Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

HỌC KÌ II

Tuần 20

Tiết 73 ,74:Bài học đường đời đầu tiên
Tiết 75: Tìm hiểu chung về văn miêu tả
Tiết 76: Tìm hiểu chung về văn miêu tả
Văn bản:

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Tơ Hồi

Số tiết:2
Ngày soạn: 03/01/2021
Tiết theo PPCT: 73, 74
Tuần 20

I.MỤC TIÊU:
1.Kiến thức.
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi.
- Dế Mèn : một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sơi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo.
- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích.
2.Kĩ năng :
- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả.
- Phân tích được các nhân vật trong đoạn trích.
- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả.
3. Thái độ :

- Yêu thích truyện Tơ Hồi.
- Biết bảo vệ mơi trường sống xung quanh: thiên nhiên cây cỏ và những lồi cơn
trùng.
4. Năng lực hình thành:
- Năng lưc tư hoc
- Năng lưc giải quyết vân đê
-Năng lưc sáng tạo
- Năng lưc giao tiếp
- Năng lưc hơp tác
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1.Giáo viên của giáo viên:
- Sách bồi dưỡng Ngữ văn 6
1


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

- Sgk, tranh minh họa bài.(nếu có)
2. Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc bài trước ở nhà.
- Sgk, tập bài soạn.
III. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1. Ổn định lớp : kiểm tra sĩ số,trang phục.
2.. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sách vở bài soạn của HS, nhận xét rút kinh nghiệm.
3. Thiết kế tiến trình dạy học.
3.1.Hoạt động khởi động:
- Mục tiêu:
+ Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh. Định hướng phát triển năng lực giao

tiếp
+ Định hướng phát triển năng lực tự học, hợp tác, chia sẻ
- Phương thức: Quan sát clip, đặt câu hỏi, vấn đáp, thuyết trình.
- Dự kiến sản phẩm: Là một chàng dế khỏe mạnh, cường tráng nhưng tính tình cịn
ương bướng, kiêu căng, xốc nổi.
GV chiếu 1 clip ngắn phim hoạt hình Dế Mèn phiêu lưu kí.
? Cảm nhận của em về nhân vật Dến Mèn trong đoạn phim ngắn?
- Giáo viên nhận xét, dẫn vào bài mới:
Trên thế giới và ở nước ta có những nhà văn nổi tiếng gắn bó cả đời viết của mình cho đề
tài trẻ em - Một trong những đề tài khó khăn và thú vị bậc nhất. Tơ Hồi là một tác giả như thế.
Truyện đồng thoại đầu tay của Tơ Hồi: Dế Mèn phiêu lưu ký (1941) đã và đang được hàng triệu
người đọc các lứa tuổi vơ cùng u thích, đến mức các bạn nhỏ gọi Tơ Hồi là Ơng Dế Mèn!
Nhưng Dế Mèn là ai ? Chân dung và tính nết nhân vật này như thế nào? Bài học cuộc đời đầu tiên
mà anh đã nếm trải ra sao ? Đó chính là nội dung bài học đầu tiên của chương trình học kỳ 2 này.
3.2. Hoạt động hình thành kiến thức:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu chung .
- Mục tiêu: Nắm được tác giả, xuất xứ, tóm tắt được đoạn trích, phương thức biểu đạt,
ngơi kể, trình tự kể và bố cục của đoạn trích.
- Phương thức: đọc sáng tạo, vấn đáp; hoạt động cá nhân, cặp đôi.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung
* Hướng dẫn học sinh tìm hiểu - Tiếp nhận câu hỏi.
I- TÌM HIỂU CHUNG:
chung.
- Hs dựa vào chú thích * trả
1. Tác giả:
- Nguyễn Sen (1920
-Hãy trình bày những hiểu biết lời.
- Hs nghe.

-2014), quê Thanh Oai (HN)
của em về tác giả Tô Hồi ?
*Dự kiến sản phẩm:
- Học sinh trả lời
- Có khối lượng tác
- Tác giả: Tơ Hồi
phẩm đồ sộ, chủ yếu là văn
- Q: Thanh Oai (HN)
xi (truyện ngăn, kí, tiểu
*Nhận xét, đánh giá hoạt động,
thuyết)
2


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

sản phẩm của HS.
*GV mở rộng (Về tg, tp)
- Bút danh: được ghép từ hai
tiếng lấy từ tên sơng Tơ Lịch và
phủ Hồi Đức .
- Đóng góp: quan trọng vào nền
VH nước nhà.
- Văn nổi bật là năng lực quan
sát, miêu tả tinh tường, sắc
nhạy, vốn hiểu biết đời sống
phong phú, giọng điệu dí dỏm;
câu văn giàu hình ảnh, nhịp

điệu, nhiều sáng tạo, tìm tịi
trong sử dụng ngơn ngữ .- trên
60/150 dành cho thiếu
nhi
-> mỗi tác phảm mang đến một
niền vui, một lời căn dặn, một
bài học nho nhỏ dễ mến mà sâu
sắc.
- Văn bản “Bài học đường đời
đầu tiên” được trích từ tác
phẩm nào ?
*Dự kiến sản phẩm:
- Chương I của tác phẩm.
*Nhận xét, đánh giá hoạt động,
sản phẩm của HS.

