1

QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT VÀ VẬN DỤNG
QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG
GIÁO DỤC MẦM NON Ở NƯỚC TA.

MỞ ĐẦU
1. Lời mở đầu


2

Để đổi mới phương pháp giáo dục một cách tốt nhất chúng ta cần nhận thức
được tính trật tự và mối liên hệ có tính lặp lại của các hiện tượng, từ đó hình thành
nên khái niệm “quy luật”. Với tư cách là phạm trù của lý luận nhận thức, khái niệm
“quy luật” là sản phẩm của tư duy khoa học, phản ánh sự liên hệ của các sự vật và
tính chỉnh thể của chúng. Các quy luật của tự nhiên, của xã hội đều mang tính khách
quan. Con người khơng thể tạo ra hoặc tự ý xóa bỏ được quy luật mà chỉ nhận thức
và vận dụng nó vào trong thực tiễn.
Một trong ba quy luật cơ bản của phép duy vật biện chứng đó là quy luật “từ
những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại”. Quy luật chuyển
đổi giữa lượng và chất là quy luật cơ bản, phổ biến của phương thức chung trong
quá trình vận động, phát triển trong tự nhiên, xã hội và tư duy. Khi lượng thay đổi
tất yếu sẽ làm thay đổi chất của sự vật hiện tượng và ngược lại. Nhận thức được quy
luật này có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét
các sự vật, hiện tượng. Đặc biệt là yêu cầu cấp thiết vận dụng quy luật lượng chất
vào phương pháp đổi mới trong giáo dục mầm non hiện nay.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu là: “Quy luật
lượng chất và vận dụng quy luật lượng chất đối với vấn đề đổi mới phương pháp
dạy học trong giáo dục mầm non ở nước ta”.

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
2.1. Mục đích nghiên cứu.
Tiểu luận thực hiện nhằm tìm hiểu vai trò phương pháp luận của quy luật
lượng chất trong vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non ở
nước ta hiện nay. Từ đó, đưa ra một số giải pháp nhằm góp phần thúc đẩy quá trình
đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Nghiên cứu những vấn đề chung của quy luật lượng chất trong phép biện
chứng duy vật.
Tìm hiểu thực trạng sự vận dụng quy luật này trong đổi mới phương pháp dạy
học ở bậc học mầm non. Từ đó đề xuất một số biện pháp.


3

3. Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành tiểu luận này, tôi sử dụng phương pháp biện chứng duy vật là
chủ yếu. Ngồi ra cịn sử dụng một số phương pháp khác như:
• Phương pháp phân tích.
• Phương pháp so sánh, chứng minh.
• Phương pháp khái quát, tổng hợp.
4. Phạm vi nghiên cứu.
Đề tài tiểu luận chỉ dừng lại nghiên cứu việc vận dụng vai trò của quy luật
lượng chất trong đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non ở nước ta
hiện nay.
5. Ý nghĩa của đề tài.
Ý nghĩa lý luận: Khi tiểu luận được hồn thành, tơi mong tiểu luận sẽ góp
thêm một phần vào kho tang mối quan hệ biện chứng của quy luật lượng chất
Ý nghĩa thực tiễn: Nhằm vận dụng quy luật lượng chất vào trong công tác giáo
dục mầm non của bản thân nói riêng và trong cơng tác của đồng nghiệp nói chung.

Từ đó, bản thân làm việc tuân theo quy luật vốn có của sự vật hiện tượng. Khi tích
lũy lượng cần thiết đến lúc thực hiện bước nhảy nhằm đột phá trong công tác, cuộc
sống của bản thân.
6. Kết cấu tiểu luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, phần nội dung tiểu luận gồm có 2 chương.
Chương 1: Những vấn đề chung về quy luật lượng chất.
Chương 2: Quy luật lượng chất đối với vấn đề đổi mới phương pháp dạy học
trong giáo dục mầm non.
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT CỦA PHÉP
DUY VẬT BIỆN CHỨNG

I. Lượng và Chất trong triết học Mác-lênin. Sự chuyển đổi lượng và chất.
1. Khái niệm chất và lượng.
1.1 Khái niệm về chất.


4

– Khái niệm chất dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật,
hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính cấu thành nó, phân biệt nó
với sự vật hiện tượng.
– Mọi sự vật hiện tượng đều được cấu thành bởi các thuộc tính khách quan
vốn có của nó, là căn cứ để ta phân biệt sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện
tượng khác. Chẳng hạn cái bàn có những thuộc tính riêng giúp ta phân biệt nó
với cái ghế.
Tuy nhiên khơng thể đồng nhất khái niệm chất với khái niệm thuộc tính. Mỗi
sự vật, hiện tượng đều có thuộc tính cơ bản và khơng cơ bản. Chỉ những thuộc
tính cơ bản mới hợp thành chất của sự vật, hiện tượng. Phụ thuộc vào những
mối quan hệ cụ thể mà thuộc tính cơ bản và không cơ bản mới được phân biệt

rõ ràng.
– Chất của sự vật, hiện tượng không chỉ được quyết định bởi thành phần cấu
tạo mà còn bởi cấu trúc và phương thức liên kết giữa chúng.
Ví dụ: Ví dụ với C,H,O thì ta khi chúng liên kết ắt hẳn ta sẽ có chất khác so
với khi các nguyên tố P,O khi chúng liên kết. Ngoài ra, với 3 chất C,H,O nếu
chúng liên kết theo nhiều kiểu khác nhau ta lại được các chất khác nhau như
CH3–CH2–COOH và CH3-COO-CH3.,…
Một sự vật, hiện tượng có nhiều thuộc tính, mỗi thuộc tính thể hiện một chất
như vậy một sự vật, hiện tượng có thể có rất nhiều chất. Giữa sự vật, hiện
tượng và các chất của nó là ln gắn liền với nhau, khơng thể tách rời chúng.
Như những gì phân tích ở trên, việc phân biệt giữa chất và thuộc tính cũng chỉ
mang tính chất tương đối.
1.2 Khái niệm về lượng.
– Khái niệm lượng dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật,
hiện tượng về số lượng, yếu tố cấu thành, quy mô, tốc độ, nhịp điệu của quá
trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng. Lượng của sự vật không phụ
thuộc vào ý chí, ý thức của con người.
– Nói đến lượng là nói đến chiều dài, ngắn; quy mơ lớn,nhỏ; trình độ cao
thấp,… của sự vật, hiện tượng. Lượng thường được đo bởi các đơn vị đo cụ


