Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (146.78 KB, 14 trang )
<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>
Việc nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trườngphổ thơng nói chung và
trong bộ mơn Lịch sử nói riênglà một nhiệm vụ hết sức cần kíp trong giai đoạn
đổi mới hiện nay của đất nước.Có nhiều yếu tố và biện pháp để nâng cao hiệu quả
chất lượng giáo dục gây hứng thú là một biện pháp quan trọng trong việc dạy và
học mơn lịch sử vì biện pháp này thể hiện trên các mặt tư tưởng, tình cảm,nhận
thức và hành động trong các hoạt động dạy và học,song sự hứng thú trong học tập
không phải là sự ngẫu hứmg,tuỳ thích mà là sự định hướng có lựa chọn,nhằm mục
đích của sự vươn lên nắm vững kiến thức học tập một cách sâu sắc và toàn
diện,biết vận dụng vào cuộc sống.Trong bài viết này tôi xin giới thiệu một vài
kinh nghiệm trong việc Gây hứng thú học tập môn lịch sử thế giới(lớp 8),bằng
<b>cách khắc hoạ sâu sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp nhằm nâng</b>
cao chất lượng cuả mơn lịch sử.
<b>2.Mục đích nghiên cứu</b>
Đổi mới phương pháp,thay SGK,lựa chọn các hình thức,cách thức dạy học đều
phục vụ mục đích chung là nâng cao hiệu quả giáo dục.Nếu sáng kiến này được
áp dụng thường xuyên,rộng rãi ,được chú ý,để tâm thì sẽ khắc phục được phần
nào sự khô khan trong giờ dạy lịch sử,làm cho HS có hứng thú,cải thiện tâm lí và
chất lượng của việc học sử hiện nay trong nhà trường phổ thông.
<b>3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu. </b>
Khắc sâu biểu tượng nhân vật lịch sử áp dụng chho HS hai lớp 8B,8C trường
THCS Miền Đồi.
<b>4.Giả thuyết khoa học.</b>
Nếu sáng kiến áp dụng thành công ở phần lịch sử thế giới lớp 8 có thể áp dụng
cho các phần khác ở các khối lớp khác Rộng ra có thể áp dụng đối với các môn
học khác trong nhà trường hoặc tổ chức thành các trò chơi ...
<b>5.Phương pháp nghiên cứu</b>
phương pháp quan sát,đặt vấn đề,điều tra,tổng kết kinh nghiệm,thực nghiệm sư
phạm...
<b>6.Thời gian nghiên cứu</b>
-Từ tháng 9 năm2008 đến tháng 2năm 2009 :Nghiên cứu,thực nghiệm.
-Từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2009 : sưu tầm tư liệ,hoàn thành sáng kiến.
phần II - giải quyết vấn đề
<b> 1.Cơ sở thực tiễn</b>
Hiện nay hầu như học sinh khơng cịn ham thích học mơn lịch sử ở nhà
trường phổ thơng,việc này có rất nhiều nguyên nhân,song nguyên nhân cơ bản
làm cho các em nhàm chánvì yêu cầu các em nhớ quá nhiều sự kiện lịch,nhân vật
lịch sử một cách máy móc khơ khan.
Việc học sinh chán học môn lịch sử là đúng nhưng không phải do bộ môn mà
do phương pháp dạy học của chúng ta chưa đáp ứng được nhu cầu của người học
hay nói đúng hơn là các thầy cô giáo chưa gây hướng thú học tập trong giờ học
môn lịch sử.
Thực tế hiện nay đa số giáo viên điều cố gắng trong việc đổi mới phương
pháp dạy và học bộ môn lịch sử,song khi lên lớp hầu hết giáo viiên đều giảng bài
trùng khớp với sách giáo khoa,dẫn đến học sinh nhàm chán không muốn nghe
thầy giảng bài.
Hiện nay trong giờ học một số thầy cơ vẫn cịn lúng túng trong việc truyền
thụ kiến thức cơ bản cho các em nên cho các em ghi bài quá nhiều,dẫn đến học
sinh chán học .
sâu kiến thức cho học sinh .Hơn nữa sự kiểm tra đánh giá của giáo viên cũng ít
chú ý đến các nhân vật lịch sử mặc dù các nhân vật này có vai trị rất quan
trọng,đóng vai trị trung tâm trong nội dung bài giảng.
