QUẢN LÝ RÁC THẢI, NƯỚC THẢI VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ CHẤT THẢI RẮN, NƯỚC THẢI TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ CÁC KIẾN NGHỊ
UBND Thành phố Hà Nội

1. Thực trạng cơng tác quản lý nhà nước về

Theo số liệu thống kê, khối lượng chất thải rắn

chất thải rắn, nước thải trên địa bàn Thành phố

phát sinh trong ngày ước tính trên địa bàn Thành

Hà Nội

phố như sau: Chất thải rắn cơng nghiệp 750 tấn/

Thủ đơ Hà Nội là trung tâm chính trị - hành
chính quốc gia; là trung tâm lớn về văn hóa, giáo
dục, khoa học và cơng nghệ, kinh tế và giao dịch
quốc tế của cả nước. Hà Nội hiện có diện tích tự

hoạt 6.500 tấn/ngày, chất thải y tế 27 tấn/ngày,
chất thải xây dựng 3.000 tấn/ngày, ngồi ra còn các
loại chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất nơng

nhiên hơn 3.300 km2; dân số khoảng 8 triệu người.

nghiệp, phân bùn bể phốt, bùn thải thốt nước...

Những năm qua, Hà Nội đã đạt được những thành

đang được quản lý trong các khâu phân loại, lưu

tựu tồn diện trong cơng cuộc phát triển kinh tế

chứa, thu gom, vận chuyển và xử lý theo quy định

- xã hội; cùng với đó là tốc độ đơ thị hóa diễn ra

của pháp luật.

rất nhanh. Để đảm bảo phát triển bền vững, Thành
phố ln quan tâm đến cơng tác bảo vệ mơi trường,
đặc biệt là đối với lĩnh vực quản lý chất thải rắn
sinh hoạt (rác thải) và nước thải.
Cơng tác quản lý nhà nước về chất thải rắn,
nước thải được UBND Thành phố quy định phân
cấp tại Quyết định số 41/2016/QĐ-UBND ngày
19/9/2016 về việc Quy định về phân cấp quản lý
nhà nước một số lĩnh vực hạ tầng, kinh tế - xã hội
trên địa bàn TP Hà Nội.

18

ngày, cơng nghiệp nguy hại 217 tấn/ngày, sinh

b) Cơng tác quản lý nước thải
Theo Quyết định số 41/2016/QĐ-UBND Sở Xây

dựng được UBND Thành phố giao quản lý tồn bộ
hệ thống thốt nước trên địa bàn 12 quận, các thị
trấn thuộc các huyện, các phường thuộc thị xã Sơn
Tây; hệ thống thốt nước gắn với các khu vực, các
đường do Thành phố quản lý sau đầu tư trên địa
bàn các huyện và thị xã Sơn Tây; quản lý, duy tu,
duy trì và quản lý mơi trường nước (bao gồm cả
quản lý nước thải khu vực hồ; quản lý chất lượng

a) Cơng tác quản lý về chất thải rắn

nước hồ) đối với các hồ thốt nước, hồ điều hòa

Theo Quyết định số 41/2016/QĐ-UBND cơng

có giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan mơi trường

tác quản lý nhà nước đối với chất thải rắn thơng

trên địa bàn 12 quận và quản lý điều tiết mực nước

thường (sinh hoạt, xây dựng, phân bùn bể phốt)

hồ theo danh mục hồ nước Thành phố phê duyệt;

được giao cho Sở Xây dựng; cơng tác quản lý chất

quản lý, vận hành, duy tu, duy trì các hệ thống xử

thải rắn cơng nghiệp, nguy hại giao Sở Tài ngun


lý nước thải do Thành phố đầu tư. Khối lượng cụ

và Mơi trường; việc quản lý một số loại chất thải

thể bao gồm: 5.735,44 km cống rãnh; 254,2 km

đặc thù như y tế, nơng nghiệp, chất thải làng nghề

mương, sơng, kênh; 40.407 ga thu; 110.025 ga thăm

ngồi Sở Tài ngun và Mơi trường còn có sự tham

các loại; 125 hồ điều hòa; 10 trạm bơm thốt nước

gia của các Sở chun ngành.

