TIẾT 58

PHẦN 1:TÁC GIẢ NGUYỄN TRÃI

Cuộc đời và sự nghiệp

Cuộc
Cuộc
đời
đời

Sự
Sự
nghiệp
nghiệp


MỤC TIÊU BÀI HỌC
Kiến thức
Nắm được những nét
cơ bản về cuộc đời và
sự nghiệp Nguyễn Trãi,
hiểu giá trị một số tác
phẩm thơ, văn tiêu
biểu. Từ đó thấy được
đóng góp của Nguyễn
Trãi cho sự phát triển
của văn học dân tộc.

Kĩ năng
Lí giải được

một hiện tượng
lớn của văn học
thế kỷ XV.

Thái độ
Yêu mến,
trân trọng gìn
giữ các tác
phẩm thơ, văn
của Nguyễn
Trãi.



I. Cuéc
Cuéc ®êi
®êi
I.


I. Cuéc
Cuéc ®êi
®êi
I.
Tên hiệu, thời đại, quê hương

Ức Trai (1380- 1442) - Hải Dương + Hà Tây

Gia đình


Có trùn thớng lớn: yêu nước, khoa bảng,
văn học

Tuổi thơ

Mẹ mất/ ông ngoại qua đời

Quân Minh xâm lược nước ta

Khởi nghĩa
1407 1418 1427
Lam Sơn

Kháng chiến chớng Minh,dâng Bình Ngơ
sách, viết Qn trung từ mệnh tập
 làm chức Thừa Chi

1428

Viết Cáo bình Ngơ

1439

Về ở ẩn tại Côn Sơn

1440

Lại ra phò vua giúp nước

1442


Vụ án Lệ Chi Viên bị tru di tam tộc

1464

Vua Lê Thánh Tông minh oan: Ức Trai tâm
thượng quang Khuê tảo

1980

UNESCO công nhận là : Danh nhân văn hóa
Thế giới.


I. Cc
Cc ®êi
®êi
I.

Nguyễn Trãi
là nhà qn sự,
nhà chính trị,
nhà văn hoá và
là một nghệ sĩ
lớn. Tâm hồn ức
Trai như ánh
sao khuê ngàn
đời sáng mãi.



1.

II. Sự
Sự nghiệp
nghiệp thơ
thơ văn
văn
II.
Những

chính:
Phng din
Th loai

tác

phẩm

Chữ Nôm

Chữ Hán

Chính trị Lịch sử- Bình Ngô ại cáo
Quân sự ngoại giao
- Quân trung từ mệnh tập

Lịch sử
Địa lí
Thơ ca


- Văn bia Vĩnh Lăng
- Lam Sơn Thực Lục
- Băng Hồ di sự
lục
- D Địa Chí
- c Trai thi tập

Quốc âm thi tËp

Nhận xét: Số lượng lớn, xuất sắc ở nhiều thể loại
=> Kết tinh tài năng nhiều mặt


2. Nguyễn TrÃi- nhà văn chính luận
kiệt xuất
Nhng ỏng vn chính luận xuất sắc

Qn
trung
từ
mệnh
tập

Giá trị nội dung
Giá trị nghệ tḥt

Bình
Ngơ
đại
cáo



“Nay ta suy tính hộ các ơng thì cớ bại vong có sáu!
Nước lụt mênh mơng, tường rào đổ lở, lương cỏ thiếu thốn, ngựa chết
quân ốm; bại vong đó là một!
Xưa Đường Thái Tông bắt Kiến Đức và Thế Sung phải ra hàng; nay bao
nhiêu cửa quan hiểm trở đều có binh tướng đồn đóng, viện binh đến, tất nhiên
bị bại, viện binh đã bại, các ơng cịn trốn đằng trời; bại vong đó là hai!
Nước ơng binh khỏe ngựa béo, nay còn để ở miền Bắc để phòng thủ
qn Ngun, khơng rỗi đâu ra nhìn sang nước Nam được; bại vong đó là ba!
Can qua liên miên, chinh phạt không nghỉ, người sống chẳng yên, nhao
nhao thất vọng; bại vong đó là bốn!
Gian thần chun chính, chúa yếu trị vì, xương thịt hại nhau, “gia đình
sinh biến”; bại vong đó là năm!
Nay ta dấy nghĩa quân trên dưới đồng lịng, anh hùng tận lực, qn lính
càng luyện, khí giới càng tinh, vừa cày ruộng vừa đánh giặc, trong thành quân
sĩ mỏi mệt, tự chuốc diệt vong; bại vong đó là sáu!”
( Trích Thư dụ Vương Thơng lần nữa - Quân trung từ mệnh tập)

