Những đêm trăng hiền từ
Biển như cơ gái nhỏ
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vỗ
Cũng có khi vơ cớ
Biển ào ạt xơ thuyền
(Vì tình u mn thuở
Có bao giờ đứng n?)
Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mơng nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu
Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau - rạn vỡ
( Thuyền và biển )



Tiết 37: Đọc văn


I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
a. Cuộc đời:

Tên thật là Nguyễn Thị Xuân
Quỳnh (1942 -1988 )
Quê: Làng La khê-TP
Hà Đông, tỉnh Hà Tây

-

- Cuộc đời: Chịu nhiều
thiệt thòi, đa đoan nhiều
lo âu vất vả.
- Con người: đã từng là
diễn viên múa nhưng trước
hết người ta biết đến xuân
quỳnh là một nhà thơ


Mồ côi mẹ từ nhỏ, chỉ
học đến lớp 6, Xuân
Quỳnh chịu ảnh hưởng
sâu sắc của cha mình là
một nhà giáo rất yêu văn
học. Cô gái bé bỏng ấy
được bà và chị kể cho
nghe nhiều ca dao, nhiều
thơ và truyện cổ dân
gian. phong tục cảnh sắc,
nếp sống của làng La
Khê nổi tiếng về the lụa
đã để lại dấu ấn in đậm
nét trong tính cách và
phong cách thơ Xuân
Quỳnh sau này.


b. Sự nghiệp


-Thơ: + Thơ Tơ tằm, chồi biếc ( in chung, 1963 )
+ Hoa dọc chiến hào ( 1968 )
+ Gió lào cát trắng (1974 ); Bầu trời trong quả
trứng ( 1982)
+ Tự hát (91984) ; Hoa cỏ may (1989 )
- Truyện thơ: Truyện Lưu Nguyễn (1985)
=> Xuân Quỳnh là một trong số những nhà
thơ tiêu biểu cho thế hệ các nhà thơ trẻ thời kì
chống Mĩ.


b. Sự nghiệp:
Phong cách thơ Xuân Quỳnh

Hồn
nhiên
, tươi
tắn

Chân
thành
, đằm
thắm

Khát
vọng
mãnh
liệt , lo
âu


Em trở về đúngnghĩa trái
tim em
Là máu thịt đời thường
ai chẳng có
vẫn ngừng đập khi cuộc
đời khơng cịn nữa
Nhưng biết yêu anh ngay
cả khi chết đi rồi.
Tự hát (Xuân Quỳnh)

Tiếng lịng của một người phụ nữ
giàu tình cảm u thương, khao khát
hạnh phúc bình dị của đời thường.


- Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh:
Nồng nhiệt, táo bạo, tha thiết đắm
say,dịu dàng, hồn nhiên, chân
thành,lắng sâu những trải nghiệm suy
tư, nhiều lo âu day dứt, trăn trở trong
tình yêu


b. Sự nghiệp:

H
ô
n







2.Tác phẩm:

a.Hồn cảnh sáng tác
- Năm 1967 trong chuyến
đi cơng tác thực tế tại
vùng biển Diêm Điền (Thái
Bình )
-Bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ
và phong cách thơ Xuân
Quỳnh.
- Vị trí: Tác phẩm được in
trong tập thơ Hoa dọc chiến
hào(1968 ).

Biển Diêm Điền


Cửa biển Diêm Điền


Cảng cá Diêm Điền


b. Bố cục:


Sóng
Khổ 1,2 => Nghĩ về đặc tính của
sóng và tình yêu người con gái trẻ.

-Khổ 3,4 => Nghĩ về sóng và
nguồn gốc của tình u.

-Khổ 5,6,7=> Nghĩ về sóng và
nỗi nhớ của em, tình u thủy
chung của em.

- Khổ 8,9 => Nghĩ về sóng và
khát vọng tình u của em


II.Đọc- hiểu văn bản
* Cảm nhận chung:
- Nhịp của bài thơ là âm điệu của những con
sóng biển và cũng là sóng lịng với nhiều cung
bậc cảm xúc khác nhau đang rung lên đồng điệu
hồ nhập với sóng biển.
- Bài thơ có hai hình tượng sóng và em => Tuy
hai mà một tuy một mà hai lúc phân tách, lúc soi
chiếu vào nhau, lúc hồ hợp trong cái tơi trữ tình
duy nhất là Xuân Quỳnh => Khát vọng tình yêu.


II.Đọc- hiểu văn bản
1. Hai khổ thơ đầu:
a. Khổ 1:

Tạng thái gần như trái
ngược nhau, lúc sơi nổi,
-Tính từ : Dữ dội >< dịu êm
ồn ào, khi dịu êm, lặng
-Ồn ào
>< lặng lẽ
lẽ=> hiện tượng thường
thấy của những con
sóng
- Trạng thái thất thường khó đốn của sóng => hình ảnh ẩn dụ
chỉ trạng thái tâm lí phức tạp của người con gái đang yêu.
Sông
( Không gian
nhỏ,hẹp)

bể( không gian rộng
lớn, bao dung )

=> Hành trình tự đi tìm hiểu mình, vượt khỏi thế giới chật hẹp
để đến với thế giớ rộng lớn .