5

thể ( cao 166cm, vận tốc là 1m/s,…) nhưng cũng có thể được hiểu một cách
trừu tượng hóa ( trình độ văn hóa cao hay thấp,….).
Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ mang tính chất tương đối: có cái trong
mối quan hệ này là chất nhưng trong mối quan hệ kia lại là lượng.
2. Sự thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại.
Mỗi sự vật, hiện tượng đều tồn tại mối quan hệ giữa lượng và chất trong một
chỉnh thể. Chúng tác động qua lại lẫn nhau một cách biện chứng. Sự thay đổi

về lượng sẽ có thể dẫn tới sự thay đổi về chất song không phải lúc nào lượng
thay đổi thì chất sẽ thay đổi. Nếu lượng được cung cấp chưa đủ để vượt qua
giới hạn nhất định thì chất vẫn chưa thể thay đổi. Khoảng giới hạn đó được
gọi là độ.
– khái niệm độ chỉ tính quy định, mối liên hệ thống nhất giữa chất và lượng,
là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn
bản chất của sự vật, hiện tượng. Như vậy muốn chất thay đổi ta phải cung cấp
một lượng sao cho nó đạt đến một điểm nhất định. Điểm đó gọi là nút.
– Điểm nút chính là ranh giới giữa lượng và chất mà tại đó khi sự thay đổi về
lượng đạt đến thì sự thay đổi về chất bắt đầu được hình thành. Độ mới và
điểm nút mới của sự vật, hiện tượng cũng được hình thành.
Ví dụ: Nước bình thường khi đun lên đến hơn 100 oC thì bốc hơi. Vậy từ 0oC
đến 100oC là độ của nước, 1000C chính là điểm nút của nó.
Thời điểm mà lượng chuyển sang chất được gọi là bước nhảy.
– Bước nhảy là một phạm trù triết học để chỉ sự chuyển hóa về chất của sự vật
do sự thay đổi về lượng trước đó gây nên.
* Đặc điểm của bước nhảy:
Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn phát triển của sự vật và là điểm khởi
đầu của một giai đoạn phát triển mới. Nó là sự gián đoạn trong quá trình vận
động và phát triển liên tục của sự vật.
* Các hình thức cơ bản của bước nhảy:


6

Với bản chất của mỗi sự vật, hiện tượng và mối quan hệ của nó với các sự vật,
hiện tượng khác, để đủ lượng tác động làm thay đổi chất thì ta cần thực hiện
một lượng bước nhảy xác định, từ đó tạo nên sự phong phú và đa dạng của
bước nhảy.
Dựa trên nhịp điệu bước nhảy ta chia thành Bước nhảy đột biến và bước nhảy

dần dần.
+ Bước nhảy đột biến là bước nhảy được thực hiện trong một thời gian ngắn
làm thay đổi cơ bản toàn bộ kết cấu của sự vật, hiện tượng.
+ Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện từ từ thông qua việc tích
lũy chất mới và loại bỏ chất cũ.
Tuy nhiên bước nhảy dần dần khác với thay đổi dần dần. Bước nhảy dần dần
là sự chuyển hóa dần dần từ chất này sang chất khác còn thay đổi dần dần là
sự tích lũy dần về lượng để vượt qua điểm nút tạo nên sự thay đổi về chất của
sự vật, hiện tượng đó.
Căn cứ vào quy mơ ta phân chia làm bước nhảy cục bộ và bước nhảy toàn bộ.
+ Bước nhảy cục bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của những mặt ,những
yếu tố riêng rẻ của sự vật, hiện tượng.
+ Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi toàn bộ chất của sự vật, hiện
tượng.
Trên thực tế, muốn thực hiện bước nhảy toàn bộ ta phải thực hiện bước nhảy
cục bộ.
– Như vậy, mọi sự vật, hiện tượng đều có sự thống nhất về chất; với sự tích
lũy về lượng khi vượt qua giới hạn nào đó gọi là điểm nút thì bước nhảy được
hình thành và chất của sự vật, hiện tượng bắt đầu được thay đổi. Khi chất
được hình thành thì sẽ có tác động trở lại tới lượng của sự vật, hiện tượng,
quy định nên điểm nút và độ mới. Qúa trình đó diễn ra liên tục làm cho sự vật
khơng ngừng vận động, phát triển.


7

3. Ý nghĩa phương pháp luận.
– Với bất kì sự vật, hiện tượng nào đều có 2 phần chất và lượng. Chúng quy
định, tác động, chuyển hóa lẫn nhau, do đó, trong nhận thức và thực tiễn phải
coi trọng cả 2 loại lượng và chất.

– Vì lượng và chất có khả năng tác động lẫn nhau nên trên thực tế, ta phải dựa
vào mối quan hệ của sự vật, hiện tượng đó với bên ngồi để thực hiện sự thay
đổi dần về lượng hoặc phát huy tác dụng của chất mới làm thay đổi lượng của
sự vật, hiện tượng.
– Chất chỉ được biến đổi khi lượng đạt tới một mức độ nhất định, tức phải
vượt qua khoảng độ của nó, khoảng độ này tùy vào sự vật, hiện tượng mà dài
hay ngắn do vậy trong thực tiễn cần tránh tư tưởng nơn nóng tả khuynh. Khi
vượt qua điểm nút thì ta có thể tác động được đến chất của sự vật, hiện tượng
nên cũng cần khắc phục tư tưởng bảo thủ hữu huynh
– Cần vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy cho phù hợp với tình
hồn cảnh cụ thể. Đặc biệt trong xã hội quá trình phát triển không chỉ phụ
thuộc vào điều kiện khách quan, mà còn phụ thuộc vào nhân tố chủ quan của
con người. Do đó cần phải nâng cao tính tích cực, chủ động của chủ thể để
thúc đẩy q trình chuyển hóa từ lượng đến chất một cách hiệu quả nhất.

CHƯƠNG 2
QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC TRONG GIÁO DỤC MẦM NON.

