Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Những năm gần đây, để thực hiện nhiệm vụ đổi mới phương pháp dạy học
trong mơn địa lí, các giáo viên trung học phổ thơng đã sử dụng rất nhiều phương
pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại, kết hợp với nhiều hình thức, mơ hình dạy học
mới mang đến hiệu quả ngày càng cao về nhiều mặt. Trong nhóm các phương
pháp và hình thức dạy học hiện đại, có một cách dạy học có rất nhiều tiềm năng
và có thể đáp ứng được các yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học, đặc
biệt lại rất phù hợp với nội dung giảng dạy của mơn địa lí – đó là dạy học theo
dự án (Project Based Learning).
Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học quan trọng để thực hiện
quan điểm dạy học định hướng vào người học, quan điểm dạy học định hướng
hoạt động và quan điểm dạy học tích hợp. Dạy học theo dự án góp phần gắn lí
thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội, tham gia tích
cực vào việc đào tạo năng lực làm việc, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết
các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của
người học.
Dạy học theo dự án là một mơ hình học tập khác với mơ hình hoạt động
học tập truyền thống với những bài giảng ngắn, tách biệt và lấy giáo viên làm
trung tâm. Các hoạt động học tập dựa trên dự án được thiết kế một cách cẩn
thận, mang tính lâu dài, liên quan đến nhiều lĩnh vực học thuật, lấy học sinh làm
trung tâm và hoà nhập với những vấn đề và thực tiễn của thế giới thực tại.
Mục tiêu của một dự án là để học nhiều hơn về một chủ đề chứ khơng
phải là tìm ra những câu trả lời đúng cho những câu hỏi được giáo viên đưa ra.
Trong các lớp học sử dụng cách học dựa trên dự án, học sinh cộng tác với các
bạn trong lớp trong một khoảng thời gian nhất định để giải quyết những vấn đề
và cuối cùng trình bày cơng việc mình đã làm trước một cử toạ ngồi nhóm.
Bước cuối cùng có thể là một buổi thuyết trình sử dụng các phương tiện nghe
nhìn, một vở kịch, một bản báo cáo viết tay, một trang web hoặc một sản phẩm
được tạo ra. dạy học theo dự án không chỉ tập trung vào các chương trình giảng

dạy mà cịn khám phá các chương trình này, yêu cầu học sinh phải đặt câu hỏi,
tìm kiếm những mối liên hệ và tìm ra giải pháp. dạy học theo dự án là một cấu
trúc học tập có thể thay đổi mơi trường học từ “giáo viên nói” thành “học sinh
thực hiện”.
Vì những lợi ích to lớn của dạy học theo dự án mang lại mà tôi chọn đề tài
Dạy học theo dự án trong Địa lí 11 làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

1


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

2


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
1. Khái niệm
Đầu thế kỉ XX, các nhà sư phạm Mĩ đã xây dựng cơ sở lí luận cho phương
pháp dự án (The Project Method) và coi đó là một phương pháp dạy học quan
trọng để thực hiện quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm, nhằm khắc
phục nhược điểm của dạy học truyền thống coi người thầy là trung tâm.
Có nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau về dạy học theo dự án.
Nhiều tác giả coi dạy học theo dự án là một tư tưởng hay một quan điểm dạy
học. Cũng có người coi là một hình thức dạy học vì khi thực hiện một dự án, có

nhiều phương pháp dạy học cụ thể được sử dụng. Tuy nhiên có thể coi dạy học
theo dự án là một phương pháp dạy học phức hợp.
Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học hay phương pháp dạy học
phức hợp, trong đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên, người học tiếp thu kiến
thức và hình thành kĩ năng thơng qua viện giải quyết một bài tập tình huống (dự
án) có thật trong đời sống, theo sát chương trình học, có sự kết hợp giữa lí
thuyết với thực hành và tạo ra các sản phẩm cụ thể.
2. Cấu trúc của dạy học theo dự án
2.1. Người học:
Người học là trung tâm của dạy học theo dự án, không hoạt động độc lập
mà làm việc theo nhóm, đóng vai là những người thuộc các lĩnh vực khác nhau,
có nhiệm vụ hồn thành vai trị của mình theo mục tiêu đề ra.
Khi thực hiện nhiệm vụ được giao, người học tự quyết định cách tiếp cận
vấn đề và các hoạt động cần phải tiến hàn để giải quyết vấn đề. Ngươi học cần
hoàn thành dự án với những sản phẩm cụ thể có ý nghĩa và giá trị nhất định đối
với bản thân và xã hội.
2.2. Giáo viên:
Trong suốt quá trình dạy học, vai trò của giáo viên là định hướng, tổ chức,
tư vấn, giám sát, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho người học thực hiện dự án
và thông qua đó phát triển các năng lực bản thân. Giáo viên tạo điều kiện cho
người học lựa chọn và thể hiện vai trò phù hợp với nội dung chủ đề học, hỗ trợ
người học hồn thành vai tró đó.
Giáo viên tạo môi trường học tập, chỉ dẫn, gợi lên những nghi vấn và thúc
đẩy sự hiểu biết sâu hơn của người học. Hướng dẫn người học tập trung vào tìm
hiểu, giải quyết vấn đề và thực hiện những nhiệm vụ cụ thể của dự án. Cho phép
và khuyến khíc người học tự kiến tạo nên kiến thức của họ.
2.3. Nội dung dạy học:
Nội dung dạy học được người học tiếp thu trong quá trình thực hiện dự
án. Khi thiết kế dự án, cần chọn những nội dung có mối liên hệ với thực tiễn
cuộc sống, hướn tới những vấn đề của thế giới thật.

2.4. Phương pháp dạy học:
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

3


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

Trong dạy học theo dự án, người tổ chức có thể phối hợp nhiều phương
pháp dạy học khác nhau: thuyết trình, đàm thoại, nêu vấn đề, làm việc nhóm,
nghiên cứu… Học tập trong dự án là học tập trong hành động, nên người học
tích cực giành lấy kiến thức.
2.5. Phương tiện dạy học:
Phương tiện dạy học trong dạy học theo dự án là sách giáo khoa, máy
tính, internet, tài liệu tham khảo, các phương tiện trình chiếu…
2.6. Mơi trường và thời gian thực hiện dự án:
Dự án có thể chỉ giới hạn trong phạm vi lớp học và có độ dài 1 - 2 tiết,
hoặc có thể vượt ra ngoài phạm vi lớp học và kéo dài trong suốt năm học.
3. Đặc điểm của dạy học theo dự án
3.1. Người học là trung tâm:
Dạy học theo dự án chú ý đến nhu cầu, hứng thú của người học: người
học được trực tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với khả năng,
hứng thú của cá nhân. dạy học theo dự án là một phương pháp dạy học quan
trọng để thực hiện quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
Người học tham gia tích cực và tự giác vào các giai đoạn của q trình
dạy học, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch đến việc thực hiện dự án, kiểm
tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kiểm tra kết quả thực hiện. Giáo viên chủ
yếu đóng vai trị tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ, khuyến khích tính tích cực, tự lực,
trách nhiệm, sự sáng tạo của người học.
Người học không chỉ tiếp thu kiến thức về các sự kiện mà cịn áp dụng lí

thuyết vào thực tế, rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề.
3.2. Dạy học thông qua các hoạt động thực tiễn của một dự án:
Trong quá trình thực hiện dự án, người học tiếp thu kiến thức và hình
thành kĩ năng thơng qua các hoạt động thực tiễn. Chủ đề của dự án luôn gắn liền
với những tình huống của thực tiễn xã hội, với những nghề nghiệp cụ thể, đời
sống có thực… Người học thường đóng một vai gì đó khi thực hiện dự án.
Các dự án học tập góp phần gắn liền nhà trường với thực tiễn đời sống xã
hội, với địa phương, với môi trường và có thể mang lại những tác động tích cực
đối với xã hội.
3.3. Hoạt động học tập phong phú và đa dạng:
Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học
khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề có thực mang tính thách đố. Dự án có
tính liên mơn, có nghĩa là nhiều môn học liên kết với nhau. Một dự án dù là của
mơn nào, cũng phải địi hỏi kiến thức của nhiều môn học để giải quyết. Đặc
điểm này giúp dự án gần với thực tế hơn vì trong cuộc sống ta cần kiến thức
tổng hợp để àm việc.
Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa nghiên cứu và vận
dụng lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành. Thơng qua đó, kiểm tra,
củng cố, mở rộng hiểu biết về lý thuyết cũng như rèn luyện kĩ năng hành động,
tích lũy kinh nghiệm thực tiễn.
Trong dạy học theo dự án, việc kiểm tra đánh giá đa dạng hơn, kiểm tra
qua hoạt động nhiều hơn, nên giảm kiểm tra kiến thức thuần túy và kiểm tra viết.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