mưa chính (n Sở, Bắc Thăng Long, Gia ý
rác thải trên địa bàn Thành phố. 05 tiêu chí chính: Có năng lực về tài chính và kinh nghiệm xử lý rác thải; Có hồ sơ thiết kế cơng nghệ đốt phát điện, tiên tiến hiệu quả; Đã
nghiên cứu kỹ tính chất rác thải ở Hà Nội; Đáp ứng được về giá xử lý rác và giá phát điện theo quy định hiện hành; Có nhà máy xây dựng ở Việt Nam hay trên thế giới có
hiệu quả. 05 tiêu chí phụ: Cơng nghệ nhà máy tiên tiến, thơng minh, tiết kiệm (điện, nước, năng lượng đốt...); Cam kết khởi cơng sớm, hồn thành nhanh; Ưu tiên đơn vị sử
dụng hiệu quả thiết bị sản xuất trong nước; Ưu tiên đơn vị tạo điều kiện việc làm ổn định cho nhân dân khu vực dự án; Sử dụng ít đất nhất, cơng suất phát điện tốt nhất và
hiệu suất đốt rác cao nhất.

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TỐN Số 143 - tháng 9/2019

21


QUẢN LÝ RÁC THẢI, NƯỚC THẢI VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC


tái chế, cơng nghệ chơn lấp hợp vệ sinh...;
Kết quả thực hiện trong giai đoạn 2014-2017:
Có 4 nhà máy xử lý đốt rác (khơng phát điện) được
các đơn vị tư nhân đầu tư xây dựng:
(1) Nhà máy xử lý rác thải Sơn Tây do Cơng ty
cổ phần Thăng Long đầu tư tại Xn Sơn, Sơn Tây
với cơng nghệ đốt; cơng suất 700 tấn/ngày đêm;

phòng Chính phủ đã có văn bản giao Bộ Xây dựng
hướng dẫn. Hiện nay, UBND Thành phố đang triển
khai thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng
tại văn bản số 1440/BXD-HTKT ngày 15/6/2018.
Theo đó, trình tự lập điều chỉnh cục bộ quy hoạch
cần đánh giá ảnh hưởng tới hạ tầng kỹ thuật, kinh
tế, xã hội, mơi trường; việc lập điều chỉnh cục bộ

(2) Nhà máy xử lý rác thải Xn Sơn của Hợp

cần tổ chức xin ý kiến cộng đồng dân cư trong

tác xã Thành Cơng đầu tư tại Xn Sơn, Sơn Tây

khu vực điều chỉnh và khu vực xung quanh có ảnh

với cơng nghệ đốt; cơng suất 150 tấn/ngày đêm;

hưởng trực tiếp, cơng bố cơng khai; tn thủ theo

(3) Nhà máy xử lý rác thải của Cơng ty cổ phần

đầu tư Thành Quang đầu tư tại Phương Đình,
huyện Đan Phượng, cơng suất 200 tấn/ngày đêm
(hiện đang vận hành nhưng chưa ổn định).
(4) Nhà máy xử lý rác thải của Cơng ty cổ phần

Luật Quy hoạch đơ thị và các văn bản pháp lý hiện
hành. Hồ sơ điều chỉnh sau khi hồn thành chuyển
Bộ Xây dựng thẩm định trước khi trình Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt.
Khó khăn

đầu tư Thành Quang đầu tư tại Việt Hùng, huyện

Hiện nay, UBND Thành phố đang triển khai

Đơng Anh theo cơng nghệ Plasma, cơng suất 500

thực hiện, tuy nhiên việc thực hiện theo hướng dẫn

tấn/ngày đêm (chưa đưa vào hoạt động).

cần có thời gian, phải tham chiếu nhiều quy hoạch

- Hiện nay, Thành phố Hà Nội đã cấp chủ
trương đầu tư xây dựng một số các Nhà máy xử lý
chất thải rắn theo cơng nghệ hiện đại (đốt hoặc khí
hóa) - thu hồi năng lượng để phát điện, phấn đấu đi
vào vận hành trong năm 2021: (1). Dự án xây dựng

chun ngành khác, trong khi việc tổ chức triển

khai ngay các Nhà máy xử lý hiện đại giải quyết
nguy cơ đầy các khu xử lý bằng phương pháp chơn
lấp là cần thiết, tránh xảy ra khủng hoảng trong
việc xử lý rác thải của Thành phố.