- Hs nghe.

2. Tác phẩm:
a/ Xuất xứ: Trích từ
chương I của truyện “Dế
Mèn phiêu lưu kí”.

- HS trả lời cá nhân.
- Hs đoc.

- HS lắng nghe.

b/ Tóm tắt đoạn trích:
Đoạn trích kể về Dế Mèn,

một chú dế thanh niên
cường tráng, oai phong. Dế
Mèn rất tự hào với kiểu
cách con nhà võ của mình.
Anh ta cà khịa với tất cả
người hàng xóm. Dế Mèn
rất khinh miệt một người

Tp gồm 10 chương: kể về những
cuộc phiêu lưu của Dế Mèn.
Chương 1 kể về bài học đường
đời đầu tiên của Dế Mèn.
Chương 2 tới chương 9 kể về
những cuộc phiêu lưu của Mèn
với người bạn đường cùng chí
hướng là Dế Trũi. Chương cuối
3


Giáo án Ngữ văn 6
kể về việc Mèn cùng Trũi về nhà
và nghỉ ngơi, dự tính cuộc phiêu
lưu mới.
- GVHD cách đọc, đọc mẫu
- Đoạn: Dế Mèn tự tả chân dung
mình đọc với giọng hào hứng,
kiêu hãnh, to, vang, chú nhấn
giọng ở các tính từ, động từ
miêu tả.
- HS đọc phần 1 -> GV nhận xét

- GV HD HS đọc phân vai đoạn
trêu chị Cốc ở nhà để thực hiện
ở tiết sau
- Yêu cầu HS kể tóm tắt văn bản,
GV nhận xét.
* GV nhận xét, chốt ý.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú
thích .
? Hãy xác định thể loại của văn
bản ? Trình bày những hiểu biết
của em về thể loại ?
*Dự kiến sản phẩm:

Trịnh Thị Trinh
bạn ở gần hang và gọi anh
ta là Dế Choắt bởi anh ta
quá ốm yếu. Dế Mèn đã
trêu chọc chị Cốc rồi lủi vào
- Hs phân vai theo yêu cầu
hang sâu. Chị Cốc tưởng
của giáo viên.
nhầm Dế Choắt đã trêu chọ
- Hs tóm tắt văn bản.
chị nên đã mổ anh ta trọng
- Hoc sinh nhận xét, bổ sung. thương. Trước lúc chết,
Choắt khuyên Dế Mèn nên
- Hs tìm hiểu chú thích.
chừa thói hung hăng và làm
gì cũng phải biết suy nghĩ.
- Hs trả lời.

Và đó là bài học đường đời
đầu tiên của Dế Mèn.
c/ Phương thức hiểu đạt:
Tự sự.

- Hs lắng nghe .

- Thể loại: Tiểu thuyết.
*Nhận xét, đánh giá hoạt động,
sản phẩm của HS.
*GV mở rộng: Thể loại của tác
phẩm là kí nhưng thực chất vẫn
là một truyện "Tiểu thuyết đồng
thoại" một sáng tác chủ yếu là - Hs trả lời.
tưởng tượng và nhân hoá
(truyện đồng thoại là loại truyện
tưởng tượng dành cho thiếu - HS dựa vào sự hiểu biết trả
nhi, viết về lồi vật và các vật vơ lời.
tri, theo phương thức nhân cách
hóa )
4


Giáo án Ngữ văn 6
? Phương thức biểu đạt chính
của đoạn trích là gì ??-> Phương
thức hiểu đạt: Tự sự
? Xác định ngơi kể, trình tự kể ?
*Dự kiến sản phẩm:


Trịnh Thị Trinh

- HS lắng nghe.