Một phần không nhỏ dẫn đến học sinh khơng ham thích học tâp mơn lịch sử là
do chúng ta cịn thiếu kinh nghiệm trong dạy và học lịch sử,chưa gây cho học sinh
hứng thú thực sự để nâng cao chất lượng bộ môn,trong khi nhà trường hiện nay
còn thiếu nhiều phương tiện dạy học như đèn chiếu ,băng đĩa,bản đồ,tranh ảnh…
Với thực trạng trên,là giáo viên dạy mơn lịch sử cần tìm tịi và đưa ra những
giải pháp cụ thể để giải quyết vấn đề trên,ở đây bản thân tôi chỉ giới hạn với sáng
kiến:”Gây hứng thú học tâp bô môn lịch sử thế giới lớp 8 bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .”
Môn lịch sử ở nhà trường phổ thông nói chung,mơn lịch sử thế giới lớp 8 nói
riêng,cho ta thấy rằng sách giáo khoa lịch sử lớp 8 phần lịch sử thế giới tác giả đã
soạn thảo nội dung và chương trình thật sự khơng khơ khan,khơng kém phần hấp
dẫn,nếu thầy giáo biết cách sử dụng và khai thác nó một cách có hiệu quả trong
giờ lên lớp.Để làm được việc đó,yêu cầu ở giáo viên rất cao trong tất cả mọi hoạt
động,mọi khâu trong quá trình lên lớp như hướng dẫn học sinh học tập,chuẩn bị
Như chúng ta đã biết,sử học mác-xít đã làm sáng tỏ quan điểm con người là chủ
thể,lả nhân vật trung tâm của lịch sử,các vị thần linh,đức phật,chúa trời…chỉ do
con người nghĩ ra mà thơi.
và nếu khơng có những con người như thế thì…thời đại sáng tạo ra con người như
thế”.ở đây chúng ta đề cập đến nhân vật lịch sử mà được xã hội gọi là vĩ
nhân.Trong chương trình và nội dung bài học lịch sử thế giới lớp 8 có nhiều nhân
vật lịch sử ,khi lên lớp giáo viên cần chú ý khắc sâu các biểu tượng nhân vật lịch
sử đó trong giờ dạy nhằm gây sự hứng thú học tập cho các em;đồng thời với việc
khắc sâu các biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ dạy không những giúp các em
khắc sâu được kiến thức mà cụ thể là các sự kiện lịch sử quan trọng trong bài học
mà còn giáo dục các em học tập,noi gương những đức tính tốt đẹp của các nhân
vật lịch sử trong bài học.
Trong chương trình và nội dung sách giáo khoa lịch sử lớp 8(phần lịch sử thế
giới)hiện hành có trên 20 nhân vật lịch sử,những biểu tượng nhân vật lịch sử mà
giáo viên cần phải khắc sâu đó là những vĩ nhân lịch sử như:Olivơ Crơm Oen(nhà
lãnh đạo cách mạng tư sản Anh),Rôpe Spie(nhà lãnh đạo cmts Pháp),Oa Sinh
Tơn(nhà lãnh đạo cuộc chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ),Môngte Xkiơ,Rút
Xô,Vônte …(các nhà tư tưởng,triết học ánh sáng lớn ở Châu Âu thế kỉ XVIII),Các
Mác,Ănghen(các nhà lãnh đạo cách mạng vĩ đại trong phong trào công nhân quốc
tế),Lênin(vị lãnh tụ vĩ đại cách mạng tháng Mười
Nga),Môda,Betôven,Sôpanh(các nhạc sĩ nổi tiếng thế giới ở thế kỉ XVIII),Giêm
Oát,Niu Tơn,Đác Uyn,…(các nhà phát minh khoa học).Các nhà lãnh đạo cách
nhân vật lịch sử ngay trong giờ lên lớp.
