tiết 77. Tục ngữ về con người và xã hội.

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (124.81 KB, 4 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

Ngày soạn :
Ngày giảng:

TIẾT 77 :TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được ý nghĩa chùm tục ngữ tôn vinh giá trị con người, đưa ra
nhận xét, lời khuyên

về lối sống đạo đức đúng đắn, cao đẹp, tình nghã của con người Việt
Nam.

- Thấy đặc điểm hình thức của tục ngữ về con người và xã hội.

- Biết tích lũy thêm kiến thức về thiên nhiên và lao động sản xuất qua
các câu tục ngữ.

II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1. Kiến thức:

- Nội dung của tục ngữ về con người và xã hội.

- Đặc điểm hình thức của tục ngữ về con người và xã hội.
2. Kĩ năng:

a. Kỹ năng chuyên môn:

- Củng cố, bổ sung thêm hiểu biết về tục ngữ.

- Đọc - Hiểu phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về con người và xã hội.
- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về về con

người và xã hội trong đời sống.

b. Kỹ năng sống:

- Tự nhận thức được những bài học kinh nghiệm về về con người và xã
hội.

- Ra quyết định : vận dụng các bài học kinh nghiệm đúng lúc đúng chỗ.
3. Thái độ:

- Hiểu về tục ngữ qua đó thêm yêu một thể loại văn học dân gian của dân
tộc.

III. CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

- Phân tích tình huống trong các câu tục ngữ để rút ra những bài học kinh
nghiệm về con người và xã hội.

- Động não suy nghĩ: rút ra những bài học thiết thực về về con người và
xã hội..

- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm.
IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1. Ổn định lớp : 
2. Kiểm tra bài cũ :
 Câu hỏi :

1. Đọc 8 câu tục ngữ trong bài “ tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản
xuất”?

2. Nêu nội dung, nghệ thuật bài 1
- Đáp án:

Câu Nội dung trả lời Điểm

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

- Vần lưng , phép đối , nói quá

- Tháng năm đêm ngắn, tháng mười đêm dài – Giúp
con người chủ động về thời gian , công việc trong

những thời điểm khác nhau

10
 3. Bài mới : GV giới thiệu bài

- Tục ngữ là những lời vàng ý ngọc, là sự kết tinh kinh nghiệm , trí tuệ của
nhân dân qua bao đời . Ngoài những kinh nghiệm về thiên nhiên và lao động
sx , tục ngữ còn là kho báu những kinh nghiệm dân gian về con người và xã
hội . Dưới hình thức những nhận xét , lời khuyên nhủ , tục ngữ truyền đạt rất
nhiều bài học bổ ích , vơ giá trong cách nhìn nhận giái trị con người , trong
cách học , cách sống và cách ứng xử hằng ngày . Với những điều nói trên được
thể hiện trong mỗi câu tục ngữ ntn? Thì tiết học hơm nay , thầy cùng các em đi
tìm hiểu .

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

* HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu chung

? Văn bản trên viết theo thể loại gì? 
- Hs: Suy nghĩ trả lời

- Gv: Chốt ghi bảng.

* HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu văn bản
- Gv: Đọc sau đó gọi Hs đọc ( Chú ý vần
lưng , 2 câu lục bát thứ 9. Giọng đọc rõ,
chậm )

- Giải thích từ khó ( chú thích sgk)

? Về nội dung có thể chia vb này thành
mấy nhóm ? Nêu nội dung từng nhóm ?
? Tại sao 3 nhóm trên vẫn có thể hợp
thành 1 văn bản như trong sgk?

- Gọi Hs đọc câu tục ngữ thứ nhất
? Nghĩa của câu tục ngữ này là gì ?

? Dùng phép so sánh như vậy muốn đề
cao điều gì ?

? Kinh nghiệm nào của dân gian đúc kết
trong câu tục ngữ này ?

? Em hãy tìm những câu tục ngữ có ý
nghĩa tương tự?

- Hs đọc câu tục ngữ thứ 2

? Em hiểu góc con người trong câu tục
ngữ trên theo nghĩa nào dưới đây :

? Ở con người , răng và tóc là những chi
tiết rất nhỏ . Vậy nghĩa của câu tục ngữ
này là gì ? Hs: Thảo luận nhóm ,trả lời
? Kinh nghiệm nào của dân gian được
đúng kết trong câu tục ngữ này ?

I. GIỚI THIỆU CHUNG:
1. Thể loại: Tục ngữ

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Đ ọc – tìm hiểu từ khó
2. Tìm hiểu văn bản:

a. Bố cục:Chia làm ba phần

b. Phương thức biểu đạt: Trữ tình
c. Phân tích :Kinh nghiệm về bài học
phẩm chất con người

*Câu 1: Một mặt người ….
- Vần lưng , so sánh, nhân hoá

=> Đề cao giá trị con người so với mọi
thứ của cải , người quí hơn của gấp
nhiều lần.

