HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

BƯỚC ĐẦU TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM TÍNH CÁCH
CON NGƯỜI HÀN QUỐC
SVTH: Bùi Thị Hoài Thu (1H-10)
GVHD: Nguyễn Phương Minh
I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CON NGƯỜI HÀN QUỐC
Hàn Quốc là một quốc gia thuộc khu vực Đông Á, nằm ở nửa phía Nam của bán
đảo Triều Tiên. Dân tộc Hàn là dân tộc duy nhất trên thế giới nói một loại ngôn ngữ. Sự
đồng nhất trong ngôn ngữ này là nhân tố quyết định tạo nên bản sắc dân tộc mạnh mẽ.
Theo một vài đặc trưng riêng về thể chất, dân tộc Hàn được xem là con cháu của
một vài bộ lạc Mông Cổ từ vùng Trung Á di cư đến bán đảo Triều Tiên. Vào thế kí thứ
VII, dưới thời vương quốc Silla (57 tr.CN - 935 s.CN), rất nhiều quốc gia trên bán đảo
này lần đầu tiên được thống nhất. Sự thống nhất này mang ý nghĩa rất quan trọng, giúp
cho dân tộc Hàn không bị vướng vào những vấn đề dân tộc và duy trì được tinh thần
đoàn kết vững chắc.(13)
Ngày nay, "Hàn Quốc năng động" (Dynamic Korea) là khẩu hiệu dân tộc mới của
Hàn Quốc, tượng trưng cho hình ảnh hiện đại và đầy sức sống của một quốc gia đã đứng
lên từ đống tro tàn đổ nát của chiến tranh để thành một cường quốc kinh tế trong khu
vực châu Á.
Tại Việt Nam, khi trào lưu văn hóa Hàn Quốc (Hallyu) mà tiêu biểu là các bộ
phim truyền hình Hàn Quốc tràn ngập trên các màn ảnh nhỏ, con người Hàn Quốc qua
các bộ phim được phản ánh với nét tính cách ủy mị, dễ xúc động. Gần đây, khi báo chí
và các phương tiện truyền thông liên tục đưa các thông tin về quan hệ không tốt giữa
công nhân Việt Nam và ông chủ Hàn Quốc, dường như con người Hàn Quốc lại được
phản ánh với nét tính cách nóng nảy, thô lỗ...
Nhưng liệu đó có đã phải là những gì chính xác và đầy đủ khi nói về tính cách con
người Hàn Quốc chưa? Tìm hiểu con người Hàn Quốc trên phương diện cá nhân, gia
đình và xã hội để có cái nhìn đúng đắn nhất về tính cách con người Hàn Quốc. Mọi sự

phân chia phương diện dưới đây chỉ mang tính tương đối, bởi có nhiều nét tính cách
được thể hiện qua cả ba phương diện. Sự phân chia này chỉ đóng vai trò giúp người đọc
dễ dàng nắm bắt và hiểu rõ hơn nội dung nghiên cứu.
II. TÍNH CÁCH CON NGƯỜI HÀN QUỐC TRÊN PHƯƠNG DIỆN CÁ
NHÂN
1. Nhanh nhẹn, khẩn trương
Con người Hàn Quốc từ xa xưa đã có cuộc sống gắn liền với biển đảo, nơi luôn
tiềm ẩn những nguy hiểm do thiên nhiên khắc nghiệt mang lại. Có lẽ vì thế mà trong họ
(13)

Xem Hàn Quốc Đất nước Con người, NXB Thế giới 2006.

247


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

đã hình thành nên tác phong làm việc hêt sức nhanh chóng, khẩn trương. Ngày nay, để
bắt kịp với tốc độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại Hàn Quốc thì sự nhanh nhẹn lại
càng không thể thiếu.
“Theo thống kê, người Hàn Quốc khi đi bộ trong 1 phút, số lần bước của họ
thường nhiều hơn người Châu Âu ít nhất là 15 bước. Có học giả cho rằng sở dĩ người
Hàn Quốc dễ dàng tiếp nhận lối ăn nhanh (fast food) của người Âu-Mỹ là vì truyền
thống của người Hàn Quốc ăn uống hết sức đơn giản, họ tiếp thu cách "ăn nhanh" của
người Âu-Mỹ rất nhanh. Vả lại người Hàn Quốc vốn sinh ra đã có tính vội vàng rồi.
Trong thời kinh tế phát triển nhanh như hiện nay, nhịp điệu cuộc sống càng gấp gáp thì
hình thức ăn nhanh rất thích hợp với họ.”(14)
Một thực tế là các công ty Hàn Quốc có trụ sở tại Việt Nam, khi tuyển nhân viên

