Chiến tranh Lê - Mạc 4
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (86.13 KB, 5 trang )
Chiến tranh Lê-Mạc
Chiến sự 1571
Tháng 8 năm 1571, Mạc Kính Điển đốc suất quân lính vào đánh
các huyện ở Nghệ An. Nghệ An xa bản dinh vua Lê nên không
được ứng cứu, dân Nghệ An sợ uy quân Mạc từ nhiều năm
[5]
,
phần nhiều đầu hàng họ Mạc. Do đó từ sông Cả vào Nam đều
trở về hàng nhà Mạc.
Tướng trấn thủ nhà Lê là Nguyễn Bá Quýnh nghe tin quân Mạc
kéo đến sợ hãi bỏ chạy, còn lại Hoàng quận công chống nhau
với Nguyễn Quyện nhưng không địch nổi, bỏ cả thuyền chạy
vào Hoá Châu, cuối cùng bị quân Mạc bắt sống. Đại Việt sử ký
toàn thư ghi nhận: "Từ đó, thế giặc (Mạc) lại mạnh, đi đến đâu,
dân đều bỏ chạy"
[5]
.
Tháng 9 năm 1571, Trịnh Tùng sai Trịnh Mô (tức Nguyễn Cảnh
Hoan)và Phan Công Tích đi cứu Nghệ An. Quân Mạc rút về bắc.
Chiến sự 1572
Từ năm 1558, con thứ Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng sợ bị anh
rể Trịnh Kiểm hại như anh cả Nguyễn Uông nên xin vào trấn thủ
Thuận Hoá. Năm 1570, Trịnh Kiểm lại giao cho Hoàng trấn thủ
nốt Quảng Nam.
Năm 1572, Mạc Kính Điển lại mang quân vào đánh Thanh Hóa
và Nghệ An, đồng thời sai Mạc Lập Bạo mang 70 chiến thuyền
vào đánh Thuận Hóa. Nguyễn Hoàng dùng kế giết được Mạc
Lập Bạo. Từ đó nhà Mạc mất hẳn phía nam và chỉ còn kiểm soát
Bắc Bộ.
Quân Mạc lại đánh phá Nghệ An, quân Lê không chống nổi.
Thái phó Vi quận công nhà Lê là Lê Khắc Thận, vượt lũy về
hàng nhà Mạc. Trịnh Tùng bèn bắt các con của Khắc Thận là
Tuân, Khoái, Thầm mang giết hết.
Tháng 10 năm 1572, Lại Thế Khanh, Trịnh Mô, Phan Công Tích
đem quân đi Nghệ An. Khi quân Lê đến nơi thì quân Mạc rút
lui.
Chiến sự 1573-1574
Nội bộ nhà Lê trung hưng xảy ra mâu thuẫn. Lê Anh Tông
không muốn bị Trịnh Tùng thao túng, tìm cách chống lại. Anh
Tông cùng 4 người con lớn trốn ra ngoài, chạy vào Nghệ An.
Trịnh Tùng lập con út của Anh Tông là Duy Đàm lên ngôi, tức
là Lê Thế Tông. Sau đó Trịnh Tùng sai Nguyễn Hữu Liêu đi
đánh bắt được Lê Anh Tông và giết chết. Từ đó quyền hành nhà
Lê trung hưng hoàn toàn trong tay Trịnh Tùng.
Tháng 8 năm 1573, Mạc Kính Điển lại tiến đánh Thanh Hóa,
đánh dinh Yên Trường. Trịnh Tùng rút vào dinh cố thủ rồi bất
ngờ chia quân ra đánh úp. Quân Mạc bị thua phải rút về.
Tháng 7 năm 1574, Mạc Mậu Hợp lại sai Nguyễn Quyện vào
đánh Nghệ An. Từ sông Cả trở về Bắc lại theo nhà Mạc. Tướng
nhà Lê là Hoàng quận công đánh nhau với Nguyễn Quyện nhiều
lần bị thua. Quân Lê nhiều người bỏ trốn, Hoàng quận công bèn
làm vòng sắt khoá chân quân lính vào thuyền. Quân Mạc đuổi
đến, họ cũng không chịu đánh. Hoành quận công bèn bỏ thuyền
lên chạy bộ. Đến châu Bố Chính thì Hoàng quận công bị
Nguyễn Quyện bắt sống đem về Thăng Long giết chết.
Trịnh Tùng sai Phan Công Tích và Trịnh Mô đem quân cứu
Nghệ An, chống nhau với Nguyễn Quyện đến vài tháng. Sau
một thời gian Nguyễn Quyện đem quân về kinh, Công Tích
cũng thu quân về Thanh Hoa.