- Hình ảnh sơng tìm ra bể là hình ảnh ẩn dụ nghệ thuật thể
hiện sự chủ động của người phụ nữ khi đi tìm tâm hồn đồng
điệu
- Nét mới, táo bạo dám dứt khoát từ bỏ nơi chật hẹp để
đến với cái cao rộng, bao dung, đến với tâm hồn đồng
điệu
4 câu đầu:
+ Trạng thái của sóng cũng là trạng thái của em

+ Khát vọng của song cũng là khát vọng của em.
b. Khổ 2:
- Ôi : Thán từ chỉ sự xuýt xoa, nhận thức, phát hiện
- Con sóng ngày xưa
- Con sóng ngày sau

vẫn thế

Quy luật thiên
nhiên bất biến


- Từ bồi hồi: chờ đợi, hồi hộp, xao xuyến đó là quy luật
của tâm lí con người trong tình yêu đặc biệt là người trẻ
tuổi.
 Khẳng định khát vọng tình yêu là vĩnh viễn, tình yêu tồn tại trong
tâm hồn con người làm cho con người trẻ lại tái sinh như sóng biển
ào lên rồi lại tan ra hồ vào biển.
* Tóm lại khổ 2: Từ quy luật của tự nhiên tác giả phát
hiện ra quy luật muôn đời của tình yêu.
2. Khổ 3 và 4
- Đứng trước biển, tác giả băn khoăn, trăn trở tự tách mình ra để đọc
lịng mình
- Điệp từ: em nghĩ+ câu hỏi tu từ+ ngắt nhịp 3/1/1, 3/2 => khát
vọng muốn cắt nghĩa tình u
sóng <= gió ? => Nvtt mượn sóng để lí giải, cắt nghĩa tình u
nhưng bất lực


- Em cũng không biết nữa => lời thúnhận ngọt ngào về việc

khơng lí giải nổi tình u với tâm trạng bối rối rất nữ tính và
đáng yêu, đồng thời cũng rất chân thành
- Định nghĩa riêng của xuân Quỳnh: Tình u giốngnhư sóng
biển, gió trời chứa đầy bí mật vừa rộng lớn vừa thẳm sâu
như thiên nhiên nhiều cung bậc
- Tâm hồn vừa hiện đại vừa truyền thống của Xuân Quỳnh
Tóm lại:Khổ 3 và 4: Tác giả mượn sóng để cắt nghĩa tình u >
khơng lí giải được => thú nhận trực tiếp với tình cảm chân
thành,rất nữ tính thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ.
3. Khổ 5,6,7
a. Khổ 5:


Anh cách xa em như đất liền xa cách bể

Anh xin làm biển biếc

Nửa đêm sâu cịn lắng sóng phương
em

Hơn mãi cát vàng em

Em thân thuộc sao thành xa lạ thế

Hơn êm đềm mãi mãi...

Sắp gặp em rồi sóng lại đẩy xa thêm.

Đã hôn rồi hôn lại


Chùm nhỏ thơ yêu ( Chế Lan Viên )

Đến tan cả đất trời,

Anh nhớ em mỗi bước đường anh
bước
Mỗi tối anh năm, mỗi miếng anh ăn
( Nguyễn Đình Thi )

Hơn thật khẽ thật êm

Anh mới thơi dào dạt
Cũng có khi ào ạt
Như nghiến nát bờ em
Biển ( Xuân Diệu )

Tình yêu gắn liền với sự hưởng thụ , cách thể
hiện nỗi nhớ cũng mạnh mẽ, táo bạo


- Nghệ thuật ẩn dụ, điệp từ, từ đối đối lập => điệp khúc

của bản tình ca với những giai điệu da diết, nỗi nhớ
mạnh mẽ cồn cào lan toả ra khơng gian trong lịng sóng
cũng là nỗi nhớ thường trực trong trái tim người phụ nữ
đang yêu.
-Sóng nhớ bờ:
- Ngày đêm khơng ngủ
=> nghệ thuật nhân hố thể hiện nỗi nhớ đang trào dâng
trong lịng người phụ nữ chốn hết thời gian.

- Lịng em nhớ anh: cách nói trực tiếp tình cảm
của lịng mình một cách táo bạo, mạnh mẽ, tác giả
tự tách mình ra khỏi sóng để nghe tiếng gọi của
lịng mình.
- Trong mơ cịn thức=> phi lí trong cuộc sống
nhưng lại có lí trong tình cảm.


Sóng – bờ chung thuỷ

Sóng- trên mặt
nước- cuồn cuộn,
dữ dội

Em

Nỗi nhớ

sóng- dưới lịng
sâu- âm ỉ dịu
dàng

Anh