Kể theo ngôi thứ nhất, trình tự:
kể ngược – hồi cố.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS.
*Tác dụng+ Làm cho câu chuyện
trở nên thân mật, gần gũi, chân
thực, đáng tin cậy đối với bạn
đọc .
+ Các tình huống truyện bớt đi
- Hs trả lời.
chút ít tính bất ngờ nhưng bù
lại, do tận dụng lợi thế về “độ
lùi thời gian”, khơng ít lần khi kể
chuyện, nhân vật tôi đã nhiều
lần phát biểu trực tiếp những
chiêm nghiệm của mình, thậm
chí báo trước kết cục làm cho
tính luân lí của tác phẩm trở lên
thực sự đậm đà.
? Xác định bố cục văn bản? Nội
dung từng phần?

d/ Bố cục:
- Phần 1: Từ đầu đến
"Đứng đầu thiên hạ rồi" =>
DM tự họa về mình

- Phần 2: Cịn lại  bài học
đường đời đầu tiên của Dế
mèn.

* Hoạt động 2: Phân tích
- Mục tiêu:
+ Hiểu được nội dung, ý nghĩa của văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”. Hiểu được
hình ảnh Dế Mèn – một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sơi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu
ngạo.
+ Biết được một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích.
- Phương thức: Thảo luận nhóm, phân tích, bình giảng, vấn đáp; hoạt động cá nhân, hoạt
động nhóm.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung
* Hướng dẫn học sinh phân
- Tiếp nhận câu hỏi.
II .PHÂN TÍCH:
5


Giáo án Ngữ văn 6
tích.
? Mở đầu đoạn trích, Dế Mèn đã
tự giới thiệu về mình qua lời văn
nào ?
- GV tổ chức thảo luận nhóm (4
nhóm) – 4 phút
*Dự kiến sản phẩm:
- Bởi tôi ăn uống điều độ và làm

việc có chừng mực ... nên tơi
chóng lớn lắm .... một chàng dế
thanh niên cường tráng...
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS.
? Để chứng minh mình là một
chàng dế thanh niên cường
tráng, Dế Mèn đã tự tả về ngoại
hình và hành động của mình
ntn?
*Dự kiến sản phẩm:
- Đạp phanh phách, vũ phành
phạch, nhai ngoàm ngoạm, trịnh
trọng đưa hai chân lên vuốt râu.
- Đi đứng oai vệ, dún dẩy khoeo
chân, cho đúng kiểu cách con
nhà võ....
Gv yêu cầu học sinh trình bày
kết quả thảo luận.
Gv tổ chức cho các nhóm nhận
xét, đánh giá lẫn nhau.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS, tuyên
dương.
? Nghệ thuật nào được tác giả sử
dụng khi gợi tả ngoại hình và
hành động của Dế Mèn ?
*Dự kiến sản phẩm:

Trịnh Thị Trinh


- Hs chia làm 4 nhóm thảo
luận theo yêu cầu của giáo
viên.

- Hs trình bày kết quả thảo
luận.

- Hs thực hiện theo yêu cầu.

- Đại diện nhóm trình bày
- Các nhóm nhận xét lẫn nhau.
- Hs nghe.
- Hs trả lời.

- HS trả lời.

- HS trả lời.

6

1.Nội dung:
a. Bức chân dung tự hoạ
của Dế Mèn.
- Ngoại hình: Càng: mẫm
bóng, vuốt cứng dần và
nhọn hoắt,cánh dài chấm
đi; người màu nâu bóng
mỡ soi gương được; Đầu
to, nổi từng tảng rất

bướng; Răng đen nhánh,
Râu dài, uốn cong ,
- Hành động:
Đạp phanh phách, vũ
phành phạch, nhai ngoàm
ngoạm, trịnh trọng đưa hai
chân lên vuốt râu.
Đi đứng oai vệ, dún dẩy
khoeo chân, cho đúng kiểu
cách con nhà võ


Giáo án Ngữ văn 6
Nghệ thuật: từ tượng hình, so
sánh.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
- Qua lời kể chuyện xen với yếu
tố miêu tả đậm nét này, em hình
dung ntn về Dế Mèn ?
*Dự kiến sản phẩm:
Dế Mèn chàng dế thanh niên
cường tráng, khỏe mạnh. Dế
Mèn kiêu hãnh, tự hào về vẻ đẹp
của mình.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
* GV bình: đây là đoạn văn đặc
sắc, độc đáo về nghệ thuật miêu
tả loài vật. Đoạn văn tả được cái

đẹp, cái hùng của Dế Mèn thật
giàu ấn tượng và là đv miêu tả
mẫu mực. Những cụm từ “mẫm
bóng, nhọm hoắt, đen nhánh,..
đã cực tả được cái ngôi vị vô
song của Dế Mèn, trước hết là ở
dáng vẻ bề ngoài. Với Dế Mèn,
mọi thứ đều đạt đến độ hồn
hảo, tuyệt đối khơng chê vào đâu
được. Thêm nữa, những từ
tượng thanh, tượng hình như
“phanh phách, phành phạch,
ngồm ngoạp, rung rinh, dún
dẩy...” đã làm cho độc giả có
cảm tưởng như Dế Mèn vừa
thình lình nhảy ra từ trang sách
để chọc ghẹo, nô đùa. Rõ ràng,
Dế Mèn ý thức rất cao và rất
hãnh diện về điều đó.
TIẾT 2

Trịnh Thị Trinh

- Hs nghe.

