Tiết 3 - Quan hệ từ

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (410.46 KB, 46 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

QUAN HỆ TỪ (1 tiết)

a.Coân Sơn ca

b.Thiên Trường vãn vọng
c.Tụng giá hồn kinh sư
d.Sau phút chia li

Kiểm tra bài cũ:

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

2. Nhà thơ Hồ Xuân Hương được mệnh danh là:
a.Thần thơ thánh chữ

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

3. Dịng nào sau đây khơng phù hợp
 khi miêu tả chiếc bánh trơi nước?

a.Hình trịn, trắng mịn
b. Nhân son đỏ

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

4. Qua hình ảnh chiếc bánh trơi nước,

Hồ Xn Hương muốn nói gì về người phụ nữ?

a.Vẻ đẹp hình thể
b. Vẻ đẹp tâm hồn
c. Số phận bất hạnh

</div>
(5)<div class='page_container' data-page=5>

Thành ngữ nào sau đây gần nghĩa với 
thành ngữ “bảy nổi ba chìm”?

a. cơm niêu nước lọ

b. lên thác xuống ghềnh
c. nhà rách vách nát

</div>
(6)<div class='page_container' data-page=6>

=> Đó là hệ thống khoa học về từ loại

trong ngữ pháp học, phân biệt với các tri thức
khác về từ: cấu tạo từ, nghĩa của từ…

thuộc từ vựng học.

GIỚI THIỆU BAØI MỚI:

Hệ thống dọc về từ loại lớp 6 -> 7:

Lớp 6: -> Danh từ, động từ, tính từ, phó từ, 
 số từ, lượng từ .

Lớp 7: -> Đại từ, quan hệ từ.

</div>
(7)<div class='page_container' data-page=7>

TRỪƠNG NGHĨA:

(Các từ cùng nhóm, cùng nói về một đề tài) .
Chúng ta học TỪ LÁY, TỪ GHÉP,

TỪ HÁN VIỆT, ĐỒNG ÂM, TRÁI NGHĨA,
CHƠI CHỮ ...)

</div>
(8)<div class='page_container' data-page=8>

-> SGK Ngữ văn 7 gộp hai loại trên

lại thành QHT căn cứ vào chức

năng xây dựng quan hệ.

- Kết từ, từ nối, liên từ

(Conjunction), dùng để nối.

2. Tên gọi:

</div>
(9)<div class='page_container' data-page=9>

Tìm hiểu bài: Thế nào là QHT? (Dựa vào kiến 
Thức đã học ở bậc Tiểu học, em hãy xác định 
QHT và chức năng NP của nó trong câu?)

- Đồ chơi của chúng tơi chẳng có 
nhiều.

- Hùng Vương thứ mười tám có một 
người con gái tên là Mị Nương người 
đẹp như hoa, tính nết hiền dịu.

- Bởi tơi ăn uống điều độ và làm việc có 
chừng mực nên tơi chóng lớn lắm.

của

như

Bởi

nên

Của : nối định ngữ với trung
 tâm, chỉ quan hệ sở hữu.

Như : nối bổ ngữ với trung tâm, 
chỉ quan hệ so sánh.

Bởi – nên: nối hai vế của câu ghép, 
chỉ quan hệ nguyên nhân – kết quả.

</div>
(10)<div class='page_container' data-page=10>

• Vậy QHT là gì, nó có chức năng gì

trong câu? (-> GN 1 / 97)

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa

quan hệ như

sở hữu, so sánh, nhân

quả, ...

giữa các

bộ phận của câu

</div>
(11)<div class='page_container' data-page=11>

Sở hữu: Sự chiếm hữu, sử dụng và hưởng thụ của 
cải vật chất -> sở hữu cá nhân/ tập thể/ toàn dân.
VD: Đồ chơi của chúng tơi chẳng có nhiều.

GIẢI THÍCH THÊM VỀ Ý NGHĨA :

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa quan hệ như:

Nhân quả: Nguyên nhân và kết quả, nói khái qt.
 VD: Bởi tơi ăn uống điều độ và làm việc có

chừng mực nên tơi chóng lớn lắm.

</div>
(12)<div class='page_container' data-page=12>

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa quan 
 hệ như sở hữu, so sánh, nhân quả,...

giữa các bộ phận của câu

1. Đồ chơi của chúng tôi // chẳng có nhiều. 
2. Mị nương// đẹp như hoa, tính nết hiền dịu.