4


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

Trong dạy học theo dự án, phương tiện học tập đa dạng hơn, cơng nghệ thơng tin

được tích hợp vào quá trình học tập.
3.4. Kết hợp làm việc theo nhóm và làm việc cá nhân
Các dự án thường được thực hiện theo nhóm, trong đó có sự phân công và
cộng tác làm việc giữa các thành viên. Làm việc theo nhóm giúp cho sản phẩm
chất lượng hơn, tốn ít thời gian hơn vì nó kết hợp và phát huy được sở trường
của mỗi cá nhân. Các dự án đòi hỏi kĩ năng cộng tác làm việc giữa các thành
viên, giữa người học và giáo viên cũng như với các lực lượng xã hội khác cùng
tham gia trong dự án. Nhờ đó, hoạt động trong dạy học theo dự án có tính xã hội
cao.
3.5. Quan tâm đến sản phẩm của hoạt động:
Trong quá trình thực hiện dự án, người ta quan tâm nhiều đến các sản
phẩm được tạo ra. Sản phẩm có thể là vật chất, hoặc phi vật chất, một bản thiết
kế hoặc một kế hoạch. Các sản phẩm khơng chỉ là những thu hoạch thuần túy về
lí thuyết mà trong đa số trường hợp, các dự án cịn tạo ra những sản phẩm vật
chất mang tính xã hội.
Để có một sản phẩm tốt do người học tự làm, giáo viên phải khéo léo điều
chỉnh dự án sao cho sản phẩm của dự án là kết quả của q trình thực hiện một
cơng việc thực tế chứ khơng chỉ là trình bày lại các thơng tin thu thập được.
Giáo viên cùng với người học đánh giá sản phẩm dựa trên tính thực tế, tính hữu
ích của sản phẩm và sự kết hợp làm việc giữa các thành viên trong nhóm.
Những sản phẩm đem lại nhiều ích lợi đối với xã hội thường được đánh
giá cao. Chúng có thể được công bố, giới thiệu rộng rãi và đưa vào sử dụng
trong thực tế.
4. Tác dụng của dạy học theo dự án
4.1. Dạy học theo dự án làm cho nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn:
Trong dạy học theo dự án, nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn bởi vì
nó được tích hợp với các vấn đề của đời sống thực, từ đó kích thích hứng thú
học tập của người học.
Dạy học theo dự án gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà
trường và xã hội, giúp việc học tập trong nhà trường giống hơn với việc học tập

trong thế giới thật. Người học có cơ hội thực hành và phát triển khả năng của
mình để hoạt động trong một môi trường phức tạp giống như sau này họ sẽ gặp
phải trong cuộc sống.
4.2. Dạy học theo dự án góp phần đổi mới phương pháp dạy học, thay đổi
phương thức đào tạo:
Học tập dự án chuyển giảng dạy từ “giáo viên nói” thành “người học
làm”. Người học trở thành người giải quyết vấn đề, ra quyết định chứ không
phải là người nghe thụ động. Họ hợp tác theo nhóm, tổ chức hoạt động, tiến
hành nghiên cứu, giải quyết vấn đề, tổng hợp thông tin, tổ chức thời gian và
phản ánh về việc học của mình.
Dạy học theo dự án tạo điều kiện cho nhiều phong cách học tập khác
nhau, sử dụng thơng tin của những mơn học khác nhau. Nó giúp người học với
cùng một nội dung nhưng có thể thực hiện theo những cách khác nhau.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

5


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

Dạy học theo dự án yêu cầu người học sự tư duy tích cực để giải quyết
vần đề, kích thích động cơ, hứng thú học tập. dạy học theo dự án khuyến khích
việc sử dụng các kĩ năng tư duy bậc cao, giúp cho người học hiểu biết sâu sắc
hơn nội dung học tập.
Dạy học theo dự án là hình thức quan trọng để thực hiện phương thức đào
tạo con người phát triển tồn diện, học đi đơi với hành, kết hợp giữa học tập và
nghiên cứu khoa học.
4.3. Dạy học theo dự án tạo ra môi trường thuận lợi cho người học rèn luyện
và phát triển:
Dạy học theo dự án giúp người học học được nhiều hơn vì trong hầu hết

các dự án, người học phải làm những bài tập liên quan đến nhiều lĩnh vực.
Người học nào cũng có cơ hội để hoạt động vì nhiệm vụ học tập đến được với
tất cả mọi người. Người học có cơ hội để thử các năng lực khác nhau của bản
thân khi tham gia vào một dự án. Người học được rèn khả năng tư duy, suy nghĩ
sâu sắc khi gặp những vấn đề phức tạp. Người học có điều kiện để khám phá,
đánh giá, giải thích và tổng hợp thông tin.
Người học được rèn khả năng vận dụng những gì đã học, đặc biệt các kiến
thức về khoa học, công nghệ. Khi lập đề cương cho dự án, người học phải tưởng
tượng, phác họa những dự kiến, kế hoạch hành động, vì vậy trí tưởng tượng
cùng với tính tích cực, sáng tạo của họ được rèn luyện và phát triển.
Phát triển năng lực đánh giá. Dạy học dự án đòi hỏi nhiều dạng đánh giá
khác nhau và thường xuyên, bao gồm đánh giá của giáo viên, đánh giá lẫn nhau
của người học, tự đánh giá và phản hồi. Người học có cơ hội lựa chọn và kiểm
sốt việc học của chính mình, cũng như cơ hội cộng tác với các bạn cùng lớp
làm tăng hứng thú học tập.
Dạy học theo dự án giúp người học tự tin hơn khi ra trường do họ được
phát triển những kĩ năng sống cần thiết: khả năng đưa ra những quyết định chính
xác; khả năng giải quyết những vấn đề phức tạp; khả năng làm việc tốt với
người khác; sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo.
4.4. Dạy học theo dự án phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của
người học:
Người học là trung tâm của dạy học dự án, từ vị trí thụ động chuyển sang
chủ động, vì vậy dạy học theo dự án vừa tạo điều kiện, vừa buộc người học phải
làm việc tích cực hơn. Dạy học theo dự án cho phép người học tự chủ nhiều hơn
trong công việc, từ xây dựng kế hoạch đến việc thực hiện dự án, tạo ra các sản
phẩm. Nhờ thế dạy học dự án phát huy tính tích cực, tự lực, tính trách nhiệm,
năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề của người học.
4.5. Dạy học theo dự án giúp người học phát triển khả năng giao tiếp:
Dạy học theo dự án không chỉ giúp người học tiếp thu kiến thức, mà còn
giúp họ nâng cao năng lực hợp tác, khả năng giao tiếp với người khác. Dạy học

theo dự án thúc đẩy sự cộng tác giữa các người học và giáo viên, giữa các người
học với nhau, nhiều khi mở rộng đến cộng đồng.

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

6


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

II. THỰC TRẠNG
1. Dạy học theo dự án ở Việt Nam
Ở nước ta, trước đây các đồ án môn học, đồ án tốt nghiệp từ lâu cũng đã
được sử dụng trong đào tạo dạy học, đầu tiên là các trường đại học kĩ thuật. Gần
đây các hình thức bài tập lớn, tiểu luận, khoá luận thực hiện trong các trường đại
học nói chung và trong đào tạo giáo viên rất gần gũi với dạy học theo dự án.
Trong các hình thức này, học viên thực hiện những nhiệm vụ học tập mang tính
nghiên cứu một cách tự lực dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Những năm 1960 - 1980, ở các trường phổ thơng, người học có nhiệm vụ
lao động cũng gần gũi với dạy học theo dự án. Đặc biệt trong những năm 1980,
cùng với sự phát triển của phong trào hướng nghiệp, nhiều trường đã thực hiện
các dự án như dự án trồng cây, dự án phát triển vườn trường. Tuy nhiên cho đến
nay, nói chung dạy học theo dự án vẫn chưa được chú ý trong cả lĩnh vực đào
tạo phổ thông và đại học, chưa được sử dụng như một phương pháp dạy học phổ
biến.
Một số năm qua, với những ưu điểm vượt trội, dạy học theo dự án đã
đang được sự thu hút của nhiều nhà nghiên cứu và dạy học theo dự án được đề
cập nhiều hơn trong các tài liệu với những tên gọi khác nhau như: đề án, dạy học
theo dự án, phương pháp dự án. Với sự tăng cường hợp tác quốc tế trong những
năm gần đây, dạy học theo dự án cũng được tăng cường giới thiệu và vận dụng ở

Việt Nam. Dạy học theo dự án được đưa vào chương trình lí luận dạy học đại
học dành cho các khoá cao học ở Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Sư phạm
Huế trong chương trình hợp tác quốc tế của dự án phát triển giáo viên Trung học
cơ sở, cũng như được đưa vào chương trình hội thảo tập huấn của dự án phát
triển Trung học phổ thơng.
Những năm gần đây, các chương trình bồi dưỡng giáo viên về ứng dụng
công nghệ thông tin của các tập đồn máy tính như Intel, Microsoft đóng vai trị
đáng kể trong việc truyền bá, việc sử dụng phương pháp dạy học ở Việt Nam.
Chương trình dạy học cho tương lai của Intel (Intel Teach to the Future) và
chương trình “Đa kĩ năng công nghệ thông tin (ICT) vào dạy và học” (Partners
in learning) đề ra mục đích chính là giúp cho các giáo viên biết cách sử dụng
công nghệ máy tính để phát triển trí tưởng tượng của học sinh và cuối cùng là
dẫn dắt các em tới một phương pháp học tập hiệu quả hơn dựa trên nền tảng của
phương pháp dạy học theo dự án. Năm 2007, tập huấn ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học (ICT in Education) do UNESSCO tổ chức với cùng mục
tiêu trên lấy nền tảng sử dụng nguồn tư liệu Internet nhằm tổ chức các dự án học
tập cho người học.
Trong lĩnh vực giáo dục phổ thông, cùng với việc thực hiện các dự án
phát triển giáo dục, dự án giáo dục môi trường, dạy học theo dự án cũng bước
đầu được áp dụng trong một số môn học. Từ năm 2006 trở lại đây, rất nhiều giáo
viên các bậc học, nghiên cứu sinh, sinh viên của các trường đại học, cao đẳng
trên cả nước quan tâm nghiên cứu và vận dụng dạy học theo dự án vào giảng
dạy.

