Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 xác định đúng thành phần chủ - vị trong câu
1
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 xác định đúng thành phần chủ - vị trong câu
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Học tiếng Việt trong trường tiểu học là một trong những hoạt động nhằm phát
triển toàn diện nhân cách học sinh một cách hiệu quả. Để có thể tiếp thu nhận thức
hoặc đưa ra một nội dung thông báo nào đó, đòi hỏi học sinh tiểu học phải có kỹ
năng nói, viết trọn vẹn một ý và có đầy đủ các thành phần chính của câu hay diễn
đạt nội dung cần thông báo thành câu. Kỹ năng này bắt đầu được hình thành từ cuối
lớp 1 và dần dần nâng cao ở các lớp trên. Đến lớp 4, việc nói, viết thành câu đối với
học sinh phải thành thạo.
Viết về vấn đề phương pháp xác định đúng các thành phần câu (thành phần
chính: chủ ngữ - vị ngữ) đã có nhiều tác giả đề cập một cách sâu rộng; đặc biệt sách
giáo khoa hiện hành, các loại sách hướng dẫn, bài soạn tiếng Việt là một trong
những phương tiện giúp giáo viên hướng dẫn, chỉ đạo cho học sinh xác định chủ
ngữ - vị ngữ trong mỗi câu văn và hình thành kỹ năng nói viết thành câu.
Cũng là những băn khoăn, trăn trở của bản thân về mảng dạy cách xác định
thành phần chính (chủ ngữ - vị ngữ) trong câu văn tiếng Việt đối với học sinh lớp 4.
Qua một số năm giảng dạy lớp 4, tôi đã rút ra một số kinh nghiệm trong dạy học vấn
đề này. Với hy vọng là được trao đổi cách xác định chủ ngữ - vị ngữ cho học sinh
lớp 4. Tôi xin được mạnh dạn giới thiệu cho giáo viên trong trường “Một số kinh
nghiệm dạy cách xác định chủ ngữ - vị ngữ cho học sinh lớp 4”.
II NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Tìm hiểu thực trạng giáo viên, học sinh và công tác giảng dạy ở trường Tiểu
học Đắk Ang.
- Tìm hiểu thực trạng dạy học sinh cách xác định chủ ngữ vị ngữ ở lớp 4A của
trường Tiểu học Đắk Ang.
- Tìm hiểu thực trạng việc dạy cách xác định chủ ngữ - vị ngữ của đồng
nghiệp ở trường và một số trường bạn.
- Tìm hiểu thực trạng - kết quả học sinh trước và sau khi triển khai kế hoạch.

- Đề xuất một số biện pháp khi dạy học sinh cách xác định chủ ngữ - vị ngữ.
III THỜI GIAN - PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1. Thời gian:
2
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 xác định đúng thành phần chủ - vị trong câu
Từ tháng 9 - 2008 đến tháng 3 -2009.
2 . Phạm vi:
- Giáo viên, học sinh trường lớp 4A trường Tiểu học Đắk Ang.
- Tham khảo ý kiến các đồng nghiệp một số trường bạn lân cận.
B. NỘI DUNG
Môn học nào trong nhà trường tiểu học cũng giữ một vị trí quan trọng, trong
đó phân môn luyện từ và câu có vai trò: trang bị cho học sinh một số khái niệm, sự
hiểu biết về cấu trúc ngôn ngữ cũng chiếm một vị trí quan trọng. Hiện nay, số học
sinh ở trường tiểu học, việc diễn đạt các câu văn thường chưa trọn vẹn ý, cụ thể rõ
ràng - nhất là khi các em thực hiện quá trình đàm thoại trong học tập hoặc việc trả
lời câu hỏi đối với thầy cô chưa diễn đạt đủ thành phần câu. Khi làm văn, bài viết có
nhiều câu diễn đạt cụt ý, sai nghĩa, sai ngữ pháp do thiếu chủ ngữ, vị ngữ hoặc các
bài làm văn viết, các bài luyện từ và câu, các bài chính tả điền đấu câu… các em
thường sử dụng dấu câu sai, dấu chấm dùng không đúng làm cho bài văn, câu văn
lủng củng, rườm rà, tối nghĩa.
Nhận thấy vai trò của việc xác định đúng các thành phần chính của câu và
thực trạng của học sinh trong việc xác định thành phần chính của câu đối với học
sinh lớp 4 ở lớp, tôi đã suy nghĩ phải làm thế nào để học sinh trong lớp tránh được
các tình trạng đã nêu. Đó là động cơ giúp tôi chọn đề tài này.
I. ĐIÊU TRA THỰC TRẠNG XÁC ĐỊNH CHỦ NGỮ - VỊ NGỮ
TRONG CÂU
1 . Tình hình lớp 4 A – Trường tiểu học Đắk Ang :
Tổng số học sinh : 22 học sinh; trong đó:
Nam : 10 học sinh.
Nữ : 12 học sinh.