Nhà máy điện rác Sóc Sơn cơng suất 4.000 tấn chất

5.2. Quy hoạch thốt nước

thải rắn sinh hoạt/ngày đêm, cơng suất phát điện:

Theo Quy hoạch thốt nước Thủ đơ Hà Nội đến

75 MW tại Khu Liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn,
huyện Sóc Sơn; (2). Dự án xử lý rác thải thu hồi
điện Xn Sơn cơng suất 1.000 tấn/ngày đêm; phát
điện 15,5 MW tại Khu xử lý chất thải rắn Xn Sơn,
thị xã Sơn Tây và huyện Ba Vì; (3). Dự án khí hóa
rác thải sinh hoạt thành điện năng cơng suất 500
tấn/ngày đêm tại Khu xử lý chất thải rắn Xn Sơn;
(4). Khu xử lý rác thải Đồng Ké, huyện Chương Mỹ,
cơng suất 1.500 tấn/ngày đêm, có phát điện đang
thực hiện lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án.
Thực hiện, điều chỉnh cục bộ Quy hoạch xử lý
chất thải rắn

22

phủ về việc điều chỉnh cục bộ Quy hoạch 609; Văn


năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 725/
QĐ-TTG ngày 10/5/2013, định hướng quy hoạch
hệ thống nước thải Thành phố được thu gom và xử
lý tại 39 nhà máy với cơng suất 2030: 1.808.300m3/
ngày đêm; 2050: 2.482.300 m3/ngày đêm.
Hiện nay, đã có 6 nhà máy xử lý nước thải đưa
vào hoạt động, việc vận hành các trạm/Nhà máy
xử lý nước thải Kim Liên (cơng suất 3.700 m3/ngày
đêm), Trúc Bạch (cơng suất 2.300 m3/ngày đêm),
Bảy Mẫu (cơng suất 13.300 m3/ngày đêm), Nhà
máy xử lý nước thải n Sở (cơng suất 200.000 m3/

UBND Thành phố Hà Nội đã có Tờ trình số 28/

ngày đêm), Bắc Thăng Long - Vân Trì (42.000 m3/

TTr-UBND ngày 30/3/2018 trình Thủ tướng Chính

ngày đêm), Hồ Tây (15.000 m3/ngày.đêm) đảm bảo

Số 143 - tháng 9/2019

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TỐN


chất lượng nước thải sau xử lý đạt quy chuẩn môi

còn kéo dài và số Dự án cần thực hiện vẫn chưa


trường. Các dự án đang triển khai thực hiện:

đáp ứng được Kế hoạch số 189/KH-UBND ngày

(1) Dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà
máy xử lý nước thải Phú Đô do Công ty Cổ phần

30/12/2013 đề ra (còn 12 Dự án cần được triển
khai thực hiện).

Thương mại Phú Điền làm chủ đầu tư; hiện nay

- Việc thực hiện Quy hoạch thoát nước thủ đô

đang thực hiện điều chỉnh Quy hoạch thoát nước

Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050

lưu vực S3, nâng công suất nhà máy lên 94.000

theo Quyết định số 725/QĐ-TTg ngày 10/5/2013

m /ngày đêm.