thì sự nhanh nhẹn cũng là một đặc điểm tính cách được ưu tiên. Theo chị N.A - hiện
đang làm việc tại công ty Nhà ở và đất đai Hàn Quốc cho biết, giám đốc công ty này khi
tuyển nhân viên rất coi trọng sự nhanh nhẹn. Một ứng viên có kĩ năng tiếng và khả năng
làm việc không phải là tốt nhất, nhưng lại thể hiện được sự năng động, nhanh nhẹn thì
vẫn có cơ hội được tuyển cao. Người Hàn Quốc cũng không có thói quen ngủ trưa như
người Việt Nam mà sau bữa ăn trưa, họ có thể bắt tay vào làm tiếp công việc luôn.
Tác phong nhanh nhẹn, tranh thủ thời gian của người Hàn Quốc giúp họ hoàn
thành công việc với thời hạn ngắn nhất có thể, nhờ đó mà kịp thời nắm bắt thời cơ. Hãy
cùng phân tích những thành công mà sự nhanh nhẹn mang lại cho con người Hàn Quốc,
đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng. Rất nhiều công trình kinh tế của họ được hoàn thành
trước thời hạn.
Ví dụ, đường cao tốc từ Seoul đến Pusan được hoàn thành trong thời gian vỏn vẹn
có 29 tháng, khiến cho nhiều công ty nước ngoài hết sức ngạc nhiên. Trong lúc đó
đường cao tốc của Nhật Bản từ Kobe đến Nagoya, độ dài tương đương với đường cao
tốc Seoul - Pusan mà thời gian thi công dài hơn 1 năm so với công trình của Hàn Quốc.
Hay như công trình xây dựng đường tàu điện ngầm ở Seoul, vừa hạ lệnh đã thi công bốn
tuyến đường cùng một lúc, nhờ đó mà chỉ trong vòng vài năm, Seoul đã có hệ thống tàu
điện ngầm hiện đại vào bậc nhất thế giới. Rồi câu chuyện về nhà máy đóng tàu Ulsan,
người Hàn Quốc không đợi có nhà xưởng rồi mới đóng tàu mà đồng thời vừa đóng tàu
vừa xây dựng nhà máy.(15)
Tuy nhiên, người Hàn Quốc do quá vội vàng mà cũng gây ra những hậu quả tai
hại. Như trong công trình xây dựng đường tàu điện ngầm, khánh thành rồi mới phát
hiện ra sai sót gắn biển báo từng ga không đúng chỗ, khiến hành khách đi tàu không
nhìn thấy. Chính sự nôn nóng muốn làm cho nhanh cũng khiến người Hàn Quốc thất bại
trong các hợp đồng làm ăn hay đàm phán kinh tế….
(14)

Trích Bàn về tính nóng vội của người Hàn Quốc – PGS.TS Lê Huy Tiêu, Trường Đại học Khoa học xã
hội và Nhân văn, Hà Nội.
(15)

Xem tài liệu trích dẫn trên.

248


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

2. Nóng nảy
Một dạo trước đây, báo chí đăng tải một loạt các thông tin về quan hệ không tốt
giữa công nhân Việt Nam và ông chủ Hàn Quốc, như chửi mắng hay nhét giẻ vào miệng,
nguyên nhân chủ yếu do bất đồng văn hóa gây nên. Song thông qua đó, chúng ta cũng
có thể thấy được phần nào tính cách nóng nảy của người Hàn Quốc.
Người Hàn Quốc thường có xu hướng nói to, quát mắng khi tâm trạng không tốt
hoặc áp lực công việc quá lớn. Đài báo Hàn Quốc từng đưa tin một vụ án do nhất thời bị
kích động gây ra: một nông dân cãi nhau với một viên chức, người nông dân kia tức quá
đang đêm đốt cháy cả cơ quan của anh viên chức kia, làm 16 người chết và 20 người bị
thương.
Ngày 7/5/1990 một đoàn tàu điện ngầm đi từ Seoul đến Dongdaemun chậm mất
10 phút, khi đoàn tàu đến nơi, bị hành khách đứng chờ ở Dongdaemun tức quá, đập vỡ
mất 15 ô cửa kính.
Người Hàn Quốc rất dễ bị kích động, chỉ một việc nhỏ như người nào đó gọi điện
thoại ở một trạm điện thoại công cộng, chiếm chỗ gọi hơi lâu một chút thế là gây ra cãi
nhau. Do hay xúc động, nên người Hàn Quốc động một tý là biểu tình, hoặc trong nhà
máy, sản xuất gặp trục trặc là công nhân tổ chức bãi công liền. Thậm chí, gần đây các
phương tiện thông tin đại chúng cũng đã đưa tin về một số vụ đánh cãi nhau giữa các
nghị viên trong cuộc họp Quốc hội cũng vì tính nóng nảy của họ.
Nóng nảy, hay xúc động, tính cách đó của người Hàn Quốc đã trở lên nổi tiếng thế
giới. Các cô tiếp viên hàng không của các nước đều có nhận định thống nhất như vậy.

Mùa hè, thấy người Châu Á, hễ bước vào thang máy bay là đòi cung cấp đồ uống lạnh,
đích thực là người Hàn Quốc. Các cô nói sở dĩ người Hàn Quốc có thói quen uống nước
mát là để làm dịu cơn nóng bức ở trong lòng họ! (16)
Tuy nhiên, không phải người Hàn Quốc nào tính cách cũng nóng nảy và không
phải lúc nào họ cũng nóng nảy. Nét tính cách được nêu trên đây chỉ mang tính tổng hợp
từ những ví dụ và sự việc xảy ra trong thực tế.
3. Siêng năng, cần cù
Người Hàn Quốc rất riêng năng, cần cù. Họ luôn là những người đi sớm và về
muộn nhất công ty. Tại Hàn Quốc, con người phải làm việc trong một cường độ cao,
một ngày làm việc 12 tiếng đồng hồ là bình thường đối với họ. Đặc biệt, họ sẵn sàng ở
lại công ty làm thêm giờ nếu như còn nhiều công việc chưa được giải quyết xong.
Theo một cuộc điều tra nhỏ người viết thực hiện, những người được phỏng vấn
trong đó có chị C – sinh viên tốt nghiệp khoa tiếng Hàn và hiện đang làm phiên dịch
cho công ty VDS Vina (công ty sản xuất màn hình điện thoại cho Samsung có địa chỉ ở
(16)

