tác phẩm, Nguyên Ngọc đã dựng nên một sự sống trong

tư thế đối mặt với cái chết, một sự sinh tồn đang đứng trước mối đe dọa của sự
diệt vong. Cây xà nu, rừng xà nu trong tác phẩm vì thế cịn là biểu tượng cho
đau thương chứ khơng chỉ là hiện thân của vẻ đẹp. Thương tích mà rừng xà nu
phải gánh chịu do đại bác của kẻ thù cũng tượng trưng cho những mất mát, đau
thương mà dân làng Xô man và đồng bào Tây Nguyên phải chịu đựng trong
chiến tranh.
Tuy nhiên, cảm hứng chủ yếu của những trang viết về cánh rừng xà nu ấy vẫn
không phải là cảm hứng thương đau. Tác giả muốn cái cuối cùng cịn lại trong
tâm trí người đọc về rừng xà nu là ấn tượng về một rừng cây mà dù đại bác có
khơng ngừng bắn phá vẫn kiên cường sống và hướng về ánh sáng. Cây xà nu
trong truyện ngắn có vẻ đẹp và sức sống vơ cùng mãnh liệt. “Cạnh một cây xà
nu mới ngã gục, đã có bốn năm cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi
tên lao thẳng lên bầu trời. Cũng ít có loại cây ham ánh sáng mặt trời như thế. Nó
phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh nắng, thứ ánh nắng trong rừng rọi từ trên cao
xuống từng luồng lớn thẳng tắp, lóng lánh vơ số hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra,
thơm mỡ màng.”
Sức sống mãnh liệt của lớp lớp cây xà nu cũng chính là sức sống dẻo dai, kiên
cường của biết bao thế hệ dân làng Xơ Man thời chiến. Họ có thể hi sinh như
anh Xút, bà Nhan, như Mai, có thể chịu nhiều tổn thương như Tnú nhưng cuối
cùng, họ vẫn nối nhau đứng lên cầm vũ khí chống lại kẻ thù, hướng về mục tiêu
bảo về buôn làng, đất nước, quê hương. Xà nu có cây già, cây trẻ, cây non thì
người làng Xơ Man cũng có ba thế hệ: thế hệ cụ Mết, thế hệ Tnú, Mai và thế hệ
của bé Heng. Ba thế hệ với ba vẻ đẹp khác nhau nhưng đều mang một nét chung:
vẻ đẹp của khát vọng tự do và ý chí kiên cường, bất khuất.
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Có thể nói, hình tượng cây xà nu trong tác phẩm là một sáng tạo độc đáo của

nhà văn Nguyễn Trung Thành. Nó nổi bật, xuyên suốt tác phẩm, vừa mang ý
nghĩa tả thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng. Hình tượng cây xà nu cho thấy tác
phẩm của Nguyên Ngọc thiết tha hướng về sự sống. Miêu tả về những tổn
thương mà cây xà nu nói riêng, cộng đồng người Tây Nguyên nói chung phải
chịu đựng chẳng qua chỉ để bày tỏ lòng khẩm phục và ca ngợi sức sống nồng
nàn, bất khuất, bất diệt. Đấy là điều làm nên chất nhân văn sâu đậm trong thiên
truyện ngắn.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 2
Tây Nguyên - mảnh đất hùng vĩ và thơ mộng, với những con người nồng hậu
yêu thương mà kiên cường bất khuất, từ lâu đã là nguồn cảm hứng cho biết bao
văn nhân nghệ sĩ. Mỗi người đều tìm thấy ở mảnh đất này một biểu tượng đẹp
cho tâm hồn cất cánh, ngịi bút thăng hoa. Ngọc Anh có Bóng cây Kơ nia như
nỗi lòng thổn thức thiết tha của tình u thủy chung son sắt, Thu Bồn có Bài ca
chim Chơ-rao, ngân vang khúc hát trong trẻo nồng đượm tình người chiến
thắng... Cịn Nguyễn Trung Thành lại đem đến cho ta hình tượng những Rừng
xà nu nối tiếp chạy đến chân trời như sức sống bền và bất diệt của nhân dân Tây
Nguyên trong công cuộc chống Mĩ cứu nước
Đọc Rừng xà nu, không chỉ những nhân vật như cụ Mết, Tnú, Dít, Mai tạo nên
ấn tượng sâu sắc trong chúng ta, mà còn là cây xà nu - một hình đặc sắc bao
trùm tồn bộ thiên truyện ngắn này. Chính hình tượng cây xà nu tạo nên vẻ đẹp
hùng tráng, chất sử thi lãng mạn cho câu chuyện về làng Xơ Man bất khuất, kiên
cường. Đó là hình tượng hàm chứa nhiều ý nghĩa tượng trưng. Qua hình tượng
này, người đọc có thể thấy rõ sức sống kiên cường, sức sống mãnh liệt của con
người Tây Nguyên nói riêng, của con người Việt nói chung trong những ngày
đánh Mĩ. Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Trung Thành lại miêu tả thật cụ
thể, thật chi tiết rừng xà nu bằng một thứ ngôn ngữ giàu chất thơ, bằng những
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu


“lời có cánh” với một cảm xúc say mê mãnh liệt như đã thấy trong tác phẩm.
Gần hai mươi lần nhà văn đã viết về xà nu, dường như cây xà nu tham dự vào tất
cả những sinh hoạt, những tâm tình, những buồn vui của con người Tây Nguyên
trong cuộc chiến đấu anh dũng của họ.
Cả một câu chuyện dài, đau thương, bất khuất như một bản anh hùng ca về cuộc
đời Tnú, cuộc đời dân làng Xơ Man được kể trên nền chính của hình tượng cây
xà nu. Cây xà nu, rừng xà nu như những con người, những tâm hồn, vừa là nhân
chứng, vừa tham gia vào bản anh hùng ca, cũng vừa chịu đựng mọi gian nan, vất
vả, đau thương do tội ác của kẻ thù, nhưng bất chấp tất cả, rừng xà nu vẫn vươn
mình cường tráng, vẫn tồn tại bất chấp mọi đau thương: nó tượng trưng cho khát
vọng tự do, khát vọng giải phóng, cho phẩm chất anh hùng và sức sống mãnh
liệt của dân làng Xô Man, của nhân dân Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến
chống Mĩ.
Hình tượng cây xà nu hiện lên trong tác phẩm đầy chất thơ hùng tráng. Mở đầu
và kết thúc câu chuyện là hình ảnh “hàng vạn cây xà nu” “sinh sơi nảy
nở”,“rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn của mình ra, che chở cho làng”... “đến hết
tầm mắt cùng không thấy gì khác ngồi những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời".
Rừng xà nu là biểu tượng cho con người. Cây được miêu tả như con người trong
sự ứng chiếu với con người, gợi ra những biểu tượng về đời sống, số phận và
phẩm cách của con người - các thế hệ dân làng Xô Man đánh Mĩ.
Cây xà nu ham ánh sáng và khí trời, “nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh
nắng”, cũng như Tnú, như dân làng Xô Man yêu tự do. Rừng xà nu cũng như
làng Xô Man, chịu nhiều đau thương bởi sự tàn ác của giặc: “Cả rừng xà nu
hàng vạn cây không có cây nào khơng bị thương. Có những cây bị chặt đúng
ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận bão. Ở chỗ vết thương, nhựa ứa ra,
tràn trề, thơm ngào ngạt, long lanh nắng hè gay gắt, rồi dần dần bầm lại, đen và
đặc quyện thành từng cục máu lớn”. Nhưng xà nu có sức sống thật mãnh liệt,
Tổng hợp: Download.vn



Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

khơng gì tàn phá nổi: “Cạnh một cây xà nu mới ngã gục, đã có bốn năm cây con
mọc lên, ngọn cây xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao thẳng trên bầu trời”, cũng
như các thế hệ làng Xô Man, lớp này tiếp lớp khác đứng lên. Anh Quyết hi sinh
thì có Tnú, Mai: Mai ngã xuống giữa tuổi tràn đầy sức sống, thì Dít lớn lên rất
nhanh đến khơng ngờ, trở thành bí thư chi bộ, chính trị viên xã đội: rồi những bé
Heng, thế hệ tiếp theo của Dít cũng đang lớn lên, tiếp tục cuộc chiến đấu. Đồng
thời, ngược lại, nhiều chỗ miêu tả con người, nhà văn đã so sánh với cây xà nu.
Cụ Mết thì “ngực căng như một cây xà nu lớn”, vết thương trên lưng Tnú do
giặc tra tấn thì “ứa ra một giọt máu đậm, từ sáng đến chiều thì đặc quyện lại, tím
thâm như nhựa xà nu”. Thủ pháp ấy trong miêu tả tạo nên một sự hòa nhập,
tương ứng giữa con người và thiên nhiên trong một chất thơ hào hùng, tráng lệ.
Nhà văn đã ví cụ Mết “như một cây xà nu lớn” bởi cụ là người hơn ai hết hiểu
sự gắn bó của cây xà nu và mảnh đất đang sống, hiểu được sức mạnh tiềm tàng
bất khuất của rừng cây cũng như dân làng Xơ Man: “Khơng có cây gì mạnh
bằng cây xà nu đất ta. Cây mẹ ngã, cây con mọc lên. Đố nó giết hết rừng xà nu
này!...”.
Cây xà nu gắn bó với con người và cuộc sống dân làng. Xà nu khơng chỉ có mặt
trong đoạn mở đầu và kết thúc, nó cịn hiện diện trong suốt câu chuyện về Tnú
và làng Xơ Man của anh. Xà nu có mặt trong đời sống hằng ngày như đã tự ngàn
đời nay của dân làng: Ngọn lửa xà nu trong mối bếp; đống lửa ở nhà rông tập
hợp cả dân làng, ngọn đuốc xà nu cháy sáng soi những đoạn rừng đêm; khói xà
nu hun tấm bảng đen cho anh Quyết đạt Tnú và Mai học chữ..; xà nu cũng tham
dự vào những sự kiện quan trọng của cuộc sống chống Mĩ: ngọn đuốc xà nu
cháy sáng trong tay cụ Mết và tất cả dân làng vào rừng lấy dao, mác, dụ, rựa đã
giấu kĩ, chuẩn bị cho cuộc nổi dậy, và đêm đêm làng Xô Man thức, dưới ánh
đuốc xà nu, mài vũ khí; giặc đốt hai bàn tay Tnú bằng giẻ tẩm nhựa xà nu...;
cũng ngọn lửa từ các đuốc xà nu soi sáng rực cái đêm cả làng nổi dậy, soi rõ xác

mười tên lính giặc bị giết ngổn ngang quanh đống lửa lớn giữa sân làng...
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Cây xà nu còn là người chứng kiến sự giác ngộ, sự hi sinh thầm lặng, lịng dũng
cảm, ý chí quật cường của dân làng Xô Man: “Đứng trên đồi xà nu gần con
nước lớn. Suốt đêm nghe cả rừng Xô Man ào ào rung động. Và lửa cháy khắp
rừng.”. Ánh lửa xà nu soi sáng lời căn dặn của anh Quyết: “Người còn sống phải
chuyển đáo, mác, dụ. rựa, tên, ná... Sẽ có ngày dùng tới”. Lửa xà nu thử thách ý
chí cũng như lịng can đảm của Tnú: “khơng có gì đượm bằng nhựa xà nu..
Mười đầu ngón tay đã thành mười ngọn đuốc... Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi.. ”.
Căm thù trong anh cháy giần giật như nhựa xà nu bén nhạy để “bàn tay hận thù”
thành “bàn tay trả thù” bóp chết tên ác ơn dưới ngách hầm.
Câu chuyện cụ Mết kể phảng phất phong vị anh hùng ca. Đêm kể chuyện dưới
ánh lửa xà nu chắc cũng giống như đêm già làng thường kể về các bài: anh hùng
ca truyền thông của Tây Nguyên. Giọng điệu sử thi của Rừng xà nu bắt nguồn từ
đó. Cây xà nu gắn với quá khứ, hiện tại anh hùng, gắn bó với mọi sinh hoạt,
phong tục và đời sống văn hóa của dân tộc Tây Nguyên, khiến cho câu chuyện
làng Xô Man đánh Mĩ lung linh sắc màu huyền thoại như Đam San, Xinh Nhã
thuở nào...
Có thể nói hình tượng xà nu là mơ típ chủ đạo của tác phẩm. Xà nu trở thành
biểu tượng cho cuộc sống và phẩm chất của dân làng Xơ Man. Đó là một sáng
tạo nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Trung Thành. Nhà văn đã lựa chọn hình ảnh
cây xà nu và đem lại cho nó những ý nghĩa mới, những vẻ đẹp mới để dựng lên
bức tranh sử thi chống Mĩ của những con người kiên cường bất khuất nơi núi
rừng hùng vĩ Tây Nguyên.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 3
“Rừng xà nu” là truyện ngắn của Nguyễn Trung Thành , tiêu biểu cho khuynh

hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn của văn học Việt Nam thời kì 1945-1975.

