<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>THựC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP </b>

<b>PHÁT TRIỂN THƯ VIỂN ĐIỆN T Ử T Ạ I T H Ư V IỆ N KHTH ĐÀ NẴNG </b>

<b>ĐÁP ỨNG YÊU CẨU CÁCH MẠNG CỔNG NGHIỆP 4.0</b>

<b>ThS.V ũ Thị Ân'</b>

Xã hội hiện đại đ an g chứng kiến sự biển đổi h ết sức sâu sắc trên m ọi lĩnh vực.
C ùng với sự phát triển của cách m ạng công nghiệp 4.0 (CM CN 4.0), với nội d u n g cơ
ban là tạo ra cấu trúc và sự vận h àn h m ới cho nền sản xuất d ự a trên 3 lĩnh vực chính:
L ĩnh vực kỹ thuật số, bao gồm: trí tuệ Iihân tạo (AI), vạn vật kết nối internet (IoT), lư u
trữ và xử lý d ữ liệu lớn (Big Data); lĩnh vực vật lý, bao gồm: công nghệ nano, vật liệu
mới, robot cao cấp, xe tụ' lái,...; lĩnh vực công nghệ sinh học: ú n g d ụ n g trong n ô n g
nghiệp, thủy sản, y dược, chế biến thực phẩm , bảo vệ mơi trường, năng lượng tái tạo,
hóa học và vật liệu. Đặc trư n g của CM CN 4.0 là ứ n g d ụ n g rộng rãi n h ữ n g th àn h tựu
công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ thơng tin, số hóa, trí tuệ n h ân tạo, kết nối m ạn g
đê’q u ản trị nhằm tạo ra n h ữ n g thay đổi đột phá trong p h át triển kinh tế xã hội của các
nước. Trước nh ữ n g thời cơ và thách thức của cuộc CM CN 4.0 này, ngành th ư viện Việt
N am nói chung, T hư viện Khoa học Tổng hợp Đà N ẳng nói riêng đã và đang có nhiều
nỗ lực p h ấn đ ấu của n gư ờ i trong cuộc, với tư cách là cơ quan lưu trữ và xử lý d ữ liệu
thông tin, tri thức khoa học cung ứ n g cho xã hội, buộc phải điều chinh p h ư ơ n g thức
h o ạt động, thay đổi, p h át triển các dịch v ụ đ ể đ á p ứ n g tốt hơn n h u cầu thông tin ngày
càng cao và đ a dạng của cộng đ ồng người sử dụng. Trong p h ạm vi bài tham lu ận này
chúng tơi sẽ tìm hiểu về thự c trạng và đề xuất n h ữ n g giải p h áp p h át triển th ư viện điện
tử tại T hư viện Khoa học Tổng h ợ p Đà N ằng đ á p ứ n g yêu cầu của CMCN 4.0

<b>1. </b> <b>THựC TRẠNG VIỆC XÂY DựNG VÀ PHÁTTRIỂN THƯ VIỆN ĐIỆN TỬTẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC TỔNG HỢP</b>
<b>ĐÀ NÂNG</b>

Đ ể xây d ự n g th à n h công m ộ t Thư viện điện tử, cân quan tâm tìm hiếu n h iều vấn
đ'ê, tro n g đó nổi b ậ t m ộ t số nội d u n g chủ yếu sau:

<b>1.1. Về hạ tầng trang thiết bị công nghệ</b>

Việc đây m anh xây d ự n g thư viện điện tử có chất lượng và hoạt động bền vũng, hiệu
quả, Thư viện Khoa học Tổng họp Đà N ang luôn xác định đầu tư hạ tầng công nghệ trang
thiết bị là việc làm cấp thiết. Từ khi 'Phu viện được xây dụng, cải tạo, nâng cấp trụ sở mới

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

HỘI THẢO PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ ở VIỆT NAM ĐÁP ỨNG YÉU CẨU CÁCH MANG CỔNG NGHIẼP 4.0 2 1

vào tháng 8 năm 2015 đến nay, cùng vói sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, hạ tầng trang
thiết bị công nghệ cua thư viện đã được đâu tư tưong đối đồng bộ và hiện đại:

+ W ebsite th ư viện với tên m iền http ://th u v ien .d an an g .g o v .v n

+ Hệ tin Ống máy chủ: 02 máy HP ML350 Gen 8 và DL380 với dung lượng lưu trữ 1,5T;

+ H ệ th ố n g m áy trạm : 70 m áy kết nối m ạng LAN và INTERNET;

+ Thiết bị lư u trữ: 01 N as Synology với d u n g lượng lưu trữ 8T;

+ M áy scan: 01 m áy Scan R obort T revenus 2.0 (trị giá trên 3 tỷ đồng) và 04 m áy
scan thường;

+ Các thiết bị khác: 03 công từ; 13 m áy in trong đó có 02 m áy in m àu và 02 m áy in the
n h ự a cứng; 02 m áy photocopy; 02 m áy ảnh kĩ thuật số; 03 m áy chiếu; 08 m áy barcode;...

Bên cạnh đó, đư ợ c sự tài trợ của công ty Sam sung Vina với tổng kinh phí trên
7 tỷ đồng, không gian chia sẻ S.H ub Đà N an g đã chính thức khai trư ơ n g tù' ngày
12/10/2017 vói nhiều loại thiết bị cơng nghệ hiện đại n h ư ti vi m àn h ìn h lớn, m àn hình
v ừ a, m áy tính bàn, m áy tín h bang, điện thoại thơng m inh, kính thực tế ảo ,...Đ ây là

m ộ t trong n h ữ n g h ạn g m ục góp p h ầ n xây d ự n g mơ hình th ư viện thông m in h tại
th à n h phố, giúp b ạn đọc có th ể sử d ụ n g các trang thiết bị công n g h ệ cao đ ể học tập,
trao đổi thảo luận nhóm , tra cứu th ô n g tin và đọc tài liệu trực tuyến.

<b>1.2. Về phần mềm quản trị chuyên môn nghiệp vụ</b>

N gay từ n h ữ n g n ăm 1995, T hư viện KHTH Đà N ang da bắt đ áu tiếp cận sử
d ụ n g m áy tính PC với ph ần m ềm CDSASIS đê q u ản ]ý thư viện ơ d ạn g sơ khai. Q ua
n h iề u năm ứ n g d ụng, p h át triển từ CDS/ISIS for DOS lên p h ần m ềm W inisis. Đến
n ăm 2004, song song với việc sử d ụ n g phần m ềm W inisis đ ế biên m ục và q u ản lý các
CSDL, T hư viện đ ồ n g thời sử d ụ n g p h ần m ềm Sm ilibđê q u ản lý lư u thông m ư ợ n trà
sách. Có th ể đ á n h giá chung đây là n h ữ n g bước thực nghiệm chuyên giao khòi đ ầu
từ hệ thống thư v iện tru y ền thống th u ần túy sang bán tự động.

Giai đ o ạn từ năm 2006 đ án h giá m ột bước đ ột phá trong công tác quản lý các
quy trìn h n g h iệp v ụ th ư viện, T hư v iện KHTH Đà N an g được tiếp n h ậ n d ự án CNTT
d o Bộ Văn hóa - T hông tin đ ầu tư với p h ần m ềm quản trị thư viện Ilib 3.6 đ ể q u ả n lý
mọi hoạt độ n g chuyên m ôn nghiệp vụ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

22 HỘI THẢO PHÁT TRIỂN ĨH Ư V IỆN ĐIÊN TỬ Ở VIỆT NAM BÁP ỨNG YÊU CẨU CẤCH MẠNG CÕNG NGHIỆP 4.0

Ilib từ 3.6 lên 6.5. P h ân m ềm h iện đ ại này đã tích h ợ p đ ư ợ c việc q u à n trị th ư v iện
số, đ ây là đ iều k iện th u ậ n lợi đ ể T hư v iện K H TH Đà N ằ n g n h a n h ch ó n g x ử lý
n g h iệ p vụ, b iên m ụ c các tài liệu số hóa đê vận h à n h th ư viện số h o ạ t đ ộ n g p h ụ c
vụ độc giả.