Xem Một vài đặc điểm về kết cấu ý thức người Hàn Quốc – PSG.TS Lê Huy Tiêu, Trường Đại học
Khoa học xã hội và Nhân văn, Hà Nội.

249


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

Bắc Giang) cho biết: Các nhân viên thường làm việc buổi sáng từ 7h20-12h15, buổi
chiều từ 1h-7h30. Đây là giờ làm việc cơ bản. Còn những hôm có việc đột xuất thì phải
là thêm giờ, những lúc làm việc như vậy bao giờ các sếp Hàn Quốc cũng là người làm
việc nhiều nhất, đến sớm nhất và về muộn nhất. Nhân viên dù làm xong hết việc nhưng

vẫn phải tìm thêm việc cho đến khi sếp làm xong việc.
Người Hàn Quốc rất tận tụy với công việc, luôn đặt ưu tiên số một cho công việc.
Họ ghét sự lười biếng và thói đi muộn về sớm. Theo chị M – hiện đang làm phiên dịch
cho công ty xây dựng Kumho cho biết: Người Hàn Quốc trong công ty dường như rất
thích làm thêm giờ, họ có thể làm việc đến 9, 10h tối cũng không sao. Họ làm thêm giờ
không hẳn chỉ để nhận lương ngoài giờ mà theo họ, đó còn là biểu hiện cho sự chăm chỉ,
tận tụy với công việc.
Vì thế, cần cù, tuân thủ thời gian làm việc và tận tụy hết mình vì công việc là điều
mà các công ty Hàn Quốc luôn yêu cầu ở nhân viên.
4. Thiên kiến và thành kiến mạnh
Người Hàn Quốc có thiên kiến và thành kiến rất mạnh, với họ, ấn tượng ban đầu
là vô cùng quan trọng, chính vì vậy khi tiếp xúc với người Hàn Quốc lần đầu tiên, cần
tạo ấn tượng tốt với họ về hình thức, cách cư xử để tạo dựng một ấn tượng tốt. Người
Hàn Quốc nhiều khi quyết định một việc chỉ bằng một cuộc gặp và chỉ cần một ấn
tượng tốt ban đầu. Khi đã có ấn tượng tốt với người Hàn Quốc thì sẽ giải quyết tốt mọi
công việc của mình. Và cũng ngược lại, khi đã có ấn tượng không tốt thì thực sự khó để
có thể sửa đổi, chỉnh sửa những hình ảnh của mình trong con mắt người Hàn Quốc.
Có thể đây là lí do giải thích vì sao người Hàn Quốc thường ăn mặc rất đẹp và chú
trọng hình thức bền ngoài để gây ấn tượng tốt khi lần đầu tiên gặp gỡ. Thanh thiếu niên
Hàn Quốc có xu hướng phẫu thuật thẩm mĩ vì họ quan niệm có ngoại hình sẽ dễ dàng
kiếm công việc tốt hơn.
5. Tính cách thực tế rõ ràng
Theo cô N – giáo viên khoa tiếng Hàn Quốc trường đại học Hà Nội cho biết, qua
kinh nghiệm tiếp xúc làm việc với người Hàn Quốc, cô nhận thấy họ rất rõ ràng, minh
bạch. Khi trả tiền taxi mà tài xế không có tiền lẻ trả lại, nếu không giải thích rõ ràng với
người Hàn Quốc thì họ sẽ thắc mắc và dễ gây hiểu nhầm. Không phải do tính cách
người Hàn Quốc keo kiệt, mà trong suy nghĩ của họ đã phân biệt rất rạch ròi về sự sở
hữu cá nhân, đồ của ai người đó dùng, mượn khác mà xin khác.
Không chỉ với vật chất, trong tình cảm, người Hàn Quốc cũng yêu ghét rõ ràng.
Một dẫn chứng cụ thể là cuộc chiến tranh cách đây đã lâu giữa Hàn Quốc và Nhật Bản.