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

7


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11


Việc đưa phương pháp dạy học theo dự án vào trong chương trình dạy học
khơng phải là ý tưởng mới lạ hay mang tính cách mạng trong giáo dục. Tuy
nhiên, trong những năm gần đây việc triển khai dự án trong thực tế đã được phát
triển chính thức thành một chiến lược dạy học ở nhiều trường.
2. Khả năng ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án trong Địa lí 11
Dễ dàng nhận thấy phương pháp dạy học theo dự án và chương trình sách
giáo khoa Địa lí11 có mối quan hệ tương hỗ, cái này có thể hỗ trợ cho cái kia
phát triển và ngược lại. Trong bối cảnh việc đổi mới phương pháp theo quan
điểm hướng vào người học đã có được những thành tựu nhất định, song song với
việc giảm tải chương trình sách giáo khoa trung học phổ thông, giảm áp lực thi
cử, khả năng ứng dụng phương pháp dự án vào dạy học nói chung và dạy học
Địa lí 11 nói riêng ngày càng rộng mở. Những yếu tố sau đây là điều kiện thuận
lợi trong việc ứng dụng phương pháp dự án cho mơn Địa lí 11:
- Chương trình, sách giáo khoa Địa lí 11 rất phù hợp để ứng dụng phương
pháp dạy học theo dự án. Địa lí 11 bao gồm hai phần cơ bản: khái quát nền kinh
tế - xã hội thế giới; địa lí khu vực và quốc gia. Hầu hết nội dung kiến thức của
hai phần này đều có thể đảm bảo cho học sinh và giáo viên thực hiện phương
pháp dạy học theo dự án.
- Phương pháp dự án giúp thực hiện tốt mục tiêu tổng qt và cụ thể
chương trình, sách giáo khoa Địa lí 11. Phương pháp dự án tạo điều kiện tốt nhất
góp phần đảm bảo các mục tiêu chung của môn Địa lí trung học phổ thơng, đặc
biệt là việc đảm bảo 4 năng lực cơ bản trong dạy học Địa lí, đó là: Năng lực
hành động hiệu quả trên cơ sở những kiến thức, kĩ năng, phẩm chất đã được
hình thành trong quá trình học tập, rèn luyện và giao tiếp; Năng lực hợp tác,
phối hợp hoạt động trong đời sống và học tập; Năng lực sáng tạo, có thể thích
ứng với những thay đổi trong cuộc sống; Năng lực tự khẳng định bản thân.
Phương pháp dạy học theo dự án giúp thực hiện tốt mục tiêu môn học:
+ Về kiến thức: phương pháp dạy học theo dự án góp phần đảm bảo, cập
nhật hóa mục tiêu kiến thức, đặc biệt là những vấn đề đang được đặt ra của thế

giới, khu vực, các nhóm nước và một số quốc gia tiêu biểu trên thế giới.
+ Về kĩ năng: phương pháp dạy học theo dự án góp phần hình thành rèn
luyện kĩ năng Địa lí một cách hiệu quả. Trong phương pháp này, học sinh sẽ
luôn được tổ chức, hướng dẫn để hoạt động. Do đó khi thực hiện dự án Địa lí,
các kĩ năng thực hành sẽ thường xuyên được vận dụng. Với việc tham gia giải
quyết những vấn đề đặt ra trong cuộc sống có liên quan trực tiếp đến nội dung
Địa lí 11, học sinh sẽ được rèn luyện và phát triển các kĩ năng quan sát, nhận
xét, phân tích, tổng hợp đánh giá các sự vật và hiện tượng địa lí. Biết cách sưu
tầm, chọn lọc, sử dụng được các bản đồ, lược đồ, lát cắt, số liệu thống kê. Công
cụ công nghệ thông tin sẽ là trợ thủ đắc lực để học sinh thu thập, xử lí các thơng
tin địa lí.
+ Về thái độ, tình cảm: Thơng qua việc nghiên cứu, tìm tịi và hồn thiện
các nội dung học tập, học sinh nhận thức sâu sắc hơn các vấn đề về tự nhiên, dân
cư, xã hội, kinh tế… của các quốc gia, khu vực và thế giới, từ đó các em có ý
thức học tập, hành động đúng đắn, suy nghĩ tích cực nhằm cải biến thế giới, thay
đổi bản thân.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

8


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

- Học sinh lớp 11 – lứa tuổi khá chín muồi cho việc xây dựng và thực hiện
các dự án học tập. Dạy học theo dự án là một phương pháp dạy học phức hợp,
khi thực hiện dự án, học sinh phải đóng vai là những người lao động có thật
trong xã hội để tham gia tìm hiểu, phần nào giải quyết những vấn đề có thật
trong cuộc sống, thì rõ ràng là lứa tuổi thanh niên của học sinh Trung học phổ
thơng là phù hợp nhất, vì các em đã phát triển khá toàn diện về thể chất, về nhận
thức và tình cảm, đặc biệt về thế giới quan và lí tưởng, về đường đời và xu

hướng nghề nghiệp.
- Bối cảnh xã hội thuận lợi cho việc xây dựng các dự án Địa lí 11. Dạy
học theo dự án phù hợp với định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong hai
mươi năm qua. Phương pháp này đáp ứng cao cho yêu cầu áp dụng và phát triển
các phương pháp dạy học mới theo hướng tổ chức các hoạt động học tập cho
học sinh. Việc giảm tải chương trình và mục tiêu cụ thể về đổi mới phương pháp
dạy học, kiểm tra đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo tạo điều kiện cho việc
ứng dụng các phương pháp mới trong đó có phương pháp dự án.
Ngồi những yếu tố cơ bản trên, cịn một số yếu tố khác như cơ sở hạ tầng
của các trường Trung học phổ thông được nâng cấp, xây dựng, lắp đặt mới;
mạng internet và công nghệ thông tin đã trở thành mơn học chính thức giúp cho
trình độ và điều kiện khai thác các phần mềm, mạng internet của học sinh được
nâng cao…
3. Những hạn chế và khó khăn của dạy học theo dự án trong mơn Địa lí
3.1. Hạn chế:
Dạy học theo dự án đòi hỏi nhiều thời gian. Đây là trở ngại lớn nhất, nếu
khơng được bố trí thời gian hoặc giáo viên khơng có sự linh hoạt thì buộc những
người thực hiện phải làm việc ngồi giờ. Điều này lí giải tại sao một phương
pháp dạy học có nhiều ưu điểm như dạy học dự án lại rất khó đi vào thực tiễn
dạy học ở nước ta.
Khơng thể áp dụng dạy học theo dự án tràn lan mà chỉ có thể áp dụng với
những nội dung nhất định trong những điều kiện cho phép. Dạy học theo dự án
khơng thể thay thế phương pháp thuyết trình trong việc truyền thụ những tri thức
lý thuyết hay việc thông báo thơng tin.
Dạy học theo dự án địi hỏi có sự chuẩn bị và lên kế hoạch thật chu đáo
thì mới lôi cuốn được người học tham gia một cách tích cực.
Hoạt động thực hành, thực tiễn khi thực hiện dạy học theo dự án đòi hỏi
phương tiện vật chất và tài chính phù hợp.
Dạy học theo dự án khó áp dụng ở cả bậc đại học cũng như ở Trung học
phổ thơng.