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Chủ đề của tác phẩm được bộc lộ sâu sắc do ý nghĩa khái quát và giàu chất lãng
mạn, tạo hình của hình tượng cây xà nu.
Đi suốt chiều dài tác phẩm, xà nu là hình tượng bao trùm là mạch sống mạch
hồn của tác phẩm. Khi cầm bút sáng tác thiên truyện này, hình ảnh đầu tiên hiện
về trong tâm trí ơng là cây xà nu, những cánh rừng xà nu. Hình tượng thiên
nhiên ấy đã trở thành chủ âm của tác phẩm, nó chiếm giữ những vị trí quan
trọng nhất của truyện ngắn : nhan đề, mở đầu và kết thúc. Hình ảnh cây xà nu
còn trở đi trở lại nhiều lần tạo nên không gian đặc trưng của núi rừng Tây
Nguyên.
Cây xà nu gắn bó mật thiết với cuộc sống con người Tây Nguyên. Cây xà nu
hiện lên trong tác phẩm là một loài cây đặc thù, tiêu biểu cho vùng đất Tây
Nguyên. Qua hình tượng cây xà nu, nhà văn đã tạo dựng được hình ảnh hùng vĩ
và hoang dã mang đậm màu sắc Tây Nguyên cho câu truyện. Cây xà nu ln
gắn bó gần gũi với đời sống của dân làng Xơ man, có mặt trong đời sống hàng
ngày của dân làng. Lửa xà nu cháy giần giật trong mỗi bếp, trong đống lửa của
nhà ưng tập hợp dân làng, khói xà nu xơng bảng nứa để Tnú và Mai học chữ.
Khi Tnú trở về đơn vị, cụ Mết và Dít đưa anh ra đến rừng xà nu cạnh con nước
lớn. Cây xà nu còn tham gia vào những sự kiện trọng đại của dân làng: ngọn
đuốc xà nu dẫn đường cho cụ Mết và dân làng vào rừng lấy giáo, mác, dụ, rựa
đã giấu kĩ chuẩn bị nổi dậy. Mười ngón tay Tnú bị đốt vì giẻ tẩm nhựa xà nu, và
chính vì cảnh tượng đau thương ấy dân làng đã nổi dậy để “ đống lửa xà nu lớn
giữa nhà” soi rõ “xác mười tên lính giặc nằm ngổn ngang”. Cây xà nu cũng đã
thấm sâu vào nếp cảm, nếp nghĩ của người Tây Nguyên. Tnú cảm nhận về cụ

Mết “ ngực cụ căng như cây xà nu lớn”. Trong câu chuyện về Tnú, cụ Mết cũng
nói về cây xà nu với tất cả tình cảm yêu thương, gần gũi xen lẫn tự hào: “khơng
có gì mạnh bằng cây xà nu nước ta”, cây xà nu đã trở thành máu thịt trong đời
sống vật chất và tinh thần của con người Tây Nguyên.
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Cây xà nu tượng trưng cho số phận và phẩm chất con người Tây Nguyên trong
chiến tranh cách mạng. Ta có thể thấy ý đồ nghệ thuật này khi tác giả miêu tả
song hành hai hình tượng cây xà nu và những con người Tây Nguyên . Thứ nhất,
thương tích của rừng xà nu do đại bác của giặc gây ra tượng trưng cho những
mất mát đau thương vô bờ mà người dân Tây Nguyên phải chịu đựng. Nếu rừng
xà nu hàng vạn cây không cây nào khơng bị thương thì con người Tây Ngun
cũng vậy. Những cây xà nu non bị đại bác chặt đứt làm đơi thì tượng trưng cho
những đứa con của Tnú và Mai. Còn những cây xà nu trưởng thành đại bác
khơng giết nổi chúng thì cũng giống như Tnú và Dít, những con người trưởng
thành từ những đau thương mất mát của chiến tranh.
Thứ hai, cây xà nu có đặc tính ham ánh sáng, đặc tính ấy tượng trưng cho niềm
khát khao tự do của người dân Tây Nguyên. Nguyễn Trung Thành viết “ít có
lồi cây nào ham ánh sáng mặt trời đến thế…” Con người Tây Nguyên cũng vậy
luôn khao khát tự do, mặc dù bọn giặc đã giết bà Nhan, anh Xút và cả anh cán
bộ Quyết nhưng Tnú và Mai vẫn kiên trì ni giấu cán bộ. Thứ ba, khả năng
sinh sôi mãnh liệt của cây xà nu và sự rộng lớn của rừng xà nu giúp ta gợi liên
tưởng đến sự tiếp nối của nhiều thế hệ người Tây Nguyên. Nguyễn Trung Thành
viết “Trong rừng ít có loại cây nào sinh sơi nảy nở khỏe như vậy , cạnh một cây
xà nu mới ngã đã có bốn, năm cây con mọc lên xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao
thẳng lên bầu trời. Làng Xô man cũng có những thế hệ tiếp nối như vậy: cụ Mết
là cây xà nu lớn. Tnú, Mai và Dít là những cây xà nu trưởng thành và bé Heng là

cây xà nu con rắn rỏi. Thứ Tư, sự tồn tại của rừng xà nu qua những hành động
hủy diệt của kẻ thù tượng trưng cho sức sống bất diệt và khả năng vươn lên
mạnh mẽ của con người Tây Nguyên trong chiến đấu.
Những cây xà nu trưởng thành nhanh chóng liền vết thương, vượt lên cao hơn
đầu người thay thế cho những cây xà nu đã ngã. Vì thế bon hủy diệt không thể

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

nào hủy diệt được rừng xà nu. Người Tây Nguyên cũng vậy, các thế hệ thay
nhau che chắn bảo vệ cho cách mạng.
Hình tượng rừng xà nu có quan hệ mật thiết với hình tượng nhân vật Tnú. Hai
hình tượng này khơng tách rời nhau mà gắn bó khăng khít với nhau. Rừng xà nu
sẽ không thể trải mãi tới chân trời trong màu xanh bất diệt khi con người chưa
thấm thía bài học “chúng nó đã cầm súng mình phải cầm giáo”.
Tác giả đã kết hợp miêu tả bao quát lẫn cụ thể, phối hợp cảm nhận của nhiều
giác quan khi miêu tả cây xà nu tạo nên hình ảnh cây xà nu đầy sức lực, tràn trề
sức sống. Tác giả luôn miêu tả hình tượng cây xà nu với con người, các hình
thức nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng đều được vận dụng nhằm thể hiện sống động
vẻ hùng vĩ của thiên nhiên và gợi ra những liên tưởng về con người. Nhờ thế
những đoạn văn miêu tả rừng xà nu giống như một bài thơ trữ tình với giọng văn
đầy biểu cảm.
Hình tượng cây xà nu là hình tượng xuyên suốt suốt tác phẩm tượng trưng cho
vẻ đẹp hào hùng đầy sức sống của thiên nhiên và con người Tây Nguyên. Qua
đó chất thơ và chất sử thi hòa làm một thể hiện rõ phong cách văn xuôi Nguyễn
Trung Thành: vừa say mê, vừa trầm tư, vừa giỏi tạo hình vừa giàu tính khái qt.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 4
Nguyễn Trung Thành là nhà văn của Tây Nguyên, ông viết rất hay, sâu sắc và