Như chúng ta đã biết, trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản theo phe phát xít đi
xâm chiếm nhiều nước khu vực châu Á, trong đó có Trung Quốc, Hàn Quốc…Một thực
tế cho thấy, hiện tại ở Trung Quốc vẫn còn giữ lại nhiều công trình kiến trúc do Nhật
xây dựng, nhưng ở Hàn Quốc thì lại rất hiếm thấy. Không phải vì người Nhật không xây
250


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

dựng ở Hàn Quốc mà do người Hàn Quốc đã phá hầu hết những công trình đó, nếu có
giữ lại thì cũng chỉ mang tính chất làm bằng chứng cho tội ác xâm lược của Nhật Bản
mà thôi.
Theo chị M – hiện làm phiên dịch cho công ty xây dựng Kumho cho biết, nếu
ngày hôm trước làm thêm giờ đến 9, 10h tối thì ngày hôm sau vẫn phải đi làm đúng giờ,
không được lấy lí do ấy để đi làm muộn giờ. Người Hàn Quốc rất rõ ràng, làm thêm giờ
là việc của bạn, còn vẫn luôn phải tuân thủ giờ giấc làm việc của công ty.
6. Coi trọng tự tôn cá nhân
Có lẽ do đặc điểm nguồn gốc dân tộc thuần nhất nên người Hàn Quốc rất coi
trọng tự tôn cá nhân. Con người Hàn Quốc tự trọng cao, coi nặng danh dự cá nhân, gia
đình, dòng họ. Đây có lẽ cũng là nguyên nhân sâu xa tạo nên lòng tự tôn dân tộc (sẽ đề
cập ở phần sau).
Tuy nhiên, sự coi trọng thể diện quá mức có thể dẫn đến chủ nghĩa hình thức thái
quá. Đặc điểm này đều đã từng được nhiều học giả nghiên cứu và rút ra kết luận, như
nhà tâm lí học người Nhật Bản Takahashi ở trường đại học Hoàng gia Seoul, năm 1921
đã công bố báo cáo nêu ra 10 đặc điểm người Hàn Quốc, trong đó có đặc điểm thứ ba:
Chủ nghĩa hình thức – chỗ ở nhấn mạnh về hình thức; trong tinh thần, logic thì từ chối
việc điều tra nghiên cứu thực tế.[…](17). Hay như theo một tác giả người Hàn Quốc
Ch’oe Nam-son – một trong những người đầu tiên chỉ ra đặc điểm của người Hàn thông

qua những phân tích và cảm nhận lịch sử thấu đáo cũng đã nêu ra hạn chế của người
Hàn là chủ nghĩa hình thức thái quá.(18)
Đặc tính này cũng phần nào giống người Việt Nam chúng ta: Một bà mẹ cho con
đi học thêm ở một trung tâm nào đó, thì lập tức bà mẹ bên cạnh cũng phải cho con đi
học bằng được. Người Hàn Quốc coi trọng chủ nghĩa tự tôn và cái tôi của mình. Họ cố
gắng làm ra vẻ ta đây giàu có, hiểu biết và hơn người vì sợ người khác coi thường, họ
không muốn chịu thua và tính canh tranh khá cao. Họ hay chạy theo mốt, kể cả trong
việc sử dụng ngôn ngữ, hay chơi chữ và lạm dụng từ nước ngoài để chứng tỏ mình sành
điệu và hiểu biết.
7. Bảo thủ
Mặc dù con người Hàn Quốc hiện nay có xu hướng hội nhập cao, chủ động tiếp
thu văn hóa quốc tế nhưng tư tưởng vẫn còn bảo thủ. Rất khó có thể thuyết phục người
Hàn Quốc thay đổi, cho dù lợi ích của việc thay đổi đó đã bày ra trước mắt.
Đặc điểm này có thể thấy rất rõ trong việc người Hàn Quốc học tiếng Anh. Rất
nhiều giáo viên là người nước ngoài dạy ngoại ngữ tại Hàn Quốc đều có chung quan
điểm rằng nhiều người Hàn Quốc học tiếng Anh nhưng lại không thực sự muốn tiếp cận
nó.
(17)
(18)

Xem Lê Quang Thiêm, Khái niệm văn hóa văn minh và văn hóa truyền thống Hàn (2005) tr.307.
Xem tài liệu trên tr.310.

251


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011


Theo Alex Case – giáo viên dạy tiếng Anh tại hai trường khác nhau ở Hàn Quốc
trong vòng hai năm cho biết: Theo quy tắc của lớp học, mỗi người sẽ tự tìm cho mình
một cái tên tiếng Anh để xưng hô trong buổi học. Tuy nhiên người Hàn Quốc ban đầu
thường từ chối việc sử dụng tên nước ngoài, họ chỉ muốn được gọi bằng tên tiếng Hàn
của mình. Nếu có chọn một cái tên nước ngoài thì sự phát âm cái tên đó cũng bị Hàn
hóa đi phần nào.(19)
Hay như theo Jon Huer - người phụ trách một chuyên mục cho tờ báo Korea
Times cho biết người Hàn Quốc quá bảo thủ để có thể thừa nhận những lỗi sai tiếng
Anh mà đã được người bản xứ góp ý sửa. Có quá nhiều sự nhầm lẫn tiếng Anh ở Hàn
Quốc: tại các doanh nghiệp, sân bay, ga tàu, văn kiện chính phủ, biển báo chỉ đường,
trong sách giáo khoa, từ điển, trên ti vi hay trên đường, thậm chí là trong các tờ báo viết
bằng tiếng Anh cho người nước ngoài. Chỉ đơn giản là do người Hàn Quốc không muốn
sửa những lỗi sai dù đã được góp ý. Theo một vài phỏng vấn của Jon Huer với editor
của các tờ báo, nhân viên công ty kinh doanh, giáo viên...đều là người nước ngoài cho
biết những người Hàn Quốc thuê họ để chỉnh sửa tiếng Anh nhưng lại không chấp nhận
những gợi ý sửa sai đó.(20)
III. TÍNH CÁCH CON NGƯỜI HÀN QUỐC TRÊN PHƯƠNG DIỆN GIA
ĐÌNH
1. Xu hướng tình cảm và trọng tình nghĩa
Gia đình có ý nghĩa quan trọng bậc nhất với người Hàn Quốc. Họ coi trọng gia
đình và dòng họ hơn bất cứ một dân tộc nào khác trên thế giới. Mọi thành viên trong
một gia đình đều có sự gắn bó mật thiết với nhau, bởi mỗi hành động của một người đều
có tác động, dù nhỏ hay lớn đến các thành viên khác trong gia đình. Do đó, sự hòa thuận,
hạnh phúc trong một gia đình quan trọng hơn nhiều lợi ích của từng cá nhân.
Luôn gắn bó với các nguyên tắc truyền thống là lấy gia đình làm trung tâm, gia
đình đa thế hệ ở Hàn Quốc là nơi đầu tiên mà người ta hướng về khi họ gặp khó khăn.
Trước kia, anh em trai thường sống trong cùng một nhà sau khi họ đã lập gia đình, và có
khi cả những người cháu cũng vậy.
Tuy hiện giờ tại Hàn Quốc chủ yếu tồn tại mô hình gia đình hạt nhân (chỉ có bố
mẹ và con cái), những gia đình lớn như trên bây giờ rất hiếm nhưng các thành viên