3. Hôm nay và ngày mai, chúng ta // ơn thi giữa 
 học kì I.

4. Trước ngày khai giảng, con // đã làm quen với 
 bạn bè và cô giáo mới.

5. Vào đêm trước ngày khai trường của con, 
 mẹ // không ngủ được.

(TỪ, CỤM TỪ & THAØNH PHẦN CÂU: 
ĐN, BN, TrN, CN, VN ...) VD:

</div>
(13)<div class='page_container' data-page=13>

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa quan 
hệ như sở hữu, so sánh, nhân quả,...

giữa các bộ phận của câu

hay giữa câu với câu trong đoạn văn.

(GỢI Ý: Bài “Cổng trường mở ra” / (tr 5, 6)

VD: “Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ 
biết thế nào là khơng ngủ được. Cịn bây giờ,

giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một 
ly sữa, ăn một cái kẹo.” (tr 5 / đ 1)

“Mẹ thường nhân lúc con ngủ mà làm vài 
việc riêng của mình. Nhưng hơm nay mẹ

khơng tập trung được vào việc gì cả.” (tr6 / đ3)

</div>
(14)<div class='page_container' data-page=14>

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa

quan hệ như

sở hữu, so sánh, nhân

quả, ...

giữa các

bộ phận của câu

hay giữa câu với câu trong đoạn văn.



Nhắc lại: GN 1 / 97 ?

(QHT dùng để

biểu thị các ý nghĩa quan hệ nào,

giữa các bộ phận nào hay

</div>
(15)<div class='page_container' data-page=15>

BT nhanh: Cho biết có mấy cách hiểu đối với 
câu:

“Đây là thư lan”.

Đây là thư của Lan.

Đây là thư do Lan viết.

Đây là thư gửi cho Lan

(đâu phải cho tôi nên tôi không nhận)

=> Việc dùng hay khơng dùng QHT đều có

liên quan đến ý nghĩa của câu. Vì vậy,

</div>
(16)<div class='page_container' data-page=16>

HĐ2: Tìm hiểu về việc sử dụng QHT.

(Mục II / 97) : 1. Trường hợp nào bắt buộc (bb)

phải dùng QHT?

(Lưu ý: một số VD trong phần này là cụm từ )

a. Khuôn mặt của cô gái
b. Lòng tin của nhân daân

c. Cái tủ bằng gỗ mà anh mới mua 
d. Nó đến trường bằng xe đạp

e. Giỏi về tốn

g. Viết một bài văn về phong cảnh Hồ Tây
h. Làm việc ở nhà

i. Quyển sách đặt ở trên bàn.

</div>
(17)<div class='page_container' data-page=17>

2. Tìm cặp QHT tương ứng ?

(nếu - , vì - , tuy - , hễ - , sở dĩ - )
+ nếu – thì,

+ vì – nên;

+ tuy – nhưng, 
+ hễ – thì,

+ sở dĩ – là vì

</div>
(18)<div class='page_container' data-page=18>

3.Đặt câu với các cặp QHT đó? (nếu- thì; 
vì - nên ; tuy – nhưng ; hễ –thì ; sở dĩ - là vì )

Sở dĩ Tâm thi trược là vì nó chủ quan.

Hễ gió thổi mạnh thì diều bay cao.

Tuy nhà xa nhưng Bắc ln đi học đúng gìơ.

Vì Nam chăm và học giỏi nên bạn ấy được khen.

</div>
(19)<div class='page_container' data-page=19>

Từ những điều chúng ta đã tìm hiểu trên,
 em hãy cho biết: QHT đựơc dùng khi nào,

QHT có những loại nào? -> GN 2 / 98

Khi nói hoặc viết, có những trường hợp bắt

buộc phải dùng QHT. Đó là những trường hợp

nếu khơng có QHT thì câu văn sẽ đổi nghĩa

hoặc khơng rõ nghĩa. bên cạnh đó, cũng có 
trường hợp không bắt buộc dùng QHT

(dùng cũng được, không dùng cũng được).

</div>
(20)<div class='page_container' data-page=20>

HĐ 3: LT: 1, 4 (ở nhà), 2, 3, 5 (ở lớp) / 98, 99.

HƯỚNG DẪN BTVN

• Tìm các QHT trong đoạn đầu văn bản: (Tr 5)
 “Cổng trường mở ra”, từ “Vào đêm trước ...”
 đến “trong lịng con khơng có mối bận

tâm...”

