MỤC LỤC

I. MỞ ĐẦU
Cuộc chuyển đổi từ nền kinh tế chỉ huy sang nền kinh tế thị trường đòi
hỏi không chỉ cải cách kinh tế mà cả cải cách chính trị. Cũng vì thế mà cải
cách chính sách Nhà nước trở thành vấn đề cấp thiết ở tất cả các nước đang
thực hiện sự chuyển đổi thể chế kinh tế.
Mục đích của cải cách là xây dựng một thể chế nhằm đảm bảo những
lĩnh vực cần thiết phải có sự điều tiết của Nhà nước cũng như những lĩnh vực
có thể hạn chế sự can thiệp đó. Nhà nước có một vai trò chính đáng và thường
xuyên trong các nền kinh tế hiện đại vai trò đó của Nhà nước đặc biệt thể hiện
rõ rệt ở việc xác định "các quy tắc trò chơi" để can thiệp vào những khu vực
cần có sự lựa chọn, thể hiện nhưng khuyết tật của thị trường, để đảm bảo tính
chỉnh thể của nền kinh tế và để cung cấp những dịch vụ phúc lợi.
Không thể phủ nhận vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở các lĩnh vực như: ổn định kinh tế vĩ mô thông
qua chính sách tài chính và tiền tệ, củng cố an ninh quốc phòng, cung cấp


2

hàng hoá công cộng, chống ô nhiễm môi trường, phát triển giáo dục tăng thu
nhập và nâng cao phúc lợi xã hội, tạo dựng một bộ khung xã hội được sự điều
hành của luật pháp, định hướng cạnh tranh một cách có hiệu quả bằng cách
giảm độc quyền…
Trong phạm vi cho phép, em chọn chủ đề bài thu hoạch là “Vai trò nhà
nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay”.

II. NỘI DUNG
2.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản
Nhà nước vừa là một thiết chế xã hội vừa là một tổ chức xã hội. Là một

thiết chế xã hội cho nên Nhà nước là công cụ của giai cấp thống trị. Là một tổ
chức xã hội, Nhà nước đồng thời là bộ máy công quyền của xã hội, được sử
dụng để duy trì trật tự xã hội vì lợi ích của giai cấp thống trị và của xã hội.
Kinh tế thị trường xuất hiện như là một yêu cầu khách quan không thể
thiếu được của nền kinh tế hàng hóa và là giai đoạn phát triển cao của kinh tế
hàng hóa, trong đó các yếu tố đầu vào, đầu ra đều thông qua thị trường; các
chủ thể trong nền kinh tế chịu sự tác động của các quy luật của thị trường và
tìm kiếm lợi ích thông qua sự điều tiết của giá cả thị trường.
Nghị quyết số 11- NQ/TW xác định, nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa mà nước ta xây dựng là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng
bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm định hướng xã
hội chủ nghĩa phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước; là nền kinh
tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp


3

quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục
tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".
Định hướng XHCN được thể hiện trên nhiều phương diện: thứ
nhất,ngay trong mục tiêu phát triển, đó là: xây dựng thành công CNXH,phát
triển xã hội và con người Việt Nam, thực hiện “dân giàu, nước mạnh, dân chủ,
công bằng, văn minh”;thứ hai, trong phương thức phát triển, đó là việc phát
triển nền kinh tế nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó
kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo để khắc phục những hạn chế, khuyết tật
và thất bại của thị trường, đảm bảo thực hiện thành công các mục tiêu kinh tế
- xã hội; thứ ba, trong phương thức phân phối, đó là việc Nhà nước thực hiện
tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước và từng chính sách phát triển; hoàn
thiện chế độ phân phối chủ yếu theo hiệu quả kinh tế, đồng thời thông qua
phúc lợi xã hội, thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội đối với toàn dân, đặc biệt