2.1. Thực trạng và nguyên nhân của vấn đề đổi mới phương pháp dạy học
trong giáo dục mầm non.
Trước đây, trong giáo dục dạy họcvẫn đi theo một lối mòn là: Dạy học lấy
người thầy làm trung tâm. Có thể ví người thầy như một cái bình rót – học trị như
một cái bình chứa, người thầy cứ rót kiến thức mình vào người học, người học cứ


8

lắng nghe tiếp thu một cách thụ động kiến thức của người thầy. Trong giáo dục học
mầm non ngày xưa thậm chí ngày nay cũng cịn trường hợp, giáo viên chỉ biết

truyền thụ kiến thức của mình cho trẻ bằng nhiều cách khác nhau như: Diễn giải,
thuyết minh, giải thích… đề trẻ có thể hiểu được những kiến thức của giáo viên
mầm non lấy từ chương trinh mầm non đã đặt ra. Vì thế, năng lực độc lập, sáng tạo
của trẻ bị hạn chế, gây khơng ít những khó khăn cho trẻ trong việc học tập khi trẻ
bước vào trường phổ thơng. Chẳng hạn như trong q trình giáo dục trẻ giáo viên
mầm non luôn áp đặt rập khuôn cho tất cả các trẻ một bài mẫu mà giáo viên mầm
non không chú ý đến nguyện vọng của từng trẻ, giáo viên mầm non ln ln cho
mình là đúng mà không chú ý đến suy nghĩ của từng trẻ, không quan tâm đến sự
hiểu biết của trẻ đã đủ chín muồi, đủ hiểu, đủ tiếp thu những kiến thức mà người
giáo viên mầm non đưa ra cho đứa trẻ chưa, mà người giáo viên mầm non chỉ quan
tâm đến chương trình, giáo án, q trình dạy học... Chính những ngun nhân trên
mà người giáo viên mầm non đang trực tiếp hoặc gián tiếp mắc bệnh chủ quan duy
ý chí biểu hiện ở chỗ lượng biến đổi chưa đến điểm nút đã vội vàng thực hiện bước
nhảy, vội vàng nhồi nhét, dạy những kiến thức mới mà những kiến thức cũ của trẻ
chưa kịp thấm nhuần, trẻ chưa đủ nhận thức để tiếp thu những kiến thức mới mà
giáo viên dạy trẻ. Với phương pháp dạy học như vậy không mang lại hiệu quả tốt
nhất cho trẻ mà đôi khi mang kết quả ngược lại.
Đổi mới phương phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non là một việc
khá nhiều vấn đề cần chúng ta phải suy nghĩ khi có khơng ít giáo viên mầm non còn
mù mờ trong quan điểm đổi mới. Một số người cho rằng đổi mới chính là thay đổi
các phương pháp dạy học truyền thống bằng những phương pháp dạy học mới. Một
số người cho rằng đổi mới đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non
chính là phải thêm hoặc bớt vài thao tác của mình và trẻ sao cho nó khác với cái
cũ… Nhưng nhìn chung những quan niệm như thế đềuphiến diện.
Với phép biện chứng duy vật chúng ta cần nhìn nhận vấn đề một cách khoa
học, đúng đắn hơn. Trước hết, cần phải hiểu: Như thế nào là đổi mới phương pháp
dạy học? Đổi mới phương pháp dạy học tức là phải đổi mới về phương pháp dạy và
phương pháp học, đổi mới cách dạy và cách học. Theo giáo sư Hồ Ngọc Đại “học
sinh khơng phải là cái bình chứa để giáo viên rót kiến thức vào mà học sinh phải là
ngọn lửa, thầy giáo là người khơi gợi ngọn lửa đó bùng lên”. Hay theo nhà tâm lý



9

học Lev Vygodsky thì dạy học phải đi trước, đón đầu sự phát triển. Nghĩa là ở đó
đứa trẻ phải là trung tâm của quá trình học, người giáo viên chỉ đóng vai trị là
người hướng dẫn, gợi mở, khơi gợi trí tị mị, sáng tạo, đưa trẻ vào tham gia hoạt
động học một cách tích cực, chủ động. Qua đó, trẻ sẽ tự mình khám phá thế giới
xung quanh, chiếm lĩnh tri thức, kinh nghiệm, hình thành những kỹ năng, kỹ sảo
cho bản thân.
Theo đó, đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục Mầm non là làm cho
trẻ khơng chỉ là khách thể trong q trình học, chịu sự tác động trực tiếp của giáo
viên trong quá trình dạy học mà trẻ còn là chủ thể, tự giác tích cực sáng tạo trong
q trình ấy. Giáo viên mầm non phải tạo điều kiện cho trẻ hoạt động, tự tìm tịi,
phát hiện điều mới lạ, khám phá nó, chiếm lĩnh tri thức. Đó là lối dạy học bằng hoạt
động, thông qua hoạt động. Cùng với sự thay đổi là “lấy trẻ làm trung tâm” thì giáo
viên phải là người hướng dẫn, tạo ra mơi trường, đưa ra tình huống có vấn đề để trẻ
tự mình giải quyết. Nhằm mục đích giúp trẻ tích lũy đủ lượng về mặt thể chất cũng
như kiến thức, kỹ năng, kỹ sảo để nhằm mục đích tạo mọi điều kiện thuận lợi để trẻ
phát triển tốt nhất đúng theo đặc điểm tâm lý theo từng độ tuổi. Tạo bước nhảy để
bước qua một quá trình mới lĩnh hội những kiến thứ cao hơn.
Thứ hai, đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non có nghĩa là
phải sử dụng phương pháp dạy học phù hợp với nội dung, mục tiêu chương trình
giáo dục mầm non đã đề ra cho trẻ theo từng độ tuổi. Khi trẻ đạt được đến một độ
tuổi nhất định đến lúc đó sự phát triển các lĩnh vực của trẻ cũng phát triển tương
đương, khi lượng đạt đến một mức độ phù hợp cùng với sự thúc đẩy đúng cách khi
ấy chất sẽ thay đổi một cách tích cực. Có nghĩa là ở những độ tuổi khác nhau sự
phát triển ở một lĩnh vực khác nhau, cũng như với trẻ hài nhi hoạt động chủ đạo của
trẻ là giao lưu cảm xúc, đến độ tuổi cao hơn là hài nhi thì hoạt động chủ đạo của trẻ
là hoạt động với đồ vật, đến độ tuổi mẫu giáo hoạt động cho phối trẻ là vui chơi.