chân thực về con người và mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ. Truyện ngắn “Rừng
xà nu” là tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn TRung Thành khi ca ngợi về Tây
Nguyên đậm chất sử thi. Đặc biệt tác giả đã xây dựng thành cơng hình tượng
cây xà nu mang đậm bản chất, chí khí cho con người sống trên mảnh đất này.
Xuyên suốt tác phẩm “Rừng xà nu” là hình ảnh cây xà nu, có thể xem đây là
hình tượng trung tâm, làm nền và cũng là nguồn cảm hứng bất tận để tác giả có
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

thể miêu tả thành công từng nhân vật. Xà nu là loài cây phổ biến ở núi rừng Tây
Nguyên, dẻo dai, kiên cường và bất khuất. Nhắc đến rừng xà nu, người ta sẽ liên
tưởng đến những con người Tây Nguyên bất khuất, không chịu đầu hàng, ln
hướng về phía trước để bảo vệ độc lập.
Hình ảnh cây xà nu được tác giả lấy để đặt tên cho nhan đề, mở đầu câu chuyện
và kết thúc cũng là hình ảnh xà nu bạt ngàn. Khơng phải ngẫu nhiên mà tác giả
lại lấy hình tượng này, đó hẳn là dụng ý của chính tác giả. Vừa thể hiện sự hùng
vĩ của thiên nhiên Tây Nguyên, vừa khẳng định ý chí quật cường của con người
mảnh đất Tây Nguyên.
Trước hết, cây xà nu chính là một biểu tượng của núi rừng Tây Nguyên, gắn liền
với cuộc sống của Tây Nguyên. Cây xà nu gắn liền với đời sống của dân làng
Xô man, sự trưởng thành của từng thế hệ người Tây Nguyên đều gắn liền với
hình ảnh cao quý này. Đó là Tnú, chị Mai, cụ Mết, bé Heng. Những con người
đó, để bảo vệ lây dân làng, bảo vệ Tây Nguyên đã phải đánh đổi và hi sinh rất
nhiều. Xà nu là loại cây mọc thẳng, vươn ra ánh sáng, cũng giống như con người
Tây Nguyên vẫn ln hướng về phía trước, dù là khó khăn, thử thách như thế
nào. Dường như xà nu chính là linh hồn của Tây Nguyên, nó ăn sâu vào tiềm
thức của mỗi người.
Khơng những thế cây xà nu cịn tham gia đánh dấu nhiều sự kiện lịch sử của dân

làng Xô man. Ngọn đuốc xà nu dẫn đường cho dân làng tây nguyên, mười ngón
tay của Tnú bị đốt cũng được tẩm nhựa của xà nu. Cây xà nu ăn sâu vào trong
tâm niệm của mỗi con người, biểu tượng cho tinh thần và ý chí quật cường của
người Tây Nguyên. Cây xà nu vẫn được nhắc đi nhắc lại trong mỗi câu chuyện
“khơng có gì mạnh bằng cây xà nu”, mặc dù bị thiêu rụi bao nhiêu thì cây xà nu
vẫn kiên cường vượt qua bão giông.

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Xà nu là hình ảnh ẩn dụ cho con người Tây Nguyên. Hình ảnh cả rừng xà nu bị
nã đạn, chat rụi cũng giống như hình ảnh dân làng Xơ man bị áp bức, bóc lột
đến tàn bạo. Sự mất mát, đau thương cứ chồng chất khiến cho lầm than cứ nối
tiếp, không chịu nguôi. Mặc dù bị đạn phá hủy nhưng cây xà nu vẫn kiên cường,
chịu đựng; giống như hình ảnh Mai, Tnú mặc dù bị tra tấn nhưng bằng sức sống
bền bỉ vẫn có thể gắng gượng và chiến đấu đến cùng.
Xà nu và những người dân Tây Nguyên dường như có mối giao hịa với nhau,
gắn bó khăng khít khơng rời. Đây cũng chính là dụng ý của tác giả khi xây dựng
hình tượng có sức nặng như thế này.
Con người Tây Ngun có khát vọng hịa bình, muốn cuộc sống ấm no hạnh
phúc. Tác giả đã gửi gắm khát khao ấy qua hình tượng xà nu bạt ngàn, trải dài
đến vô tận.
Xà nu là loại cây sinh trưởng tốt, sức bền bỉ, dẻo dai. Con người Tây Nguyên có
bao nhiêu thế hệ đã ngã xuống, những thế hệ khác lại nối tiếp, phát huy tinh thần
chiến đấu. Những thế hệ lão làng như cụ Mết, rồi đến Tnú và cuối cùng là bé
Heng, ở họ đều có những khát khao cháy bỏng về tương lai tương lai.
Chắc chắn người đọc sẽ chú ý đến hình ảnh nhân vật Tnú. Cây xà nu và Tnú là
hai hình ảnh song song, đi liền nhau để hỗ trợ cho nhau, làm nổi bật nhau. Đặc

điểm tiêu biểu của xà nu cũng chính là những đặc điểm của nhân vật Tnú mà
không hề lẫn lộn với ai.
Nguyễn TRung Thành bằng tình yêu Tây Nguyên, quan sát tinh tế đã khắc họa
thành cơng hình ảnh cây xà nu có sức ám ảnh đối với người đọc từ đầu tác phẩm
đến cuối tác phẩm. Xà nu khiến cho mọi người có cái nhìn ngưỡng mộ đối với
mảnh đất và con người tây nguyên.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 5
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Tây Nguyên, vùng núi rừng hùng vĩ, đầy bí ẩn mà thơ mộng với cánh chim Ling,
chim Chơ rao rực rỡ sắc màu, với âm thanh trầm hùng ngân vang cưa đờn Gông,
đàn Tơ Rưng đã đi vào “Đất nước đứng lên” của Nguyên Ngọc để làm nên cái
khơng khí sử thi của tiểu thuyết thời chống Pháp. Đến thời chống Mỹ, mảnh đất
cực Tây của Tổ quốc này lại một lần nữa khơi nguồn cảm hứng lãng mạn cho
Nguyễn Trung Thành viết nên truyện ngắn “Rừng Xà nu” – một truyện ngắn
xuất sắc của nền văn học hiện đại về đề tài chiến tranh Cách mạng, ra đời 1965.
Chỉ vài chục trang giấy mà tác giả đã làm sống lại cả một vùng đất khét nồng
lửa cháy, với những con người của làng Xô Man dũng cảm hy sinh để thực hiện
khát vọng tự do độc lập. Rừng Xà nu, nơi cư trú của làng Xô Man, đã trở thành
nguồn cảm hứng đầy chất thơ và cũng là điểm tựa đề từ đó nhà văn khắc họa
nên gương mặt những người anh hùng. Cây Xà nu đã tỏa bóng vào những trang
văn, thành một hình tượng nghệ thuật hồn chỉnh và làm nên một giọng điệu cho
tác phẩm.
Cũng như cây tre Việt Nam, Xà nu, ăn đời ở kiếp, thủy chung son sắc với con
người. Xà nu cũng lam làm, cũng hội hè đình đám và cùng chia sẻ nỗi buồn vui
với con người. Khơng ở đâu có mặt con người mà vắng bóng Xà nu. Mỗi cây Xà
nu trong rừng lớn cùng gắn bó với kỷ niệm riêng tư của mỗi người dân Xơ Man.