quan tâm và hỗ trợ người nghèo, những nhóm xã hội yếu thế, dễ bị tổn
thương; và thứ tư, trong phương thức quản trị và quản lý nền kinh tế, đó là
việc thực hiện dân chủ hóa trong đời sống kinh tế; phát huy vai trò làm chủ
của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội; đảm bảo vai trò quản lý nền
kinh tế của Nhà nước pháp quyền XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng
sản Việt Nam.
2.2. Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng
XHCH ở nước ta hiện nay
Nền KTTT định hướng XHCN ở nước ta được hình thành và phát triển
trên cơ sở phát huy vai trò làm chủ xã hội của nhân dân, bảo đảm vai trò quản
lý, điều tiết nền kinh tế của Nhà nước pháp quyền XHCN do Đảng lãnh đạo.
Nhà nước ngày càng tăng dần vai trò chủ thể quản lý và thu hẹp dần vai trò
chủ thể về kinh tế. Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định
hướng XHCN ở nước ta thể hiện trên các nội dung sau:


4

2.2.1. Về vai trò Nhà nước với tư cách bộ máy hành chính, Nhà nước
quản lý toàn diện tất cả mọi mặt của đời sống kinh tế và xã hội như: văn
hóa, giáo, y tế, chính trị, quân sự, đối ngoại, trong đó quản lý kinh tế là
trọng tâm.
Nhà nước phân định rõ chức năng quản lý nhà nước về kinh tế và chức
năng kinh doanh, Nhà nước tập trung ổn định kinh tế vĩ mô, tạo điều kiện
kinh tế phát triển nhanh, bền vững.
Nhà nước xác lập đầy đủ chế độ tự chủ của các đơn vị sản xuất – kinh
doanh, xây dựng khuôn khổ pháp lý và thể chế thị trường năng động, hiệu
quả, trật tự, kỷ cương trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, công khai,
minh bạch.
Nhà nước thừa nhận thị trường vừa là căn cứ, vừa là đối tượng của kế

hoạch, kế hoạch mang tính định hướng và trên bình diện vĩ mô, bảo đảm các
cân đối tổng thể cơ bản của nền kinh tế. Thị trường giữ vai trò trực tiếp hướng
dẫn các đơn vị kinh tế lựa chọn lĩnh vực hoạt động và phương án tổ chức sản
xuất, kinh doanh.
Nhà nước quản lý bằng pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch và
các công cụ điều tiết vĩ mô khác, các nguồn lực của khu vực kinh tế nhà nước
trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc, quy luật thị trường; tạo môi trường pháp
lý và cơ chế, chính sách thuận lợi để phát huy các nguồn lực xã hội cho phát
triển, mọi thành phần kinh tế, các chủ thể tham gia thị trường đều được tôn
trọng, cùng phát triển lâu dài, hợp tác, cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh và
văn minh, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất
quan trọng để Nhà nước đinh hướng và điều tiết nền kinh tế, tạo môi trường
và thúc đẩy các thành phần kinh tế cùng phát triển. Qua đó, nhằm kích thích
sản xuất, phát huy mặt tích cực, hạn chế và khắc phục mặt tiêu cực của cơ chế


5

thị trường, bảo vệ lợi ích nhân dân lao động. Hỗ trợ phát triển, xây dựng hệ
thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội quan trọng, hệ thống an sinh xã hội; bảo
đảm tính bền vững và tích cực của các cân đối kinh tế vĩ mô, hạn chế các rủi
ro và tác động tiêu cực của cơ chế thị trường; thực hiện tiến bộ và công bằng
xã hội ngay tỏng từng chính sách phát triển, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ
động và tích cực hội nhập quốc tế.
Với tư cách là bộ máy hành chính, nếu Nhà nước không hoàn thành tốt
chức năng, nhiệm vụ của mình thì toàn bộ nền kinh tế thị trường sẽ không
phát triển được, thậm chí còn trở thành yếu tố cản trở sự phát triển, càng
không thể định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường.
3.2.2. Về vai trò của Nhà nước với tư cách người đại diện sở hữu
toàn dân thực hiện quyền của chủ sở hữu đối với tài sản công (như: tài