Học sinh con em gia đình đều là dân tộc thiểu số; sản xuất nông nghiệp 100%.
a. Về văn hoá :
Nhìn chung, học sinh trong lớp đa số chưa chịu khó rèn luyện học tập, việc
tiếp thu bài của học sinh ở lớp còn chậm. Trong các giờ học, chỉ có một vài em chịu
khó xây dựng, phát biểu bài nên không khí lớp học còn trầm lắng.
b. Về hạnh kiểm :
3
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 xác định đúng thành phần chủ - vị trong câu
Phần lớn học sinh ngoan hiền, chuyên cần; các em đoàn kết, tương trợ lẫn
nhau, lễ độ, kính thầy mến bạn.
c. Một số đặc điểm tình hình khác :
100% học sinh trong lớp đều là người dân tộc thiểu số, gia đình làm nông
nghiệp, đời sống kinh tế gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, đường sá đi lại đi
còn nhiều khó khăn, hầu hết cha mẹ học sinh chưa chú trọng đến việc đầu tư học
hành cho các em…
2. Tình hình điều tra cụ thể xác định các thành phần chính của câu :
a. Hứng thú học luyện từ và câu :
Rất thích học
Thích học mức độ
bình thường
Hơi thích học Không thích học
0% 13,6% 27,3% 59,1%
b. Chất lượng xác định chủ - vị của câu :
Xác định đúng
chủ - vị
Xác định đúng
chủ ngữ, sai vị ngữ
Xác định sai chủ
ngữ, đúng vị ngữ
Xác định sai

chủ - vị
9,1% 22,7% 13,7% 54,5%
c. Chất lượng đọc, nói, viết thành câu của học sinh :
 Đọc
Ngắt nghỉ đúng
dấu câu
Không có dấu câu
nhưng ngắt nghỉ
đúng
Hiểu cách ngắt
nghỉ nhưng ngắt
chưa đúng
Đọc không ngắt
nghỉ đúng
9,1% 13,7% 22,7% 54,5%
 Nói
Diễn đạt trọn một
ý, ngôn ngữ giàu
hình ảnh
Diễn đạt trọn vẹn ý
cốt lõi cần thông
báo
Diễn đạt ý
không trọn vẹn
Không diễn đạt
được nội dung
thông báo
0% 4,6% 68,2% 27,2%
 Viết
Câu có đủ chủ vị sử

dụng sai dấu câu
Câu kéo dài thỉnh
thoảng chấm câu
đúng
Câu cụt què,
câu sai
Không có dấu
câu trong văn
bản
0% 4,6% 68,2% 27,2%
2. Phân tích, đánh giá kết quả điều tra và nguyên nhân dẫn đến kết quả
đó:
4
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 xác định đúng thành phần chủ - vị trong câu
1.Phân tích, đánh giá kết quả điều tra:
Kết quả trên đây là do tôi thực hiện điều tra tại lớp. Để thực hiện được quá
trình điều tra đó, bản thân tôi đã phân loại đối tượng, theo dõi các giờ học luyện từ
và câu, đặc biệt các giờ học đàm thoại với học sinh, các giờ học trắc nghiệm trên
giấy.
- Để xác định đúng những ảnh hưởng của việc xác định đúng chủ vị trong câu
văn, tôi đã phân loại các cách diễn đạt : Đọc, nói, viết và cụ thể hoá đến mỗi loại đối
tượng.
- Nhìn vào bảng điều tra ta dễ dàng nhận thấy một điều là :
Tỉ lệ học sinh ham học luyện từ và câu cũng như xác định đúng thành phần
trong câu và những học sinh diễn đạt nội dung cần thông báo thành câu là rất ít.
Số lượng học sinh không ham học luyện từ và câu tồn tại song song với việc
học sinh không biết xác định chủ – vị và những học sinh diễn đạt thông báo không
thành câu chiếm tỉ lệ rất nhiều.
Qua bảng số liệu và bảng đánh giá trên cho ta thấy hứng thú học tập của học
sinh dẫn đến chất lượng xác chủ vị và chính yếu tố này cũng quyết định trực tiếp

đến chất lượng đọc, nói, viết của học sinh. Vậy nguyên nhân cụ thể là gì?
2. Nguyên nhân dẫn đến kết quả điều tra trên :
a. Nguyên nhân dẫn đến hứng thú học tập:
- Về phía chủ quan của học sinh :
Đa số học sinh còn suy nghĩ non nớt về việc học, chưa hiểu được việc học
luyện từ và câu để làm gì, giúp gì cho các em.
+ Tư duy trừu tượng chưa phát triển cao trong khi đó phân môn luyện từ rất
trừu tượng.
+ Các em chưa có niềm say mê học tập, ý thức học tập chưa cao.
- Về khách quan:
+ Phân môn luyện từ và câu có những khó khăn riêng đối với người học.
+ Cách truyền đạt, hướng dẫn tổ chức thực hiện của giáo viên chưa hấp dẫn,
chưa gây hứng thú cho học sinh.
+ Điều kiện gia đình còn nhiều khó khăn nên chưa đầu tư đủ thời gian, tài liệu
và chưa có sự phối kết hợp giáo dục của gia đình đối với các em.
5