Cây cứ lặng lẽ đứng đấy như đón đợi người. Ai từ đây đi, bước đầu tiên là gặp
cây rừng và ai đó từ xa về, trước hết phải gặp mặt rừng cây. Cây Xà nu lớn, lối
vào “rừng lách” đã từng là chứng nhân cho mối tình của Tnú và Mai. “Chính ở
đây, anh đã gặp Mai lần đầu”, và chính ở đây “lần đầu tiên sau khi ở tù về. Tnú
gặp lại Mai. Mai cầm tay anh khóc “khơng phải như một đứa trẻ nữa mà như
một người con gái đã lớn, vừa xấu hổ vừa thương u”. Mới hơm nào cịn ngây
thơ mà giờ đây đã làm cho người ta bối rối. Giờ đây, Mai bị giặc giết, cái cây
cũng bị đạn cắt ngã với những kỷ niệm. Xà nu đã đi vào mối tình của đơi lứa với
cái màu xanh mơ mộng của nó để cho mối tình thêm vẻ mộng mơ. Khi hạnh
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

phúc bị chà đạp, nó cũng ngã xuống với những kỷ niệm, chỉ để lại cho đời cái
gốc cắm vào mọi nỗi thương đau. Cây Xà nu, như vậy đâu cịn là lồi cây vơ
cảm nữa mà đã mang bóng dáng của linh hồn của con người.
Ai bảo Xà nu mang hình bóng người để rồi phải chịu chung số phận với con
người. Khi Xô Man bước vào cuộc chiến đấu thì Xà nu cũng phải đương đầu với
lửa đạn. “Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi Xà nu cạnh con nước lớn. Cả
rừng Xà nu hàng vạn cây khơng có cây nào khơng bị thương…” Có những cây
bị đạn giặc chặt ngang thân, đổ ào ào như bão, ở chỗ vết thương, nhựa ứa ra tràn
trề, thơm ngào ngạt, long lanh nắng hè gay gắt rồi dần dần bầm lại quyện thành
từng cục máu lớn”.
Nếu như nỗi đau của cây làm đau đến cả lịng người thì sức mạnh của người
cũng truyền được cho cây để cây có thể trụ vững trên mảnh đất này.
Tuy chịu nhiều thương đau nhưng Xà nu đã trở thành chỗ dựa của con người.
Rừng Xà nu trùng điệp đã hóa thành chiến lũy kiêu hãnh “ưỡn tấm ngực lớn của
mình ra che chở cho dân làng”. Nằm giữa cánh rừng ấy, làng Xơ Man có khác
nào cái nôi dũng sĩ, cái nôi đại bàng giữa núi cao trời rộng tây nguyên.

Cũng như con người, cây này ngã xuống, cây khác lại tiếp nối đứng lên, quật
khởi vượt qua thương đau. “Cạnh một cây Xà nu mới ngã gục, đã có bốn năm
cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời. Cũng
có ít loại cây ham ánh sáng mặt trời đến thế. Nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy
ánh nắng, thứ ánh nắng trong rừng rọi từ trên cao xuống từng luồng thẳng tắp,
lóng lánh về vơ số hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra, thơm mỡ màng…” Xà nu
hướng về phía nắng trời hay là khát vọng của người dân Xô Man hướng về cuộc
sống tươi đẹp tràn đầy ánh sáng, chứ khơng chịu khuất mình trong bóng tối đây?
Cứ thế, cây lặng lẽ vút lên trời. Cái màu xanh tươi đẹp như tiếng nói yên lặng
mà thiết tha và đầy kiêu hãnh, thể hiện một sức sống mãnh liệt bất khuất mà
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

không một bạo lực nào có thể đè bẹp: “Đạn đại bác khơng giết nổi chúng, những
vết thương chóng lành như trên một thân thể cường tráng. Chúng vượt lên rất
nhanh thay thế những cây đã ngã”. Nhìn cây Xà nu sinh sơi vượt lên sự đau
thương chết chóc, người Xơ Man khơng khỏi tự hào về vùng đất quê hương –
một vùng đất mà đất hết lịng với cây, cịn cây cũng trọn tình với đất với người:
“Khơng có cây gì mạnh bằng cây Xà nu đất ta. Cây mẹ ngã, cây con mọc lên.
Đố nó giết hết rừng Xà nu này!”.
Hình tượng Xà nu có khi hiện ra cả rừng, có khi là đồi, có khi là cây và nhựa rồi
lửa Xà nu. Bọn Mỹ ngụy có lần đã tẩm nhựa Xà nu vào giẻ, quấn đốt mười đầu
ngón tay Tnú “Khơng có gì đượm bằng nhựa Xà nu, lửa bắt rất nhanh. Mười đầu
ngón tay đã trở thành mười ngọn đuốc. Kẻ thù đã dùng ngọn lửa Xà nu để đốt
lòng đốt dạ những con người gắn bó thân thiết với ngọn lửa ấy. Song ngọn lửa
như có tình, nó đã truyền sức mạnh của hơi nóng vào bên trong để đốt cháy lịng
Tnú: “Trời ơi! Cha mẹ ơi! anh khơng cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay nữa.
Anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng. Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi.

Tnú thét lên một tiếng. Cái tiếng thét mang lửa ấy đã đốt cháy lịng người Xơ
Man để rồi hóa thành nhiều tiếng thét, tiếng “giết” và tiếng chân đạp ào ào lên
đầu giặc.
Lửa tắt trên mười đầu ngón tay Tnú nhưng đám lửa Xà nu giữa nhà vẫn cháy,
soi rõ xác giặc ngổn ngang.
Thế đó! Những kẻ cả gan dùng lửa Xà nu để gieo vạ lại bị thiêu đốt bởi chính
lửa Xà nu. Đúng là:
“Cả gan cầm đuốc đốt trời
Trời cao không cháy lửa rơi cháy mình”