Từng độ tuổi khác nhau sẽ có hoạt động chủ đạo khác nhau chi phối trẻ và giáo viên
mầm non nên hiểu rõ đặc điểm của từng hoạt động chủ đạo để có những biện pháp
dạy phù hợp khích thích sự phát triển của trẻ trong từng giai đoạn một cách tối ưu
nhất. Giáo viên mầm non phải biết dựa vào đặc điểm của từng độ tuổi, nhóm lớp
cũng như trẻ mà vận dụng phù hợp nội dung và mục tiêu chương trình để dạy trẻ,
giúp trẻ lĩnh hội chương trình một cách tốt nhất


10

Hiện nay giáo dục Việt Nam cũng đang ra sức chống lại các loại bệnh như
bệnh thành tích, bệnh chủ quan duy ý chí, bảo thủ trì trệ. Nhất là bệnh bệnh chủ
quan duy ý chí biểu hiện ở chỗ lượng biến đổi chưa đến điểm nút đã vội vàng thực
hiện bước nhảy; hoặc bệnh bảo thủ trì trệ biểu hiện ở chỗ lượng đã biến đổi đến quá
độ mà không chịu thực hiện bước nhảy vẫn giữ nguyên chất cũ. Giáo viên mầm non
cần linh hoạt sáng tạo trong việc vận dụng các phương pháp dạy học, không bắt
buộc trẻ phải tìm hiểu những gì quá xa tầm với trẻ khơng thể hiểu được, hay trẻ
khơng thích, khơng hứng thú, cũng không nhồi nhét cho trẻ học theo kiểu nhắc lại
những gì giáo viên dạy và nhất nhất theo giáo viên.
Trên thế giới không một quốc gia nào nhận mình có nền giáo dục tốt nhất,
khơng có một mơ hình giáo dục nào được coi là hồn chỉnh nhất vì xã hội ln ln
vận động và phát triển khơng ngừng. Giáo dục mầm non cũng không ngoại lệ cũng
không có phương pháp, trường phái dạy học nào là tối ưu. Mỗi phương pháp dạy
đều có ưu điểm và nhược điểm riêng. Một phương pháp dạy học có thể có hiệu quả
trong một điều kiện, hồn cảnh này nhưng khơng mang lại hiệu quả theo như mong
muốn trong hoàn cảnh khác. Điển hình như việc ứng dụng cơng nghệ thơng tin đang
rất phổ biến trong giáo dục hiện nay, phương pháp này được sử dụng nhiều trong
dạy học mầm non sẽ hấp đẫn trẻ, làm trẻ say mê hơn, hứng thú hơn khi biến các tác
phẩm văn học chỉ là tranh ảnh trên giấy thành những bức ảnh sinh động hơn, linh
động hơn khi khiến câu chuyện trở nên có sức hút hơn đối với trẻ. Nhưng phương

pháp này sẽ không mang lại hiệu quả cao khi cho trẻ làm quen với mơi trường xung
quanh vì trẻ khơng được tiếp xúc với vật thật để tự mình khám phá nhưng đặc điểm
của sự vật, lúc này việc cho trẻ khám phá vật thật sẽ làm cho trẻ hứng thú nhiều hơn
nhiều. Vì vậy, giáo viên cần nhận thức rõ nhiệm vụ, đặc điểm của từng mơn học để
có những phương pháp và cách thức truyền tải phù hợp đúng ý nghĩa môn học của
từng môn học cũng chỉ với mục đích giúp trẻ phát triển một cách tốt nhất.
Việc đổi mới phương pháp dạy học cần phải dựa trên nền tảng của những
phương pháp đã có, trên điều kiện thực tiễn và khả năng của từng người, từ đó phát
hiện ra yếu tố mới, xây dựng cho bản thân một phương pháp dạy học hiệu quả trên
cơ sở lấy trẻ làm trung tâm, giáo viên là người định hướng cho trẻ trong hoạt động
học. Trẻ vừa là chủ thể vừa là khách thể trong quá trình dạy học.


11

Với những yêu cầu trên đây về đổi mới có phương pháp dạy học trong giáo
dục mầm non, thực tế trong những năm qua ngành giáo dục mầm non nước ta cũng
đang từng bước sử dụng phương pháp dạy học mới và gặt hái một số thành công
nhưng cũng không ít những bất cập. Sau một thời gian tìm hiểu tại các trường mầm
non, với những kinh nghiệm của bản thân mình, tơi xin đưa ra một vài nhận định về
thưc trạng đổi mới có phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non hiện nay và rút
ra một số nguyên nhân sau:
Những thành tựu: Hưởng ứng chủ trương đổi mới phương pháp dạy học trong
giáo dục của ngành giáo dục. Những năm qua, ngành giáo dục mầm non nước ta có
tổ chức nhiều hội thảo, chuyên đề về đổi mới có phương pháp dạy học trong giáo
dục mầm non. Những đợt tập huấn về sách, tài liệu được diễn ra ở các cấp, được
đưa vào giảng dạy cho sinh viên chuyên ngành giáo dục mầm non làm quen và tìm
hiểu tại các trường đại học – cao đẳng. Cơng tác đổi mới có phương pháp dạy học
trong giáo dục mầm non trở thành một phong trào sôi nổi, diễn ra ở khắp các tỉnh
thành trên cả nước, nó khơng chỉ trên lý thuyết, trên mơ hình mà đã được hiện thực

hóa, tổ chức thực hiện bằng hoạt động thi đua trong nhà trường. Một số có phương
pháp dạy học mới trong giáo dục mầm non đã được áp dụng như: Phương pháp dạy
học nêu vấn đề, dạy học theo quan điểm Elimia, Project, Montessori.Nhằm hướng
vào: “Phát huy vai trò của chủ thể học”, “Tích cực hóa hoạt động học của trẻ”. Bên
cạnh đó, việc đưa các phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học cũng được tiến
hành như: Overhead, projector, multimedia… Những thành tựu này phần nào cho
thấy việc đổi mới có phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non đã nhận được
sự quan tâm lớn của mọi người và mọi người cũng đã nhận thức được tầm quan
trọng của nó đối với sự nghiệp giáo dục mầm non.
Những hạn chế: Mọi cố gắng đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục
mầm non ở nước ta hiện nay đều là những biểu hiện tích cực nhưng chỉ mới phát
huy ảnh hưởng một cách cục bộ, nhất thời, theo kiểu phong trào là chủ yếu. Sự đổi
mới có phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non thiếu sự chỉ đạo đồng bộ để
có những định hướng chung cho sự đổi mới, thiếu sự định hướng và giám sát đến
mọi nơi. Một số chuyên đề bồi dưỡng chỉ chủ yếu thiên về bồi dưỡng kiến thức, chú
trọng tiềm lực cho giáo viên mà chưa đi sâu giải quyết thấu đáo cơ sở khoa học của
phương pháp, khả năng vận dụng phương pháp. Một số giáo viên, cán bộ quản lý


