Đề bài: Phân tích cuộc đời của Chí Phèo sau khi ra tù đến khi gặp Thị Nở 
Bài làm:
Đề tài về người nông dân vốn là một nguồn cảm hứng bất tận cho các nhà văn. Đặc biệt  
là vấn đề  quyền sống, quyền làm người của con người giữa xã hội cũ đầy rối ren. Tuy 
nhiên không phải khép lại đầy bế tắc như “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố, hay bi lụy như cái  
chết trong “Lão Hạc”, với chủ nghĩa nhân văn và lòng nhân đạo Nam Cao đã tạo nên một  
kiệt tác mang tên “Chí Phèo”. Đây có thể  coi là một bài ca về lương thiện và khát vọng  
sống mãnh liệt của con người trong xã hội cũ. Và diễn biến nhân vật Chí Phèo sau khi ra  
tù đến khi gặp được tình yêu đích thực của cuộc đời mình thực sự khiến người đọc xúc 
động không nguôi.
Nam Cao được biết đến là một cây viết xuất sắc của trào lưu văn học hiện thực phê phán  
(1930 ­1945) một nhà văn đề  cao quyền sống của con người và mang trong mình chủ 
nghĩa nhân đạo sâu sắc.
Chí Phèo chính là đứa con tinh thần mang đậm yếu tố  nhân văn mà nhà văn muốn gửi  
gắm lúc sinh thời. Chí là đại diện cho tầng lớp lao động khốn khổ đang chịu sự dày vò áp  
bức đến cùng cực của xã hội. Sự  thay đổi về  nhân cách con người Chí cũng chính là do  
bàn tay của thế lực phong kiến mà ra.
Chí Phèo chẳng biết xuất thân từ  đâu, cũng chẳng ai biết ai đã sinh ra gã. Chỉ  biết hắn  
được một người bán cối nhặt được  ở  cái lò gạch cũ đầu làng. Hắn lớn lên như  cỏ  dại, 
Chí cũng từng có một thời tuổi trẻ đẹp đấy chứ. Gã trai mới hơn hai mươi tuổi đầu, đẹp 
mã non nớt đi làm thuê cho nhà Bá Kiến. Chí đã từng mơ ước về một mái nhà mà ở đó vợ 
dệt vải,  ươm tơ  chồng cày ruộng. Ôi cái  ước mơ  rất bình thường và cũng rất đời đấy  
những tưởng đã thành hiện thực thì ôi thôi những biến cố  bắt đầu ập đến với cuộc đời 
Chí. Nó như một dấu chấm hết cho cái nhân cách rất con người của gã.
Chỉ  vì ghen tuông mù quáng, mà Bá Kiến nhỡ  đẩy Chí Phèo vào tù. Và sau mấy năm ăn  
cơm tù bản chất con người gã trai ngây thơ lương thiện ngày nào đã bị tha hóa một cách 
không ngờ.
Sau những ngày ở tù là những cơn say triền miên đến bất tận của Chí.  Chí chẳng bao giờ 
tỉnh vì hắn chỉ  biết đến rượu, dường như  chỉ  rượu mới mang đến cho hắn khoái cảm 