- HS dựa vào sự hiểu biết trả
lời.

- HS lắng nghe và ghi nhận.
- Hs thảo luận cặp đơi theo

u cầu của giáo viên.
- Đại diện lên trình bày kết
quả thảo luận.

7


Giáo án Ngữ văn 6
? Bên cạnh những dòng tự
thuật về ngoại hình và hành
động, Dế Mèn cịn tự nhận xét
về mình. Tìm chi tiết?
*Dự kiến sản phẩm:
- Tơi tợn lắm, dám cà khịa với
bà con...nào quát, nào đá, nào
ghẹo
- Tưởng mình là ghê gớm, sắp
đứng đầu thiên hạ rồi.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
? Em hiểu gì về tính cách của Dế
Mèn qua những chi tiết trên?
HS thảo luận cặp đôi, trả lời.(2’)
*Dự kiến sản phẩm: Kiêu căng,
xốc nổi, bắt nạt kẻ yếu,…
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
? Dế Mèn có điểm gì đáng yêu?
Điểm gì đáng chê?
*Dự kiến sản phẩm:

- Đáng yêu: khỏe mạnh cường
tráng,…
- Đáng trách: thích ra oai,…..
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
GV bình giảng.
- Đoạn văn sử dụng những nghệ
thuật nổi bật nào ? Qua đó thể
hiện nội dung gì ? Em hãy khái
quát lại trong 1 phút?
*Dự kiến sản phẩm:
- Nghệ thuật: kể xen tả, bình
luận, sử dụng tính từ, động từ
đặc sắc, nhân hóa, so sánh...
- Nội dung: Tô đậm vẻ đẹp về

Trịnh Thị Trinh
- HS trả lời theo sự hiểu biết.

- HS lắng nghe

- Hs trả lời:

- Hs nghe.

- HS trà lời.

- HS trả lời

8



Giáo án Ngữ văn 6
ngoại hình và tính cách của Dế
Mèn, một chàng dế khỏe đẹp,
cường tráng nhưng kiêu căng,
xốc nổi.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
* Gv chuyển ý: Khi kể về bức
chân dung tự họa của DM, Tơ
Hồi đã khéo léo để lộ ra cái
mầm họa do tính cách và sự kiêu
căng của DM gây ra. Cùng tìm
hiểu tiếp tp để thấy được sức hấp
dẫn của tình tiết tiếp theo của
câu chuyện.
? Dế Choắt có quan hệ ntn với
Dế Mèn?
? Tìm những chi tiết miêu tả
ngoại hình và nơi ở của Dế
Choắt hiện lên qua cái nhìn của
Dế Mèn?
*.Dự kiến sản phẩm : ốm yếu,
gầy gị, xấu xí, thảm hại,....
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
? Khi tả Dế Choắt, tác giả đã sử
dụng nghệ thuật gì?
? Cảm nhận chung ntn về Dế

Choắt?
GV: Dế choắt bẩm sinh yếu
đuối. So râu, so cánh, so sức lực
chẳng lại với Dế Mèn. Sự thảm
hại ấy lại càng tăng lên dưới góc
nhìn của kẻ tự tơn coi mình là
nhất.
? Em hãy tìm chi tiết nói nên
thái độ của Dế Mèn đối với Dế

Trịnh Thị Trinh

- HS trả lời
- HS trả lời
- Hs nghe.