<b>1.3. Về nguồn tài nguyên thông tin</b>

H iện nay, ng u ồ n tài nguyên thông tin cua T hư viện điện tử - T hư viện Khoa học
Tổng h ợ p Đà N an g tư ơ n g đối p h o n g phú, bao gồm:

- CSDL th ư m ục các loại h ìn h tài liệu với tổng trên 110.000 biếu ghi được biên
m ục theo chuấn Marc21;

- T hư m ục chuyên đề, th ư m ụ c nh ân vật, th ư m ục địa chí, th ư m ục sách m ó i,...
bằng file PDF gắn trên tran g thông tin điện tử đ ể bạn đọc sử d ụ n g trực tuyến;

- Kho tài liệu địa chí số hóa với trên 1.070 tài liệu; kho đa p h ư ơ n g tiện có k h o ản g
gần 6.000 tài liệu;

- N g u ồ n tài ngun thơng tin tồn văn: ngoài th ư viện số là các tư liệu đ ịa chí,
tư liệu quý hiếm m à T hư viện tự số hóa và cập n h ật thư ờ ng xuyên, T hư viện đ an g
đ ồ n g thời liên kết với 03 đơ n vị cung cấp tài liệu điện tử và tài liệu số cùng tích hợ p
trên tran g chủ w ebsite đê’p h ụ c v ụ b ạn đọc:

M ột là, m u a tran g sách đ iện tử của N hà xuất bán Tổng hợ p th à n h p h ố H ồ Chí
M inh (6.111 bản/2.073 tên). Bạn đọc có thể tra tìm và đọc sách trên môi trư ờ n g in tern et
với u ser và p assw o rd do T hư viện Đà N ằng cung cấp.

H ai là, h ợ p đ ồ n g th u ê sử d ụ n g trang th ư viện số của Công ty Tài liệu số trực
tu y ến Vina th àn h p h ố H ồ Chí M inh với trên 500.000 tài liệu đ ủ th ể loại p h ù h ợ p với
đối tư ợ n g chính là học sinh, sinh viên các chuyên ngành.

Ba là, tham gia vào Liên h ợ p th ư viện thuộc Cục Thông tin K hoa học và C ông
ng h ệ Q uốc gia đ ể m u a qu y ền tru y cập sừ d ụ n g chung các CSDL như: CSDI, tài liệu
KH&CN Viẹt N am ; bộ CSDL P roQ uest C entral; CSDL C redo Reference;...

<b>1.4. Vế nguồn nhân lực</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

HỘI THÀO PHÁTTRIẾN THƯ VIÊN ĐIỆN TỬ ở VIỆT NAM 0Á P ỨNG YÉU CẨU CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 2 3

<b>2. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CHUNG</b>

Có th ể nói tro n g su ố t chặng đ ư ờ n g T hư viện KHTH Đà N an g ứ n g d ụ n g CNTT
từ năm 1995 đến nay đ ể bước đ ầu hoàn thành việc xây d ự n g th ư viện điện tử vào
năm 2017, là cả m ột quá trìn h nỗ lực, p h ấn đâu k h ông n g ừ n g nghi của tập th ể lãnh
đạo cũng n h ư cán bộ, viên chức th ư viện. Tuy nhiên nếu so sánh với các th ư viện lớn
trong nước, T hư viện K H TH Đà N ang củng chỉ m ới ở giai đoạn chập chững khởi đầu
của m ô h ìn h th ư viện điện tử.

<b>2.1. Thuận lợi</b>

Thời gian qua, th ư viện n h ận được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, đưọc đầu
tư về cơ sờ vật chất, trang thiết bị hiện đại p h ụ c vụ cho công tác chuyên m ôn và phục
v ụ bạn đọc. Đặc biệt việc đầu tư m áy Scan R obort 2.0 kịp thòi trong cuối năm 2017 là
đ iều kiện rất th u ận lợi đê th ư viện đẩy n h a n h tốc độ số hóa tài liệu tại chỗ, phát triển
m ạnh m ẽ n g uồn tài n g u y ên thông tin cho th ư viện điện tử /th ư viện số.