LT 1 / 98 “Vào đêm trước ngày khai trường của con, : HƯỚNG DẪN ĐOẠN ĐẦU
mẹ không ngủ được. Một ngày kia, cịn xa lắm, 
ngày đó con sẽ biết thế nào là khơng ngủ được. 
Cịn bây giờ giấc ngủ đến với con dễ dàng như 
uống một li sữa, ăn một cái kẹo. Gương mặt

</div>
(21)<div class='page_container' data-page=21>

CÂU HỎI THẢO LUẬN NHÓM:

1.Tìm quan hệ từ thích hợp có thể điền vào văn 
bản: (LT 2/ 98: Điền QHT thích hợp vào ơ

trống.)

</div>
(22)<div class='page_container' data-page=22>

LT 2/ 98: Điền QHT thích hợp vào ơ trống.

“Lâu lắm rồi nó mới cởi mở ... tơi như vậy.

Thực ra, tơi ... nó ít gặp nhau. Tơi đi làm, nó đi 
học. Buổi chiều, thỉnh thoảng tôi ăn cơm ... 
nó. Buổi tối tơi thường vắng nhà. Nó có khn 
mặt đợi chờ. Nó hay nhìn tơi ... cái vẻ mặt đợi 
chờ đó. ... tơi lạnh lùng ... nó lảng đi. Tơi vui 
vẻ ... tỏ ý muốn gần nó, cái vẻ mặt ấy thoắt

</div>
(23)<div class='page_container' data-page=23>

LT 3/ 98: Trong các câu sau, câu nào đúng (Đ),
câu nào sai (S) ?

a. Nó rất thân ái bạn bè.

b.Nó rất thân ái với bạn bè.
c. Bố mẹ rất lo lắng con.

d.Boá mẹ rất lo lắng cho con.

e. Mẹ thương yêu không nuông chiều con.

g. Mẹ thương yêu nhưng không nuông chiều con.
h. Tôi tặng quyển sách này anh Nam.

i. Tôi tặng quyển sách này cho anh Nam.
k. Tôi tặng anh Nam quyển sách này.

l. Tôi tặng cho anh Nam quyển sách naøy.

</div>
(24)<div class='page_container' data-page=24>

LT 4 / 98:(BTVN) Viết một đoạn văn ngắn có sử 
dụng QHT, gạch dưới các QHT đó->HƯỚNGDẪN

Trời nắng như đổ lửa nhưng vào đây thấy mát 
rười rượi. Hơi nước như ngùn ngụt bốc lên từ 
thác nước cao đổ xuống. Cả nhà thay đồ rồi 
nhảy ùm xuống hồ. Cả hồ bơi náo nhiệt hẳn 
lên bởi tiếng hò hét ầm ĩ của cô bé Bảo Mi 
nhà em.

Trời nắng như đổ lửa nhưng vào đây thấy mát 
rười rượi. Hơi nước như ngùn ngụt bốc lên từ 
thác nước cao đổ xuống. Cả nhà thay đồ rồi

</div>
(25)<div class='page_container' data-page=25>

LT5 / 98: Phân biệt ý nghóa của hai câu có QHT

“nhưng” sau đây.

Nó gầy nhưng khỏe.

Nó khỏe nhưng gầy.

-> Tỏ yù khen

-> Tỏ ý chê
 Ở đây, gầy là một sự thật. Đáng lẽ gầy thì
ốm yếu. Vậy mà không ngờ gầy lại khỏe.

Quan hệ tương phản nầy theo chiều hướng tốt.

Đó là điều đáng mừng, đáng khen.

</div>
(26)<div class='page_container' data-page=26>

Thơ của thiếu nhi. (sở hữu)
Thơ do thiếu nhi. (sáng tác)
Thơ viết về thiếu nhi. (đề tài)
Thơ dành cho thiếu nhi. (đọc)

Thơ với thiếu nhi. (là món ăn tinh thần 
cần thiết, là ngừơi bạn tâm hồn gần gũi).