Việc khắc sâu biểu tượng nhân vật lịch sử ngay trong giờ lên lớp có nhiều
cách làm,xong bản thân tôi xin nêu một vài kinh nghiệm đã thu được trong kì I
năm học 2008-2009 lớp 8b và 8c mà tôi trực tiếp giảng dạy như sau:
Khi dạy các bài lịch sử thế giới giáo viên xác định những đặc điểm của nhân
vật lịch sử cân khắc hoạ cho học sinh nắm nhằm gây hứng thú học tập cho các
em .Theo tôi được phân ra nhiều biện pháp như sau:
1.Trước hết giáo viên cần khắc sâu hình dáng nhân vật lịch sử :
Mỗi nhân vật lịch sử đều có mơt hình dáng của mình.Nếu giáo viên chỉ giới
thiệu sơ lược thì các em khơng cảm nhân được về nhân vật đó và khơng có tác
dụng giáo dục gì cả,mà kinh nghiệm cho thấy là khi dạy đến nhân vật lịch sử,giáo
viên phải giới thiệu vài đặc điểm hình dáng của nhân vật,khắc sâu hình dáng riêng
,đặc điểm riêng đẻ các em dễ hiểu biết và nhớ lâu về nhân vật đó.
Qua áp dụng biện pháp này,bản thân tơi có 3 sáng kiến xử lí như sau:
<b> a.Có nhân vật lịch sử chúng ta cần phải mô tả một số nét chân dung</b>
<b>nhằm giúp học sinh nhiểu sâu sắc về nhân vật đó.</b>
em tìm hiểu thêm về cuộc đời hoat động của Mác trong bài học cũng như tài liệu
khác ngoài sách giáo khoa.
Trên cơ sở đó, đối với Ăng ghen giáo viên cũng lần lượt mơ tả hình dáng
của ông thật sâu sắc,gây cảm hứng cho học sinh qua chân dung trong sách giáo
khoa,gây cho học sinh có những ấn tượng khó quên về các bậc lãnh tụ đó.
<b> b.Có những nhân vật lịch sử cần miêu tả về phong thái và đặc điểm chung.</b>
Về vị trí và nội dung của hệ thống kiến thức trong bài học lịch sử,hoặc có khi
vi khn khổ tài liệu giáo viên không thể đọc tả tỉ mỉ,chi tiết từng nhân vật lịch sử
nhưng cũng khơng vì vậy mà bỏ đi hoặc lướt qua.Do đó giáo viên có thể lược tả
chung chung nhưng vẫn nêu được đặc điểm đáng ghi nhớ và vẫn phải đạt được yêu
cầu là:qua đặc tả phong thái và một vài nét chung đó có thể làm cho học sinh thấy
được phẩm chất của nhân vật lịch sử.
<b> Ví dụ1:Khi dạy bài 2:”Cách mangtư sản Pháp 1789-1794”mục 3: đấu tranh trên</b>
mặt trận tư tưởng. Hình 8 có chân dung của Rút Xô,đối với nhân vật lịch sử này
giáo viên cho học sinh thấy được phong thát suy tư,hiểu biết sâu rộng trên nét mặt
của Rút- Xô-một con người luôn đấu tranh cho quyền tự do của con người.Và ngay
sau đó giáo viên kết hợp dẫn câu nói của Rut Xô:”Tự do là quyền tự nhiên của con
người”để tăng thêm tính cách của con người đó.
được hứng thú cho các em ham thích học tập bộ mơn LSTG.
Bên cạnh việc đặc tả phong thái của từng nhân vật GV có thể giới thiệu những đặc
điểm đặc biệt như:năng khiếu.năng lực,tính cách,đạo dức,hồn cảnh suất thân…để
làm nổi bật nhân vật lịch sử đó,giúp cho HS có ấn tượng sâu sắc hoặc cảm thông với
từng nhân vật,làm cho các em mong hiểu và nhớ lâu các sự kiện lịch sử đã sảy ra có
liên quanđến nhân vật lịch sử trong giai đoạn đó.