12

cịn chưa hiểu đúng về việc có phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non. Vì
vậy, khi thực hiện vận dụng có phương pháp dạy học mới vào quá trình dạy học ở
bậc mầm non giáo viên cịn lung túng chưa tự tin, có giáo viên cịn áp dụng một
cách rập khn, máy móc, chưa hiểu đúng về đổi mới phương pháp dạy học trong
giáo dục mầm non nên vẫn còn áp dụng sai và mang lại kết quả chưa tốt như mong
muốn. Hơn nữa, đa số chỉ thực hiện đổi mới có phương pháp dạy học chủ yếu sơi
nổi, tích cực tại các cuộc hội thảo, trong một vài giờ thao giảng, dự giờ trên lớp,
một vài cuộc phát động thi đua để đảm bảo phong trào, cũng thể hiện là theo kịp xu
hướng chung của ngành giáo dục. Ngay cả đội ngũ giáo viên giỏi được coi là nòng

cốt của việc triển khai các phương pháp dạy học mới cũng chỉ là dạy giỏi trong giờ
thao giảng. Cịn để áp dụng thường xun trong q trình dạy học thì họ khơng thực
hiện, hoặc khơng thể vì có vô số nguyên nhân cả nguyên nhân khách quan lẫn
nguyên nhân chủ quan. Như vậy, đổi mới chưa diễn ra thường xuyên trong cả quá
trình dạy học. Kết quả là có phương pháp dạy học cũ vẫn chiếm ưu thế hoặc là
phương pháp mới nhưng thực chất là “bình mới rượu cũ” dẫn đến chất lượng giáo
dục nhìn chung vẫn không đạt hiệu quả như mong muốn, chưa đáp ứng được yêu
cầu của xã hội. Chúng ta có thể nhận thấy vẫn chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ
quan quản lý với các trường mầm non và cô giáo mầm non. Khi đưa ra phương
pháp mới cần phải có sự thống nhất và có phương hướng giúp các trường có thể
hiểu cặn kẽ cách thực đổi mới và ban quản lý trực tiếp của các trường mầm cần có
những biện pháp giúp tập thể giáo viên trong trường có thể hiểu phương pháp đổi
mới giáo dục mầm non một cách sát sao nhất, giúp các cô giáo áp dụng cho trẻ một
cách phù hợp, hợp lý nhất, tránh trường hợp các cô giáo mầm non chưa hiểu hoặc
hiểu không rõ cách thức đổi mới nhưng vẫn phải áp dụng phương pháp đó vào dạy
học hằng ngày. Khi mà lương chưa đổi đến một mức nhất định chín muồi mà chúng
ta ép phải thay đổi chất, chẳng phải chúng ta đang đi ngược quy luật. Như vậy nhất
định sẽ đem lại tác dụng ngược với những kết quả mà chúng ta đang mong muốn
đạt được.
2.1.1 Thực trạng vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm
non
Ở nước ta, cho đến ngày 25 tháng 7 năm 2009, chương trình giáo dục mầm
non mới chính thức được bộ giáo dục và đào tạo ban hành theo thông tư


13

17/2009/Thơng tư bộ Giáo dục và Đào tạo. Chương trình với 6 yếu tố cấu thành,
trong đó phương pháp tổ chức các hoạt động cho trẻ mầm non là một trong 6 yếu tố
quan trọng. Các trường mầm non hiện nay đang đẩy mạnh việc thực hiện theo

chương trình giáo dục mầm non, đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động cho
trẻ mầm non nhằm thực hiện được các mục tiêu, nội dung và yêu cầu mà chương
trình giáo dục mầm non đưa ra.
Cụm từ “phương pháp dạy học tích cực, hiệu quả” ln ln được các nhà
quản lý, các giáo viên sử dụng khi dự giờ, nhận xét, để đánh giá giáo viên. Trên
thực tế, để hiểu và thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong tổ chức các hoạt
động cho trẻ còn nhiều vấn đề bất cập. Để giải quyết các bất cập đó khơng chỉ vai
trò của giáo viên – lực lượng trực tiếp đứng lớp mà vai trị kiểm sốt, định hướng
quan trọng của cán bộ quản lý trong nhà trường, của các nhà giáo dục nghiên cứu
trong lĩnh vực giáo dục mầm non.
Có thể nhận thấy rằng chất lượng giáo dục trong các trường mầm non hiện nay
chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của xã hội, chưa theo kịp sự phát triển của trẻ,
chưa khơi dậy được năng lực học tập, vui chơi tiềm ẩn trong đứa trẻ cũng như chưa
đáp ứng được định hướng của chương trình giáo dục mầm non đang triển khai đại
trà trong cả nước.
2.1.2. Nguyên nhân
Một số nguyên nhân chính dẫn đến việc đổi mới phương pháp dạy học trong
giáo dục mầm non hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu của đổi mới căn bản, toàn
diện trong giáo dục:
Thứ nhất, về tư tưởng nhận thức: Đội ngũ quản lý giáo dục cịn chủ quan nóng
vội trong công tác thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, một số giáo viên mầm
non vẫn chưa hiểu rõ, hiểu sai về đổi mới phương pháp giáo dục. Cụ thể là chưa căn
cứ vào những điều kiện cần thiết đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp, chưa căn
cứ vào điều kiện thực tế của nơi quản lý. Cách quản lý thực hiện chủ trương còn nới
lỏng, nặng nề thành tích, địi hỏi giáo viên phải đổi mới một cách rập khn, máy
móc, giáo điều, loại bỏ hồn tồn phương pháp truyền thống.
Đội ngũ giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của phương pháp
dạy học trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Chưa được tập huấn, bồi dưỡng
nhiều về phương pháp dạy học trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Chưa được
tập huấn, bồi dưỡng nhiều về phương pháp dạy học mới, chưa được tạo điều kiện để