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Lửa Xà nu đã cháy to lên rồi. Từ một ngón tay lan ra hai, ba rồi mười đầu ngón
tay. Từ mười đầu ngón tay cháy vào trong bụng và cháy trên mặt người bập
bùng lửa cháy đã đốt lên một rừng lửa để thiêu sống quân thù: “Đứng trên đồi
Xà nu gần con nước lớn, suốt đêm nghe cả rừng Xô Man ào ào rung động. Và
lửa cháy khắp rừng”.
Cây Xà nu là một hình tượng thực, nhưng cũng chính là hình ảnh gợi lên sự liên
tưởng so sánh hai chiều. Nói đến Xà nu là ta nghĩ đến con người và nói đến con
người là liên tưởng đến Xà nu: “Lưng Tnú thêm một vết dao nữa. Trên tấm lưng
chưa rộng bằng bề ngang cái xà lét mẹ để lại đó, ứa một giọt máu đậm, từ sáng
đến chiều thì đặc quện lại, tím thâm như nhựa Xà nu”. Nếu Tnú là một “cây Xà
nu” nhỏ trong rừng người thì Cụ Mết một già làng, có “thân hình vạm vỡ ấy
trơng kỳ ảo như một anh hùng trong bài hát dài suốt đêm…” lại mang hơi thở
của một cây Xà nu lớn: “Ông ở trần, ngực căng như một cây Xà nu lớn”.
Hình tượng Xà nu là hình thực, đồng thời cũng là biểu trưng cho sức sống bất
diệt của nhân dân Tây Nguyên trong cuộc đấu tranh Cách mạng. Dù kẻ thù hung

bạo đến mấy chăng nữa cũng không thể giết hết được cây rừng và càng không
thể diệt được những con người trong rừng cây ấy.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 6
Nguyễn Trung Thành là nhà văn có duyên nợ gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên.
Qua hai cuộc kháng chiến cùng vào sinh ra tử với những người dân nơi đây đã
cung cấp cho Nguyễn Trung Thành một vốn hiểu biết vô cùng sâu rộng về mảnh
đất âm vang rộn tiếng cồng chiêng trong mùa lễ hội, nơi có những người con
trung dũng, kiên cường.
Nếu trong kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Trung Thành – bút danh Nguyên
Ngọc nổi tiếng cùng “Đất nước đứng lên”; thì trong những năm kháng chiến
chống Mỹ, đặc biệt là những năm 1965 khi cuộc kháng chiến của nhân dân miền
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Nam đang diễn ra gay go ác liệt thì Nguyễn Trung Thành cho ra mắt người đọc
truyện ngắn “Rừng xà nu”. Tác phẩm này đã là một bản hùng ca, ca ngợi cuộc
sống và con người Tây Nguyên trong cuộc chiến tranh vĩ đại. Và nổi bật hơn cả
trong tác phẩm chính là hình tượng cây xà nu.
Cây xà nu là một hình tượng nhân vật trung tâm trong truyện ngắn “Rừng xà nu”
của Nguyễn Trung Thành. Xuyên suốt trong tác phẩm ta bắt gặp những cánh
rừng xà nu nối tiếp nhau chạy đến chân trời. Cây xà nu là một lồi cây quen
thuộc, có mặt trong cuộc sống hàng ngày của người dân Tây Nguyên. “Củi xà
nu cháy trong mỗi bếp lửa gia đình, khói xà nu nhuộm bảng đen cho con trẻ học
chữ, đuốc xà nu rọi sáng sân nhà Ưng trong những đêm lễ hội…”. Tất cả mọi
hoạt động dù lớn dù nhỏ của người dân Tây Nguyên đều có sự góp mặt của cây
xà nu. Sự sống của dân làng Xô Man đều gắn liền với những cánh rừng xà nu.
Khi Nguyễn Trung Thành viết : “Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc, chúng
nó bắn đã thành lệ, ngày hai lần, hoặc buổi sáng sớm và xế chiều, hoặc đứng

bóng và xẩm tối, hoặc nửa đêm và trở gà gáy. Hầu hết đạn đại bác của đồn giặc
đều rơi vào những ngọn đồi xà nu, cạnh con nước lớn”, nhà văn đã phản ảnh
khơng khí căng thẳng của thời đại, gợi lên sự đối mặt quyết liệt giữa sự sống và
cái chết. Nổi bật trên nền bối cảnh ấy, Nguyễn Trung Thành đã đi sâu miêu tả
những đặc điểm nổi bật của câu xà nu. Cũng như bao loài cây khác, cây xà nu là
một loài cây ham ánh sáng và khí trời “trong rừng ít có lồi cây nào sinh sơi nảy
nở khoẻ đến vậy… ít có lồi cây nào ham ánh sáng đến thế” cũng có nghĩa là
ham sống, khao khát muốn được vươn lên giữa bầu trời cao rộng.
Thế nhưng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt ấy, cũng như bao cánh
rừng khác của Việt Nam, rừng xà nu đã bị tàn phá rất dữ dội “Cả rừng xà nu
hàng vạn cây khơng có cây nào là khơng bị thương. Có những cây bị chặt đứt
ngang nửa thân mình đổ ào ào như một trận bão; ở chỗ vết thương nhựa ứa ra
tràn trề, thơm ngào ngạt, long lanh nắng hè gay gắt rồi dần dần bầm lại đen và
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

đặc quyện thành từng cục máu lớn”. Tuy vậy, bất chấp mọi sự tàn phá huỷ diệt
của chiến tranh, cây xà nu vẫn vươn lên với một sức sống mãnh liệt “cạnh cây
mới ngã gục đã có bốn, năm cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên
lao thẳng lên bầu trời”. Tư thế vươn lên mạnh mẽ ấy của cây xà nu như để thách
thức với bom đạn của chiến tranh “đố chúng nó giết được cây xà nu đất ta”. Sức
sống mãnh liệt đã giúp những cánh rừng xà nu vươn lên trong một màu xanh,
hiện lên hiên ngang, kiêu dũng như một tráng sĩ “cứ thế hai ba năm sau, rừng xà
nu ưỡn tấm ngực lớn của mình ra che chở cho dân làng Xô man”.
Bằng nghệ thuật so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, Nguyễn Trung Thành đã dựng lên
thật thành cơng và rõ nét, ấn tượng về hình tượng cây xà nu. Khơng dừng lại ở
đó, Nguyễn Trung Thành cịn đặt hình tượng cây xà nu vào trong quan hệ đối
chiếu sóng đơi với con người mảnh đất Tây Nguyên. Nếu cây xà nu là một loại