<b> Ví dụ3:Khi dạybài:” Sự phát triển của kĩ thuật,khoa học,văn họcvà nghệ thuật</b>
TK XVIII-XIX “mục 3 phần II:Sự phát triển văn học nghệ thuật.Trong nội dung bài
`c.Ngoài ra chúng ta chỉcần chọn một trong hai nét hình dáng của của con
<b>người để minh hoạ nhằm khắc sâu hình ảnh của nhân vật lịch sử và trong tri</b>
<b>nhớ của các em.</b>
Trong nội dung bài học lịch sử ngồi những nhân vật chính diện cịn có một số
nhân vật phản diện như: Chi-e ,Hít-le …đối những nhân vật này GV khơng cần
dùng hình ảnh hay chân dung để minh hoạ mà khắc hoạ bằng lời nói với những lời
lẽ hết sức lơi cuốn.
phải biết chọn lọc những chi tiết hết sức quan trọng để khắc sâu vào tâm trí của các
em,đặc biệt người GV phải biết dùng lời nói cho phù hợp với nhân vật đó,làm sống
lại nhân vật lịch sử đó trước mắt của các em.
<b> 2.Ngồi việc chọn hình dáng đặc điểm riêng của từng nhân vật thì GV cịn</b>
<b>phải biết chọn loc những hoạt động tiêu biểu hay sự việc của nhân vật đó để</b>
<b>khắc sâu kiến thức cho HS.</b>
a)Một nhân vật lịch sử bao giờ cũng có một sự nghiệp nhất định,có khi bao
gồm nhiều mặt trong một thời gian ngắn ngủi trên lớp người dạy khơng thể nào kể
lại tồn bộ sự nghiệp của nhân vật mà chỉ có thể chọn lọc những hoạt động điển hình
tiêu biểu nhất,vì vậy cần phải tinh giảm cao độ nhưng phải dầy đủ chính xác làm sao
khi giảng khơng nơng cạn,khơng mơ hồ .Đây là việc làm rất khó.Qua thực tế thực
hiện ở lớp học tôi xin đúc kết một vài kinh nghiệm về mặt lí luận kế hợp với thực
Trước hết GV phải nắm vững yêu cầu lịch sử ụ thể(thời gian,địa điểm sảy ra
sự kiện cụ thể)trên cơ sở nắm vững những vấn đề trên GV chọn hoạt động cần nêu
ra của nhân vật,đặc biệt cho HS nắm được tình huống suất hiện của nhân vật lịch sử
để HS thấy rõ vấn đề trước yêu cầu của lịch sử xuất hiện của nhân vật.Trong tình
hình đó GV phải nêu rõ mâu thuẫn xã hội,tránh không được nêu chung chung mà
phảI đi sâu vào tình hình cụ thể.
thể để lãnh đạo quân quốc hội tiến hành một cuộc chiến tranh đánh thắng nhà vua và
bộn q tộc phong kiến.Và chính Crơm-oen đã đáp ứng nhu cầu đó.Với cách trình
bày như vậy chúng ta đã khắc sâu được nhân vật lịch sử và giúp các em nắm được
k-iến thức bài học ngay tại lớp.
<b> Ví dụ 2:</b>Tương tự như ậy đối với bài này ở mục III:Cuộc chiến tranh giành độc
lập ở các thuộc địa Bắc Mĩ ,GV cần khắc sâu nhân vật Oa Sinh Tơn qua hoạt động
quân sự của ông.SGK chỉ nêu rằng:”OA Sinh Tơn là một chủ nơ giàu,có tài qn sự
và tổ chức,được cử làm tổng chỉ huy nghĩa quân”chứ khong nêu được những hoạt
động qn của ơng .Do đó GV phải mô tả một vài hoạt động tiêu biểu để HS thấy
rằng : “Oa Sinh Tơn là một thủ lĩnh quân sự đáp ứng được nhu cầu giải quyết mâu
thuẫn lúc bấy giờ giữa dân tộc 13 thuộcBắc Mĩ với thực dân Anh”
b)Một số tình huống xuất hiện những nhân vật lịch sử trong các bài học thuộc
chương III SGK như”Tôn Trung Sơn,Ti Lắc,Gan ĐI,Ap Đun Ra Man, Xu Cac Nô…
Với mỗi yêu cầu của lịch sử nói riêng các nhân vật đó xuất hiện và đã giải quyết
được những mâu thuẫn theo yêu cầu của lịch sử.