14

thực hiện đổi mới. Một số khác nhận thức được nhưng vì một số lý do nên vẫn
khơng thay đổi cách dạy cũ đã trở thành thói quen ăn sâu vào cách nghĩ, cách làm từ
lâu nay của giáo viên. Sau khi đổi mới chương trình giáo dục mầm non cần cả một
q trình để giáo viên có thể hiểu, thấm nhuần và sau đó mới áp dụng mơt cách tốt
nhất được. Nhưng vì nhà quản lý khơng nắm bắt thực tiễn vẫn cịn chủ quan nóng
vội, bệnh thành tích luôn luôn muốn bắt ép giáo viên phải hiểu liền, hiểu nhanh,
hiểu vội để được thành tích là tất cả địa phương hiện đang quản lý đang đồng bộ
thực hiện đổi mới, nhưng nhà quản lý ko biết rằng giáo viên vẫn chưa đủ thời gian
để hiểu hết cách thức đổi mới nhưng vì thúc ép nhưng vẫn làm vội vàng, làm cho
có, nửa vời. Chính điều đó là một trong những nguyên nhân làm cho đổi mới trong
giáo dục mầm non không đem lại kết quả tốt cũng giống như lượng chưa biến đổi
đến điểm nút đã vội vàng thực hiện bước nhảy. Đã đi sai với quy luật lượng và chất
thì kết quả mang lại là trẻ chưa được khơi gợi tính tích cực, chủ động trong q
trình tìm tịi khám phá, việc học chưa thật sự xuất phát từ trẻ, chưa lấy trẻ làm trung
tâm, vẫn bệnh thành tích vẫn lấy giáo viên là chính, là quan trọng.
Thứ hai, chưa đổi mới phương pháp đánh giá chất lượng dạy học, đánh giá,
kiểm tra còn nặng về thành tích. Chính vì thành tích, chính vì mong muốn tất cả
mọi trường mầm non đều đồng bộ thực hiện, chính vì mong muốn những kết quả
trong mặt giấy tờ. Nhưng nhà quản lý không hề quan tâm đến những các trường đã
đổi mới như thế nào, đổi mới chính xác chưa, tất cả giáo viên mầm non đã hiểu hết
những chính yếu cốt lõi của phương pháp đổi mới chưa. Tất cả đang đisai với quy
luật lượng chất, lượngchưa thay đổi mà ln mong muốn thay đổi hồn tồn về
chất. Tất cả những bước nhảy vội vàng, không định hướng như vậy luôn luôn mang
lại một kết quả trái ngược hồn tồn với những gì mong muốn chúng ta có thể ví
như một quả trứng muốn thành một con gà con thì cần cả một quá trình hình thành
và phát triển và sau đó mới thành một con gà hồn chỉnh và khỏe mạnh, nhưng

chúng ta di ngược lại với quy luật lượng và chất, khi quả trứng chưa đủ thời gian,
nhiệt độ… để hình thành con gà con, nhưng lại ln mong muốn có gà con ngay tức
thì, muốn có nhiều gà con thì chúng ta thúc ép bằng cách tăng nhiệt độ giảm thời
gian, hay đập quả trứng để lấy chú gà con. Nếu phá vỡ quy luật lượng và chất kết
quả nhận lấy thật tệ hại, mất cả chì lẫn chài, mất cả trứng và con, (Câu này rất bình
dị học, ngơn ngử đời thường, khơng có tính học thuật, em nên sửa lại câu này khoa


15

học hơn). Trong giáo dục mầm non cũng vậy sẽ khơng mang lại kết quả gì nếu nóng
vội, bệnh thành tích trong giáo dục.
Thứ ba, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học. Việt Nam là đất nước tương đối cịn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất,
trang thiết bị dạy học, đồ dùng đồ chơi còn tương đối khan hiếm, nghèo nàn. Thế
nhưng giáo viên mầm non cũng hết sức sáng tạo trong việc sáng chế nguyên vật liệu
mở. Chính vì điều đó cũng đáp ứng phần nào cho việc đổi mới phương pháp dạy
học. Nhưng cơ sở vật chất từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến vùng núi,…
đó có sự khác biệt, khơng giống nhau bởi vậy các cấp, ngành cần có chính sách điều
chỉnh phù hợp với điều kiện của từng địa phương, tránh trường hợp cào bằng, đồng
nhất hóa, yêu cầu tất cả các vùng miền điều giống nhau. Điều đó cũng đang đi trái
ngược với phép duy vật biện chứng, quy luật lượng và chất.
2.2. Đề xuất định hướng giải quyết vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong
giáo dục mầm non
Từ những yêu cầu thực trạng của việc đổi mới phương pháp dạy học trong
giáo dục mầm non ở nước ta hiện nay, chúng ta cần đi sâu tìm hiểu vai trị của quy
luật lượng chất đối với q trình đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm
non hiện nay như thế nào?
Việc vận dụng quy luật lượng và chất trong việc đổi mới phương pháp dạy học
trong giáo dục mầm non là việc làm hết sức cần thiết. Bởi khi chuyển từ phương

pháp cũ sang phương pháp mới là cả một q trình tích lũy lượng để biến đổi chất.
Để phương pháp đổi mới được thực hiện một cách có đồng bộ, có thống nhất, được
triển khai, áp dụng trong toàn bộ và gặt hái được thành quả như mong đợi thì trước
đó là cả một q trình có kế hoạch thí điểm ở các trường mầm non xem xét kết quả
ưu nhược điểm chỉnh sửa bổ sung phù hợp và sau đó là tổ chức chuyên đề, dạy
chuyên đề, phổ biến đến các cấp quản lý của trường mầm non có thể thấm nhuần và
cũng phải có các biện pháp giúp các trường mầm non phổ biến rộng rãi đến các giáo
viên mầm non. Giáo viên mầm non phải áp dụng trực tiếp các tiết dạy trên trẻ. Các
trường mầm non được quyền chỉnh sửa phù hợp với đơn vị của mình hoặc các lớp
cũng được quyền chỉnh sửa phù hợp đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở các lớp, nhưng
mức độ chỉnh sửa phải trong mức cho phép được, những nội dung cốt yếu vẫn giữ
lại. Mục đích duy nhất cũng nhằm hướng đến sự phát triển toàn diện đến trẻ. Nhưng