3.2. Khó khăn:
Học sinh thường gặp khó khăn khi:
- Xác định một dự án địa lí, thiết kế các hoạt động và lựa chọn phương
pháp thực hiện thích hợp.
- Thiết lập mục tiêu rõ ràng cho các giai đoạn khác nhau của dự án.
- Tiến hành điều tra, tìm những câu hỏi để thu thập thơng tin một cách
khoa học.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

9


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

- Quản lý thời gian, giữ đúng thời hạn cho từng công việc và khi kết thúc
dự án.
- Phối hợp và hợp tác trong nhóm.
Giáo viên thường gặp khó khăn khi:
- Muốn hiểu đúng và đầy đủ về dạy học dự án.
- Thiết kế một dự án địa lí vừa gắn với nội dung dạy học vừa gắn với thực
tiễn đời sống.
- Tổ chức thực hiện, theo dõi dự án, giám sát tiến độ, quản lý lớp học.
- Đưa ra phản hồi và hỗ trợ khi cần thiết.
- Sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ dự án.
- Thiết kế các tiêu chí đánh giá cho một dự án cụ thể.
Chính những hạn chế và khó khăn trên đã hạn chế rất lớn việc ứng dụng
phương pháp dạy học theo dự án trong địa lí Trung học phổ thông, dù biết đây là
một phương pháp dạy học tích cực hàng đầu hiện nay.
III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Quy trình tiến hành dạy học theo dự án trong Địa lí 11

Tùy thuộc vào nội dung kiến thức bài học địa lí, đặc điểm học sinh, cơ sở
trường lớp, phương tiện và thiết bị dạy học, trình độ giáo viên… mà có các cách
tiến hành ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án phù hợp, nhưng nhìn
chung, việc vận dụng phương pháp này gồm có 6 bước cơ bản sau:
Bước 1: Chọn đề tài, chia nhóm
Trong chương trình Địa lí 11, hầu hết các bài học đều có thể ứng dụng
được phương pháp dạy học theo dự án, nên ngay từ đầu năm học, giáo viên cần
phải thống kê các tiết dạy, các đơn vị kiến thức, các vấn đề có thể sử dụng
phương pháp dạy học này để thực hiện giao nhiệm vụ cho các lớp, các nhóm học
sinh. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc tìm ra các nội dung, các vấn đề lớn, cần
phải có một thời gian dài tìm hiểu, thực hiện để giao cho các nhóm học sinh thực
hiện ngay từ đầu năm học. Giáo viên cần chú ý tới việc ưu tiên các vấn đề có
tính hời sự hay liên quan đến thực tiễn, như: cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật
và tác động của nó tới kinh tế thế giới và Việt Nam; xu hướng tồn cầu hóa, khu
vực hóa với nền kinh tế Việt Nam; Cơ hội và thách thức của tồn cầu hóa với
Việt Nam; Một số vấn đề toàn cầu (lựa chọn một vấn đề thời sự: ơ nhiễm mơi
trường, biến đổi khí hậu, nóng lên tồn cầu, bn bán người, bn bán nội tạng
cơ thể người, buôn lậu, nạ khủng bố…); Đặc trưng về tự nhiên, dân cư - xã hội,
kinh tế của một số khu vực và quốc gia trên thế giới…
Những đề tài (dự án) lớn, giáo viên có thể nêu lên ngay từ đầu năm học,
cho các nhóm học sinh đăng kí thực hiện trong một thời gian nhất định sao cho
phù hợp với tiến trình bài dạy và phân phối chương trình. Đề tài lớn là những
vấn đề thường có mức độ khó khá cao, những vấn đề địi hỏi nhiều thơng tin, có
sự phức tạp trong cách giải quyết như: Các vấn đề toàn cầu (chọn 1 vấn đề,
phân tích hiện trạng trên thế giới và Việt Nam, phân tích hậu quả, đề xuất
phương án giai quyết…); Tìm hiểu về dân cư – xã hội Australia; Những nét độc

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

10



Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

đáo về dân cư – xã hội khu vực Mĩ La Tinh; Hiếp hội các nước Đông Nam Á;
Hoạt động kinh tế đối ngoại của Nhật Bản…
Những đề tài (dự án) nhỏ, giáo viên chỉ cần giao nhiệm vụ cho các nhóm
học sinh thực hiện trong vịng 1 tuần (Phân phối chương trình Địa lí 11 cơ bản
chỉ có 1 tiết/tuần). Đây là những đề tài liên quan đến một hoặc một vài khía cạnh
về tự nhiên, dân cư – xã hội, kinh tế của các quốc gia, khu vực trên thế giới,
như: Vấn đề nghèo đói của Châu Phi, Vấn đề khai thác dầu mỏ của Tây Nam Á,
Ý nghĩa của vị trí địa lí Nhật Bản đối với phát triển kinh tế - xã hội, Sự trở
thành nền kinh tế lớn nhất thế giới của Hoa Kì, Những điểm tương đồng của
các nước Đơng Nam Á, Sự phát triển thần kì của nền kinh tế Nhật Bản từ 1950
– 1973…
Phù hợp với mỗi loại đề tài (lớn, nhỏ, mức độ khó), giáo viên nên chia
nhóm với số thành viên tương ứng để các em thực hiện. Dù là một đề tài lớn
nhưng cũng không nên chia nhóm lớn q, vì nhóm càng lớn thì số thành viên ít
làm việc, ỉ lại càng nhiều, nhóm càng nhỏ thì các thành viên càng phải tích cực.
Tuy nhiên, một vấn đề không nên chỉ giao nhiệm vụ cho 1 nhóm mà nên có từ 2
nhóm trở nên thực hiện (có thể khơng cùng 1 lớp) để học sinh có điều kiện phản
biện.
Ngồi việc chia nhóm cho học sinh đăng kí đề tài hoặc giao đề tài, giáo
viên cần khuyến khích các cá nhân và nhóm học sinh tìm thêm các đề tài mới để
thực hiện. Các đề tài này có thể khơng trong sách giáo khoa nhưng lại là vấn đề
thời sự hoặc có mức độ ảnh hưởng lớn đối với Việt Nam và thế giới.
Bước 2: Xây dựng đề cương dự án
Giáo viên hướng dẫn các nhóm học sinh xác định mục đích, nhiệm vụ,
cách tiến hành, kế hoạch thực hiện dự án; xác định những công việc cần làm,
thời gian dự kiến…

Xác định mục tiêu học tập cụ thể bằng cách dựa vào chuẩn kiến thức và kĩ
năng của bài học/chương trình, những kĩ năng tư duy bậc cao cần đạt được.
Việc xây dựng đề cương cho một dự án là công việc hết sức quan trọng vì
nó mang tính định hướng hành động cho cả q trình thực hiện, thu thập kết quả
và đánh giá dự án (Phụ lục 1).
Địa lí ln gắn vớ phân bố và các minh chứng bằng những con số, nên để
hoàn thiện một dự án Địa lí 11, các nhóm học sinh cần phối hợp với giáo viên
xác định các bản đồ, biểu đồ cần xây dựng, tìm kiếm các bảng số liệu, các bản
đồ, biểu đồ… phục vụ cho đề tài.
Bước 3: Thực hiện dự án
Mỗi một dự án (đề tài) là một thể tổng hợp hoàn chỉnh về một vấn đề, một
hiện tượng địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội, nhưng lại có thể chia nhỏ thành các
nội dung, các phần khác nhau. Dựa trên đề cương đã xây dựng, các nhóm phân
cơng nhiệm vụ cho mỗi thành viên. Việc phân công nhiệm vụ cho các thành viên
trong nhóm cần có sự hỗ trợ của giáo viên để phù hợp công việc với năng lực
từng học sinh, tất cả các thành viên đều phải có nhiệm vụ hồn thiện dự án.
Ngồi ra, mỗi nhóm phải đặt dưới sự điều hành của nhóm trưởng, có thư kí
nhóm (người tổng hợp), cử người xây dựng báo cáo trên các phương tiện nghe
nhìn và cắt cử báo cáo viên của nhóm. Đối với dự án nhỏ, báo cáo viên có thê
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

11


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

báo cáo tồn bộ nội dung dự án của nhóm. Đối với đề tài lớn, báo cáo viên là
một số thành viên trong nhóm phù hợp với các nội dung cơng việc được giao.
Các thành viên trong nhóm thực hiện kế hoạch đã đề ra. Khi thực hiện dự
án, các hoạt động trí tuệ và hoạt động thực hành, thực tiễn xen kẽ và tác động

qua lại với nhau; kết quả là tạo ra sản phẩm của dự án.
Học sinh thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau rồi tổng hợp, phân
tích và tích lũy kiến thức thu được qua quá trình làm việc. Như vậy, các kiến
thức mà người học tích lũy được thử nghiệm qua thực tiễn.
Bước 4: Thu thập kết quả
Kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng dạng ấn phẩm (bản
tin, báo, áp phích, thu hoạch, báo cáo… và có thể được trình bày trên
PowerPoint, hoặc một chương trình Video Music
Tất cả học viên cần được tạo điều kiện để trình bày kết quả cùng với kiến
thức mới mà họ đã tích lũy thơng qua dự án (theo nhóm hoặc cá nhân). Sản
phẩm của dự án có thể được trình bày giữa các nhóm người học, giới thiệu trước
lớp, trong trường hay ngoài xã hội.
Trong những năm học vừa qua, các nhóm học sinh lớp 11 của trường
THPT Mai Anh Tuấn nộp sản phẩm dự án về cho tôi đều dưới 2 dạng là sản
phẩm đánh máy in trên giấy A4 và báo cáo PowerPoint, Video Clip. Sau quá
trình xét duyệt, sửa chữa, các nhóm học sinh trình bày trước lớp.
Bước 5: Báo cáo dự án
Báo cáo dự án được thực hiện bởi các báo cáo viên của nhóm. Tùy theo
hình thức tổ chức mà có các hình thức báo cáo khác nhau. Tuy nhiên, để phương
pháp dạy học theo dự án được thực hiện tốt hơn cả, giáo viên nên tổ chức
Seminar hoặc dưới hình thức một hội nghị nào đó. Với việc tổ chức mang tình
trang trọng như vậy đã tác động không nhỏ tới người học, khơng chỉ kích thích
các nhóm hồn thành dự án địa lí tốt hơn mà cịn phát triển năng lực tổ chức,
năng lực thuyết trình trước đám đơng, năng lực bảo vệ một vấn đề khoa học… ở
mỗi học sinh.
Trong một số bài dạy Địa lí 11, tơi đã tổ chức thành các hội nghị. Chẳng
hạn bài 3 (tiết 3) – Một số vấn đề mang tính tồn cầu tơi tổ chức hội nghị ở hai
dạng khác nhau: Hội nghị thượng đỉnh về các vấn đề toàn cầu và Hội nghị
thanh niên Việt Nam với các vấn đề toàn cầu. Ở dạng hội nghị thứ nhất, mọi học
sinh trở thành các nguyên thủ quốc gia, 1 học sinh trở thành trợ lí cho Tổng thư