cây ham ánh sáng và khí trời, thì người dân Tây Ngun u tự do, tin vào Đảng,
đi theo bước chân cách mạng như muôn cây vẫn hướng vào ánh sáng mặt trời.
Nếu cây xà nu bị tàn phá, huỷ diệt bởi đạn bom, khói lửa thì những người dân
Tây Ngun phải chịu bao đau thương mất mát do chính kẻ thù gây ra. Bao
nhiêu người bị giặc giết chết như những cây xà nu bị chặt đứt ngang nửa thân
mình, bao nhiêu người cịn sống mà phải mang trong mình bao nỗi thương đau.
Bằng cách miêu tả hình ảnh cây và người trong quan hệ sóng đơi như thế,
Nguyễn Trung Thành đã khắc sâu tội ác dã man của kẻ thù để qua đó tác giả
giúp ta hình dung rõ hơn những thảm cảnh dân ta phải chịu do bọn giặc gây ra.
Cũng giống như những cánh rừng quê hương, như những con người Việt Nam
vẫn ý thức được rằng:
“Gươm nào chia được dòng Bến Hải
Lửa nào thiêu được dãy Trường Sơn
Căm hờn lại giục căm hờn
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Máu kêu trả máu đầu van trả đầu”
Các thế hệ nhân dân Tây Nguyên đã thay nhau tiếp nối đứng lên. ánh sáng của
niềm tin “Đảng cịn thì núi nước này cịn” đã soi đường chỉ lối cho những bước
chân đến với cách mạng. Thế hệ này ngã xuống, thế hệ sau tiếp nối đứng lên;
anh Sút bà Nhan bị giặc giết, đi thay họ tiếp tế ni qn đã có Tnú và Mai. Cứ
như thế, các thế hệ người Tây Nguyên đã thay nhau giữ vững ngọn lửa truyền
thống, thay nhau giữ vững ý chí đánh giặc kiên cường, để giữ làng, giữ nước của
dân làng Xơ man nói riêng và của người Tây Ngun nói chung.
Dưới ngịi bút miêu tả của Nguyễn Trung Thành, cây xà nu hiện lên sừng sững,
đồng hành với những bước đi, cuộc sống của dân làng Xô man. Gắn bó với cánh
rừng anh dũng, kiêu hùng, những người dân Tây Nguyên như được tiếp thêm

sức mạnh để đứng lên chiến đấu. Và gắn bó với con người Tây Nguyên ân tình,
thuỷ chung, trung dũng như thế. Cây xà nu cũng ln ln sánh bước cùng họ để
họ có cuộc sống bình yên hơn; để “hầu hết đạn đại bác của đồn giặc đều rơi vào
những ngọn đồi xà nu, cạnh con nước lớn” chứ không nhằm vào những người
dân vơ tội lầm than.
Cây xà nu là hình tượng mang đậm chất lý tưởng, tiêu biểu cho phẩm chất, số
phận của người dân Tây Nguyên. Hình tượng cây xà nu trong tác phẩm mang
đậm chất sử thi, tính hào hùng, nó làm rõ chủ đề tư tưởng của truyện ngắn
“Rừng xà nu”. Để xây dựng một hình tượng xà nu như thế, Nguyễn Trung
Thành đã sử dụng những câu văn miêu tả, những từ ngữ, hình ảnh chọn lọc đặc
sắc, cùng nghệ thuật so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, giọng văn miêu tả trong tác phẩm
rất linh hoạt.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 7
Theo tâm sự của nhà văn Nguyễn Trung Thành, điều để lại cho ông ấn tượng
sâu đậm nhất khi đặt chân đến mảnh đất Tây Ngun chính là hình ảnh những
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

rừng xà nu bạt ngàn. Với tình u đặc biệt với lồi cây này, ơng đã lấy nó đặt
nhan đề cho tác phẩm nổi tiếng của mình “Rừng xà nu”. Và vượt lên trên ý
nghĩa về vẻ đẹp tự nhiên, thì rừng xà nu đã trở thành hình tượng trung tâm, chứa
đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc.
Ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng, tác phẩm mở đầu và kết thúc đều bằng hình
ảnh của những rừng xà nu bạt ngàn. Với kết cấu đầu cuối tương ứng đã tạo nên
tính logic cho tác phẩm. Khơng chỉ vậy, hình ảnh cây xà nu cịn xuất hiện từ đầu
đến cuối tác phẩm, với những biến thể khác nhau: gỗ, nhựa,… tạo nên bộ khung
vững chắc để liên kết toàn bộ tác phẩm thành một thể thống nhất. Như vậy, rừng
xà nu có vai trị chủ đạo trong việc tạo nên tính logic, mạch lạc cho tác phẩm.

Hình tượng cây xà nu vừa là chứng nhân, nạn nhân của chiến tranh, vừa là biểu
tượng cho những đau thương mà người dân Tây Nguyên phải gánh chịu. Trước
hết, rừng xà nu là chứng nhân, nạn nhân của chiến tranh. Mở đầu tác phẩm, tác
giả đã mở ra khung cảnh bất bình thường “làng trong tầm đại bác của đồn giặc”
tức làng liên tục bị giặc ném bom phá hoại. Nhưng điều khơng bình thường ấy
đã trở thành bình thường quen thuộc với con người nơi đây: “Chúng nó bắn đã
thành lệ, mỗi ngày hai lần, hoặc buổi sáng sớm và buổi xế chiều hoặc đứng bóng
và sẩm tối, hoặc nửa đêm và trở gà gáy”. Đặt trong hoàn cảnh bất thường ấy tác
giả đã ghi lại hình ảnh đầy sức ám ảnh về những đau thương mà rừng xà nu phải
gánh chịu: “Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu, cạnh con nước lớn.
Cả rừng xà nu hàng vạn cây khơng có cây nào không bị thương”. Với con mắt
quan sát tinh tường, Nguyễn Trung Thành đã bao quát được những đau thương,
mất mát mà rừng xà nu phải oằn mình gánh chịu. Đó không chỉ dừng lại ở nỗi
đau riêng lẻ, cá thể mà đó là nỗi đau của cả tập thể, cộng đồng. Sau khi đã quan
sát tồn cảnh ơng dùng cái nhìn cận cảnh để ghi lại những hình ảnh đau xót,
kinh hồng nhất: “Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào ào như
một trận bão” hình ảnh vơ cùng đau đớn, xót xa. Cây xà nu đang sinh sôi, phát
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

triển mạnh mẽ bỗng bị bom đạn chiến tranh chặn đứng lại. Đặc biệt ông nhấn
mạnh vào hình ảnh: “Ở chỗ vết thương, nhựa ứa ra, tràn trề, thơm ngào ngạt,
long lanh nắng hè gay gắt, rồi dần dần bầm lại, đen và đặc quyện thành từng cục
máu lớn”. Bằng hình ảnh hết sức chân thực, cụ thể, tác giả đã biến rừng xà nu
thành những sinh thể sống. Chúng phải gánh chịu nỗi đau đớn như con người.
Chỉ bằng những chi tiết ít ỏi mà đắt giá tác giả đã làm cho nỗi đau, những mất
mát mà rừng xà nu phải gánh chịu được thể hiện rõ ràng cả trên bề mặt và bề sâu.
Dường như không chỉ con người mà thiên nhiên Tây Nguyên của phải gồng