Chiến sự 1575
Ngày mồng 6 tết âm lịch, Mạc Kính Điển lại đem quân đánh
Thanh Hoa, Nguyễn Quyện đem quân đánh Nghệ An.
Thế quân Mạc mạnh, tiến đến đâu, mọi người đều không dám
chống lại, trốn xa vào núi rừng
[5]
. Mạc Kính Điển tự đem đại
binh tiến đánh các sông ở Yên Định và Thuỵ Nguyên, chia quân
cho bọn Mạc Ngọc Liễn tiến đánh các huyện Lôi Dương và
Đông Sơn.
Tháng 8 năm 1575, Trịnh Tùng sai thái phó Hoàng Đình Ái
cùng Đỗ Diễn, Thạch quận công và Phan Văn Khoái đem quân
đi cứu các huyện Lôi Dương, Nông Cống, Đông Sơn, đóng quân
ở núi Tiên Mộc. Trịnh Tùng tự dẫn đại quân Trung dinh, sai Vũ
Sư Thước và Nguyễn Hữu Liêu làm tiên phong; phía sau có các
tướng Trịnh Bách, Trịnh Đồng, Trịnh Ninh, Trịnh Vĩnh Thiệu,
Trịnh Đỗ, Tống Đức Vị, Hà Thọ Lộc tiến đến Chiêu Sơn đóng
quân. Mạc Kính Điển đem đại binh đánh ở Đông Lý, huyện Yên
Định. Vũ Sư Thước và Nguyễn Hữu Liêu mang quân ra đánh,
quân Mạc bại trận rút về.
Tại chiến trường Nghệ An, Lại Thế Khanh, Trịnh Mô và Phan
Công Tích đem quân vào cứu, đụng độ với Nguyễn Quyện.
Nguyễn Quyện đem kỳ binh phục sẵn để đợi, đánh thắng liền
mấy trận, bắt được Phan Công Tích đem về kinh.
Chiến sự 1576
Tháng 8 năm 1576, Mạc Kính Điển lại đem quân xâm lược
Thanh Hoa, tiến đánh sông Lam ở huyện Thuỵ Nguyên. Ông sai
Mạc Ngọc Liễn đem quân tiến đánh sông Đồng Cổ ở huyện Yên
Định. Mặt khác, Kính Điển vẫn chia quân cho Nguyễn Quyện
đánh Nghệ An.
Nguyễn Quyện đánh nhau với Trịnh Mô vài tháng. Trịnh Mô
nhiều lần đánh không được, trốn về Thanh Hoa, đến huyện Ngọc
Sơn. Nguyễn Quyện tự đốc quân đuổi tới Ngọc Sơn, bắt được
Trịnh Mô ở giữa đường đưa về Thăng Long.
Kể từ khi bắt được Mô, uy danh của Nguyễn Quyện ngày một
lừng lẫy. Các tướng Nam triều đều cho là mình không bằng
Nguyễn Quyện
[5]
.
Chiến sự 1577
Nhân thế Nam triều suy yếu, Mạc Mậu Hợp muốn tập trung lực
lượng đánh diệt Nam triều, bèn ra lệnh động binh thêm và quân
lính phải dự trữ lương trong 3 tháng để chuẩn bị đánh vào
Thanh-Nghệ.
Phía Nam triều cũng lo cố thủ chống quân Bắc triều. Trịnh Tùng
lệnh cho các huyện dọc sông ở Thanh Hóa làm kế "vườn không
nhà trống", giấu của cải gia súc vào núi để tránh quân Mạc và
đặt súng ở các nơi canh phòng để bắn làm hiệu.
Tháng 9 năm 1577, Mạc Kính Điển lại mang quân đánh Thanh
Hóa. Trịnh Tùng đích thân đem đại binh ra cửa luỹ Khoái Lạc
chống lại. Quân Mạc đánh phá dinh Hội Thượng. Hoàng Đình
Ái và Nguyễn Hữu Liêu đem quân ngăn chặn. Hai bên đánh
nhau với ở Hà Đô.
Nguyễn Quyện đem quân phục ở phía ngoài đê chờ đợi, rồi sai
Hoàng quận công cùng với Lại Thế Mỹ đem quân khiêu chiến,
tiến đến ngoài cửa luỹ Khoái Lạc. Thế Mỹ nhảy lên ngựa trước
đến đánh. Quân Lê dùng súng bắn chết Thế Mỹ. Quân Mạc tan
vỡ rút chạy.
Mạc Kính Điển đem quân về Thăng Long, Trịnh Tùng cũng trở
về dinh Yên Trường.