16

để phương pháp được áp dụng một cách toàn diện nhất là cả một q trình tích lũy
lượng nhằm thay đổi giúp cho mỗi đứa trẻ là mâm móng tương lai của đất nước
được phát triển tốt nhất, hứa hẹn là những chủ nhân tốt cho đất nước sau này.
Hiện nay đổi mới giáo dục mầm non ở nước ta đã và đang được áp dụng rộng
rãi, đồng bộ nhưng vẫn chỉ làm theo phong trào, vẫn chỉ làm cho có vào những lúc
có thanh tra kiểm tra, chứ chưa thật sự đổi mới một cách thật sự. Ban quản lý, thanh
tra cần phải có những chính sách phù hợp và kiểm tra sát sao, hướng dẫn tận tình
nếu giáo viên hiểu chưa đúng, làm sai. Cần phải theo dõi đến khi nào giáo viên hiểu
đúng, làm đúng những yếu tố cốt lõi của vấn đề.
2.2.1. Đổi mới phương pháp dạy học phải đảm bảo tính khách quan
Phương pháp dạy học là một trong những yếu tố của quá trình giáo dục – đào
tạo. Bản thân phương pháp dạy học có mối quan hệ mật thiết, liên quan với các yếu
tố khác như: Nội dung chương trình đào tạo, các chỉ tiêu, chỉ số, rèn luyện các kỹ
năng, đội ngũ giáo viên, năng lực từng trẻ, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, về cơ sở

vật chất, phương tiện dạy học. Về kiểm tra đánh giá kết quả đào tạo, cách thức tổ
chức, chỉ đạo của đội ngũ quản lý giáo dục,… Chính sự đa đang, phức tạp này, buộc
chúng ta phải nhận thức đúng đắn về nó. Đổi mới phương pháp dạy học phải được
tiến hành phù hợp với các điều kiện khách quan cùng với chương trình giáo dục
mầm non, đội ngũ giáo viên, đặc điểm tâm sinh lý trẻ,… Và việc đổi mới phải các
yếu tố này cũng phải được thực hiện một cách đồng bộ, liên tục. Đổi mới các yếu tố
trên là quá trình từng bước giải quyết các mâu thuẫn bên trong của bản thân các yếu
tố, đó là mâu thuẫn giữa cái tích cực với cái tiêu cực, cái phù hợp và cái không phù
hợp.
Về đội ngũ giáo viên: Đây là yếu tố quyết định đến sự thành bại trong sự
nghiệp đổi mới phương pháp dạy học nói chung và ở bậc học mầm non nói riêng.
Phương pháp dạy học có liên quan trực tiếp đến công việc của người giáo viên. Đổi
mới phương pháp dạy học là đổi mới cách dạy học của giáo viên.
Song song với việc nâng cao kiến thức, kỹ năng vận dụng phương pháp dạy
học mới cần phải thường xuyên bồi dưỡng tư tưởng về đổi mới phương pháp dạy
học cho đội ngũ giáo viên. Nếu giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của
phương pháp dạy học thì việc thực hiện đổi mới dễ dàng và đúng đắn. Nếu giáo
viên mầm non chưa nhận thức được thì chúng ta cần phải tạo điều kiện cho họ học
tập, bồi dưỡng nâng cao nhận thức của họ về đổi mới phương pháp dạy học. Làm


17

cho họ hiểu rằng phương pháp dạy học cũng quan trong như việc bồi dưỡng nghiệp
vụ chuyên môn. Làm cho họ thấy được đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu, là
nhiệm vụ, là điều hiển nhiên phải làm cho mỗi giáo viên, của nhà trường, của ngành
giáo dục Mầm non.
Đổi mới và hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học là tiêu chuẩn thi đua, là
thước đo năng lực của giáo viên. Đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục
mầm non khơng cịn theo kiểu phong trào như trước đây mà cần phải trở thành một

phần quan trọng trong công việc, trở thành yêu cầu, nhiệm vụ của giáo viên. Đồng
thời cần phải giúp giáo viên hiểu rõ những định hướng và yêu cầu đổi mới đổi mới
phương pháp dạy học để họ có thể vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp
dạy học vào công tác của mình. Điều này có thể giúp giáo viên mầm non luôn tự
tin, tránh được tư tưởng chủ quan, áp đặt cứng nhắc trong việc sử dụng phương
pháp dạy học mới.
Về nội dung chương trình: Nội dung chương trình là yếu tố cần thiết có ý
nghĩa quan trọng đối với đổi mới phương pháp dạy học là một trong bốn mắt khâu
của quá trình đổi mới (giáo viên, kiến thức, trẻ, thiết bị dạy học). Vì vậy, nếu chúng
ta muốn đổi mới phương pháp dạy học thì chúng ta phải gắn liền với chương trình.
Nội dung chương trình có tính khoa học, tính hợp lý thì phương pháp dạy học mới
có thành cơng và mang lại hiệu quả cao.
Về cơ sở vật chất và phương tiện dạy học: Chúng ta biết rằng tất cả mọi sự vật
hiện tượng đều phải đặt trong mối tương quan với nhau. Trong lĩnh vực giáo dục
cũng vậy, phương pháp dạy học hiện đại không thể tiến hành dựa trên cơ sở vật chất
thiếu thốn và phương tiện dạy học lạc hậu.
Hiện nay, ở một số trường chuẩn, trường tư thục ở nước ta đã được trang bị cơ
sở vật chất đầy đủ, đảm bảo yêu cầu, hiên đại, phù hợp với xu hướng phát triển còn
lại hầu hết các trường, đặc biệt là các trường ở vùng sâu, vùng xa cơ sở vật chất hết
sức thiếu thốn, không đảm bảo yêu cầu giáo dục.
Thực trạng thiếu trường, thiếu lớp vẫn còn diễn ra ở một số nơi. Một số
trường, trẻ khơng có khơng gian vui chơi, hoạt động. Một số nơi, trẻ không được
sắp xếp theo độ tuổi, học nhồi nhét, ghép lớp… Tình trạng cơ sở vật chất nghèo
nàn, thiếu thốn cho việc đổi mới phương pháp dạy học khó thực hiện, buộc giáo
viên phải tổ chức các hoạt động theo truyền thống xưa nay. Mâu thuẫn ở đây chính
là giữa mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học và việc chưa đáp ứng đủ về cơ sở