mình để chống chọi lại bom đạn chiến tranh.
Khơng chỉ vậy rừng xà nu cịn là biểu tượng cho những đau thương mà người
dân Tây Nguyên phải gánh chịu. Tất cả những đau đớn mà rừng xà nu phải gánh
chịu, hoàn toàn đồng điệu với những đau thương, mất mát mà dân làng Xô Man
phải trải qua. Đó là bà Nhan bị chặt đầu treo lên cây xà nu, Mai và đứa con chết
dưới sự tra tấn của kẻ thù, là mười đầu ngón tay Tnú bị đốt bằng nhựa cây xà
nu,… Chiến tranh đã tàn phá tất cả, không trừ một ai, từ người già đến trẻ nhỏ,
chồi non bé nhỏ, chưa kịp được sống đã phải chết dưới sự tra tấn của kẻ xâm
lăng.
Rừng xà nu vừa là chứng nhân vừa là nạn nhân trực tiếp của chiến tranh, đồng
thời cũng là biểu tượng cho những đau thương mà tội ác kẻ thù gây ra. Tác giả
đã khắc họa đau thương này ngay từ đầu tác phẩm tạo nên sự đồng điệu và
chuẩn bị cho sự xuất hiện, làm nổi bật những đau thương của dân làng Xơ man
được tác giả khắc họa sau đó. Việc đi sâu miêu tả cây xà nu, là bản cáo trạng
đanh thép, tố cáo tội ác của kẻ thù.
Nhấn mạnh vào nỗi đau của rừng xà nu, tác giả không chỉ dừng lại ở phê phán,
tố cáo tội ác của chúng mà mục đích là dùng những đau thương đó để làm nổi
bật vẻ đẹp sức mạnh của thiên nhiên, con người Tây Nguyên. Rừng xà nu đã trở
thành biểu tượng đầy đủ, toàn vẹn nhất cho vẻ đẹp của con người nơi đây.
Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Dựa vào khả năng sinh sôi, nảy nở mạnh mẽ của cây xà nu, “trong rừng ít có
lồi cây sinh sơi, nảy nở khỏe như vậy, cảnh một cây xà nu mới ngã gục, đã có
bốn năm cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình mũi tên, lao thẳng lên bầu trời”.
Tác giả đã vẽ được cả chiều dài đấu tranh bền bỉ, hào hùng và vô cùng kiên
cường, bất khuất của nhân dân Tây Nguyên, người này ngã xuống đã có thể hệ
sau tiếp bước đứng lên ngăn bước chân kẻ thù. Có sự tương ứng kì lạ giữa thế hệ

các cây xà nu với thế hệ dân làng Xô Man: Bà Nhan như một cây xà nu lớn bị bị
giết hại đã có Dít, Heng tiếp bước. Bởi vậy, đồi xà nu nối nhau chạy tới tận chân
trời khơng chỉ là hình ảnh của thiên nhiên bạt ngàn mà còn là biểu tượng của
truyền thống anh hùng của người dân Tây Nguyên.
Đặc biệt tác giả cịn sử dụng hình ảnh cây xà nu với tất cả đặc điểm của nó để
biểu tượng cho sức mạnh, khả năng chịu đựng phi thường, sự kiên cường của
người dân Tây Nguyên. Bởi vậy, bên cạnh những cây ngã xuống, có những cây
khác trỗi dậy mạnh mẽ, vượt cao hơn đầu người, cành lá sum suê mà đạn đại bác
cũng khơng giết nổi chúng. Hình ảnh cây xà nu trưởng thành với sức sống dẻo
dai, mãnh liệt như thách thức của bom đạn kẻ thù cũng như hình ảnh Tnú, mặc
dù bàn tay đã bị nhựa xà nu đốt cháy, nhưng anh vẫn tiếp tục tham gia cách
mạng, dùng chính bàn tay đó giết chết kẻ thù. Cây xà nu đã viết lên bản anh
hùng ca về sức sống cũng như sự kiên cường, bất khuất của con người Tây
Nguyên
Đặc điểm, dáng vẻ, tính chất của cây xà nu đã thể hiện đầy đủ cuộc đời cũng
như phẩm chất của người dân Tây Nguyên. Đó là vẻ đẹp của sự anh dũng, kiên
cường, bền bỉ, chống lại bom đạn kẻ thù. Có thể nói cây xà nu là hình tượng
quan trọng, chứa đựng nhiều ý nghĩa nhất trong tác phẩm này.
Hình tượng cây xà nu - Mẫu 8

Tổng hợp: Download.vn


Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu

Nguyễn Trung Thành là bút danh của nhà văn Nguyên Ngọc trong kháng chiến
chống Mĩ, cứu nước. Truyện "Rừng xà nu" của ông viết vào năm 1965, là một
truyện ngắn xuất sắc. Truyện kể về cuộc "đồng khởi" của dân làng Xô Man ở
Tây Nguyên. Cụ Mết, một già làng, một thủ lĩnh quân sự đã lãnh đạo dân làng
Xô Man mài giáo, mác, dụ, rựa... quật khởi đứng lên đánh lũ ác ôn, tay sai của

đế quốc Mĩ để giải phóng bn làng và núi rừng thiêng liêng. Họ đã chiến đấu vì
sự sống cịn, vì chân lí cách mạng ngời chói: "Chúng nó đã cầm súng, mình phải
cầm giáo!". Ngồi những nhân vật cho ta nhiều ấn tượng như cụ Mết, Tnú, Mai,
Dít, bé Heng, anh Quyết,... thì hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn được tác
giả khắc hoạ và ngợi ca như một dũng sĩ oai hùng.
Ngày ấy..., cách mạng miền Nam đang trải qua những năm dài đen tối, đầy thử
thách khó khăn. Lũ giặc kéo tới, lùng sục, phục kích, khơng đêm nào chó và
súng của chúng khơng sủa vang cả rừng. Buôn làng bị bao vây, dân làng bị kìm
kẹp và khủng bố dã man. Đầu rơi máu chảy, tang tóc và đau thương: giặc treo cổ
anh Xút lên cây vả đầu làng; chúng giết bà Nhan, chặt đầu cột tóc treo đầu súng!
Cùng chung số phận, chung chịu đau thương với dân làng Xô Man là rừng xà nu
nằm trong tầm đại bác của giặc. Chúng bắn ngày, bắn đêm, bắn vào lúc sáng
sớm và xế chiều, hoặc lúc đứng bóng và sẩm tối, hoặc lúc nửa đêm và trở gà gáy.
Tang tóc bao trùm rừng xà nu. Hàng vạn cây "không cây nào không bị thương".
Đạn giặc chặt đứt ngang thân mình, "cây xà nu đổ ào ào như một trận bão";
nhựa cây đọng lại, tụ lại "bầm lại đen và đặc quyện lại thành từng cục máu lớn".
Rừng xà nu chịu bao tổn thất nặng nề như con người. Biết bao cây non trúng đạn
giặc, vết thương "cứ loét mãi ra" sau năm, mười hôm thì cây chết!
Gần 20 lần, nhà văn nói đến rừng xà nu, đồi xà nu, cây xà nu, cành xà nu, ngọn
và lá xà nu, nhựa xà nu, khói và lửa đuốc xà nu,... Mỗi lần xuất hiện, cây xà nu
mang một dáng vẻ kì lạ, tất cả đều mang ý nghĩa tượng cho phách mãnh liệt của
dân làng Xô Man, của núi rừng Tây Nguyên cường bất khuất!
Tổng hợp: Download.vn