Sau khi đã khắc sâu đặc điểm,hình dáng hay các hoạt động điển hình của nhân
vật,GV cịn có thể khắc hoạ vài nét về thân thế,sự nghiệp,trình độ học vấn... để giúp
HS hiểu sâu hơn về nhân vật lịch sử đó.
Ngồi ra GV có thể khắc sâu bằng cách gợi ý cho các em cách nhớ năm sinh
của các nhân vật lịch sử.Ví dụ:Mác sinh 1818,Ăng ghen nhỏ hơn Mác hai tuổi tức là
sinh 1820.Hoặc GV có thể khắc sâu bằng cách cho HS nắm những nét tương đồng
về xuất thân gia đình hoặc nghề nghiệp…Ví dụ: Crơm-oen xuất thân từ gia đình q
tộc mới,Oa Sinh Tơn là kĩ sư…hoặc để kích thích tâm lí học tập có thể cho HS biết
thêm Ti Lắc vừa lãnh đạo phái cấp tiến,vừa là một nhà sử học thông thái,vừa là nhà
ngôn ngữ học danh tiếng.
Tất nhiên trong quá trình sử dụng các tư liệu nói trên để gây hứng thú và nâng
cao chất lượng dạy học là điều rất cần thiết nhưng người thầ khơng vì thế mà tham
lam chồng chất nhiều kiến thức để phủ lên bộ nhớ của các em ,cuối cùng làm cho
các em không nhớ gì mà lại đâm ra chán học.Do đó muốn đạt được mục đích nêu
trên GV phảI biết chọn lọc tức là giản và tinh chứ khong phải số lượng nhiều.
Muốn có được như vậy người GV phảI tích luỹ nhiếu tư liệu lịch sử,kết hợp
nhuần nhuyễn giữa các phương pháp tâm lí học để vận dụng tốt kiến thức vào bài
giảng dúng luúc đúng nơi,đúng nội dung yêu cầu của bài.Ngoài ra còn phải biết kết
hợp khai thác giữa kiến thức trong SGK với tư liệu ngồi sách,giữa lời nói truyền
cảm với chân dung hay hình ảnh nhân vật,biết so sánh đối chiếu giữa các nhân vật
nhằm nâng cao giá trị nhận thức cho các em.
Để đạt được mục đích trên ,người GV phải mất nhiều công sức như:sưu tầm tài
liệu,tranh ảnh..biết chọn lọc kiến thức theo sơ đồ Đai ri .Tất cả việc làm trên mặc dù
tốn nhiều thời gian và sức lực nhưng khi đạt được mụu đích yêu cầu đề ra thì người
GV cảm thấy nhẹ nhõm,quên đi mệt mỏi lo âu,làm cho HS hứng thú phấn khởi học
Để kiểm nghiệm q trình thực hiện sáng kiến này,ngồi việc tiện hành các
phương pháp trên bản thân tơi cịn tiến hành kiểm tra thực tế qua các hình thức kiểm
tra thường xuyên định kì bằng việc kèm theo các câu hỏi về các nhân vật lịch sử.