trong gia đình vẫn sống gần nhau và duy trì mối quan hệ thường xuyên. Những người
sống xa nhà thường sum họp vào những dịp đặc biệt như hôn lễ của một người họ hàng,
mừng thọ ông bà, sinh nhật của một đứa trẻ hay những ngày lễ hội truyền thống. Vào
những dịp như vậy mọi người đều quây quần tham gia vào việc chuẩn bị cho buổi lễ.
Bên cạnh đó, lòng tôn kính tổ tiên là rất quan trọng đối với hệ thống gia tộc.
Những lễ nghi tưởng nhớ đặc biệt dành cho ông bà, cụ kỵ được tiến hành ngay tại nhà
(19)
(20)

Xem />Xem "Is Poor English of Koreans Cultural?"- Jon Huer

252


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

vào ngày giỗ của họ trong khoảng khoảng từ 1 đến 2 giờ sáng. Từ thế hệ thứ 5 trở đi,
những lễ nghi như thế này được tổ chức một lần trong một năm vào ngày lễ Chusok,
ngày rằm tháng tám hoặc một ngày đẹp đã được chọn trước. Vào những ngày này, con
cháu đến bên mộ tổ để cúng bái. Việc cúng bái này quan trọng đến mức mà các thành
viên trong gia đình sống xa nhà phải đi một quãng đường dài để về tham gia. Và các
thành viên trong gia tộc thường tranh thủ những buổi tụ họp như thế này để tổ chức
cuộc gặp gỡ hàng năm.
Bố mẹ có thể hi sinh hết mình vì con cái: Gần đây, chúng ta cũng nghe nói đến
một hiện tương gọi là “gia đình ngỗng hoang”. Những cha mẹ này sẵn sàng hi sinh hạnh
phúc được ở gần nhau, họ bất chấp cả rào cản ngôn ngữ và văn hóa, người mẹ sẽ đưa
các con ra sống ở nước ngòai để có điều kiện học tập tốt hơn, còn người cha thì ở lại và
làm việc cật lực để nuôi con cái họ ăn học.(21)

2. Tôn ti trật tự trong gia đình
Trong một gia đình Hàn Quốc, người đứng đầu gia đình theo truyền thống được
coi là người nắm giữ mọi quyền lực. Người đứng đầu trong gia đình đặt ra các quy định
và các thành viên phải tuân theo. Sự tuân theo này được xem như một đức tính tự nhiên
và tốt đẹp của người Hàn Quốc.
Tôn ti trật tự trong gia đình được duy trì qua các mối quan hệ tuân theo giữa con
cái với cha mẹ, vợ với chồng, và nhiều mối quan hệ khác. Những chuẩn mực trong đạo
Khổng đã thống trị cuộc sống và cách suy nghĩ của con người Hàn Quốc trong nhiều thế
kỉ và nó vẫn luôn được tôn trọng trong tất cả các mối quan hệ giữa con người với con
người.(22)
Sự tôn ti trật tự trong gia đình được thể hiện rõ nét qua các biểu hiện sinh hoạt
hằng ngày của người Hàn Quốc. Khi xưng hô trong gia đình, người lớn hơn có thể gọi
người bé hơn bằng tên, tuy nhiên người bé hơn không được gọi trực tiếp người lớn hơn
bằng tên, mà phải gọi bằng các danh từ xưng hô như oppa, eonni, hyeong hay nuna…
Không được hút thuốc trước mặt người lớn, trong bữa ăn, phải đợi ông bà hoặc bố mẹ
bắt đầu ăn trước rồi con cháu mới được bắt đầu ăn. Khi uống rượu với người lớn tuổi thì
phải quay người sang bên, vv… Những quy tắc xử sự này được người Hàn Quốc tuân
theo rất nghiêm túc, bởi sự tôn ti trật tự trong gia đình cũng là nền tảng xây dựng nên sự
tôn ti trật tự trong xã hội.
IV. TÍNH CÁCH CON NGƯỜI HÀN QUỐC TRÊN PHƯƠNG DIỆN XÃ HỘI
1. Tôn ti trật tự trong xã hội
Có thể nói, xã hội Hàn Quốc là xã hội có tôn ti trật tự nhất trên thế giới. Điều này
được thể hiện rất rõ trong ngôn ngữ và các quy tắc giao tiếp hằng ngày.