của Thủ tướng Chính phủ còn nhiều khó khăn,

3

(2) Dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà
máy xử lý nước thải Yên Xá công suất 270.000 m3/

ngày đêm nguồn vốn ODA Nhật Bản: Chủ đầu tư
là Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình
Cấp thoát nước và môi trường Thành phố Hà Nội.
(3) Dự án xây dựng hệ thống thu gom nhà máy
xử lý nước thải Sơn Tây, thị xã Sơn Tây, Hà Nội và
Dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử
lý nước thải Phú Lương, quận Hà Đông: Ban Quản
lý dự án Đầu tư xây dựng công trình cấp thoát nước
và Môi trường Hà Nội đã lập hồ sơ đề xuất trình
phê duyệt theo quy định.
(4) Dự án đầu tư xây dựng Hệ thống thu gom
nước thải về Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở và Dự

các công trình đầu mối, hạng mục ưu tiên đầu tư
nhưng chưa được triển khai do vốn đầu tư xây
dựng hệ thống thoát nước rất lớn, việc kêu gọi xã
hội hóa để triển khai các dự án thoát nước và xử lý
nước thải gặp khó khăn do thiếu hấp dẫn đối với
các nhà đầu tư; hoặc quỹ đất đối ứng đối với các dự
án theo hình thức hợp đồng BT khó khăn do vậy
việc triển khai các dự án còn chậm theo tiến độ của
Quy hoạch.
6. Tuyên truyền, phổ biến giáo dục và nâng cao
nhận thức cộng đồng, người dân và doanh nghiệp
UBND Thành phố đã chỉ đạo tăng cường công
tác tuyên truyền, thông tin, chủ động hướng dẫn
các tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện các

án xây dựng và xử lý nước thải lưu vực Long Biên


quy định của pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi

- Hà Nội nhằm giải quyết ô nhiễm sông Cầu Bây

trường nói chung và quản lý chất thải nói riêng tại

(Nhà máy xử lý rác thải Phúc Đồng, An Lạc, Ngọc

các Nghị quyết, Kế hoạch, Chương trình mục tiêu

Thụy): Công ty Cổ phần Thương mại Phú Điền đã

của Thành phố.

lập hồ sơ đề xuất.

Việc tuyên truyền về đảm bảo vệ sinh môi

* Việc điều chỉnh cục bộ Quy hoạch thoát nước

trường được tổ chức rộng rãi trên các phương tiện

thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm

thông tin đại chúng, báo đài; từ trường học tới tổ

2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại

dân phố, phát động các phong trào của lực lượng


Quyết định số 725/QĐ-TTg ngày 10/5/2013 (phần

thanh niên, đoàn viên với sự vào cuộc của các cơ

Hệ thống thu gom và Nhà máy xử lý nước thải

quan tổ chức chính trị để người dân và tổ chức tự

Lưu vực S3, đồng thời bổ cập nước thải sau xử lý

giác chấp hành các quy định về quản lý chất thải

cho sông Tô Lịch theo hình thức BT kết hợp BOT/

như: phân loại rác, đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy

BOO) hiện đang được hoàn thiện trình Bộ Xây

định, không đốt rác, rơm rạ bừa bãi.

dựng thẩm định.
Khó khăn

7. Thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật về môi
trường

- Công tác đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước

UBND Thành phố đã thường xuyên chỉ đạo và


và xử lý nước thải đã được quan tâm tập trung

yêu cầu kiểm tra công tác quản lý chất thải rắn tại

thực hiện tuy nhiên tiến độ thực hiện các dự án

các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có phát sinh
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 143 - tháng 9/2019

23


QUẢN LÝ RÁC THẢI, NƯỚC THẢI VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

chất thải rắn; phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm các

sinh hoạt làm cơ sở trong việc xây dựng định mức,

vi phạm hành chính trong cơng tác quản lý chất thải

đơn giá, giá dịch vụ đối với cơng tác thu gom, vận

rắn theo Nghị định 155/NĐ-CP ngày 18/11/2016

chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực bảo vệ mơi trường.
Trong năm 2018, các cơ quan quản lý nhà nước
về mơi trường trên địa bàn Thành phố Hà Nội đã

kiểm tra, thanh tra tại 2.991 cơ sở, xử lý vi phạm
hành chính 1.817 cơ sở với tổng số tiền phạt là 15,8
tỷ đồng. Sở Tài ngun và Mơi trường đã thanh,
kiểm tra 324 cơ sở, xử lý vi phạm hành chính đối
với 12 cơ sở vi phạm pháp luật về bảo vệ mơi trường
và quản lý tài ngun nước với tổng số tiền phạt là
1,31 tỷ đồng.
Tính đến hết năm 2018, Sở Tài ngun và Mơi
trường Hà Nội đã tiếp nhận và xử lý 134 vụ việc