Thơ và thiếu nhi. (là tuổi thơ của nhân loại).
Thơ giống như thiếu nhi. (cần sự hồn nhiên 
trong sáng)

Thơ mà thiếu nhi yêu thích. (loại, đề tài)

Thơ cùng thiếu nhi. (sẽ bất tử với thời gian) …

BT bổ trợ: Em hiểu thế nào cụm từ:

</div>
(27)<div class='page_container' data-page=27>

=> QHT khơng có ý nghĩa một cách tường minh,
chúng chỉ là các phương tiện diễn đạt mối quan 
hệ giữa hư từ [phụ từ, định từ (tất cả, hết thảy

mọi, mỗi, các, những),QHT, trợ từ (à, ư, nhỉ, nhé
a, ô, ối, ái chà] và thực từ [danh, động, tính từ...] 
giữa câu với câu, đoạn với đoạn; nhưng chúng lại 
có vai trị chỉ ra những ý nghĩa cực kì tinh tế.

Vì vậy, tuy số lượng khơng lớn, nhưng QHT

luôn được sử dụng với tần số rất cao trong

</div>
(28)<div class='page_container' data-page=28>

Thế nào là quan hệ từ?

a. Là chỉ người và vật

b. Là chỉ họat động, tính chất của ngừơi và vật
c. Là từ chỉ các ý nghĩa quan hệ giữa

các thành phần câu và giữa câu với câu
d. Là từ mang ý nghĩa tình thái

</div>
(29)<div class='page_container' data-page=29>

Em hãy cho câu ví dụ mới hoặc nhắc lại các 
câu ví dụ đã nêu cho từng trường hợp sau:

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa

quan hệ như sở hữu, so sánh, nhân quả, ...

giữa các bộ phận của câu

hay giữa câu với câu trong đoạn văn.

Sở 
hữu,
So 
sánh, 
Nhân 
quả,

-> Đồ chơi của chúng tơi chẳng có nhiều. 
-> Mị Nương người đẹp như hoa,

tính nết hiền dịu.

-> Bởi tơi ăn uống điều độ và làm

</div>
(30)<div class='page_container' data-page=30>

CN
VN
ÑN
BN
TrN

Dùng QHT giữa các bộ phận của câu ?

-> Đồ chơi của chúng tơi // chẳng có nhiều. 
->Mị nương// đẹp như hoa, tính nết hiền dịu.
 -> Vào đêm trước ngày khai trường

của con, mẹ không ngủ được.

-> Trước ngày khai giảng, con // đã

</div>
(31)<div class='page_container' data-page=31>

Dùng QHT giữa câu với câu ?

“Một ngày kia, cịn xa lắm, ngày đó con sẽ 
biết thế nào là khơng ngủ được. Cịn bây giờ, 
giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một 
ly sữa, ăn một cái kẹo.” (tr 5 / đ 1)

“Mẹ thường nhân lúc con ngủ mà làm vài 
việc riêng của mình. Nhưng hơm nay mẹ

</div>
(32)<div class='page_container' data-page=32>

Đặt câu với các quan hệ từ sau đây:
nếu – thì

---hễ - thì

---tuy – nhưng

---bởi – nên

</div>
(33)<div class='page_container' data-page=33>

---Gạch chân các QHT trong đoạn văn sau

</div>
(34)<div class='page_container' data-page=34>

Trong các câu sau đây,

câu nào đúng (Đ), câu nào sai (S) ?

a.Nó tơi cùng nhau đến câu lạc bộ.
b. Bố mẹ rất buồn con.

c. Nó chậm chạp nhưng được cái cần cù.
d. Vì trời mưa to nhưng tơi vẫn đi học.
e. Hai ngày nữa thứ sáu

</div>
(35)<div class='page_container' data-page=35>

BT MỞ RỘNG : Tìm và gạch dưới QHT
trong các câu, đoạn văn sau:

1. Mẹ không lo nhưng vẫn không ngủ được.

2. Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục
sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai
lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả

hàng dặm sau này. (Cổng trường mở ra)

</div>
(36)<div class='page_container' data-page=36>

4. Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào
 tim bố vậy! (Mẹ tôi)

5. Con sẽ không thể sống thanh thản, nếu đã làm
cho mẹ buồn phiền.

6. Dù có hối hận, có cầu xin linh hồn mẹ tha thứ...
tất cả cũng chỉ vơ ích mà thơi.

7. Thơi, trong một thời gian con đừng hơn bố:

bố sẽ khơng thể vui lịng đáp lại cái hôn của con 
được.

8. Qua màng nước mắt, tơi nhìn theo mẹ và em
trèo lên xe. (Cuộc chia tay của những con b bê)

9. Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân 
Xuống đất, nhìn theo cái bóng nhỏ liêu xiêu của
em tơi trèo lên xe.