(21)
(22)

Xem
Xem Facts about Korea (1998)


253


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

Trong tiếng Hàn Quốc, thể kính ngữ hay không kính ngữ được sử dụng rất khắt
khe. Thể kính ngữ được dùng với những người lần đầu gặp mặt, những người lớn tuổi
hơn hoặc có địa vị xã hội cao hơn bạn. Đó là lí do vì sao trong lần đầu gặp gỡ, người
Hàn Quốc không ngần ngại hỏi tuổi của nhau để có thể xưng hô hợp lí.
Cách chào hỏi của người Hàn Quốc cũng rất đa dạng, từ cúi đầu, chào gập người
hay quỳ lạy, tùy vào từng tình huống và đối tượng mà sử dụng cách chào thể hiện sự
trang trọng khác nhau.
Người Hàn Quốc có truyền thống tôn trọng người già. Có thể dễ dàng bắt gặp trên
xe buýt hay tàu điện ngầm những ghế ngồi đặc biệt dành cho người già. Sẽ được cho là
thô lỗ nếu như bạn ngồi vào những chiếc ghế đó, hoặc không nhường ghế cho người già
khi đi trên các phương tiện giao thông công cộng. Nhường ghế cho người lớn tuổi đã trở
thành một nét văn hóa đẹp, đi sâu vào cách suy nghĩ của con người Hàn Quốc.
Trong công ty, doanh nghiệp Hàn Quốc, các mối quan hệ giữa sunbae-hoobae,
giám đốc-nhân viên được phân định rất rạch ròi. Tuy nhiên điều này cũng gây nên sự
độc đoán cấp bậc trong xã hội Hàn Quốc. Văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc rất chặt chẽ
và kỷ luật, đa số đàn ông Hàn Quốc đều trải qua môi trường quân đội nên họ thấm
nhuần tư tưởng chấp nhận và phục tùng, trên nói dưới nghe và tuyệt đối chấp hành. Họ
sẵn sàng làm theo mệnh lệnh chính thức của cấp trên, e sợ cấp trên và ít khi dám đưa ra
chủ kiến của mình nếu trái lại ý kiến cấp trên.
2. Tự tôn dân tộc
Phát triển từ tự tôn cá nhân, người Hàn Quốc có lòng tự tôn dân tộc sâu sắc. Điều
ấy được thể hiện rõ nét qua lòng yêu nước của người Hàn Quốc. Thanh niên Hàn Quốc
có ý thức nghĩa vụ, trách nhiệm cao với Nhà nước. Người Hàn Quốc khi đi đến đâu

cũng luôn tích cực quảng bá văn hóa nước mình cho bạn bè thế giới, đặc biệt là qua trào
lưu văn hóa Hàn Quốc Hallyu. Nền công nghiệp giải trí phát triển đã góp một phần
không nhỏ giúp quảng bá hình ảnh đất nước tới mọi nơi trên thế giới.
Họ còn thể hiện tình yêu nước của mình qua tình yêu với các di sản văn hóa, di
tích lịch sử. Còn nhớ cách đây 3 năm trước, vào cái ngày mà cổng thành cổ
Namdaemun ở thủ đô Seoul bị thiêu cháy, hàng trăm nghìn người dân Seoul đã quỳ
trước cổng thành như một nghi thức để tang cho không chỉ một di tích lịch sử quý giá
mà còn là linh hồn của thủ đô Seoul, của toàn dân tộc Hàn Quốc.
Hay như năm mà cuộc khủng hoảng tài chính ập đến Hàn Quốc như một cơn bão.
Để cứu nền kinh tế Hàn Quốc, những người dân thường đã tình nguyện tham gia cuộc
vận động hiến vàng yêu nước rất đông đảo. Phụ nữ xếp hàng dài trước các ngân hàng,
đem các đồ nữ trang quí hiếm để đổi lấy đồng tiền đang mất giá đến chóng. Số lượng
vàng ngân hàng Hàn Quốc thu được rất lớn, đã ảnh hưởng đến giá vàng thế giới. Phụ nữ
Hàn Quốc còn tổ chức diễu hành thị uy ở sân bay Seoul phản đối những người đi du lịch
tiêu phí ngoại hối trong lúc đất nước đang gặp khó khăn.
254


