Tăng hiệu quả dạy học bằng một số phương pháp mới trong lịch sử THCS
PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN BÌNH ĐẠI
TRƯỜNG THCS CHÂU HƯNG
------------  ------------
HỌ VÀ TÊN GV : VÕ DUY PHƯƠNG
1
N¨ăm Học 2009-2010
Tăng hiệu quả dạy học bằng một số phương pháp mới trong lịch sử THCS
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh chọn đề tài
Một đất nước muốn phát triển biền vững thì phải có những con người tài
giỏi. Có đủ đức, đủ tài, vậy để có những con người hội tụ đầy đủ phẩm chất thì
không ai khác ngoài những con người làm trong ngành giáo dục. Cho nên giáo dục
là ngành có tầm quan trọng rất lớn đặc biệt trong công cuộc xây dựng CNXH trong
giai đoạn công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nứơc hiện nay. Nhiệm vụ của những
người làm công tác giáo dục, phải đào tạo nên một thế hệ trẻ có đủ tài, đủ đức, có
sức khoẻ để xây dựng và bảo vệ đất nước. Giáo dục đào tạo thế hệ trẻ trên tất cả
các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, nhưng trong lĩnh vực khoa học xã
hội có một bộ môn hết sức quan trọng không thể thiếu được đó là môn lịch sử.
II. Lí do chọn đề tài
Mục đích lớn nhất của bộ môn lịch sử là làm cho thế hệ trẻ hiểu được cội
nguồn dân tộc, quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta từ xa xưa. Từ đó
nâng cao tư tưởng sự hiểu biết, kế thừa truyền thống tốt đẹp của cha ông, với lòng
tự hào dân tộc, để phát huy tài năng và trí tuệ phục vụ cho công cuộc xây dựng và
bảo vệ đất nứơc trong thời bình hiện nay. Đây là một trong những nhiệm vụ hết
sức quan trọng đối với một dân tộc, đặc biệt là những con người làm công tác giáo
dục.
III.Phạm vi đối tượng nghiên cứu
Đề tài này của tôi mông muốn chủ yếu là góp phần vào công tác giáo dục
các em học sinh THCS nắm vững những kiến thức lịch sử của dân tộc và thế giới
qua bộ môn lịch sử. Với việc tiếp thu lịch sử tốt qua các kênh hình lược đồ, qua các

câu chuyện, thơ ca về lịch sử, qua đóng vai nhằm làm sinh động, hấp dẫn hơn đối
với tiết học lịch sử.
Phạm vi đối tượng nghiên cứu:
- sách giáo khoa lớp 6,7,8,9
- Tài liệu đổi mới phương pháp dạy học.
- Tài liệu tham khảo.
- Tài liệu chuẩn kiến thức – Kĩ năng
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh các khối lớp

năm học 2009-2010
IV. Mục đích nghiên cứu
- Ngiên cứu phương pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm
- Nêu ra một số phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở môn
lịch sử THCS
B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu.
2
Tăng hiệu quả dạy học bằng một số phương pháp mới trong lịch sử THCS
Nhìn chung vấn đề học tập của các em học sinh ở trường THCS về bộ môn
lịch sử còn rất nhiều hạn chế, nhiều vấn đề cần để đưa ra bàn luận. Như việc giảng
dạy của giáo viên đối với học sinh và ngược lại việc học tập của các em đối với bộ
môn lịch sử thì như thế nào? Chúng ta thấy có một thực trạng phổ biến nhất đối với
các em học sinh là việc học bài cũ một cách thụ động, học vẹt, khi ngồi học trên
lớp với một tình trạng gò bó, o ép nhận kiến thức cho nên dẫn đến tình trạng các
em không nắm được kiến thức lịch sử, khi giáo viên kiểm tra bài cũ thì đa số các
em không nhớ, hay quyên mất một từ đầu câu thì sẽ quên hết nội dung kiến thức đã
học. Vậy làm thế nào các em học sinh không thụ động, có say mê hứng thú học,
nắm được kiến thức lịch sử, thì qua quá trình giảng dạy ở trường, tôi mạnh dạn đưa
ra một số ý kiến, kinh nghiệm rút được về phương pháp đổi mới dạy học trong
môn lịch sử.

