Tải Lẽ ghét thương (Nguyễn Đình Chiểu) - Để học tốt Ngữ văn lớp 11

<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>Lẽ ghét thương (Nguyễn Đình Chiểu)</b>
<i>Quán rằng: "Kinh sử đã từng,</i>
<i>Coi rồi lại khiến lịng hằng xót xa.</i>

<i>Hỏi thời ta phải nói ra,</i>

<i>Vì chưng hay ghét cũng là hay thương.</i>
<i>"Tiên rằng: "Trong đục chưa tường,</i>
<i>Chẳng hay thương ghét, ghét thương lẽ nào?"</i>

<i>Quán rằng: "Ghét việc tầm phào,</i>
<i>Ghét cay, ghét đắng, ghét vào tới tâm.</i>

<i>Ghét đời Kiệt, Trụ mê dâm,</i>
<i>Để dẫn đến nỗi sa hầm sấy hang.</i>

<i>Ghét đời U, Lệ đa đoan,</i>

<i>Khiến dân luống chịu lầm than muôn phần.</i>
<i>Ghét đời Ngũ bá phân vân,</i>

<i>Chuộng bề dối trá, làm dân nhọc nhằn.</i>
<i>Ghét đời Thúc quí phân băng,</i>
<i>Sớm đầu tối đánh, lằng nhằng rối dân.</i>

<i>Thương là thương đánh thức nhân</i>
<i>Khi nơi Tống, Vệ, lúc Trần, lúc Khuôn</i>

<i>Thương thầy Nhan-tử dở dang,</i>
<i>Ba mươi mốt tuổi, tách đàng công danh.</i>

<i>Thương ông Gia Cát tài lành,</i>
<i>Gặp cơn Hán mạt, đã đành phôi pha.</i>

<i>Thương người Nguyên Lượng bùi ngùi,</i>
<i>Lỡ bề giúp nước lại lui về cày.</i>
<i>Thương ông Hàn Dù chẳng may,</i>

<i>Sớm dâng lời biểu tối đày đi xa.</i>
<i>Thương thầy Liêm Lạc đã ra,</i>
<i>Bị lời xua đuổi về nhà giáo dân.</i>

<i>Xem qua kinh sử mấy lần,</i>

<i>Nửa phần lại ghét, nửa phần lại thương.</i>
<b>I. Đôi nét về tác giả Nguyễn Đình Chiểu</b>

Xem thêm: Tác giả: Nguyễn Đình Chiểu

<b>II. Đơi nét về tác phẩm Lẽ ghét thương (Nguyễn Đình Chiểu)</b>
<b>1. Hoàn cảnh sáng tác</b>

- Đoạn thơ được trích từ câu 473 đến câu 504 trong truyện Lục Vân Tiên, được sáng tác trong những
năm đầu của thế kỉ 19, khi ông bị mù về dạy học chữa bệnh cho dân ở quê nhà.

<b>2. Bố cục</b>

- Phần 1 (6 câu đầu): Cuộc đối thoại giữa ông Quán và Vân Tiên.
- Phần 2 (10 câu tiếp): Lời ơng Qn bàn về lẽ ghét.

- Phần 3 (cịn lại): Lời ơng Qn bàn về lẽ thương.

Truyện Lục Vân Tiên kể về một chàng trai văn võ song toàn, trên đường đi thi đã đánh tan bọn cướp
cứu Kiều Nguyệt Nga, một tiểu thư con quan. Nguyệt Nga tự nguyện xin gắn bó cùng chàng để đền
đáp ơn nghĩa. Trước khi đi thi, được tin mẹ qua đời Vân Tiên phải bỏ thi về quê chịu tang. Chàng
khóc thương mẹ đến mù cả mắt. Trịnh Hâm một kẻ vì ghen tài đã lừa đẩy chàng xuống sông. Chàng
được vợ chồng Ngư ông cứu sống. Về đến quê chàng bị cha con Võ Thể Loan (vợ chưa cưới) trở
mặt bội ước, đem bỏ chàng trong hang núi nhưng chàng được Thần, Phật giúp đỡ. Sau đó mắt chàng
sáng ra, thi đỗ Trạng Nguyên, được vua cử đi dẹp giặc Ơ Qua. Nguyệt Nga một lịng chung thủy với
Vân Tiên. Bị Thái sư bắt cống cho giặc, nàng nhảy sông tự vẫn nhưng được cứu sống. Cuối cùng
Vân Tiên thắng trận trở về gặp Nguyệt Nga cả hai kết duyên vợ chồng.

- Đoạn trích nói lên những tình cảm u ghét rất phân minh, mãnh liệt và tấm lòng thương dân sâu
sắc của tác giả.

<b>5. Giá trị nghệ thuật</b>

- Lời thơ mộc mạc, chân chất nhưng đậm đà cảm xúc

<b>III. Dàn ý phân tích Lẽ ghét thương (Nguyễn Đình Chiểu)</b>
<b>1. Lẽ ghét qua lời ông Quán</b>

- Ông Quán đã trực tiếp, thẳng thắn bày tỏ thái độ: Ghét cay ghét đắng ghét vào tận tâm những kẻ
mà ông cho là việc tầm phào (việc xấu xa, xằng bậy, tàn ác, hại người,...).

- Đối tượng bị ghét: là các hôn quân bạo chúa (Kiệt, Trụ), các triều đại hỗn loạn gây đau thương,
tang tóc cho dân chúng (U, Lệ, Ngũ bá, Thúc quý,...).

- Nguyên nhân:

+ ông Quán ghét tất cả những gì đi ngược lại quyền lợi của dân chúng
+ lẽ ghét ấy xuất phát từ lẽ thương: thương nước, thương dân sâu sắc
<b>2. Lẽ thương của ông Quán</b>

- Đối tượng được thương: là các bậc thánh hiền, những người tài giỏi nhân đức, những bậc qn tử
chí lớn mà lận đận, cơng khơng thành danh khơng toại, những người có khí phách cương trực khơng
chịu vào luồn ra cúi để có được danh lợi,...

- Ta thấy ở đây giữa các nhân vật và tác giả đã gặp gỡ nhau ở khí phách cương trực, tấm lòng yêu
nước thương dân

<b>3. Nghệ thuật</b>

- Vận dụng linh hoạt các biện pháp tu từ đặc biệt là điệp từ thương, ghét

• 18
• 282
• 0