N g u ồ n lực thông tin đ iện tử đã bước đ ầ u được q u an tâm xây dự n g , bô sung về
SỐ lư ợ ng và chất lượng. C ông tác hồi cố CSDL theo các chuẩn ngh iệp vụ m ới đã được
tiến h àn h hoàn thiện. Đội n g ũ cán bộ CNTT được q u an tâm bô su n g tương đối đ ủ
về số lư ợ ng đ áp ứ n g n h u cầu p h á t triển và liên tục được đào tạo n ân g cao về trình
độ chun m ơn.

<b>2.2. Thách thức và khó khăn</b>

Với sự p h át triển n h ư vũ bão của khoa học công nghệ, rất nhiều các phương tiện,
thiết bị, m áy móc hiện đại hỗ trợ truy cập thông tin tư liệu ra đời đã làm thay đổi cách
tiếp cận, khai thác thông tin của người đọc. Là m ột cơ quan, đơn vị tổ chức lưu trữ và
cung cấp thông tin, th ư viện phải lĩnh hội và áp d ụ n g th àn h tựu của khoa học công

n ghệ ú n g d ụ n g vào hoạt động chuyên m ôn, nghiệp v ụ của m ình đ ể đây m ạnh việc
p h á t triển th ư viện điện tử /th ư viện số song song với hoạt động th ư viện truyền thống.
Đ ây vừa là th u ận lợi vừa là khó khăn thách thức khi th ư viện phải "cạnh tranh" quyết
liệt vói các hệ thống cơ sở cung cấp thơng tin ngồi T hư viện hiện nay. Vậy, làm th ế
n ào đ ể th ư viện vừ a sống chung với "nó" (google và internet) lại vừa phải biết lọi dụng
"nó" đ ể d ân dắt b ạn đọc đến với kho ebook của m ình khơng hề đ o n giản.

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

2 4 HỘI THẢO PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN ĐIÊN ĩ ử ở VIỆT NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẨU CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

CM C N 4.0 cung sẽ đ ặ t ra thêm nhiêu thách thức khác như: vấn đề bản quyền,
vấn đề an tồn thơng tin và bảo m ật, độ tin cậy và sự trong sạch của d ữ liệu,...

N goài ra, việc n h ậ n th ứ c về th ư viện và vai trò của th ư viện, đặc biệt là th ư viện
đ iện tử tro n g xã hội của m ột bộ p h ận cán bộ lãnh đạo cũng n h ư người d ân còn nhiều
h ạn chế.

<b>3. </b> <b>MỘT Sỏ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC TỔNG HỢP ĐÀ NẴNG</b>
<b>ĐÁP ỨNG YÊU CẨU CMCN 4.0</b>

Vói thực trạn g và n h ữ n g th u ận lợi, khó khăn thách thức n h ư đã nêu trên, xin đề
x u ất m ột số giải p h á p n h ư sau:

<b>3.1. Giải pháp về công nghệ</b>

Đối với hạ tần g th ô n g tin, cân được tăng cường đ ầ u tư, trang bị hơ n n ữ a về hệ
thống m ạn g nội bộ, m áy chủ, m áy trạm , tăng cường thêm các đ ư ờ n g tru y ền cáp
q u an g b ăn g thông rộng kết nối in tern et tốc độ cao, đ ủ đ áp ứ n g cho sô' người d ù n g
tối thiểu của th ư viện (có th ể h àn g trăm , hàn g ngàn người d ù n g cùng sử d ụ n g m ột
lúc m à k h ô n g bị nghẽn mạch).

Về p h ần m ềm , cần tiếp tục có k ế hoạch lộ trình nâng cấp khi có các phiên bản mới
ra đời bởi nó là cơng cụ đắc lực giúp chúng ta thực hiện các công việc trong quy trình
tạo lập và vận hành các bộ sưu tập số (có th ể sẽ là rất lớn, hàng triệu triệu trang in).

Về w ebsite th ư viện, cần phải th ư ờ n g xuyên phối hợ p với T rung tâm C ông nghệ
T hông tin T ruyền thông Đà N ằn g địn h kỳ bảo trì, n ân g cấp đê đàm bao chất lượng
hoạt đ ộ n g và vận hành, vì đây chính là cổng tru y cập của ngư ờ i sử dụng.