loại chất thải tại nguồn phù hợp với các cơng nghệ
xử lý áp dụng, có thể thực hiện tùy theo từng vùng,
từng khu vực phù hợp với phân luồng chất thải
sinh hoạt về các nhà máy xử lý. Lưu ý cần thực hiện
phân loại, tách chất thải hữu cơ trong rác thải, ưu
tiên tái chế thành phân compost; qua thực tế cho
thấy chất thải hữu cơ lẫn trong rác thải là ngun
nhân gây phát sinh nước rác, phát sinh mùi trong
q trình xử lý chơn lấp, gây giảm nhiệt trị nếu xử
lý bằng phương pháp đốt.
(3). Bộ Xây dựng

phản ánh, kiến nghị về ơ nhiễm mơi trường trên

Hướng dẫn đối với hợp đồng dịch vụ xử lý chất

địa bàn Thành phố Hà Nội qua đường dây nóng

thải rắn sinh hoạt: Về thời điểm ký kết hợp đồng,


của Tổng cục Mơi trường và Sở Tài ngun và Mơi

việc xây dựng giá dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh

trường. Đã tiếp nhận và xử lý 55 thơng tin, phản

hoạt nhằm kêu gọi, thu hút đầu tư đối với những

ánh của báo chí về ơ nhiễm mơi trường trên địa

dự án cơng suất lớn, sử dụng cơng nghệ hiện đại

bàn Thành phố.

của nước ngồi có thu hồi năng lượng để phát điện.

8. Kiến nghị

Có cơ chế phân cấp cho UBND Thành phố chủ

(1). Đối với Chính phủ
Sớm ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị
định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015 làm cơ sở
thực hiện rà sốt, sửa đổi, bổ sung đối với Quy định
về quản lý chất thải rắn thơng thường trên địa bàn

động phê duyệt giá dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh
hoạt nhằm thu hút đầu tư.
Về quy hoạch và điều chỉnh cục bộ quy hoạch xử
lý chất thải rắn: Hướng dẫn và phân cấp cho UBND

Thành phố trong việc điều chỉnh cục bộ Quy hoạch

Thành phố, trong đó phân định rõ về định nghĩa,

để có thể kịp thời triển khai ngay một số dự án xử

phân cấp quản lý đối với chất thải rắn cơng nghiệp

lý chất thải rắn có vị trí phù hợp quy hoạch nhưng

thơng thường, chất thải rắn sinh hoạt... đồng thời

cần thiết thực hiện nâng cấp cơng nghệ, cơng suất,

bổ sung về quyền hạn, phân cấp mạnh hơn nữa cho

phạm vi phục vụ để giải quyết bức xúc mơi trường,

UBND cấp tỉnh trong việc chủ động kêu gọi đầu tư,

khủng hoảng rác thải.

điều chỉnh cục bộ quy hoạch, phê duyệt về đánh
giá tác động mơi trường, giá dịch vụ thu gom, vận
chuyển và xử lý chất thải sinh hoạt.
(2). Bộ Tài ngun và Mơi trường

24

Ban hành hướng dẫn cụ thể phương thức phân


Rà sốt lại các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng,
khoảng cách ly mơi trường đối với các cơ sở trung
chuyển, tái chế, xử lý chất thải rắn phù hợp với
cơng nghệ sử dụng và kêu gọi đầu tư hiện nay, vừa

Ban hành hướng dẫn cụ thể về u cầu, quy

đảm bảo bảo vệ mơi trường vừa đảm bảo khả năng

trình kỹ thuật trong việc thu gom, lưu giữ, trung

xử lý của chủ doanh nghiệp trong điều kiện thực tế

chuyển, vận chuyển, xử lý, tái chế... chất thải rắn

của Việt Nam.

Số 143 - tháng 9/2019

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TỐN