- Hs thực hiện theo yêu cầu.
- Hs trả lời.

b .Câu chuyện
- Hs trả lời.
về
bài
học
đường đời đầu
tiên
của
Dế
Mèn:
- Dế Choắt dưới

cái nhìn của Mèn:
ốm yếu, xấu xí,
không khôn
- Hs trả lời
- Dế Mèn: Lên
giọng kẻ cả, xem
thường choắt.
- Hs trả lời
- Mèn trêu chị
- Hs trả lời
cốc->dẫn đến cái
chết của Choắt.
Mèn hối hận rút
- Hs thảo luận nhóm theo u
ra bài học:
cầu của giáo viên.
- Đại diện các nhóm trình bày
kết quả thảo luận.
9


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

Choắt (Biểu hiện qua lời nói,
cách xưng hơ, giọng điệu)?
- Hs nghe.
* Dự kiến sản phẩm: Dế Mèn
kiêu căng, hách dịch, sống ích

kỉ, nhỏ nhen.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
? Qua đó em có nhận xét gì về
nhân vật Dế Mèn?
* Dự kiến sản phẩm: Hành
động thiếu suy nghĩ, xấc xược,
ngông cuồng.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
? Sự việc trêu chị Cốc được Dế
Mèn thực hiện ntn?
** Tích hợp KNS: Động não (suy nghĩ
về cách ứng xử của các nhân vật trong
truyện)
+
Không
kiêu
căng,
xốc
nổi,
bắt nạt kẻ yếu.
+ Sống phải đoàn
kết thân ái với
mọi người.

? Tại sao Dế Mèn lại trêu chị
Cốc?
? Em có nhận xét ntn về hành
động này của Dế Mèn?

* GV tổ chức thảo luận (5
nhóm):
? Tìm các chi tiết kể diễn biến
tâm lí và thái độ của Dế Mèn
trong việc trêu chị Cốc?
? Nghệ thuật nào được Tơ
Hồi sử dụng trong đoạn kể
này?
? Qua đó em có suy nghĩ gì về
tính cách của Dế Mèn ?
- GV hướng dẫn, phát phiếu HT.
- HS thảo luận nhóm 5 phút,
10


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

hoàn thiện phiếu học tập -> đại
diện nhóm báo cáo, nhận xét, bổ
sung.
* Dự kiến sản phẩm

2. Nghệ thuật:
- Kể chuyện kết hợp với
miêu tả.
- Xây dựng hình tượng
nhân vật Dế Mèn gần gũi
với trẻ thơ.

- Sử dụng hiệu quả các
phép tu từ.
- Lựa chọn lời văn giàu hình
ảnh, cảm xúc
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS, thu
PHT.
- Hs nghe.
GV bình: Trong phần 2 của vb,
cảm xúc của người đọc trải qua
đủ các cung bậc: tức giận có,
11


Giáo án Ngữ văn 6
thương xót có… Càng thương
Dế Choắt bao nhiêu lại càng tức
giận với hành động của Dế Mèn
bấy nhiêu. Ta khơng cịn thấy
cái vẻ tự kiêu của Dế Mèn nữa.
Mọi điệu bộ anh hùng đều bay
biến đi đâu hết. Hóa ra cái oai
trước kia chỉ là oai vờ, vì chưa
gặp phải thử thách thực sự nên
chưa biết đấy thôi. Cái kẻ ngông
nghênh coi mọi việc chỉ là trị
chơi kia đã biết tội mình.
? Hậu quả của trị chơi dại dột
này?
? Theo em trong lúc đứng lặng

hồi lâu nghĩ về bài học đường
đời dầu tiên Dế Mèn đã nghĩ gì
- kết hợp phần Luyện tập
(Hoặc: Mèn đã nhận ra bài học
gì ?)
? Ai, điều gì đã cho Dế Mèn có
được bài học đường đời đầu
tiên?
? Từ câu chuyện của Dế Mèn
em thấy trải nghiệm cuộc sống
có vai trị ntn đối với sự
trưởng thành của con người?
* Dự kiến sản phẩm: (Vai trò
rất quan trọng, tác động trực tiếp
đến sự thay đổi nhận thức và
hành vi con người)
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
GV liên hệ chuyến đi thực tế của
lớp vừa qua, giáo dục đạo đức.
* Hoạt động 3: Tổng kết

Trịnh Thị Trinh

- Hs trả lời.
- Hs trả lời.

- Hs thực hiện theo yêu cầu.

- Hs nghe.


12


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

- Mục tiêu: Nắm được nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.
- Phương thức: vấn đáp; hoạt động cá nhân, cặp đôi.
? Truyện có những đặc sắc nghệ - Hs trả lời.
thuật gì?
* Dự kiến sản phẩm:
- Nội dung: Tính kiêu căng của
tuổi trẻ…..
- Nghệ thuật: kể chuyện, xây
dựng hình tượng gần gũi với trẻ
thơ
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
- Hs trả lời.
? Ý nghĩa nội dung của văn bản?
( Hội ý cặp đôi)

3.3. Hoạt động luyện tập:
- Mục tiêu:
HS củng cố, hoàn thiện, lĩnh hội kiến thức đã học.
- Phương thức:
+ Đàm thoại, tái hiện, gợi tìm, tư duy, thực hành...
+ Hoạt động cá nhân

Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Gọi HS đọc yêu cầu câu 1,2,3,4: - HS đọc
Câu 1:Trong đoạn văn kể này, - HS tìm hiểu tài liệu, báo cáo
Tơ Hồi đã khéo léo kết hợp với sản phẩm.
yếu tố miêu tả. Em học được
kinh nghiệm gì về cách miêu tả
từ nhà văn?
Câu 2: Em đã bắt gặp hình ảnh
của ai ở ngồi đời có tính cách
giống Dế Mèn chưa? Hãy nêu
cảm nhận của mình về những
con người như vậy?
Câu 3: Tìm một số hình ảnh so
sánh đặc sắc trong văn bản? Nêu
tác dụng?
13

III – TỔNG KẾT.
●Bài văn miêu tả Dế Mèn có
vẻ đẹp cường tráng của tuổi trẻ
nhưng tính nết cịn kiêu
căng,xốc nổi.Do bày trò true
chọc Cốc nên đã gây ra cái
chết thảm thương cho Dế
Choắt,Dế Mèn hối hận và rút
ra được bài học đường đời cho
mình.
●Nghệ thuật miêu tả lồi vật
của Tơ Hồi rất sinh động,cách

kể chuyện theo ngơi thứ nhất
tự nhiên,hấp dẫn,ngơn ngữ
chính xác,giàu tính tạo hình.

Nội dung
IV. Luyện tập:
1.
+ Trình tự miêu tả: Kết hợp
tả ngoại hình với hành động
và tư thế, thái độ (tả từng
bộ phận của cơ thể, gắn liền
miêu tả hình dáng với hành
động khiến hình ảnh Dế
Mèn hiện lên mỗi lúc một
rõ nét -> tả động chứ ko tả
tĩnh).
+ Khi miêu tả, sử dụng rất
phong phú, chính xác các
tính từ gợi hình, gợi cảm.


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

+ Miêu tả bằng chính lời
Câu 4: Lời trăn trối của Dế
nhân vật (tự thuật) – ngôi
Choắt với Dế Mèn trước khi trút
thứ nhất -> tạo sự gần gũi

hơi thở cuối cùng cho em suy
với người đọc (người đọc
nghĩ gì về nhân vật Dế Choắt?
như đc trực tiếp nghe lời
* Dự kiến sản phẩm:
kể, lời tâm sự của nv)
Gợi ý: Dế Choắt là một người
+ Thuận lợi cho nv biểu
nhân hậu, độ lượng. Dù chính
hiện tâm trạng, suy nghĩ,
DM là người gián tiếp gây ra cái
cách đánh giá của mình.
chết cho Dế Choắt nhưng Dế
Choắt không hề trách cứ hay tỏ
ra căm giận. Ngược lại, DC còn
chân thành khuyên nhủ.
*.Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
3.4. Hoạt động vận dụng:
- Mục tiêu:
Giúp HS vận dụng kiến thức đã học giải quyết vấn đề mới.
- Phương thức:
+ Bài tập tình huống.
+ Hoạt động cá nhân.
Bài tập:
- Dựa vào cách tả loài vật trong đoạn văn tả Dế Mèn, hãy viết đoạn văn ngắn (5 -6 câu)
miêu tả con vật nuôi trong nhà em.
- Hãy kể về bài học đường đời đầu tiên của em bằng một đoạn văn.
- Kể cho các bạn mình nghe về bài học ấy.
- Tiếp tục tìm đọc tồn truyện DMPLK.

- Tập phân tích nhân vật Dế Mèn.
* Dự kiến sản phẩm: Bài làm của HS
*.Nhận xét, đánh giá hoạt động, sản phẩm của HS
3.5. Hoạt động tìm tịi mở rộng:
- Mục tiêu:
+ Rèn năng lực tự học
+ Kĩ năng vẽ tranh
- Phương thức: Gợi mở
- Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS.
- Nhận xét, đánh giá sản phẩm, hoạt động
* Hướng dẫn học tập:
* Bài vừa học: Tìm đọc tồn truyện “Dế Mèn phiêu lưu kí”.
14