<b>3.2. Giải pháp về tăng cường nguốn tài nguyên thông tin</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

HỔI THÀO PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN ĐIÊN TỬ ờ VIÉT NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẪU CÁCH MAN6 CỔNG NGHIỆP 4.0 2 5

<b>3.3. Giải pháp về nâng cao chất lượng nguốn nhân lực</b>

Tiếp tục có k ế hoạch đào tạo và đào tạo lại đội n g ũ cán bộ, viên chức th ư viện,
đặc biệt là các cán bộ trẻ về tin học, ngoại n g ữ và khoa học chuyên ngành th ư viện
n h ằ m làm chủ các p h ư ơ n g tiện, thiết bị công nghệ mới, hiện đại. Đặc biệt, cần chú
trọng đào tạo bô sung n g u ồ n n h ân lực th ư viện có khả n ăn g xây d ự n g và quan trị th ư
viện điện tử /th ư viện số và lực lượng chuyên sâu về quan trị m ạng, an n in h m ạng.
Bên cạnh đó cũ n g cần b ố trí, cải thiện m ôi trư ờ ng làm việc và chú trọng ch ế độ đãi
ngộ, khen th ư ờ n g cán bộ đê đ ộ n g viên, khích lệ họ làm việc và cống hiến lâu dài.

Vói lìgười d ù n g tin, n gư ờ i sư d ụ n g các dịch vụ thông tin điện tử của th ư viện
cần phải được th ư ờ n g xuyên tổ chức tập huấn, đào tạo, h ư ớ n g dẫn.

<b>3.4. Giải pháp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thư viện điện tử</b>

Thư viện luôn p h ải nỗ lực tác đ ộng đến các cấp lãnh đạo, n h ấ t là lãnh đạo

thành phố, lãnh đạo Sờ Văn hóa và Thê thao về tầm q u an trọng của T hư viện

điện tử trong xã hội h iện đại đ ể từ đó kêu gọi sự q u an tâm , đầu tư thích hợp. Mặt
khác, thư viện cũng cần phải th ư ò n g xuyên thực hiện công tác tru y ền thông, vận
động, giúp cho n g ư ờ i dân, xã hội biết đ ến th ư viện đ iện tử tại T hư viện Đà N ang vói
n h ữ n g n g u ồ n tin khoa học có giá trị, đư ợc tiếp cận dễ dàng, m iễn phí nhằm p h ụ c vụ
tốt cho công tác học tập và nghiên cứu.

<b>LỜI KẾT:</b>

Hệ thống th ư viện Việt N am nói chung và Thư viện Khoa học Tổng hợp Đà N ang
nói riêng trong tiến trình cuộc CMCN 4.0 đang đ ứ n g trước nhiêu cơ hội và thách thức.
Đê tận d ụng đư ợc n h ữ n g lợi th ế của cuộc cách m ạng cơng nghệ mói nàv và đê hoạt
động thơng tín th ư viện có th ế thực hiện tốt sứ m ệnh của minh, thiết nghĩ giải pháp
quan trọng n h ất là tập trung nguồn lực xây d ụ n g và phát triển thư viện điện từ /thư viện
số m ạnh mẽ n h ằm nâng cao chất lượng, tăng cường hiệu quả phục vụ đáp ứ ng yêu cầu
thơng tín ngày càng cao và đa dạng của cộng đồng người d ùng túi m ọi lúc, mọi nơi.

<b>TÀI LIỆU THAM KHẢO</b>

1. UBND th à n h p h ố Đ à N ằng. Đề án P hát triển hệ thố ng th ư viện công cộng thành p h ố Đà
N ang giai đ o ạ n 2017 - 2020: Ban h à n h kèm theo Q uyết đ ịn h số 669/QĐ-ƯBND ngày 06 tháng
02 năm 2017

2. Sờ Vãn hóa, Thê thao và Du lỊch thành p h ố Đà Nang. Kếhoạch số 273/KH-SVHTTDL ngày 31 tháng
03 năm 2016 về Kếhoạch hoạt động của Thu viện KHTH thành phố Đà Nang năm 2016-2017
3. Kỷ yếu hội th ảo khoa học Thông tin - Thư viện "Tác độ ng của cuộc cách m ạng công nghiệp

</div>

<!--links-->
<a href=''>http ://th u v ien .d an an g .g o v .v n</a>