Lập luận sắc sảo, khúc chiết


“Nay ta suy tính hộ các ơng thì cớ bại vong cú
sỏu!
Lập luận sắc sảo, khúc chiết,
Nc lt mờnh mụng, tường rào đổ lở,
lương cỏ thiếu thốn, ngựa chết quân ốm; bại
thấu tình đạt lí, có nhu có cương
vong đó là một!
Xưa Đường Thái Tông bắt Kiến Đức và Thế

Sung phải ra hàng; nay bao nhiêu cửa quan hiểm
trở đều có binh tướng đồn đóng, viện binh đến,
Cã søc m¹nh của mời vạn quâ
tt nhiờn b bi, vin binh ó bại, các ơng cịn
trốn đằng trời; bại vong đó là hai!
Nước ơng binh khỏe ngựa béo, nay cịn để
ở miền Bắc để phịng thủ qn Ngun, khơng
rỗi đâu ra nhìn sang nước Nam được; bại vong
đó là ba!
T tëng nh©n nghÜa
Can qua liên miên, chinh phạt không nghỉ,
+
người sống chẳng yên, nhao nhao thất vọng; bại
vong đó là bốn!
T tëng yªu níc
Gian thần chun chính, chúa yếu trị vì,
xương thịt hại nhau, “gia đình sinh biến”; bại vong
+
đó là năm!
NghƯ thuật viết văn
Nay ta dy ngha quõn trờn di ng lịng,
anh hùng tận lực, qn lính càng luyện, khí giới
ln chiÕn bËc thÇy
càng tinh, vừa cày ruộng vừa đánh giặc, trong
thành quân sĩ mỏi mệt, tự chuốc diệt vong; bại
vong đó là sáu!”
( Trích Thư dụ Vương Thơng lần nữa Quân trung từ mệnh tập)


Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo

Em hãy chỉ ra những tư
tưởng lớn được thể hiện
trong đoạn văn bản này?

Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
......
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần gây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỡi bên hùng cứ mợt phương

Tư tưởng nhân nghĩa, yªu níc
Tư tưởng ®ộc lập dân tộc


 Văn chính luận
- Số lượng lớn, ý nghĩa lịch sử đặc biệt
- Chứa đựng những tư tưởng lớn lao vượt tầm thời đại
- Đạt đến trình độ nghệ thuật chính luận mẫu mực
Nguyễn Trãi – nhà văn chính luận kiệt xuất


3. Nguyễn TrÃi - nhà thơ trữ
tình sâu sắc

ức Trai thi
tập

Nguyễn TrÃi là

một ngời có tâm
hồn phong phú,
tinh tế.
Ông vừa là ngời
anh hùng vĩ đại
vừa là con ngời
trần thế.

Quốc âm
thi tËp


Cảm nhận cua em về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn TrÃi qua những câu
thơ sau?
Bui một tấc lòng u ái cũ
=> Tấm lòng yêu
I
Đêm ngày cuồn cuộn nớc triều
nứơc thơng dân
đông
II
III

Ngha khớ quột mõy m búng ph
Hựng tõm hụ giú y bum dong
Phợng những tiếc cao diều hay
liệng
Hoa thờng hay héo cỏ thờng tơi

Hoè lục đùn đùn tán rợp giơng

IV Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đà tiễn mùi h
ơng

=> Nhân cách thanh
cao, bản lĩnh anh
hùng
=> Buốt xót trớc nghịch
cảnh cuộc đời, trớc nhân
tình thế thái
=> Tình yêu thiên
nhiên, yêu đời.
=> Tình cảm với vua,
cha, với quê hơng.

Quân thân cha báo lòng canh
V cánh
Nguyễn
TrÃi
là một
ời áo
có cha
tâm hồn phong phú,
Tình
phụ
cơmng
trời
tinh tế.
Ông vừa là ngời anh hùng vĩ đại vừa là con ngời



Tình yªu thiªn nhiªn, q hương
- Kình ngạc băm vằm non mấy khúc
Giáo gươm chìm gãy bãi bao tầng
- Hái cúc ương lan hương bén áo
Tìm mai đạp nguyệt tuyết xâm khăn
-Ao cạn vớt bèo cấy muống
Đìa thanh phát co ương sen

Tùng
Thu đến cây nào chẳng lạ lùng, 
Một mình lạt thuở ba đông. 
Lâm tuyền ai rặng già làm khách, 
Tài đống lương cao ắt cả dùng.
Cây chuối
"Tự bén hơi xuân, tốt lại thêm 
Đầy buồng lạ, mầu thâu đêm 
Tình thư một bức phong cịn kín, 
Gió nơi đâu gượng mở xem". 