mạnh mẽ để  tiếp tục sống. Hết rượu hắn lại đến ăn vạ  Bá Kiến, nào thì rạch mặt cho 
máu chảy lênh láng nào là vừa đi vừa chửi… Hắn chửi cho hả  dạ  chửi cho sướng cái 
mồm, chán thì chửi cha chửi mẹ chửi người đã sinh ra gã và đẩy gã đến cái nước khốn 
cùng này. Nhưng sâu trong tâm trí hắn biết người trực tiếp đẩy hắn đến cái bờ vực thẳm  
này chẳng ai khác đó chính là Bá Kiến. Thế  nên hắn chỉ  biết tìm đến Bá Kiến để  thỏa  
mãn những cơn say. Cực chẳng đã Bá Kiến đành thuê hắn làm tay sai chuyên đi đòi nợ 
thuê cho mình. Và như thế cái vòng quẩn quanh của sự bất lương cứ bao trùm lấy hắn.
Những tưởng cuộc đời của Chí mãi mãi sẽ  là những ngày say sỉn bất tận đến quên trời  
đất, là những bài ca chửi không có hồi kết thế nhưng một cuộc gặp gỡ định mệnh đã làm  
thay đổi cuộc đời gã. Cho gã biết thế nào là “nhân cách” và “lương thiện”
Có thể gọi cuộc gặp gỡ giữa Chí Phèo và Thị Nở là ánh sáng cuộc đời hắn cũng phải mà  
là bước hụt sâu vào tăm tối cũng không sai. Nhưng chính sự  gặp gỡ  đó đã khiến con 
người Chí có những thay đổi đáng để chúng ta suy ngẫm.
Chí gặp Thị  vào một đêm trăng thanh gió mát và như  thường lệ  Chí lại say. Và cái đứa 
con gái xấu ma chê quỷ hờn xấu nhất cái làng Vũ Đại ấy đã dìu Chí vào lều. Đắp lại cho 
y cái manh chiếu rách và cũng từ cái đêm định mệnh ấy Chí đã thành con người khác.
Sáng dậy Chí như trở  thành một con người khác. Lần đầu tiên Chí tỉnh sau bao ngày dài 
chìm đắm trong cơn say. Y lắng nghe cái nhịp đập của cuộc sống của con người sao mà 
thân thương đến thế, tiếng mấy chị bán hàng rong kể chuyện rau dưa muối cà, tiếng mái 
chèo khua vào nhau như thức tỉnh con người gã. Lần đầu tiên hắn nhớ  hắn cũng từng có 
ước mơ  bình dị  như  thế một gia đình bình thường chồng cấy cày, vợ  dệt vải. Hình ảnh 
Thị Nở bưng bát cháo hành vào chính là một bước ngoặt khiến Chí khao khát lương thiện  
và tính người.
Lần đầu tiên Chí cảm nhận được trên đời này hóa ra vẫn còn có người thương hắn quan  
tâm hắn. Cũng là lần đầu tiên hắn được ăn món ăn ngon đến thế  nó không phải là cao 
lương mĩ vị chỉ là một bát cháo trắng thêm vài cọng hành với vài hạt muối nhưng nó chứa  
đựng cả  tình thương. Dẫu rằng nó đến từ  cái người đàn bà đen đúa xấu nhất làng bấy 
giờ. Thế nhưng với Chí chưa bao giờ hắn thấy Thị Nở đẹp như lúc này, Thị  đẹp quá, vẻ 
đẹp rất đỗi lương thiện mà hắn hằng ao ước. Phải chăng đó chính là vẻ đẹp của sự giác 



ngộ của lương tri tình người.
Để  Chí Phèo một kẻ đã từng nghĩ mình mãi mãi ở bên cái dốc kia của lương thiện bỗng  
“hồi sinh” và khát sống, khát khao lương thiện hơn bao giờ  hết. Đây cũng chính là một  
dụng ý nghệ  thuật, một khát vọng nhân đạo mà Nam Cao gửi gắm vào trong tác phẩm 
của mình.
Thế nhưng dường như cái chạm chân đến lương thiện của Chí mới vừa hé mở đã bị đóng  
lại bởi những định kiến trớ trêu của xã hội. Đến cả người đàn bà xấu đắng xấu cay, nhà 
lại có mả  hủi như  Thị  Nở mà cũng chẳng thèm lấy Chí bởi bị  bà cô ngăn cản. Chẳng ai 
lại gắn bó với một kẻ suốt ngày chỉ biết rạch mặt ăn vạ như Chí. Và thế là như một vòng  
luẩn quẩn, lương thiện chẳng hồi sinh được bao lâu lại chết yểu. Cuộc đời Chí lại rơi 
vào một hố đen của sự túng quẫn, của sự kì thị và tự kết liễu bằng cái chết.
Không phải đến Chí Phèo Nam Cao mới bộc lộ được tuyên ngôn nhân đạo trong văn học  
của mình. Mà từ trước đến nay các tác phẩm của ông luôn nhắm đến tình yêu thương con 
người với con người. Chí Phèo chính là đại diện cho một tầng lớp con người dưới sự 
giày xéo của thế  lực phong kiến. Hiện thân của Chí cùng những diễn biến tâm lí của gã 
chính là sự khát sống, khát lương thiện mà ai cũng từng ao ước.
Bài làm 2
Nam Cao là nhà văn của những người nông dân lao động. Bằng ngòi bút nhân đạo sâu sắc  
của mình ông sáng tạo nên truyện ngắn "Chí Phèo". Chí Phèo là hiện thân cho sự đau khổ 
khốn cùng của người nông dân trước cách mạng tháng Tám. Cuộc đời Chí là một chuỗi bi 
kịch bất hạnh, đặc biệt là thời gian sau khi ra tù đến khi gặp Thị Nở.
Chí Phèo là một đứa trẻ  đáng thương với tuổi thơ đầy bất hạnh. Hắn không cha, không 
mẹ, không người thân thích, không tấc đất cắm dùi, bị  bỏ  rơi “trần truồng và xám ngắt  
trong một cái váy đụp”  ở  cái lò gạch cũ bỏ  không. Chí bơ  vơ, hết đi ở  cho nhà này đến  
nhà khác nhưng được lớn lên trong sự yêu thương của những người dân nghèo. Năm hai  
mươi tuổi, hắn làm canh điền cho nhà lí Kiến. Khi  ấy, hắn là một anh canh điền khỏe 
mạnh, hiền lành như đất, làm việc chăm chỉ quần quật. Nhưng vì cơn ghen tuông vu vơ, 
vô lý, bá Kiến (khi ấy là lý) đẩy Chí vào tù. 
Nhà tù thực dân đã tiếp tay cho tên cường hào ác bá, tàn nhẫn nhào nặn, biến anh nông 