</div>
(37)<div class='page_container' data-page=37>

TÓM TẮT:

QHT dùng để biểu thị các ý nghĩa 
quan hệ như sở hữu, so sánh,

nhân quả,... giữa các bộ phận của câu

hay giữa câu với câu trong đoạn văn.

Khi nói hoặc viết, có những trường hợp bắt

buộc phải dùng QHT. Đó là những trường hợp

nếu khơng có QHT thì câu văn sẽ đổi nghĩa

hoặc khơng rõ nghĩa. bên cạnh đó, cũng có 
trường hợp khơng bắt buộc dùng QHT

(dùng cũng được, không dùng cũng được).

</div>
(38)<div class='page_container' data-page=38></div>
(39)<div class='page_container' data-page=39>

NÓI THÊM VỀ QHT THEO CHƯƠNG TRÌNH CŨ

VÀ , VỚI, CỊN, NHƯNG, MÀ, RỒI: là các

QHT BÌNH ĐẲNG. VD:

+ Hoa móng ngựa nở trắng trên sườn núi cao

và hoa mai dệt vàng hai bên bờ suối.
+ Tơi với nó là anh em.

Tơi đi trước cịn các bạn đi sau nhé.

</div>
(40)<div class='page_container' data-page=40>

VÌ, DO, TẠI, NHỜ, NẾU, HỄ,

GIÁ, TUY, DẦU, ĐỂ, CHO, CỦA, BẰNG ...là
các QHT PHỤ THUỘC:

+ Vì lộ cơ, cơ tiên khơng biến đi được nữa.
+ Hắn dùng mọi thủ đoạn để bóc lột người ở
và người làm thuê.

+ Con đi chặt cho đủ một trăm đốt tre
mang về đây cho ta.

+ Đằng sau có tiếng cười của Thiệu Bảo
và các vương hầu.

</div>
(41)<div class='page_container' data-page=41>

Có một số QHT PHỤ THUỘC đi kèm

với một QHT KHÁC, QHT TƯƠNG ỨNG,
làm thành cặp QHT SĨNG ĐƠI.

Nếu – thì

vì – cho nên
sở dĩ – là do...

+ Vì chưng bác mẹ tôi nghèo

</div>
(42)<div class='page_container' data-page=42>

Con là một đứa trẻ nhạy cảm. Cứ mỗi lần, vào
đêm trước ngày sắp đi chơi xa, con lại háo hức 
đến nỗi lên giường mà không sao nằm yên được. 
Nhưng mẹ chỉ dỗ một lát là con đã ngủ. Đêm

nay con cũng có niềm háo hức như vậy: Ngày 
mai con vào lớp Một. Việc chuẩn bị quần áo 
mới, giày nón mới, cặp sách mới, tập vở mới, 
mọi thứ đâu đó đã sẵn sàng, khiến con cảm

</div>
(43)<div class='page_container' data-page=43>

Con là một đứa trẻ nhạy cảm. Cứ mỗi lần, vào
đêm trước ngày sắp đi chơi xa, con lại háo hức 
đến nỗi lên giường mà không sao nằm yên được.

Nhưng mẹ chỉ dỗ một lát là con đã ngủ. Đêm 
nay con cũng có niềm háo hức như vậy: Ngày 
mai con vào lớp Một. Việc chuẩn bị quần áo 
mới, giày nón mới, cặp sách mới, tập vở mới, 
mọi thứ đâu đó đã sẵn sàng, khiến con cảm

nhận được sự quan trọng của ngày khai trường.

</div>
(44)<div class='page_container' data-page=44>

“BẢY NỔI BA CHÌM” -> Số phận, cuộc đời 
long đong, gặp nhiều gian truân vất vả.

a.cơm niêu nước lọ -> Cuộc sống lùi xùi, tạm bợ 
của người đơn độc, lẻ loi.

-> “Cô kia nước lọ cơm niêu

Chồng con chả có nằm liều xuôi thân”. (ca dao)
b. LÊN THÁC XUỐNG GHỀNH -> Trải qua

nhiều gian truân, vất vả, nguy hiểm 
-> “Đôi ta lên thác xuống ghềnh

Em ra đứng mũi cho anh chịu sào” (ca dao)
c. nhà rách vách nát

-> Nhà cửa tồi tàn, nghèo khổ
d. cơm thừa canh cặn

</div>
(45)<div class='page_container' data-page=45>

BT nhanh: Nhận xét ý nghĩa QHT “với” 
trong các câu sau:

Nó với tơi đều q ở Hà Tây.