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

* Chuẩn bị bài mới: Tìm hiểu chung về văn miêu tả (theo các gợi ý sgk)
Hàm Giang, ngày

tháng

năm 2021

Tổ trưởng

Kim Thị Riêng
Số tiết: 2

Ngày soạn: 4/1/2020
Tiết theo PPCT: 75,76

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

Tuần 20

I. Mục tiêu:
1. Kiến thức
- Mục đích của miêu tả.
- Cách thức miêu tả.
2. Kĩõ năng:
- Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả.
- Bước đầu xác định được nội dung của một đoạn văn hay
bài văn miêu tả, xác định đặc điểm nổi bật của đối
tượng được miêu tả trong đoạn văn hay nài văn miêu tả.
3.Thái độ: Giúp học sinh nắm và vận dụng được văn miêu tả
4. Định hướng năng lực hình thành:
- Năng lực tự chủ và tự học
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực ngôn ngữ.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1. Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách tham khảo, bảng phụ để hoạt động nhóm.
2. Chuẩn bị của học sinh: chuẩn bị bài mới theo hướng dẫn
III. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1. Ổn định lớp: KTSS.
2. KTBC: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
3. Thiết kế tiến trình dạy học:
3.1. Hoạt động khởi động:

15


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

- Mục tiêu:
+ Tạo tâm thế cho học sinh học tập.
+ Giúp HS ý thức nhiệm vụ học tập, hứng thú học bài mới.
- Phương thức:
+ Thuyết trình, đàm thoại, gợi mở, trực quan,...
+ Hoạt động cặp đơi.
- GV nêu tình huống:
Em hãy tả lại một người bạn thân của em.
- Dự kiến sản phẩm: tự bộc lộ
- Giáo viên nhận xét, dẫn vào bài mới- ghi tựa.
3.2. Hoạt động hình thành kiến thức:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là văn miêu tả?
- Mục tiêu:
Khái niệm văn miêu tả
- Phương thức:
+ Vấn đáp, gợi tìm, diễn giảng,....
+ Hoạt động cá nhân.
- Các bước tiến hành hoạt động.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung
- Cho HS đọc các - Cá nhân đọc.
I. Thế nào là văn

tình huống.
miêu tả ?
- GV yêu cầu HS - Thảo luận (2 HS)
thảo luận trả lời trả lời 3 tình
huống SGK.
3 tình huống SGK.
* Dự kiến sản phẩm
a. Tái hiện hình
ảnh con đường và
đặc điểm nhà em.

Văn miêu tả là
loại văn nhằm giúp
b. Cần miêu tả
người đọc, người
đặc điểm chiếc
nghe hình dung những
áo.
đặc điểm, tính chất
nổi bật của một sự
c. Người lực só : - Nghe.
vật, sự việc, con
có thân hình
người, phong
cường tráng, ngực
cảnh….làm cho
nở, cơ bắp nổi
- Cá nhân tìm một những cái đó như
cuồn cuộn, có
số

tình
huống hiện lên trước mắt
sức mạnh.
16


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

* Nhận xét, đánh giá hoạt tương tự trên.
động, sản phẩm của HS
- Cho HS tìm thêm 1
số
tình
huống
tương tự.
* Dự kiến sản phẩm
- Các tình huống khác:
+ Tả lại con mèo nhà em
cho người bạn thích ni
mèo.
+ Tả lại khơng khí và
quang cảnh trường em
ngày khai giảng năm học
mới cho một bạn ở xa
biết.
+ Tả lại cánh đồng lúa vào
mùa gặt.
* Nhận xét, đánh giá hoạt

động, sản phẩm của HS
- GV yêu cầu HS
rút ra nhận xét
thế nào là văn
miêu tả.
- GV yêu cầu HS
chỉ ra 2 đoạn văn
miêu tả Dế Mèn
và Dế Choắt.
Hỏi : Qua đoạn
văn, em thấy 2
chú dế có đặc
điểm gì nổi bật ?
Chi tiết, hình ảnh
nào nói rõ điều
đó ?
* Dự kiến sản phẩm

-> Rút ra nhận
xét về văn miêu
tả

- Thảo luận nhóm
(2HS) -> tìm 2 đoạn
văn và chi tiết
làm nổi bật đặc
điểm

- Trả lời ghi nhớ
SGK.

- HS lắng nghe và ghi
nhận.

17

người đọc, người
nghe. Trong văn miêu
tả, năng lực quan
sát của người viết,
người nói thường
bộc lộ rõ nhất.