kí Liên hợp quốc, cịn tơi là Tổng thư kí Liên hợp quốc cùng với học sinh trợ lí
điều hành Hội nghị; phịng học được thay thế bằng một hội trường có đầy đủ các
phương tiện thu phát và công nghệ thông tin; các nguyên thủ đại diện các nhóm
nước cho các châu lục lên trình bày các vấn đề (dự án) của mình và đề xuất giải
pháp; đây là tiết dạy được đánh giá rất cao tại trường THPT Mai Anh Tuấn. Ở
dạng hội nghị thứ hai, tôi tổ chức thân thiện hơn, với việc tôi là một Bí thư Đồn
thanh niên lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của thanh niên Việt Nam giải quyết
các vấn đề toàn cầu, qua tiết dạy mới thấy được sự chuẩn bị chu đáo và trên hết
là các em được trình bày quan điểm riêng của mình.
Để các nhóm báo cáo dự án thành công, giáo viên cần đưa ra giới hạn thời
lượng cho mỗi vấn đề, sau mỗi dự án sẽ có sự phản biện của các nhóm. Sự phản
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

12


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

biện và bảo vệ quan điểm của các nhóm nhằm phục vụ cơng tác đánh giá kết quả
dự án tốt hơn.
Bước 6: Đánh giá dự án, rút kinh nghiệm
Giáo viên và người học đánh giá quá trình thực hiện và kết quả dự án dựa
trên những sản phẩm thu được, tính khúc triết và hợp lý trong cách thức trình
bày của các em. Giáo viên hướng dẫn người học rút ra những kinh nghiệm cho
việc thực hiện các dự án tiếp theo.
Thời gian cuối tiết học được dành cho công tác đánh giá dự án. Việc đánh
giá dự án cần có các tiêu chí cụ thể (Phụ lục 2), các tiêu chí này cần cơng khai
đề cho học sinh biết và tự đánh giá sản phẩm của nhau, cũng như dựa vào đó mà
hồn thành dự án cho phù hợp.
Việc phân chia các bước dạy học theo dự án trong Địa lí 11 như trên chỉ

mang tính tương đối, vì trong thực tế, các bước trên có thể xen kẽ và thâm nhập
vào nhau.
2. Một số giải pháp thực hiện dạy học theo dự án trong Địa lí 11
2.1. Đối với giáo viên:
Giáo viên phải từ bỏ thói quen chỉ đạo mọi hoạt động của học sinh trong
quá trình dạy học Địa lí, cố gắng tạo cho mình thói quen mới: nói ít, góp ý và tư
vấn chứ khơng ép buộc, dân chủ và bình đẳng trong dạy học, sẵn sàng thay đổi
vai trò để trở thành người học trong một số trường hợp, lắng nghe ý kiến của
học sinh.
Để xây dựng được một dự án dạy học địa lí lơi cuốn học sinh và phù hợp
với nội dung bài học, giáo viên phải dựa vào mục tiêu bài học, chọn lọc nội
dung trong bài liên quan đến thực tiễn để xây dựng dự án. Vấn đề thực tiễn mà
giáo viên chọn để thiết kế dự án nên là một vấn đề thời sự hay một sự kiện thực
tế đang được xã hội quan tâm thì dự án mới hấp dẫn và cuốn hút học sinh.
Xây dựng một lịch trình đánh giá hiệu quả địi hỏi giáo viên cần thực hiện
các công việc sau:
- Trước khi lập kế hoạch đánh giá, giáo viên cần xác định rõ mục đích của
việc đánh giá là:
+ Đánh giá nhu cầu học sinh.
+ Khuyến khích việc học tập có định hướng và hợp tác, theo dõi tự tiến bộ
của học sinh.
+ Kiểm tra mức độ lĩnh hội kiến thức của học sinh.
- Sau khi xác định được mục tiêu đánh giá, giáo viên cần tự đặt cho mình
các câu hỏi như:
+ Ai sẽ đánh giá: Bản thân từng học sinh, các bạn trong lớp hay chính
giáo viên là người đánh giá?
+ Việc đánh giá sẽ diễn ra vào lúc nào?
+ Phải sử dụng những cơng cụ đánh giá nào?
Trong lịch trình đánh giá, giáo viên có thể dùng bảng tiêu chí đánh giá sản
phẩm dự án (Phụ lục 2). Bảng tiêu chí này không chỉ là công cụ để giáo viên

đánh giá học sinh trong và sau dự án mà còn là công cụ để học sinh tự định
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

13


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

hướng trong q trình thực hiện dự án. Các tiêu chí đánh giá phải được giáo viên
xây dựng cụ thể, vừa tầm với học sinh.
Theo dõi và tư vấn cho học sinh trong quá trình thực hiện dự án, giúp học
sinh tự định hướng và tiến bộ là q trình khó khăn và làm mất nhiều thời gian
của giáo viên. Nếu có điều kiện, giáo viên có thể lập diễn đàn, địa chỉ Email
chung, website… để tiện việc theo dõi, phản hồi hay tham vấn cho học sinh khi
cần.
Đối với các hoạt động diễn ra trên lớp, giáo viên phải ghi chép mọi hoạt
động của học sinh để theo dõi sự tiến bộ của các em. Giáo viên cần thường
xuyên lắng nghe các ý kiến thảo luận của học sinh một cách dân chủ và khuyến
khích sự sáng tạo, ý tưởng mới lạ của các em.
Để có thời gian cho dự án, giáo viên có thể tận dụng những phút cuối giờ
trong mỗi tiết dạy để trao đổi thơng tin với các nhóm học sinh về dự án hay sử
dựng các phương tiện công nghệ thông tin để hỗ trợ…
2.2. Đối với học sinh:
Học sinh là trung tâm của mọi hoạt động học tập, nhất là trong học tập
Địa lí 11, học sinh phải tư duy nhiều hơn khi học tập theo dự án, mỗi học sinh
phải biết tự mình vượt qua “ sức ỳ” cá nhân, chiến thắng thói quen lười hoạt
động, lười suy nghĩ của mình.
Để thực hiện dự án, học sinh phải đóng những vai có thực (phân vai)
trong xã hội để tự mình tìm kiếm thông tin và giải quyết những vấn đề của Địa lí
11. Học sinh cần tìm hiểu xem trong xã hội, những vai mình được giao thường

làm những cơng việc gì, có vai trị, nhiệm vụ gì. Nắm vững những điều đó, học
sinh sẽ thực hiện dự án theo đúng mục tiêu đã đề ra và xây dựng sản phẩm dự án
có chất lượng.
Học sinh cần có kĩ năng làm việc theo nhóm khi thực hiện dự án. Theo kết
quả thu được sau khi thực hiện điều tra thực trạng sử dụng phương pháp học
theo dự án, việc hợp tác tốt và phân chia công việc với các bạn trong nhóm là
một trong những khó khăn lớn nhất đối với học sinh. Để học sinh có thể phối
hợp tốt với nhau thì tự bản thân các em phải trang bị cho mình một số kĩ năng
cộng tác, đó là:
- Nghe tích cực và phê bình mang tính xây dựng: lắng nghe, suy nghĩ về
những điều người khác nói và kiểm tra xem mình hiểu ý của người nói đến mức
nào trước khi đưa ra ý kiến phản hồi. Trong những buổi làm việc nhóm, học sinh
có kĩ năng nghe tích cực và phê bình mang tính xây dựng sẽ giúp cuộc thảo luận
của nhóm diễn ra nghiêm túc, hiệu quả, kích thích được sự sáng tạo của mọi
thành viên trong nhóm.
- Hợp tác: Hợp tác trong học tập Địa lí 11không chỉ đơn thuần là việc học
sinh “làm việc cùng nhau” mà là cùng hợp tác trong học tập. Hợp tác theo nhóm
giúp học sinh thực hiện dự án dễ dàng hơn, hiệu quả hơn. Một vấn đề khiến
nhiều giáo viên, học sinh và phụ huynh rất băn khoăn khi học sinh làm việc
nhóm là đa phần các học sinh khá giỏi đảm nhiệm hết các cơng việc của nhóm.
Do vậy, hiệu quả cơng việc khơng cao, khơng có sự cơng bằng giữa các thành
viên trong nhóm… Để việc học tập hợp tác hiệu quả hơn và để sử dụng tối đa
thời gian trên lớp, học sinh cần phải xác định rõ mục tiêu của nhóm và trách
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