nguyên, đất đai, vùng trời, vùng biển, nguồn lực dự trữ, các tập đoàn, tổng
công ty nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước) trong nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Các đối tượng thuộc sở hữu toàn dân mà Nhà nước là người đại diện rất
rộng, nhưng nội dung trọng tâm em xin đề cập là quyền chủ sở hữu đối với
doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa.
Nhà nước đã đổi mới cơ chế chế quản lý để doanh nghiệp nhà nước
được kinh doanh tự chủ, tự chịu trách nhiệm, hợp tác và cạnh tranh bình đẳng
với doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác theo pháp luật. Sự đổi
mới quan trọng là phân biệt rõ quyền sở hữu nhà nước về tài sản có tại các
doanh nghiệp và quyền sử dụng tài sản đó để tiến hành hoạt động sản xuất,
kinh doanh của các doanh nghiệp. Cụ thể: (1) tách bạch vai trò của Nhà nước
với tư cách là bộ máy công quyền quản lý toàn bộ nền kinh tế - xã hội với vai


6

trò chủ sở hữu tài sản, vốn của Nhà nước; (2) tách chức năng chủ sở hữu tài
sản, vốn của Nhà nước và chức năng quản trị kinh doanh của doanh nghiệp
nhà nước; (3) thu hẹp và tiến tới xóa bỏ chức năng đại diện chủ sở hữu nhà
nước của các bộ, ủy ban nhân dân đối với tài sản, vốn nhà nước tại các doanh
nghiệp có tài sản, vốn nhà nước; (4) tiếp tục đổi mới, củng cố, phát huy vai
trò của mô hình công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước.
Với tư cách là đại diện cho sở hữu toàn dân, Nhà nước quản lý một
lượng rất lớn tài sản quốc gia, nếu quản lý không tốt sẽ gây ra lãng phí, thất
thoát lớn, vừa thiệt hại về kinh tế, vừa làm suy giảm hiệu lực quản lý của Nhà
nước, nghiêm trọng hơn nữa là giảm lòng tin của Nhân dân vào Nhà nước.
Hiện nay, Nhà nước ta đã có những thành công trong quản lý nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trên cả hai phương diện. Nền kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được vận hành tỏng mối quan hệ:
Nhà nước – thị trường – doanh nghiệp, mỗi bộ phận, mỗi chủ thể đều có chức
năng, nhiệm vụ cụ thể và phải thực hiện tốt chức năng đó, trong đó Nhà nước
với chức năng quan tọng, quyết định toàn bộ sự vận động của nền kinh tế. Vai
trò đó được khẳng định thông qua việc góp phần đem lại sức sống mới cho
nền kinh tế Việt Nam, cụ thể:
Thực tiễn phát triển nền kinh tế thị trường hơn 20 năm đổi mới cho
thấy, Nhà nước ta đã có nhiều tác động tích cực trong việc bảo đảm định
hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển nền kinh tế này. Việc từng
bước hoàn thiện hệ thống chính sách về chế độ sở hữu và cơ cấu thành phần
kinh tế đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch theo hướng tạo động lực và điều
kiện thuận lợi hơn cho khai thác các tiềm năng trong và ngoài nước để phát
triển kinh tế- xã hội. Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhìn chung, không
ngừng được nâng cao, thể hiện qua bảng tăng trưởng GDP qua các năm
(2008-2017).


7

Để góp phần giữ vững độc lập tự chủ trong phát triển kinh tế, từ đó có
độc lập tự chủ trên con đường phát triển đất nước nói chung, Nhà nước đã có
nhiều chính sách phát huy vai trò các nhân tố nội lực, coi trọng tích lũy từ nội
bộ nền kinh tế. Trong năng lực nội sinh, chúng ta coi trọng trước hết nhân tố
con người. Do vậy, Nhà nước đã có nhiều chính sách về giáo dục – đào tạo để
nâng cao chất lượng nguồn nhân lực…
Nhà nước cũng có nhiều chính sách khai thác ngoại lực, biến ngoại lực
thành nội lực cho sự phát triển. Biểu hiện rõ nhất là Nhà nước đã hoàn thiện
Luật Đầu tư, thu hút được nhiều vốn ODA, FDI,… Tính đến 20/12/2017, Việt
Nam có 2.591 dự án mới được cấp Giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng
ký 21,27 tỷ USD, tăng 42,3% so với cùng kỳ năm 2016.Bên cạnh đó, cả nước