18


vật chất, phương tiện dạy học. Kết quả của việc giải quyết mâu thuẩn này sẽ đẩy
nhanh quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Bên cạnh đó, phương tiện dạy học
của chúng ta vẫn còn lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu của giáo dục. Vì vậy đổi
mới phương pháp dạy học đòi hỏi chúng ta phải đầu tư và sử dụng có hiệu quả các
thiết bị dạy học hiện đại.
Về phương pháp đánh giá chất lượng: Việc kiểm tra đánh giá chất lượng dạy
học lâu nay ở nước ta theo một cách thức cũ, lạc hậu. Để đổi mới phương pháp dạy
học chúng ta cần phải đổi mới cách đánh giá. Đánh giá trường mầm non, đánh giá
giáo viên mầm non, đánh giá trẻ, và các nhà quản lý, thanh tra cũng nên đánh giá
chính bản thân, đội ngũ của họ, xem xét họ đánh giá đúng chưa cần xem xét, bổ
sung, chỉnh sửa để phù hợp với việc đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục
mầm non
Về đội ngũ quản lý giáo dục: Cũng là yếu tố liên quan, ràng buộc đối với quá
trình đổi mới phương pháp dạy học. Đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục
mầm non có hiệu quả hay khơng là phụ thuộc vào sự chỉ đạo của đội ngũ quản lý
giáo dục. Đội ngũ quản lý giáo dục là đội ngũ đầu tàu, quan trọng chủ chốt trong
việc tuyên truyền, chỉ đạo, giám sát, xem xét chỉnh sửa phù hợp với việc đổi mới
chương trình giáo dục mầm non.
Trên đây là những yếu tố mà theo cá nhân tôi, tôi cho rằng khi đổi mới phương
pháp dạy học cần phải xác định được điều kiện khách quan thuận lợi của các yếu tố
trên, trên cơ sở đó phát huy nhân tố tích cực để tạo ra phương pháp dạy học mới phù
hợp với yêu cầu tiến bộ xã hội.
2.2.3. Tổ chức triển khai tốt đổi mới phương pháp dạy học ở trường mầm non.
Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp dạy học ở các trường mầm non diễn ra
như thế nào? Có đảm bảo tính khách quan, tính kế thừa khơng? Có phụ thuộc vào
đội ngũ quản lý giáo dục khơng? Có tiến hành đồng bộ, thực hiện có hiệu quả
khơng. Điều đó cần thiết phải có một quy trình tổ chức chỉ đạo triển khai đối
phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non.
Muốn đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non diễn ra liên tục,
đồng bộ và có hiệu quả thì đội ngũ giáo viên phải tích cực thực hiện dạy học trong

phương pháp mới, tích cực tìm tịi, sáng tạo và tìm ra cái mới theo phương pháp
giảng dạy của mình. Bên cạnh đó, đội ngũ quản lý giáo dục phải thực hiện tốt nhiệm


19

vụ của mình, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện dạy học theo phương
pháp mới. Phải đưa các biện pháp chỉ đạo cụ thể, sát sao việc thực hiện đổi mới.
Trong kế hoạch trong trường hằng năm, hàng tháng phải đưa mục tiêu đổi mới
phương pháp dạy học vào kế hoạch. Trong kiểm tra, đánh giá tránh nặng về hình
thức, nặng về thành tích mà bỏ qn nhiệm vụ của giáo dục, tạo điều kiện cho giáo
viên được phát huy khả năng, sức sáng tạo của mình trong dạy học.
Mặt khác, việc tổ chức hoạt động đổi mới phương pháp dạy học cần phải kết
hợp với công tác kiểm tra đánh giá một cách khoa học, cần có sự đơn đốc, nhắc
nhở, khuyến khích động viên của đội ngũ quản lý giáo dục để quá trình đổi mới
phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non trở nên tốt đẹp hơn, mang lại hiệu
quả hơn.

PHẦN KẾT LUẬN
Sau khi nghiên cứu xong đề tài này, tôi rút ra một vài kết luận sau:
Thứ nhất, nước ta đang thực hiện mục tiêu “đổi mới căn bản và toàn diện”
trong giáo dục. Do đó, đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu hết sức cấp
bách để chúng ta thực hiên mục tiêu trên. Đổi mới phương pháp dạy học phải hướng


20

vào tính chủ động sáng tạo, tính tích cực của trẻ. Dạy học lấy trẻ làm trung tâm,
giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, gợi mở vấn đề để trẻ vừa là chủ thể vừa
là khách thể của q trình dạy học đó. Trẻ phải tự mình tìm tòi, khám phá đề lĩnh

hội tri thức mới.
Thứ hai, đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non là quá trình
phát triển phương pháp trên cơ sở của phương pháp cũ. Phương pháp giáo dục cần
tránh việc nôn nóng đổi mới mà khơng dựa vào thực tế khách quan, khi lượng chưa
thay đổi mà mong muốn thay đổi về chất, tránh đi trái với các quy luật trong phép
duy vật biện chứng. Dũng cảm đối diện với hiện thực để có cái nhìn đúng đắn về
đổi mới phương pháp dạy học.
Thứ ba, khơng có phương pháp nào là tối ưu, là tốt nhất trong mọi thời đại,
mỗi phương pháp có thể phù hợp tại thời điểm này nhưng lại không phù hợp vào
thời điểm khác, mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng.
Thứ tư, những giải pháp đưa ra trong đề tài có thể chưa phải là tối ưu, chưa
phải là hoàn thiện nhưng sẽ là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm tới vấn đề
này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban tư tưởng văn hóa trung ương 2001, Tài liệu hỏi đáp các văn kiện Đại hội IX
của Đảng, NXB chính trị quốc gia Hà Nội.
2. Bùi Văn Ga, Bùi Anh Tuấn, Vũ Thanh Bình (2015), Giáo trình triết học, NXB
Đại học sư phạm, Hà Nội.
3. Cẩm nang nghiệp vụ sư phạm, đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả và những
giải pháp ứng xử trong ngành giáo dục hiện nay, NXB tài chính.
4. Đặng Thành Hưng, 2001 Khái niệm về phương pháp dạy học trong điều kiện đổi
mới giáo dục – Viện khoa học giáo dục.


21

5. Giáo trình Triết học Mác – Lê Nin (Dùng cho nghiên cứu sinh và học viên cao
học không thuộc chuyên ngành triết học), Bộ giáo dục vào đào tạo – NXB
chính trị quốc gia Hà Nội.

6. Giáo trình triết học Mác – Lê Nin (đề cương bài giảng dùng trong các trường Đại
học và Cao đẳng từ 1991-1992),Bộ giáo dục và đào tạo, NXB Giáo dục.
7. Nguyễn Hà Thanh tuyển soạn, chấn hưng giáo dục, NXB lao động.
8. V.I. Lênin (1984), Toàn tập, NXB Tiến bộ.