14


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11


nhiệm của từng cá nhân trong nhóm, có sự kiểm tra và đánh giá công việc giữa
các thành viên trong nhóm dưới sự hướng dẫn và giám sát của giáo viên. Khi có
sự phân chia cơng việc hợp lí giữa các thành viên trong nhóm và có sự giám sát,
đánh giá của tập thể nhóm và giáo viên, học sinh sẽ ý thức hơn về trách nhiệm
của mình và sẽ phải cố gắng hồn thành tốt cơng việc được giao.
- Chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau trong cơng việc: Trong nhóm cần có sự
phân cơng cơng việc hợp lí để từng thành viên trong nhóm ý thức được vai trị
và trách nhiệm của mình. Tuy nhiên, với sự phân chia cơng việc đó, khơng phải
thành viên nào cũng dễ dàng hồn thành nhiệm vụ vì những lí do khác nhau về
điều kiện khách quan hay về năng lực cá nhân. Trong những tình huống như vậy,
sự chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau của các thành viên trong nhóm là rất cần thiết. Để
lập được một kế hoạch khả thi, tất cả các thành viên trong nhóm phải cùng nhau
xác định mục tiêu cần hướng tới, nhiệm vụ phải làm, sản phẩm dự kiến, cách
triển khai thực hiện dự án, phân công công việc, thời gian thực hiện và hoàn
thành sản phẩm.
Trong nhiệm vụ định hướng học tập và tự đánh giá sự tiến bộ của bản
thân, học sinh cần phải:
+ Bám sát mục tiêu dự án;
+ Bám sát bộ câu hỏi định hướng;
+ Làm việc theo kế hoạch đã đặt ra;
+ Phối hợp với giáo viên để đánh giá bản thân và các thành viên trong
nhóm;
+ Theo sát các tiêu chí giáo viên đưa ra;
+ Tham khảo ý kiến của các thành viên trong nhóm và giáo viên khi cần
thiết.
Dạy học theo dự án trong Địa lí địi hỏi sự nỗ lực làm việc của cả giáo
viên và học sinh. Để khỏi mất nhiều thời gian với khối lượng công việc khá lớn:
học trên lớp, học phụ đạo, học thêm, làm bài tập, thực hiện các cơng việc của dự
án… thì việc sắp xếp một thời gian biểu và làm việc một cách khoa học là rất
cần thiết đối với học sinh. Tôi đề xuất một số biện pháp sau giúp học sinh quản

lí được thời gian hiệu quả khi học tập theo dự án:
+ Lập thời gian biểu cụ thể cho từng ngày;
+ Làm việc theo thời gian và kế hoạch mà nhóm đã vạch ra để đảm bảo
cơng việc hồn tất đúng tiến độ;
+ Thảo luận, chia sẻ thông tin qua các mạng xã hội hoặc các trang web
cộng tác;
+ Các thành viên trong nhóm thường xuyên kiểm tra và đốc thúc lẫn nhau
trong mọi công việc…
3. Kinh nghiệm dạy học theo dự án trong Địa lí 11
Giáo viên phải phác họa trước các ý tưởng cơ bản của dự án. Nếu không
bám sát vào mục tiêu dạy học, mục đích của dự án sẽ mơ hồ và kết quả học tập
có thể bị hiểu sai.
Hãy để cho nội dung đào tạo định hướng việc lựa chọn và thiết kế dự án.
Dựa vào mục đích, mục tiêu và chuẩn kiến thức, kĩ năng giáo viên sẽ lựa chọn
các bài học cần ưu tiên trong chương trình. Khi thiết kế dự án, phải chắc chắn
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

15


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

rằng việc lập kế hoạch hành động sẽ giúp cho người học xác định được mục tiêu
học tập dự kiến.
Giáo viên cũng nên ln nhớ rằng mình là người hướng dẫn và hỗ trợ học
sinh trong dạy học địa lí, khơng làm thay mà là tạo điều kiện cho học sinh làm
việc.
Giáo viên cần đặt câu hỏi cho người học suy nghĩ và thử thách học sinh.
Nên lựa chọn những câu hỏi định hướng một cách cẩn thận để học sinh tiếp thu
được những kiến thức cần thiết trong chương trình.

Kiểm tra những kĩ năng cần thiết, kiểm tra tư duy của học sinh. Việc kiểm
tra và tự kiểm tra, điều chỉnh cần được thực hiện kịp thời trong tất cả giai đoạn
của dự án.
Trong suốt dự án, nên tạo nhiều cơ hội để đánh giá và kiểm soát sự tiến bộ
của học sinh. Sau mỗi dự án cần đánh giá và rút kinh nghiệm nghiêm túc cho lần
sau có kết quả tốt hơn.
Dạy học theo dự án phải gắn liền với việc ứng dụng các phương pháp,
kĩ thuật dạy học hiện đại, sử dụng công nghệ thông tin và khai thức các mặt
tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống.
IV. KIỂM NGHIỆM
Trong năm học 2013 – 2014, tại trường THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn,
tôi đã tiến hành so sánh, đánh giá chất lượng của học sinh ở các lớp dạy học theo
dự án (lớp 11A và lớp 11M) với học sinh các lớp không thực hiện dạy học theo
dự án (lớp 11B và lớp 11N). Ở hai lớp đối chứng (11B và 11N) tôi vẫn thực hiện
dạy học dựa trên các phương pháp và kĩ thuật dạy học hiện đại khác có ứng
dụng công nghệ thông tin. Lớp 11A và lớp 11B là một cặp so sánh vì đây là hai
lớp có chất lượng đầu vào của học sinh cao nhất trường, còn lớp 11M và 11N có
chất lượng thấp hơn cả.
Qua đánh giá và so sánh, kiểm nghiệm, tơi đã có được các kết quả sau:
1. Công tác chuẩn bị bài của học sinh chu đáo, hiệu quả
Học sinh ở tất cả các lớp đều phải chuẩn bị bài ở nhà trước khi học bài
mới trên lớp, nhưng hiệu quả chuẩn bị bài của học sinh lớp dạy học theo dự án
thực sự là chu đáo, đầy đủ, hiệu quả cao, đảm bảo cho công tác giảng dạy được
thành công ở mức độ cao nhất (Bảng 1).
Bởi vì, để thực hiện tiết dạy học theo dự án, giáo viên phải thiết kế bài
dạy trong đó chú trọng tới việc giao nhiệm vụ (dự án) và hướng dẫn học sinh
hoàn thành nhiệm vụ ở nhà. Nhiệm vụ của học sinh chính là các dự án có tính
thực tiễn cao, gần với những gì các em đang sống, những dự án mang tính thời
sự nên được học sinh nhiệt tình hưởng ứng và thực hiện.
Bảng 1: Xếp loại học sinh dựa vào việc hoàn thành nhiệm vụ được giao

Xếp loại
Sĩ
Xuất sắc
Tốt
Khá
Đạt
Không đạt
Lớp
số
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
11B
13,4
28,8
40,3
13,4
52
2
3,85
7
15
21

7
6
5
8
6
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

16


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

11N
11A
11M

40

0

49

31

45

20

0
63,2

7
44,4
4

2
15
20

5,00
30,6
1
44,4
4

10

25,0
0

19

47,5
0

9

22,5
0

3


6,12

0

0

0

0

0

0

0

0

5

11,1
2
27,1
7

11B
43,4
17,4
92

2
2,17
9
9,78 25
40
16
+11N
8
0
11A
54,2
37,2
94 51
35
8
8,51
0
0
0
0
+11M
6
3
(Ghi chú: Lớp 11A và 11M thực hiện dạy học theo dự án; lớp 11B và 11N thực
hiện dạy học theo phương pháp hiện đại khác có ứng dụng cơng nghệ thơng
tin).
Qua Bảng 1 ta thấy được các công việc được giao đối với các lớp tiến
hành dạy học theo dự án được thực hiện nghiêm túc, chất lượng. Có tới 91,49%
số học sinh chuẩn bị bài và hồn thành các cơng việc được giao từ loại tốt đến
xuất sắc (trong khi con số này ở các lớp đối chứng chỉ là 11,95%), chỉ có 8,51%

số học sinh hoàn thành các nhiệm vụ được giao ở mức khá (trong khi ở lớp đối
chứng con số này rất cao, tới 27,17%). Khơng có học sinh hồn thành nhiệm vụ
được giao ở mức dưới khá (đạt và không đạt), trong khi đó ở lớp đối chứng
chiếm tới hơn 1/2 số học sinh (60,88%).
2. Học sinh có được kết quả học tập cao
Sau khi thực hiện dạy học đối chứng giữa 4 lớp 11, trong đó 2 lớp dạy học
theo dự án và 2 lớp đối chứng, tôi thực hiện kiểm tra 1 bài 15 phút và thu được
kết quả như bảng sau:
Bảng 2: Điểm của học sinh kiểm tra 15 phút sau tiết dạy
Điểm
Sĩ
9,0 đến 10 7,0 đến 8,5 5,0 đến 6,5 3,0 đến 4,5 Dưới 3,0
Lớp
số
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
11B
13,4
26,9
38,4
17,3
52

