PHƯƠNG PHÁP GHÉP TRỤC TRONG BÀI TOÁN HÀM HỢP
g = f ( u ( x) )
NGUYÊN TẮC GHÉP TRỤC XÉT SỰ BIẾN THIÊN CỦA HÀM HỢP
g = f ( u ( x) )
Bước 1: Tìm tập xác định của hàm
, giả sử ta được tập xác định
D = ( a1 ; a2 ) ∪ ( a3 ; a4 ) ∪ ... ∪ ( an −1; an )
u = u ( x)
Bước 2: Xét sự biến thiên của
và hàm
y = f ( x)
. Ở đây có thể là
a1 ≡ −∞; an ≡ +∞
.
(B2 có thể làm gộp trong B3 nếu nó đơn giản).
[ u; g = f (u ) ]
x; u = u ( x )
Bước 3: Lập bảng biến thiên tổng hợp xét sự tương quan giữa
và
Bảng này thường có 3 dịng giả sử như sau
.
Cụ thể các thành phần trong BBT như sau
Dòng 1: Xác định các điểm kỳ dị của hàm
u = u ( x)
a1 < a2 < .... < an −1 < an
Dòng 2: Điền các giá trị
ui = u ( ai )
Trên mỗi khoảng
Trên mỗi khoảng
Dòng 3:
(xem chú ý 1).
i = 1,..., n
với
(
( ui ; ui+1 ) , i = 1, n − 1
( ui ; ui+1 ) , i = 1, n − 1
)
cần bổ xung các điểm kỳ dị
cần sắp xếp các điểm
ui < b1 < b2 < ... < bk < ui +1
Xét chiều biến thiên của hàm
u
g = f ( u ( x) )
x
đóng vai trị của ;
Sau khi hồn thiện BBT hàm hợp
Bước 4: Dùng BBT hàm hợp
, sắp xếp các điểm này theo thứ tăng dần từ trái qua phải, giả sử như sau:
hoặc
f ( u)
ui > b1 > b2 > ... > bk > ui +1
đóng vai trò của
-
y = f ( x)
.
y = f ( x)
f ( x)
(xem chú ý 2).
bằng cách hoán đổi:
.
ta thấy được hình dạng đồ thị hàm này.
giải quyết các yêu cầu đặt ra trong bài toán và kết luận.
Chú ý 1:
u = u ( x)
của của hàm
theo thứ tự chẳng hạn:
dựa vào BBT của hàm
g = f ( u ( x) )
g = f ( u ( x) )
ui ; bk
b1 ; b2 ;...; bk
D
u = u ( x)
Các điểm kỳ dị của
gồm: Điểm biên của tập xác định , các điểm cực trị của
.
u = u ( x)
u ( x) = 0
Nếu xét hàm
thì trong dịng 1 các điểm kỳ dị cịn có nghiệm của pt
(là hồnh độ giao điểm của
u = u( x)
Ox
với trục
).
-
Nếu xét hàm
u = u( x )
thì trong dịng 1 các điểm kỳ dị cịn có số 0 (là hồnh độ giao điểm của
u = u( x)
với trục
Oy
).
Chú ý 2:
-
Có thể dùng thêm các mũi tên để thể hiện chiều biến thiên của
-
Điểm kỳ dị của
-
Nếu xét hàm
của
-
u = u( x)
Nếu xét hàm
trục
Oy
).
y = f ( x)
gồm: Các điểm tại đó
g = f ( u ( x) )
với trục
(
Ox
f ( x)
và
f ′( x )
u = u ( x)
.
không xác định; các điểm cực trị hàm số
thì trong dịng 2 các điểm kỳ dị cịn có nghiệm của pt
f ( x) = 0
y = f ( x)
.
(là hoành độ giao điểm
).
g = f u( x )
)
thì trong dịng 2 các điểm kỳ dị cịn có số 0 (là hồnh độ giao điểm của
y = f ( x)
với