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

Lòng tự tôn dân tộc còn tạo nên một sức mạnh tinh thần lớn lao. Như chúng ta đã
biết, Hàn Quốc nằm trên một bán đảo có phía Bắc giáp với Trung Quốc và Nga, đối
diện với Nhật Bản qua một eo biển hẹp. Do vị trí địa lí dễ dàng tiếp cận như vậy nên
trong lịch sử, dân tộc Hàn liên tục phải chịu những cuộc xâm lược từ Trung Quốc và
Nhật Bản. Tuy nhiên, ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn như vậy, sức sống mãnh liệt,
dẻo dai không ngừng để duy trì cuộc sống của bản thân và dân tộc đã trở thành nguồn
động lực lớn lao, sức mạnh tinh thần đã giúp con người nơi đây vượt qua mọi khó khăn,
xây dựng đất nước phát triển. Người Hàn Quốc luôn gắng sức xây dựng một đất nước

giàu mạnh để chứng tỏ dân tộc họ không phải là một dân tộc yếu.
Lấy ví dụ câu chuyện trong một lần đấu loại Giải vô địch thế giới những năm
1960, Tổng thống Hàn Quốc tiếp kiến đội bóng chuẩn bị bay sang Nhật thi đấu đã nói:
“Nếu thua các cậu đừng có vượt biển Đại Hàn (eo biển Nhật Bản) mà về nữa.” Nói thế
có nghĩa là, nếu thua thì các cậu hãy nhảy xuống biển tự vẫn mà tạ tội nhân dân Hàn
Quốc. Câu nói ấy đủ cho thấy nhân dân Hàn Quốc coi trọng tự tôn dân tộc hơn tất cả,
bằng mọi giá phải đem vinh quang về cho đất nước.
Tư tưởng đặc trưng của Hàn Quốc là tư tưởng lấy Hàn Quốc làm chủ thể đã bao
hàm thế giới quan và nhân sinh quan của dân tộc Hàn. Tư tưởng này đã chảy trong trong
tâm tính và suy nghĩ chung của các thành viên trong cộng đồng dân tộc và càng nảy nở
trong giai đoạn nền tảng của quá trình Nho giáo và phật giáo chiếm lĩnh Hàn Quốc.
Tuy nhiên, lòng tự tôn dân tộc thái quá còn dẫn đến hậu quả là sự bài trừ văn hóa
nước ngoài một cách cực đoan. Có phần nào đó giống người Trung Quốc và Nhật Bản,
người Hàn Quốc không tích cực sử dụng tiếng nước ngoài, kể cả những ngôn ngữ thông
dụng như tiếng Anh. Một thực tế được nêu ra trong "Is Poor English of Koreans
Cultural?" viết bởi Jon Huer là người Hàn Quốc khi tới Mĩ để học tập hoặc sinh sống thì
họ sẽ sống theo "cách-Hàn-Quốc" trong phần lớn thời gian. Họ nói chuyện với người
Hàn Quốc, ăn các món ăn Hàn, đọc báo và xem phim Hàn Quốc... Kể cả khi học một
ngoại ngữ thì nền văn hóa và những giáo huấn của dân tộc Hàn Quốc đã trở thành cái
bóng quá lớn, chiếm lĩnh trái tim, trí óc và tâm hồn người Hàn Quốc, giống như việc nói
giỏi tiếng Anh là phản bội lại đất nước vậy.(23)
Một thực tế nữa có thể dễ dàng nhận thấy đó là người Hàn Quốc chỉ dùng sản
phẩm của nước mình dù đi đến bất kì đâu, giống như khi đến Việt Nam thì họ sẽ chỉ
dùng điện thoại Samsung, nhà cung cấp mạng S-fone... Hàng hóa của Hàn Quốc được
quảng bá rộng rãi ở thị trường nước ngoài nhưng hàng hóa bên ngoài lại rất khó để có
thể xâm nhập được vào thị trường Hàn Quốc.
3. Hiếu học, có sự đầu tư lớn cho giáo dục
Có thể nói, giáo dục Hàn Quốc được đánh giá cao trên thế giới. Trong bảng xếp
hạng của Quacquarelli Symonds gồm 200 trường đại học uy tín nhất trên thế giới thì
Hàn Quốc góp mặt với 5 trường đại học. Gần đây thì các trường đại học của Hàn Quốc

đang có chiều hướng tăng bậc đáng kể. Hiện nay Hàn Quốc có tất cả 13 đại học trong
(23)

Xem "Is Poor English of Koreans Cultural?"- Jon Huer

255


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5

Tháng 3 - 2011

top 500 - đứng thứ 9 trên thế giới. Về tỷ lệ sinh viên/dân số đứng thứ 16. Số đại học vào
top đầu đứng thứ 12 cho thấy thứ hạng cao của Hàn Quốc trên toàn thế giới.
Mỗi năm nhân dân và Chính phủ Hàn quốc đầu tư một nguồn tài chính cực lớn
vào sự nghiệp giáo dục phát triển nguồn nhân lực.Theo thống kê, chi tiêu cho giáo dục
của Hàn quốc cao hơn nhiều so với mặt bằng chung của thế giới. Riêng về đầu tư kinh
tế cho giáo dục đại học, Hàn Quốc đứng thứ 13 trên thế giới.
Mỗi gia đình tại Hàn Quốc luôn ý thức được tầm quan trọng của học vấn, kiến
thức nên bằng mọi giá phải cho con cái đỗ đại học. Năm 2008, bất chấp kinh tế lún sâu
vào khủng hoảng, mức đầu tư cho giáo dục của các gia đình ở Hàn Quốc đạt mức kỷ lục
gần 40 ngàn tỷ won (29,6 tỷ USD). Số liệu trên chứng tỏ các gia đình Hàn Quốc nhận
thức rõ tầm quan trọng của giáo dục nên thậm chí còn tăng chi phí cho giáo dục dù các
lĩnh vực chi tiêu khác đều phải thắt chặt hơn.(24). Do đó áp lực thi cử tại Hàn Quốc cũng
rất nặng nề. Trong xã hội Hàn Quốc xuất hiện hội chứng kosambyeong - hội chứng đi
kèm với những học sinh năm cuối của trung học phổ thông khi bước vào kì thi đại học
mang tính chất cạnh tranh cao.
Dù giáo dục trong nước khá phát triển nhưng theo thống kê tại các trường đại học
Mĩ có khoảng 75000 sinh viên Hàn Quốc đang theo học, đông thứ ba chỉ sau Trung
Quốc và Ấn Độ. Điều này thể hiện rõ tinh thần hiếu học, thái độ ham học hỏi và sự đầu