7
14
20
9
2
3,85
6
2
6
1
11N
17,5
35,0
32,5
15,0
40
0
0
7
14
13
6
0
0
0
0
11A
77,5
18,3
49 38

9
2
4,08
0
0
0
0
5
7
11M
62,2
31,1
45 28
14
3
6,67
0
0
0
0
2
1
11B
22,8
36,9
23,9
92
7
7,61 21
34

22
8
8,69
+11N
3
6
1
11A
70,2
24,4
94 66
23
5
5,32
0
0
0
0
+11M
1
7
(Ghi chú: Lớp 11A và 11M thực hiện dạy học theo dự án;
lớp 11B và 11N không thực hiện dạy học theo dự án).
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

17


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11


Chất lượng học tập của học sinh được thể hiện qua điểm số kiểm tra, các
lớp dạy học theo dự án học sinh chủ yếu đạt điểm từ 9,0 đến 10 (chiếm tới
70,21%); chỉ có 5,32% số học sinh được điểm từ 5,0 đến 6,5; khơng có học sinh
bị điểm dới 5,0. Trong khi đó, ở các lớp đối chứng, không thực hiện dạy học
theo dự án mà dạy học bởi các phương pháp dạy học hiện đại khác có kết hợp sử
dụng cơng nghệ thơng tin, thì kết quả thấp hơn nhiều, tỉ lệ học sinh đạt điểm 9,0
đến 10 chỉ chiếm 7,61%, trong khi đó có tới 32,60% học sinh bị điểm dưới 5,0.
Do học sinh học tập theo phương pháp dạy học theo dự án được tự học, tự
nghiên cứu, tự tìm ra và lĩnh hội tri thức khoa học nên các em dễ dàng giải quyết
các câu hỏi, bài tập mà giáo viên yêu cầu, nhất là những câu hỏi đòi hỏi tư duy
cao. Học sinh ở các lớp không dạy học theo dự án lại thiên về hoàn thành tốt các
câu hỏi chỉ cần sự tái hiện kiến thức mà thôi, khi gặp các câu hỏi đòi hỏi kiến
thức sâu, rộng, tư duy cao thì các em thấy rất khó khăn.
3. Q trình học tập đã trở thành quá trình tự học
Việc học tập của học sinh theo dự án đã hoàn toàn thốt khỏi cách dạy học
truyền thống, giáo viên cũng khơng cần thuyết trình nhiều. Để hồn thành được
các dự án đúng quy định, có chất lượng, học sinh cần có sự hợp tác, tìm hiểu,
nghiên cứu nhiều nguồn tài liệu khác nhau như sách giáo khoa, tài liệu tham
khảo, báo, tạp chí, internet, bản đồ, atlat, hình ảnh... qua đó các em chiếm lĩnh
được tri thức khoa học. Đồng thời, khi trình bày kết quả dự án, học sinh cần bảo
vệ dự án của mình thành cơng trước sự phản biện của các nhóm học sinh khác
và giáo viên, nên học sinh thực hiện dự án còn phải đảm bảo khối lượng kiến
thức lớn, nắm kiến thức chắc, không chỉ kiến thức địa lí mà cịn kiến thức liên
mơn. Từ đó, các em đã tự biến tri thức từ nhiều nguồn khác nhau thành tri thức
của riêng mình, quá trình học tập biến thành quá trình tự học của học sinh.
4. Đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh
Học tập theo dự án mang lại sự phát triển tổng hợp cho người học, nó
khơng chỉ trang bị tri thức mà còn phát triển các kĩ năng, nhất là các kĩ năng
mềm.
Dự án được hồn thành cần có sự tìm tịi, nghiên cứu cơng phu, nhưng

cũng khơng thiếu được sự sáng tạo, sự hợp tác nhóm. Học tập theo cách này vừa
mang lại cho học sinh sự độc lập trong công việc (phân chia nhiệm vụ cho các
thành viên trong nhóm thực hiện), nhưng cũng địi hỏi sự hợp tác của tất cả các
thành viên để hoàn thành dự án.
Để dự án thành cơng, học sinh cần có các kĩ năng về cơng nghệ thơng tin
để tìm kiếm nguồn tri thức, xây dựng bản đồ, biểu đồ, video, viết bản báo cáo,
xây dựng bản trình diễn PowerPoint… qua đó giúp cho người học nâng cao trình
độ tin học, phát triển tư duy.
Việc thuyết trình, phản biện và bảo vệ dự án là nhiệm vụ cuối cùng của
cách học tập theo dự án. Một số học sinh trong nhóm phải truyết trình về kết quả
dự án của mình trước lớp, đồng thời lắng nghe và bảo vệ được sự phản biện của
các nhóm khác và giáo viên dự án của nhóm mình. Ngồi ra, học sinh cịn tham
gia vào q trình phản biện dự án của các nhóm khác. Qua đó, các kĩ năng mềm
của người học được hình thành và phát triển.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

18


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

5. Giáo viên nâng cao tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ
Để thực hiện được dạy học theo dự án trong mơn Địa lí, giáo viên phải là
người có kiến thức chun mơn vững chắc, có được kiến thức liên môn tốt,
phương pháp và vận dụng phương pháp dạy học linh hoạt, trình độ cơng nghệ
thơng tin ở mức khá cao.
Nhiều nhà nghiên cứu đã đánh giá phương pháp dạy học theo dự án là
một phương pháp hiện đại có chất lượng cao trong dạy học, nhưng khơng dành
cho người dạy thiếu vững chắc về kiến thức hoặc phương pháp dạy học. Do đó,
để thực hiện phương pháp này thành cơng, giáo viên phải tự mình trau dồi kiến

thức, kĩ năng, tự học nâng cao trình độ chun mơn nghiệp vụ.
Dạy học theo dự án giáo viên không chỉ là người đạo diễn như các
phương pháp dạy học tích cực khác, mà còn là người viết kịch, là biên đạo, là
người thiết kế sân khấu, là nhà tư vấn, là nhà thẩm định, là chuyên gia công
nghệ và cũng là diễn viên.

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

19


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
1. Kết luận chung
Hiệu quả do phương pháp dạy học theo dự án mang lại là vơ cùng to lớn,
đặc biệt việc hình thành cho học sinh các kĩ năng mềm. Môn Địa lí, về bản chất
khoa học, chương trình, nội dung là một môn học hội đủ các điều kiện để ứng
dụng phương pháp dạy học theo dự án, trong đó nội dung chương trình Địa lí 11
là một điển hình. Việc giảm tải chương trình, yêu cầu đổi mới phương pháp dạy
học và hình thức kiểm tra đánh giá về chất, cơ sở vật chất đã được cải thiện…
tạo điều kiện và động cơ tốt cho việc dạy và học phương pháp dạy học theo dự
án.
Dạy học theo dự án trong mơn Địa lí 11 là một hình thức dạy học quan
trọng để thực hiện quan điểm dạy học định hướng vào người học, quan điểm dạy
học định hướng hoạt động và quan điểm dạy học tích hợp. Dạy học theo dự án
góp phần gắn lí thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã
hội, tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng năng lực làm việc tự lực, năng lực
sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả
năng cộng tác của người học.

2. Đề xuất
Để thực hiện ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án vào môn Địa lí
nói chung, chương trình Địa lí 11 nói riêng, tôi mạnh dạn đề xuất với Sở Giáo
dục và Đào tạo Thanh Hóa, Bộ Giáo dục và Đào tạo các nội dung sau:
2.1. Giáo viên:
Giáo viên phải được đào tạo chu đáo để thích ứng với những thay đổi về
chức năng, nhiệm vụ rất đa dạng và phức tạp của mình, nhiệt tình với cơng cuộc
đổi mới giáo dục. Giáo viên vừa phải có kiến thức chun mơn sâu rộng, có
trình độ sư phạm lành nghề, biết ứng xử tinh tế, biết sử dụng công nghệ tin vào
dạy học, biết định hướng phát triển của học sinh theo mục tiêu giáo dục nhưng
cũng đảm bảo được sự tự do của học sinh trong hoạt động nhận thức.
2.2. Học sinh:
Dưới sự chỉ đạo của giáo viên, học sinh phải dần dần có được những
phẩm chất và năng lực thích ứng với phương pháp dạy học hiện đại như: giác
ngộ mục đích học tập, tự giác trong học tập, có ý thức trách nhiệm về kết quả
học tập của mình và kết quả chung của lớp, biết tự học và tranh thủ học ở mọi
nơi, mọi lúc, bằng mọi cách, phát triển các loại hình tư duy biện chứng, lơgíc,
hình tượng, tư duy kĩ thuật, tư duy kinh tế…
2.3. Chương trình và sách giáo khoa:
Phải giảm bớt khối lượng kiến thức nhồi nhét, tạo điều kiện cho thầy trò
tổ chức những hoạt động học tập tích cực; giảm bớt những thơng tin buộc học
sinh phải thừa nhận và ghi nhớ máy móc, tăng cường các bài toán nhận thức để
học sinh tập giải; giảm bớt những câu hỏi tái hiện, tăng cường loại câu hỏi phát
triển trí thơng minh; giảm bớt những kết luận áp đặt, tăng cường những gợi ý để
học sinh tự nghiên cứu phát triển bài học.
2.4. Thiết bị dạy học:
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