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

a. Đặc điểm nổi
bật của 2 chú
Dế :
- Dế Mèn : Khỏe
mạnh, cường tráng,
kiêu căng, xốc
nổi, hiếp đáp kẻ
yếu.
- Dế Choắt :
Gầy gò, xấu xí,
ngu đần.
b. Các chi tiết SGK.
*Nhận xét, đánh giá hoạt

động, sản phẩm của HS
- Cho HS rút ra nội
dung, ghi nhớ ->
nhấn mạnh bản
chất của văn
miêu tả.
- GV nhấn mạnh
tầm quan trọng
của việc miêu tả
3.3.Hoạt động luyện tập
* Hoạt động 3: Luyện tập
- Mục tiêu:
HS củng cố hoàn thiện,lĩnh hội kiến thức đã học
- Phương thức:
+ Đàm thoại, tái hiện, gợi tìm, tư duy, thực hành,...
+ Hoạt động cá nhân.
Gv gọi HS đọc và xác định yêu cầu bài tập
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
*Hướng dẫn học sinh
luyện tập
- Gọi HS đọc và - HS đọc và xác
xác định yêu cầu định yêu cầu bài
tập.
bài tập.
Phân 3 nhóm - Thảo luận nhóm
18

Nội dung
II. Luyện tập :

Bài tập 1 :
- Đoạn 1 : Tả vật
+ Tái hiện hình
ảnh Dế Mèn.
+ Đặc điểm :


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

thảo luận.
(tổ).
* Dự kiến sản phẩm:Bài -> Đại diện mỗi
nhóm trình bày.
làm của học sinh.
*Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS

- Cho HS đọc và
xác định yêu cầu
bài tập 2.
Phân 2 nhóm
thảo luận bài tập
2a, 2b.
* Dự kiến sản phẩm
a. Một số đặc
điểm nổi bật của
mùa đông :
b.Một

số
đặc
điểm nổi bật của
khuôn mặt mẹ :
- Sáng và đẹp ……
Hiền
hậu,
nghiêm nghị ……
- Vui vẻ, lo aâu ……
*Nhận xét, đánh giá hoạt
động, sản phẩm của HS
- Cho HS đọc thêm
“Lá rụng”.

- Thảo luận nhóm.
-> Đại diện nhóm
trình bày 1 số đặc
điểm nổi bật cần
nêu.

Chàng
Dế
thanh
niên cường tráng,
to, khoẻ.
- Đoạn 2 : Tả người
+ Tái hiện hình
ảnh chú bé liên
lạc.
+ Đặc điểm : Chú

bé nhanh nhẹn, vui
vẻ, hồn nhiên.
- Đoạn 3 : Tả cảnh
+ Cảnh sau cơn mưa
vùng bãi ven hồ
+ Đặc điểm : Thế
giới loài vật sinh
động, ồn ào, huyên
náo.
Bài tập 2 :
a. Một số đặc điểm
nổi bật của mùa
đông :

- Lạnh lẽo, ẩm ướt
: gió bấc, mưa phùn.
- Đêm dài, ngày
ngắn.
- Bầu trời âm u : ít
thấy
trăng
sao,
nhiều mây và
- HS nghe và ghi nhận
sương mù.
-Cây trơ trọi, khẳng
khiu : lá vàng rụng
- HS đoc theo u cầu nhiều ……
của GV .
- Mùa của hoa :

Đào, mai …… ->
chuẩn bị đón xuân.
b. Một số đặc điểm
19


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh
nổi bật của khuôn
mặt mẹ :
- Sáng và đẹp ……
- Hiền hậu, nghiêm
nghị ……
- Vui vẻ, lo âu ……

3.4. Hoạt động vận dụng
- Mục tiêu:
Giúp học sinh vận dụng kiến thức đã học.giải quyết vấn đề mới.
- Phương thức:
+ Bài tập tình huống
+ Hoạt động cá nhân
Bài tập: Viết một đoạn văn tả đôi bàn tay của mẹ(của bố)em.Gạch chân dưới các tính từ
miêu tả trong bài.
- Dự kiến sản phẩm: HS tự xây dựng.
* Nhận xét, đánh giá hoạt động, sản phẩm của HS
3.5. Hoạt động tìm tịi mở rộng
- Mục tiêu:
Học sinh thu thập thông tin
- Phương thức:

+ Nghiên cứu tài liệu
+ Hoạt động cá nhân.
Bài tập: Tập quan sát mọi vật xung quanh mình, tìm các từ ngữ khác nhau để miêu tả
đặc điểm của chúng.
* Dự kiến sản phẩm:
Sưu tầm
* Nhận xét, đánh giá hoạt động, sản phẩm của HS
Hướng dẫn tự học
u cầu HS:
- Hỏi: Thế nào là văn miêu tả -.
- Văn miêu tả giúp người nghe, người đọc điểu gì?
Chuẩn bị: Chủ đề truyện hiện đại Việt Nam
Hàm Giang, ngày

tháng

Tổ trưởng

Kim Thị Riêng

20

năm 2021


Giáo án Ngữ văn 6

Trịnh Thị Trinh

21