có 1.188 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng
thêm xấp xỉ 8,41 tỷ USD, tăng 49,2% và 5.002 lượt góp vốn, mua cổ phần của
nhà đầu tư nước ngoài với tổng giá trị góp vốn 6,19 tỷ USD, tăng 45,1% so
với cùng kỳ ngoái. Tính chung, tổng vốn FDI vào Việt Nam năm 2017 đạt
35,88 tỷ USD, tăng 44,4% so với năm 2016.
Một tiêu chí quan trọng đánh giá tính định hướng xã hội chủ nghĩa của
nền kinh tế là hướng sự phát triển của nó vào việc nâng cao đời sống của nhân
dân. Nhìn lại hơn 30 năm đổi mới, thu nhập của nhân dân đã có bước cải thiện


8

đáng kể. Năm 1995, GDP bình quân đầu người mới đạt 289 USD; năm 2015:
2109USD; năm 2016: 2215 USD. Năm 2017: 2385 USD (Tổng cục thống
kê). Với mức thu nhập này, Việt Nam vượt qua ngưỡng nước thu nhập thấp…
Vai trò của Nhà nước ta đối với kinh tế càng bộc lộ rõ nét trong ban
hành, thực thi các chính sách khắc phục tình trạng suy giảm kinh tế gần đây.
Trên cơ sở tiên định những diễn biến xấu có thể xảy ra, Nhà nước đã đưa ra 8
nhóm giải pháp cấp bách, và bằng việc tổ chức thực hiện có hiệu quả các giải
pháp đó, Nhà nước đã góp phần tích cực vào việc kiềm chế lạm phát, chỉ số
giá tiêu dùng không ngừng giảm. Kinh tế vĩ mô ổn định: thu chi ngân sách
được cân đối; tổng thu ngân sách nhà nước vượt mức dự toán cả năm 2017...
Những thành tựu này có vai trò to lớn trong việc giữ vững ổn định xã hội, tạo
môi trường thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế.
2.3. Giải pháp phát huy vai trò nhà nước trong nền kinh tế thị
trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay
Vai trò của Nhà nước đối với sự phát triển nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay cũng còn những hạn chế đáng kể:
thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn chưa được xây
dựng đồng bộ, vận hành suôn sẻ; quản lý nhà nước về kinh tế còn nhiều bất

cập; chưa có giải pháp mang tầm đột phá để kinh tế nhà nước thực sự hoàn
thành tốt chức năng chủ đạo trong nền kinh tế; kinh tế tập thể còn rất yếu
kém; năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thấp; chưa giải quyết tốt mối quan
hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường…
Để nâng cao hơn nữa hiệu quả, hiệu lực tác động của Nhà nước tới phát
triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay,
cần phải quan tâm một số vấn đề sau:


9

Thứ nhất, đối với vai trò của Nhà nước với tư cách bộ máy quản lý nhà
nước về kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam.
- Về mối quan hệ giữa sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước
về kinh tế, phải xác định rõ và phân định rõ nội dung, trách nhiệm và quyền
hạn giữa Đảng và Nhà nước ở các cấp trong lãnh đạo và quản lý kinh tế ở
nước ta.
- Về vai trò của Nhà nước và thị trường trong nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa, cần phân định rõ vai trò của Nhà nước và thị
trường trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tránh tình
trạng nhà nước thực hiện cả chức năng thị trường đảm nhận, can thiệp quá sâu
vào nền kinh tế, lúc lại buông lỏng quản lý. Trong khi đó nhà nước chưa thực
sự thực hiện tốt chức năng như xây dựng khung khổ pháp lý, cung cấp hàng
hóa, dịch vụ công, hỗ trợ phát triển…
Thứ hai, đối với vai trò của Nhà nước với tư cách người đại diện sở
hữu toàn dân thực hiện quyền của chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước
trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
- Về vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế Việt Nam.
Doanh nghiệp nhà nước được xác định là bộ phận quan trọng của kinh tế nhà