Qua hơn 7 năm giảng dạy môn lịch sử ở trường THCS Thừa Đức tôi nhận
thấy với mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học đang được tiến hành đồng bộ và
thu được nhiều thành tựu đáng kể. Việc quan tâm bồi dưỡng thay đổi phương pháp
dạy học hàng năm vận được tiến hành đồng bộ, thường xuyên cũng đã góp phần
làm cho cách học và cách dạy của giáo viên, học sinh có phần khởi sắc. Bản thân
không ngừng tìm tòi sáng tạo cách dạy, cách truyền đạt mới với phương châm lấy
học sinh làm trung tâm và giáo viên là người hướng dẫn cho học sinh giải quyết
vấn đề.
Tuy nhiên một thực tế là kết quả học tập của các em thu được lại rất thấp,
đặc biệt được thể hiện báo động nhất là qua kì thi đại học, cao đẳng…thì điểm môn
lịch sử lại rất thấp. Kết quả đó phần nào phản ánh chất lượng dạy học của môn lịch
sử ở trường THCS và THPT hiện nay. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến thực trạng đó
? Để trả lời câu hỏi này tôi đã đi sâu tìm hiểu và kết quả tôi nhận được là: Sự quan
tâm của gia đình đối với việc học của các em đối với môn lịch sử chưa đúng
mức ,còn xem nhẹ so với các môn tự nhiên; Bên cạnh đó trong các trường THCS
vẫn còn tư tưởng xem nhẹ, coi đây là một môn phụ, học sinh yếu kém vẫn chưa có
biện pháp dạy phụ đạo cho các em như những môn tự nhiên, mà thậm chí còn có
hiện tượng nâng điểm cho qua; Việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên
vận chưa mang lại kết quả cao, làm ảnh hưởng đến kết quả học tập, nhận thức của
các em về bộ môn lịch sử; Sự đầu tư vào bài giảng của giáo viên còn mang tính
hình thức, nhiệm vụ, chưa có tâm huyết với việc dạy học, chỉ lên lớp với nội dung
lướt qua sách giáo khoa chứ không biết làm sinh động, trổi dẩy được nhân vật, sự
kiện lịch sử đã diễn ra trong quá khứ, bên cạnh đó sự đầu tư đồ dùng phục vụ cho
dạy học quá thiếu thốn về tranh ảnh, máy móc, lược đồ, thẩm chí các lược đồ, bản
đồ phục vụ còn khó hiểu, khó trình bày… Ngoài ra còn có nhiều nguyên nhân khác
nữa nhưng trên đây là một trong nhưng nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến
chất lượng dạy và học môn lịch sử.
II. Thực Trạng của vấn đề nghiên cứu
3
Tăng hiệu quả dạy học bằng một số phương pháp mới trong lịch sử THCS

Thực trạng trên đặt ra một nhiệm vụ cho các thầy cô giáo dạy học lịch sử ở
trường THCS là phải tạo được sự đột biến trong phương pháp dạy học, tạo ra được
sự hứng thú học tập cho cho các em học sinh, sự nhận thức của gia đình và cả cộng
đồng về bộ môn lịch sử. Có rất nhiều biện pháp, cách thức nhằm nâng cao chất
lượng giờ học lịch mà giáo viên cần thực hiện. Ở đây tôi muốn bàn thêm về một số
phương pháp sử dụng đồ dùng dạy học và cách giải quyết một sự kiện lịch sử bằng
phương pháp kể chuyện kết hợp thơ ca, đóng vai, đạt hiểu quả cao và gây được sự
hứng thú hấp dẫn, lôi quốn các em. Từ đó để nâng chất lượng của bộ môn lịch sử ở
trường THCS nói riêng và các cấp học nói chung.
a. Thuận lợi: Trong quá trình thực hiện được sự giúp đỡ và động viên của ban giám
hiệu, tổ chuyên môn và nhiều cộng sự, bản thân học hỏi, tìm tòi và rút ra kinh
nghiệm, do đó cũng đạt được kết quả đáng khích lệ.
b. Khó khăn:
- Tài liệu nghiên cứu chưa đầy đủ.
- Hiện vật khó sưu tầm.
- Khả năng vẽ còn hạn chế.
- Trang thiết bị cho bộ môn còn thiếu, cho nên rất tốn thời gian chuẩn bị.
- Các tài liệu, hiện vật địa phựơng rất ít.
d. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích.
- Phương pháp tổng hợp.
- Phương pháp thử nghiệm.
e. Kế hoạch nghiên cứu:
- Thời gian từ tháng 09 năm 2009 đến tháng 02 năm 2010.
- Thực hiện phương pháp xây dựng bài sau soạn bài và dạy thử nghiệm, áp dung
phương pháp mới trong tiết dạy, hoàn thiện phương pháp sau khi đã kiểm tra đánh
giá kết quả học tập của học sinh.
- Sau khi đã xác định phạm vi đối tượng nghiên cứu, kế hoạch và phương pháp
nghiên cứu tôi bắt tay vào khảo sát chất lượng học lực của từng lớp các em học
sinh trong đầu năm học và thực hiện.