-Q cũ nhà ta thiếu của nào 

Ngày tháng kê khoai những sản hằng 
Rau trong nội, cá trong ao 
Tường đào ngõ mận ngại thung thăng
Cơn Sơn suối chảy rì rầm 
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai 
“Lòng yêu thiên nhiên vạn vật là một kích
thước để đo một tâm hồn”
(Xuân Diệu)



=> Tấm lòng yêu
nc thơng dân
=> Nhân cách thanh
cao, bản lĩnh anh
hùng
=> Tình
yêu thiên
nhiên, yêu đời.
=> Tình cảm với
vua, cha, với quê h
ơng.

Nguyễn TrÃi là một ngời
có tâm hồn phong phú,
tinh tế -nh th tr tỡnh sõu
sc.
Ông vừa là ngời anh
hùng vĩ đại vừa là con
ngời trần thế.
Kt tinh truyờn thống văn học
Lí- Trần, mở đường cho cả
một giai đoạn phát triển mới.


III. KẾT LUẬN
Câu1: Hãy điền những từ vào chỗ trống để có được
một nhận định khái qt và chính xác nhất về vị trí và
vai trị của thiên tài văn học Nguyễn Trãi trong nền

văn học trung đại
“Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một
hiện tượng văn học... truyền thống văn học Lí –
Trần, đồng thời .... cho cả một giai đoạn mới.”
A. Kết tinh - mở đường
B. Kết tinh - khuôn mẫu
C. Khác hẳn với – mở đường


III. KẾT LUẬN
* Vị trí: Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một
hiện tượng văn học độc đáo ở hai phương diện: kết
tinh và mở đường


Câu 2:

Giá trị cơ bản về nội dung văn chương của
Nguyễn Trãi là sự hội tụ của hai nguồn cảm
hứng nào của van học dân tộc ?
A. Nhân đạo- dân chủ
B. Yêu nước- nhân đạo
C. Nhân đạo- anh hùng ca


III. KẾT LUẬN
1. Vị trí: Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một
hiện tượng văn học độc đáo ở hai phương diện: kết
tinh và mở đường
2. Nội dung: Văn chương Nguyễn Trãi hội tụ và làm

phong phú hơn cho hai nguồn cảm hứng: yêu nước
và nhân đạo


Câu 3:

Về hình thức nghệ thuật, đóng góp lớn của
văn chương Nguyễn Trãi với văn học dân
tộc là ở những phương diện cơ bản nào?
A. Ngôn ngữ văn học
B. Thể loại
C. Cả A và B


III. KẾT LUẬN
* Vị trí: Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một
hiện tượng văn học độc đáo ở hai phương diện: kết
tinh và mở đường
* Nội dung: Văn chương Nguyễn Trãi hội tụ và làm
phong phú hơn cho hai nguồn cảm hứng: yêu nước
và nhân đạo
* Nghệ thuật: Văn chương Nguyễn Trãi có đóng góp
lớn về hai phương diện: thể loại và ngôn ngữ văn học


Nguyễn Trãi là bậc anh hùng dân
tộc, một nhân vật tồn tài hiếm có
nhưng cũng là người chịu những
oan khiên thảm khớc dưới thời
phong kiến. Ơng là nhà thơ, nhà văn

kiệt xuất, là danh nhân văn hóa thế
giới, có những đóng góp to lớn cho
sự phát triển của văn hóa, văn học
dân tộc.


Nguyễn Trãi

Năm sinh và năm mất của Nguyễn Trãi

A

1380 - 1442

B

1382 - 1442

Sai

C

1380 - 1445

Sai

10
0
2
3

4
5
6
7
9
1
8


Nguyễn Trãi

Những trùn thớng của gia đình
có ảnh hưởng
đến nhân cách và thiên tài Nguyễn Trãi.

A

Yêu nước và nhân nghĩa

Sai

B

Văn học và văn hoá.

Sai

C

Yêu nước và văn hoá, văn học


10
0
2
3
4
5
6
7
9
1
8