Ví dụ: ở bài 4 Phong trào công nhân và sự ra đời của chủ nghĩa Mác.Để nắm lại
những kiến thức đã học về nhân vật Mác,Ăng ghen GV có thể ra đề dưới dạng điền
khuyết:
Hãy sử dụng các từ dưới đây điền vào ơ trống để hồn thành đoạn sau (tri thức,
hoạt động cách mạng,cơng nhân, tình bạn,thơng minh,chủ xưởng,tình cảnh gia cấp
công nhân Anh,tiến sĩ triết học,1818,1820,1842,1844):
<i> Các Mác sinh năm…. trong một gia đình…. Gốc Do thái ở thành phố Tơ Ri Ơ</i>
<i>nước Đức.Từ nhỏ Mác dã nổi tiếng là người …….,sớm tỏ ra uyên bác vì vậy mới 23</i>
<i>tuổi Mác đã đỗ……..Sau khi bị trục xuất ra khỏi Đức vì……Mác sang Pa-ri tìm hiểu</i>
<i>và tiếp tục tham gia vào phong trào cách mạng Pháp.</i>
<i> Ăng ghen sinh năm…trong một gia đình….. giàu có ở Bác Men(Đức).Ơng rất</i>
<i>căm ghét thủ đoạn làm giàu của giai cấp tư sản,vì vậy năm …ơng sang Anh và đi</i>
<i>sâu tìm hiểu nỗi khổ của người…….Ông viết nhiều bài được tập hợp trong</i>
<i>cuốn……..</i>
<i> Năm…..từ Anh sang Pháp và gặp Mác.từ đây hai ông bắt đầu một…..lâu dài và</i>
<i>đầy cảm động trong quá trình hoạt động cách mạng cho phong trào công nhân thế</i>
<i>giới.</i>
Ví dụ2:ở bài 8:Sự phát triển của kĩ thuật khoa học,văn học…Dựa vào ô chữ sau
1 b a n d ắ c
2 m e n đ ê l ê e p
3 r u t x ô
7 ă n g g h e n
8 S ô p a n h
Ví dụ:Hàng 1<i>:Đây là nhà văn tiêu biểu cho trào lưu văn học tiến bộ ở Pháp?</i>
Hàng 2<i>:Đây là mộ nhà khoa học người Nga vvới bảng hệ thống tuần hoàn các</i>
<i>nguyên tố hoá học?</i>
Qua áp dụng sáng kến này bản thân tôi thấy rằng,muốn tạo cơ hội cho học
sinh học tập tốt bộ môn của mình GV phải ln ln chủ động tìm tịi những biện
pháp, những con đường truyền thụ tốt nhất để đem lại hiệu quả cao nhất trong việc
dạy và học.Kết quả chất lượng học môn lịch sử ở hai lớp 8B,8C do tơi giảng dạy đạt
được như sau:
CL
Lớp
Giỏi Khá Trung bình Yếu-Kém
SL % SL % SL % SL %
8B(19hs) 1 5,3% 4 21,1 10 52,5% 4 21,1%
8C(23hs) 3 13,1% 7 30,4% 11 47,8% 2 8,7%
phần III - Kết luận chung và kiến nghị
Với nội dung nghiên cứu và thực hành như trên, tôi xin đưa ra một vài kiến
nghị như sau:
-Bổ sung thêm vào thiết bị dạy học tranh ảnh khổ lớn chân dung các nhà lãnh
đạo,các nhân vật lịch sử nổi tiếng.
-Ra các tài liệu giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp của các nhân vật lịch sử.
-Trong các buổi sinh hoạt chuyên đề,dự giờ cần thảo luận,đánh giá, nhận xét
nghiêm túc về vấn đề sử dụng kênh hình trong SGK.
-Trong các dịp kỉ niện các ngày lễ (26/3,30/4,1/5,19/8...) có thể lồng ghép các
trị chơi tìm hiểu về các nhân vật lịch sử để tạo hứng thú cho học sinh học tập.
Trên đây là một vài kinh nghiệm của tơi trong q trình dạy học được tổng kết
qua sáng kiến kinh nghiệm.Trong quá trình thực hiện,chắc chắn khơng tránh khỏi
những thiếu sót,rất mong các thầy cơ,bạn bè,đồng nghiệp đóng góp ý kiến để sáng
kiến thêm đầy đủ,phong phú và có hiệu quả cao.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Miền Đồi,ngày 02/5/2009
Người viết
Trang
Phần I: Mở đầu
1. Lí do chọn đề tài... 1
2.Mục đích nghiên cứu ... 1
3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu ... 1
4.Giả rhuyết khoa học ... 1
5.Phương pháp nghiên cứu ... 2
5.Thời gian nghiên cứu ... 2
Phần II:Giải quyết vấn đề
I.Cơ sở lí luận và thực tiễn... 3
II.Nội dung chính ... 6
III.Hiệu quả sáng kiến ... 11