III. Các biện pháp giải quyết vấn đề
Vấn đề đặt ra
a. Khi chưa áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Khi chưa sử dụng sáng kiến kinh nghiệm trong dạy học. Như kinh nghiệm
sử dụng lược đồ câm, hay lược đồ di động kết hợp với kể chuyển, thơ ca và đóng
vai, thì tiết học lịch sử chỉ mang tính thông tin một chiều từ thầy đến trò ( thầy diễn
thuyết trò ngồi nghe và trả lời qua thông tin có được ở sách giáo khoa một cách thụ
động, trò ngơ ngác ngồi nghe và chép bài mà thôi). Kết quả là học sinh không có
được sự hứng thú, hưng phấn trong việc tiếp thu kiến thức môn lịch sử tiết học đó
và tâm lí chờ đợi một tiết học kế tiếp sau. Với phương pháp này học sinh không
4
Tăng hiệu quả dạy học bằng một số phương pháp mới trong lịch sử THCS
phát huy được tính tích cực chủ động trong vấn đề học tập, không phát huy được
vai trò lấy học sinh làm trung tâm và giáo viên là người hướng dẫn. Kết quả cuối
cùng của một tiết dạy là học sinh nhàm chán, hiệu quả thu được thấp, giáo viên
thấy mệt mỏi nhiều.
Được chứng minh bằng sản phẩm cuối một học kì và cả năm học, qua điểm
tổng kết tỉ lệ học sinh đủ điểm chỉ khoảng 50%, còn học sinh đạt điểm giỏi môn
lịch sử không quá 10% còn lại là yếu kém.
b. Sự khác biết của một tiết dạy phương pháp cũ.
Để biệt được kết quả tiết dạy chuẩn bị tốt và tiết dạy chuẩn bị trung bình của
phương pháp cũ, tôi lấy thí điểm dạy học qua ba lớp: 6A
1,
6A
2,
6A
3.
và kiểm tra
bàng phiếu trắc nghiệm nhanh.
Tiết chuẩn bị

tốt
Lớp
6A
1
HS hiểu bài HS hiểu bài còn yếu Thích thú học
65% 35% 35%
Tiết chuẩn
trung bình
Lớp
6A
2
HS hiểu bài HS hiểu bài còn yếu Thích thú học
58% 48% 30%
Tiết chuẩn bị
tốt
Lớp
6A
3.
HS hiểu bài HS hiểu bài còn yếu Thích thú học
67% 33% 40%
c. Dự báo nguy cơ, nếu không thay đổi thực trạng.
Trước những số liệu chứng minh trên cho ta thấy một nguy cơ và thực trạng
là: Nếu chúng ta không tìm giải pháp, không thay đổi phương pháp dạy học thì
nguy cơ tồn tại về chất lượng dạy học yếu môn lich sử ở trường THCS là không
thể tránh khỏi, tình trạng học sinh học nhàm chán, buồn tẻ, khô cứng với môn lịch
sử, học mang tính chất đối phó cho qua chuyện là một điều dễ hiểu. Số lượng học
sinh nắm được kiến thức quá ít so với yêu cầu đổi mới hiện nay, số lượng học sinh
yếu môn lịch sử của một lớp là không nhỏ nhưng lại nhân lên với hệ số lớp và các
năm học thì chúng ta sẽ biết được số người không biết được lịch sử cội nguồn dân
tộc, lịch sử phát triển thế giới là một con số mà chúng ta đáng kinh ngạc và bàng

hoàng trước sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ hiện nay về môn lịch sử. Vậy thì sự
nghiệp xây dựng đất nước theo xu thế hội nhập thế giới theo công nghiệp hoá -
hiện đại hoá hiện nay có thực hiện được hay không ? đây chính là câu hỏi cho
những con người làm công tác xã hội hoá giáo dục hiện nay.
Giải pháp thực hiện
Khi chưa có sáng kiến kinh nghiệm tôi đã từng sử dụng giải pháp dạy thuyết
trình bằng miệng, có sử dụng bản đồ có sẳn, đặt câu hỏi cho học sinh trả lời sau đó
giáo viên chốt ý và ghi bảng nội dung bài học. Có sử dung một số phương pháp
thảo luận nhưng không có kết quả cao…
Qua phương pháp giảng dạy trên một thời gian tôi nhận thấy các nguyên
nhân làm nên sự yếu kém về chất lượng dạy học là:
5