20



Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

Thiết bị dạy học là điều kiện khơng thể thiếu được cho việc triển khai
chương trình, sách giáo khoa nói chung và đặc biệt cho việc triển khai đổi mới
phương pháp dạy học hướng vào hoạt động tích cực, chủ động của học sinh.
Đáp ứng yêu cầu này phương tiện thiết bị dạy học phải tạo điều kiện thuận lợi
cho học sinh thực hiện các hoạt động độc lập hoặc các hoạt động nhóm.
2.5. Đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh:
Đổi mới phương pháp dạy học được chú trọng để đáp ứng những yêu cầu
mới của mục tiêu nên việc kiểm tra, đánh giá phải chuyển biến mạnh theo hướng
phát triển trí thơng minh sáng tạo của học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt
các kiến thức kĩ năng đã học vào những tình huống thực tế, làm bộc lộ những cảm
xúc, thái độ của học sinh trước những vấn đề nóng hổi của đời sống cá nhân, gia
đình và cộng đồng. Chừng nào việc kiểm tra, đánh giá chưa thoát khỏi quỹ đạo học
tập thụ động thì chưa thể phát triển dạy và học tích cực.
Hướng tới yêu cầu kiểm tra đánh giá công bằng, khách quan kết quả học
tập của học sinh, bộ công cụ đánh giá sẽ được bổ sung các hình thức đánh giá
khác như đưa thêm dạng câu hỏi, bài tập trắc nghiệm; chú ý hơn tới đánh giá cả
quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh, quan tâm tới mức độ hoạt động tích cực,
chủ động của học sinh trong từng tiết học, kể cả ở tiết tiếp thu tri thức mới lẫn
tiết thực hành, thí nghiệm. Điều này địi hỏi giáo viên bộ mơn đầu tư nhiều công
sức hơn cũng như công tâm hơn. Lãnh đạo nhà trường cần quan tâm và giám sát
hoạt động này.
2.6. Trách nhiệm quản lí:
Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về việc đổi mới phương pháp dạy
học ở trường mình, đặt vấn đề này ở tầm quan trọng đúng mức trong sự phối
hợp các hoạt động toàn diện của nhà trường. Hiệu trưởng cần trân trọng, ủng hộ,
khuyến khích mỗi sáng kiến, cải tiến dù nhỏ của giáo viên, đồng thời cũng cần
biết hướng dẫn, giúp đỡ giáo viên vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại

thích hợp với môn học, đặc điểm học sinh, điều kiện dạy và học ở địa phương,
làm cho phong trào đổi mới phương pháp dạy học ngày càng rộng rãi, thường
xuyên và có hiệu quả hơn.
Phấn đấu để trong mỗi tiết học Địa lí ở trường phổ thơng, học sinh được
hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng là
được suy nghĩ nhiều hơn trên con đường chiếm lĩnh nội dung học tập.

XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 05 năm 2014
Tơi xin cam đoan đây là SKKN
của mình viết, khơng sao chép nội
dung của người khác.

Phạm Văn Châu
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

21


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

MỤC LỤC

Trang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ..................................................................................................1
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ..................................................................................3
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN......................................3
1. Khái niệm..................................................................................................3

2. Cấu trúc của dạy học theo dự án...............................................................3
3. Đặc điểm của dạy học theo dự án..............................................................3
4. Tác dụng của dạy học theo dự án..............................................................3
II. THỰC TRẠNG.............................................................................................3
1. Dạy học theo dự án ở Việt Nam................................................................3
2. Khả năng ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án trong Địa lí 11......3
3. Những hạn chế và khó khăn của dạy học theo dự án trong mơn Địa lí.....3
III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN..................................................3
1. Quy trình tiến hành dạy học theo dự án trong Địa lí 11............................3
2. Một số giải pháp thực hiện dạy học theo dự án trong Địa lí 11................3
3. Kinh nghiệm dạy học theo dự án trong Địa lí 11......................................3
IV. KIỂM NGHIỆM..........................................................................................3
1. Cơng tác chuẩn bị bài của học sinh chu đáo, hiệu quả..............................3
2. Học sinh có được kết quả học tập cao.......................................................3
3. Q trình học tập đã trở thành quá trình tự học.........................................3
4. Đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh...........................................3
5. Giáo viên nâng cao tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ...............................3
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT............................................................................3
1. Kết luận chung...........................................................................................3
2. Đề xuất......................................................................................................3
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

22


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Pro. Bernd Meier, Dr. Nguyễn Văn Cường (2009), Lí luận dạy học hiện
đại (Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học), Posdam – Hà Nội.
2. Trịnh Văn Biều, Phan Đồng Châu Thủy, Trịnh Lê Hồng Phương (2011),
Dạy học theo dự án – Từ lí luận đến thực tiễn, Tạp chí Khoa học Đại học Sư
phạm Thành phố Hồ Chí Minh, số 28.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), Những vấn đề chung về đổi mới giáo
dục Trung học phổ thông mơn Địa lí, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2012), Địa lí 11, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
5. Nguyễn Dược, Nguyễn Trọng Phúc (2004), Lí luận dạy học Địa lí, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội.
6. Đặng Văn Đức, Nguyễn Thu Hằng (2003), Phương pháp dạy học Địa
lí theo hướng tích cực, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
7. Đậu Thị Hòa (2011), Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án để
dạy các học phần tài ngun khống sản, khí hậu, đât, nước và ô nhiễm môi
trường ở khoa Địa lí, trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng, Tạp chí Khoa học và
Cơng nghệ, Đại học Đà Nẵng số 2 (43).
8. Nguyễn Trọng Phúc (2004), Thiết kế bài giảng Địa lí ở trường phổ
thơng (Tài liệu bồi dưỡng giáo viên), Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
9. Các website:
- Dạy học theo dự án mơn địa lí:
- Địa lí và cuộc sống:
- Tập đồn Intel:
- Tạp chí Lao động và xã hội:

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

23



Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1: ĐỀ CƯƠNG DỰ ÁN
TÊN DỰ ÁN
1. Tổng quan
- Mục tiêu của dự án
- Những người thực hiện
- Phạm vi nghiên cứu dự án
- Thời gian
2. Nội dung dự án
- Lí do hình thành dự án
- Nhiệm vụ của dự án
- Điều kiện thực hiện dự án
+ Nguồn lực
+ Các thiết bị và cơ sở vật chất
+ Tài chính
- Tổ chức thực hiện
+ Chia nhóm
+ Thực hiện các công việc được giao
+ Thu thập số liệu, báo cáo kết quả
+ Đánh giá sản phẩm
+ Kế hoạch thực hiện theo thời gian
- Sản phẩm của dự án
+ Danh mục các sản phẩm dự kiến
+ Tiêu chí đánh giá sản phẩm
3. Phụ lục
- Các tài liệu học tập và tham khảo
- Bài học liên quan đến dự án
- Câu hỏi định hướng người học khi thực hiện và rút ra những kết luận từ dự án.

Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

24


Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học theo dự án trong Địa lí 11

PHỤ LỤC 2: CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN
Stt
1
2
3
4
5

Tiêu chí

1

2

Điểm
3

4

5

Ghi
chú


Những kiến thức, kĩ năng thu
được sau dự án
Lượng kiến thức Địa lí và liên
mơn trong dự án
Mức độ tham gia của các
thành viên trong nhóm
Cộng việc cụ thể của các
thành viên tham gia dự án
Tính hấp dẫn của người học
cuiar dự án Địa lí

6

Phù hợp với điều kiện thực tế

7

Phù hợp với năng lực của học
sinh lớp 11

8

Áp dụng cơng nghệ thơng tin

Sản phẩm có tỉnh khoa học bộ
mơn
Sản phẩm có tính thiết thực,
10
thực tiễn

Tổng điểm:………………………..
9

Xếp loại:

Xếp loại:………………………

Xuất sắc: Trên 45 – 50 điểm.
Khá: Trên 30 – dưới 40 điểm.
Không đạt: Dưới 25 điểm

Tốt: 40 – 45 điểm.
Đạt: 25- 30 điểm.

PHỤ LỤC 3: GIÁO ÁN
Tiết 3 – Bài 3 – Địa lí 11:
MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG TÍNH TỒN CẦU
I. MỤC TIÊU
Sau khi hồn thành bài học này, học sinh phải:
1. Về kiến thức:
- Hiểu rõ các vấn đề mang tình tịn cầu hiện nay và tầm quan trọng của nó.
- Đề xuất được các giải pháp để giải quyết các vấn đề mang tình tồn cầu.
2. Về kĩ năng:
- Rèn luyện các kĩ năng địa lí cơ bản: bản đồ, biểu đồ, phân tích số liệu thống
kê, các kĩ năng tổn hợp, đánh giá, so sánh.
Phạm Văn Châu – THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn

25