dân hiền lành, khỏe mạnh, lương thiện và tự trọng thành tên lưu manh hóa. Bảy tám năm  
sau, Chí rời khỏi nhà tù. Nhà tù thực dân đã làm méo mó đi nhân dạng của Chí, phá hủy cả 
nhân tính đẹp đẽ. Trở  về  làng Vũ Đại, người ta đã không nhận ra hình dạng con người  
của anh canh điền ngày ấy. Trước mắt họ chỉ là một tên lưu manh với một nhân hình gớm 
ghiếc “cái đầu thì trọc lóc, cái mặt thì đen mà lại rất câng câng, hai mắt gườm gườm  
trông gớm chết… cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ  rồng phượng với một ông 
tướng cầm chuỳ, cả hai cánh tay cũng thế”. 
Những người từng yêu thương nuôi nấng hắn lớn lên ngày xưa lại lựa chọn quay lưng  
với hắn hôm nay. Cả  xã hội ruồng bỏ  hắn. Tên tuổi hắn cũng không có trong sổ  làng,  
người ta vẫn chỉ khai hắn vào hạng dân lưu tán, lâu năm không về làng. Tất cả mọi người  
đều sợ  hắn, “tránh mặt hắn mỗi lần hắn qua”. Ngày nào hắn cũng chửi, nhưng ai cũng  
nghĩ “mặc thây cha nó” “chắc nó chừa mình ra”, ai cũng chẳng thèm nghe. Hắn khác nào 
“những người say rượu hát”. Sự  xuất hiện của tiếng chửi cùng cái dáng “vừa đi vừa  
chửi” của Chí gây cho người đọc nỗi ám ảnh khôn nguôi về bi kịch của một người bị tha  
hóa đang gặm nhấm nỗi cô đơn tuyệt vọng. Hắn chửi trời, chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại, 
chửi tất cả  những ai không chửi nhau với hắn, chửi cả “ đứa nào đẻ  ra chính hắn”. Chí 
Phèo cứ  chửi, “chửi rồi lại nghe”. “Hắn thèm được người ta chửi, chửi hắn có nghĩa là 
còn công nhận hắn là người”. Thế  nhưng hắn cứ  chửi, đáp lại hắn chỉ  là “sự  im lặng 
đáng sợ”, “ chỉ có 3 con chó dữ với 1 thằng say rượu”. Ra tù, Chí hoàn toàn bị xã hội cự 
tuyệt quyền làm người một cách tuyệt đối. 
Nhân hình méo mó biến dạng, nhân tính cũng tha hóa bởi nhà tù thực dân. Nhà tù thực dân  
bắt nhốt một anh canh điền hiền lành khỏe mạnh rồi trả về cho xã hội một kẻ lưu manh  
liều mạng. Chí xông thẳng đến nhà Bá Kiến, chửi “mồ mả tổ tiên đến lộn lên mất”, hắn  
đập vỡ vỏ chai, rạch mặt cho máu chảy rồi kêu trời ăn vạ. Chí Phèo hận Bá Kiến và hành  
động như  một tên đầu bò ngang ngược trước cổng nhà lão ta. Nhưng Bá Kiến là người  
mưu mô xảo quyệt, chỉ bằng một bữa rượu, vài câu mơn trớn, vài đồng bạc đãi thêm Bá 
Kiến đã làm “Chí Phèo vô cùng hả hê”. Thậm chí, hắn còn mơ hồ về chuyện “có họ” với 
lý Cường. Sau đó, Chí lại dở trò lưu manh đốt quán mụ bán rượu, vác dao đến nhà cụ Bá 

xin đi ở tù "bẩm quả đi ở tù sướng quá!”. 