*Câu 2: Cái răng , cái tóc là góc con
người

=> những chi tiết nhỏ nhặt nhất
cũng làm thành vẻ đẹp của con người
về hình thức và nhân cách

*Câu 3: Đói cho sạch ,rách …

a. a. Nghĩa đen : dù đói cũng phải ăn
uống sạch sẽ , giữ gìn cho thơm tho
b. Nghĩa bóng : Dù nghèo khổ thiếu

thốn vẫn phải sống trong sạch , khơng
vì nghèo khổ mà làm điều xấu xa
=>Giáo dục con người phải có lịng tự
trọng

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

- Hs: Mọi biểu hiện ở con người đều phản
ánh vẻ đẹp, tư cách của anh ta

? Lời khuyên từ kinh nghiệm này là gì ?
? Về hình thức câu tục ngữ thứ 3 có gì đặc
biệt ? tác dụng của hình thức này là gì ?
-Hs: Đối lập ý trong mỗi vế, đối xứng giữa
2 vế nhấn mạnh sạch và thơm, dễ nghe,
dễ nhớ

- Gọi Hs đọc câu 3

? Nghĩa của câu tục ngữ này là gì ?

? Kinh nghiệm sống nào được đúc kết
trong câu tục ngữ này ?

? Từ kinh nghiệm sống này dân gian muốn
khuyện ta điều gì?

- Hs: Hãy biết giữ gìn nhân phẩm. Dù
trong bất kì cảnh ngộ nào cũng không để
nhân phẩm bị hoen ố .

- Chú ý câu 4

? Câu tục ngữ thứ 4 về cấu tạo có gì đặc
biệt ? điệp từ học có tác dụng gì ?

? Dân gian đã từng nhận xét về việc ăn nói
của con người bằng những câu tục ngữ
nào ? Từ đó kinh nghiệm nào được đúc
kết từ câu tục ngữ này?

- Hs: Con người cần thành thạo mọi việc,
khéo léo trong giao tiếp, việc học phải
toàn diện tỉ mỉ.

- Hs đọc 2 câu tục ngữ 5,6

? Nghĩa của 2 câu tục ngữ này là gì ?
? Theo em những điều khuyên răn trong 2

câu tục ngữ trên mâu thuẫn với nhau hay
bổ sung cho nhau ? Vì sao

- Gọi Hs đọc câu 7

? Nghĩa của câu tục ngữ thứ 7 là gì ?
? Câu tục ngữ này khuyên chúng ta điều
gì?

? Tìm một số câu tục ngữ thành ngữ có nd
tương tự?

- Hs: Lá lành đùm là rách, bầu ơi …
- Hs đọc câu tục ngữ thứ 8. Tìm nghĩa 
đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ ?

? Câu tục ngữ khuyên chúng ta điều gì ? 
- Hs đọc câu 9

*Câu 4 : Học ăn , học nói ….

-> Con người cần thành thạo mọi việc ,
khéo léo trong giao tiếp , việc học phải
toàn diện tỉ mỉ

*Câu 5: Không thầy đố mày làm nên 
-Khẳng định vai trị ,cơng ơn người thầy
dạy ta từ những bước đi ban đầu về tri
thức , về cách sống . Vì vậy phải biết
kính trọng thầy

*Câu 6 : Học thầy không tày học bạn 
- Câu tục ngữ đề cao ý nghĩa vai trò
của việc học bạn . Nó khơng hạ thấp
việc học thầy , không coi học bạn quan
trọng hơn học thầy

= Cả 2 câu tục ngữ này bổ sung cho
nhau

Kinh nghiệm về quan hệ ứng xử , t/c
*Câu 7:

Thương người như thể thương thân.
-> Khuyên nhủ con người thương yêu
người khác như chính bản thân mình
*Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
-> Khi được hưởng thụ thành quả nào
đó phải nhớ đến người đã gây dựng nên
, phải biết ơn người đã giúp mình

*Câu 9:

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao 
-> Một người lẻ loi không thể làm
nên việc lớn, nhiều người hợp sức sẽ
làm được việc cần làm – khẳng định
sức mạnh đoàn kết

III. TỔNG KẾT : Ghi nhớ : Sgk
1. Nghệ thuật :

- Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, cô
đúc.

- Sử dụng các phép so sánh,ẩn dụ, đối,
điệp từ, ngữ...

- Tạo vần nhịp cho câu văn dễ nhớ, dễ
vận dụng.

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

? Tìm nghĩa đen nghĩa bóng trong câu tục
ngữ này là gì?

? Bài học rút ra kinh nghiệm đó là gì ?
- Hs: Đọc ghi nhớ

* HOẠT ĐỘNG 3 :Hướng dẫn tổng kết
? Qua Văn bản để lại những giá trị gì về
nội dung và nghệ thuật ?

* HOẠT ĐỘNG 4 :Hướng dẫn luyện tập

- Khơng ít câu tục ngữ là những kinh
nghiệm quý báu của nhân dân ta về
cách sống, cách đối nhân sử thế.

IV. LUYỆN TẬP :

Đồng nghĩa