tư lớn cho giáo dục của người Hàn Quốc. Từ cá nhân, gia đình cho đến toàn xã hội luôn
ý thức được tầm quan trọng của giáo dục trong công cuộc xây dựng đất nước.
Tuy nhiên, điều này dẫn đến hệ quả là sự sùng bái học giả quá mức. Với người
Hàn Quốc, giáo viên, giảng viên giáo sư đại học là những người đáng kính. Một tập
đoàn lớn sẵn sàng trả cho một vị giáo sư đại học vài ngàn đô cho một ngày giảng bài tại
công ty, trong khi lương công nhân có thể chỉ là 100 USD ngày. Họ phân biệt đối xử rất
rõ ràng, một ví dụ điển hình là ở các trường đại học thì được các cơ quan hữu quan Hàn
Quốc, các tập đoàn kinh tế Hàn Quốc hỗ trợ mọi điều kiện cho sinh viên học tập, như
cấp học bổng, máy tính, phòng lab, trang thiết bị thường xuyên, trong khi rất nhiều một
trung tâm đào tạo tiếng Hàn khác không thuộc các trường đại học, hằng năm đào tạo cả
ngàn người biết tiếng Hàn thì xin Cơ quan hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) một
giáo viên người Hàn về dạy cũng không được chấp nhận vì “đây là cơ quan dân sự và
không phải trường đại học” và gần như chẳng ai quan tâm, và cũng chẳng bao giờ có
học bổng cho những đối tượng này.(25)
V. KẾT LUẬN
Qua bài báo cáo nghiên cứu khoa học ngắn gọn này, tôi hi vọng mỗi người đều
nghiễn ngẫm và tìm ra câu trả lời của riêng mình cho câu hỏi đã được nêu ra trong phần
đặt vấn đề trên.
Riêng cá nhân tôi rút ra kết luận rằng, động lực giúp Hàn Quốc tạo nên "Kì tích
trên sông Hàn" ở phương diện tính cách con người trước hết phải kể đến lòng tự tôn cá
(24)
(25)

Xem
Xem

256


HỘI NGHỊ KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA HÀN LẦN THỨ 5


Tháng 3 - 2011

nhân mà cao hơn chính là lòng tự tôn dân tộc của người Hàn Quốc. Sự tự tôn dân tộc
như dòng máu chảy trong mỗi con người Hàn Quốc, kéo họ lại gần với nhau hơn và tạo
nên sức mạnh đạt để cùng nhau nỗ lực đạt những thành tựu khiến nhiều dân tộc khác
phải nể phục. Sau đó phải kể đến là sự siêng năng cần cù, luôn luôn tận tụy, hết mình vì
công việc. Cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng là tinh thần hiếu học,
ham học hỏi của người Hàn Quốc. Nhờ những tính cách tốt đẹp ấy mà con người Hàn
Quốc đã xây dựng một đất nước Hàn Quốc không chỉ mạnh về kinh tế mà còn giàu
truyền thống, đậm đà bản sắc dân tộc như ngày nay.
Bài nghiên cứu này cũng giúp tôi tiến thêm một bước gần hơn với nền văn hóa
Hàn Quốc, thêm hiểu biết và yêu mến đất nước, con người nơi đây.
Cuối cùng, tính cách con người, nói rộng hơn là tính cách cả một dân tộc, song
song cùng những mặt mạnh là những mặt còn yếu kém. Tuy nhiên con người Việt Nam
nói chung và thanh niên Việt Nam nói riêng nên nhìn vào những điểm mạnh trong tính
cách con người Hàn Quốc để học tập, giúp đất nước Việt Nam phát triển và tạo nên một
kì tích đáng khâm phục như người Hàn Quốc đã từng tạo nên.
Tài liệu tham khảo:
1. Lê Quang Thiêm, Khái niệm văn hóa văn minh và văn hóa truyền thống Hàn (2005).
2. Hàn Quốc Đất nước Con người, NXB Thế giới 2006.
3. Bàn về tính nóng vội của người Hàn Quốc – PGS.TS Lê Huy Tiêu, Trường Đại
học Khoa học xã hội và Nhân văn, Hà Nội.
4. Một vài đặc điểm về kết cấu ý thức người Hàn Quốc – PSG.TS Lê Huy Tiêu,
Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Hà Nội.
5. Facts about Korea (1998)
6. Các website:
• />•
•
•


•



257