Trong sáu ngày sau khi ra tù, hắn đến nhà Bá Kiến gây sự hai lần. Hắn không sợ  hãi Bá  
Kiến mà dám nghiến răng hăm dọa: “con phải đâm chết vài ba thằng rồi cụ bắt con giải 
huyện”. Bá Kiến đâu phải kẻ  địa chủ  bình thường, thủ  đoạn của hắn làm Chí nhanh  
chóng trở thành “đầy tớ chân tay mới” của Bá Kiến. Chí đã bán linh hồn mình cho quỷ dữ,  
để  rồi sau đó, chính hắn lại trở  thành con quỷ  dữ  ghê tởm của làng Vũ Đại. Hắn dần 
chìm vào vũng bùn tăm tối, đầy tội ác. Ý niệm về thời gian mất dần, hắn không biết “đã 
dài bao nhiêu năm rồi”, hắn “ba mươi tám hay ba mươi chín? Bốn mươi hay ngoài bốn 
mươi?’’. Khuôn mặt Chí Phèo lúc bấy giờ  giống như  “cái mặt của con vật lạ” với bao  
nhiêu sẹo “vằn dọc vằn ngang”, vết mảnh chai rạch mặt ăn vạ! Cuộc đời hắn dần dần 
chồng chất tội lỗi lẫn tội ác “bao nhiêu việc ức hiếp, phá phách đâm chém, người ta giao  
cho hắn làm”; “Hắn biết đâu hắn đã phá bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên  
vui, đạp đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người lương 
thiện”. Hắn đâm thuê chém mướn để kiếm tiền mà uống rượu, để đắm mình trong những 
cơn say từ ngày này qua ngày khác. Và bán đi linh hồn mình, biến thành con quỷ  dữ  của 
làng Vũ Đại. 
Ngỡ rằng, Chí đã trượt dài trên con đường lưu manh hóa không cách nào quay lại. Nhưng,  
tấm lòng nhân đạo của Nam Cao vẫn phát hiện ra cái tiềm ẩn trong Chí, để  cho Chí gặp 
Thị Nở và thức tỉnh lương tâm, linh hồn mình. Cuộc gặp gỡ vô tình với Thị Nở đã gây ra 
nhiều biến động trong tâm lý của Chí Phèo. Giữa ngã rẽ  của sự thức tỉnh nhân tính, của 
khát khao được sống làm người bi kịch lại xuất hiện, cuộc đời Chí lại tiếp tục bước sang  
trang khác...
Có thể nói, quãng thời gian từ sau khi ra tù đến khi gặp Thị Nở là quãng thời gian đau khổ,  
đầy bi kịch của Chí Phèo. Với ngòi bút hiện thực xuất sắc, cách miêu tả  tâm lý nhân vật 
tinh tế  và logic, Nam Cao đã khắc họa thành công nhân vật Chí Phèo ­ kẻ  lưu manh tha  
hóa do tội ác của xã hội thực dân. Ngôn ngữ truyện đặc biệt tự nhiên, sinh động, sử dụng  
khẩu ngữ quần chúng một cách triệt để, nhưng mang đậm hơi thở đời sống, văn hoá đời 
sống. Ngôn ngữ kể chuyện vừa là ngôn ngữ của tác giả, đồng thời cũng là ngôn ngữ của  

nhân vật, giọng điệu đan xen, tạo nên một thứ ngôn ngữ  đa thanh đặc sắc. Qua đó, Nam 
Cao đã tái hiện chân thực bản chất của xã hội đương thời, hủy hoại con người, đẩy 


người nông dân vào con đường lưu manh hóa để  tồn tại. Nhà văn cũng thể  hiện niềm  
cảm thương sâu sắc với những cuộc đời khốn khổ, gửi gắm giá trị nhân đạo sâu sắc. "Chí 
Phèo" nhờ  vậy đã trở  thành tác phẩm tiêu biểu cho tài năng và tấm lòng của Nam Cao, 
đặc biệt trở thành tác phẩm văn học xuất sắc của nền văn học Việt Nam.
Xây dựng hình tượng nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình, Nam Cao đã đạt tới 
tầm cao của tư  tưởng nhân đạo khi nhìn nhận và đánh giá người nông dân trước Cách 
mạng tháng Tám. Trang truyện khép lại, song trong trái tim người đọc vẫn còn ám ảnh cái 
dáng đi lảo đảo khi say rượu của Chí Phèo. Và cho đến hôm nay, "Chí Phèo" vẫn là một 
tác phẩm có sức sống lâu bền trong các thế hệ độc giả.