nước, gíp phần giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, dù đã trải qua nhiều sắp xếp,
đổi mới nhưng đến nay, doanh nghiệp nhà nước vẫn là khu vực yếu kém, hiệu
quả thấp so với những ưu đãi và ngườn lực mà Nhà nước đã dành cho. Đặc
biệt là thất thoát, thua lỗ, tham nhũng là phổ biến và ngày càng nghiêm trọng.
Do đó, cần phỉa làm rõ vai trò doanh nghiệp nhà nước với tư cách người đại
diện sở hữu toàn dân thực hiện quyền sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước
trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: (1) vai trò đích thực
của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa là


10

gì? (2) Ai đại diện chủ sở hữu nhà nước tại các doanh nghiệp nhà nước, mô
hình và phương thức như thế nào để tách bạch vai trò của Nhà nước với tư
cách là bộ máy công quyền quản lý toàn bộ nền kinh tế với vai trò chủ sở hữu
tài sản, vốn nhà nước? (3) Cơ chế kiểm soát hoạt động? (4) Vai trò, trách
nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước? (5) Cơ
chế công khai, minh bạch thông tin và giám sát của nhân dân với doanh
nghiệp nhà nước?
- Về vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa. Cần làm rõ thế nào là vai trò chủ đạo của kinh
tế nhà nước, phải làm gì để kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo mà không
vi phạm các nguyên tắc thị trường, chống độc quyền.
Trong thời gian tới, để phát huy vai trò nhà nước trong nền kinh tế thị
trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay cần thực hiện một số giải pháp sau:
(1) Nhà nước cần sớm hoàn thiện thể chế của nền kinh tế thị trường,
đặc biệt là hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu. Hệ thống luật này phải
khẳng định và bảo vệ sự tồn tại khách quan, lâu dài tính đa dạng của các hình
thức sở hữu; bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ sở hữu. Cần
xác định rõ, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Nhà nước ta là cung cấp môi

trường pháp lý tin cậy cho các chủ thể kinh tế phát huy tối đa năng lực của họ.
(2) Cùng với vấn đề then chốt trên, cần tiếp tục phân định rạch ròi chức
năng quản lý hành chính nhà nước đối với kinh tế và quản lý sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp; Nhà nước cần làm tốt chức năng hỗ trợ cho toàn xã
hội sản xuất hàng hóa công cũng như tư; đặc biệt là kết cấu hạ tầng kinh tế và
xã hội…
Để nâng cao năng lực của bộ máy quản lý nhà nước về kinh tế, cần cải
cách thể chế xây dựng chính sách, tích cực đấu tranh chống các hành vi độc
đoán, chuyên quyền, tệ quan liêu, tham nhũng trong bộ máy nhà nước.


11

Việc giải quyết có hiệu quả những vấn đề vừa có tính cấp bách, vừa có
tính lâu dài đó sẽ nâng cao hơn nữa hiệu quả tác động của Nhà nước tới sự
phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong
thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập toàn cầu hiện nay.

III. KẾT LUẬN
Lịch sử đã chứng minh rằng, các nền kinh tế thị trường thành công nhất
đều không thể phát triển một cách tự phát nếu thiếu sự can thiệp và hỗ trợ của
Nhà nước. Các nền kinh tế thị trường nguyên thuỷ dựa trên cơ sở sản xuất và
trao đổi giản đờn có thể hoạt động một cách có hiệu quả mà không cần sự can
thiệp của Nhà nước. Tuy nhiên, vì nền kinh tế tăng trưởng dưới tác động bên
ngoài ngày một phức tạp nên sự can thiệp của Nhà nước xuất hiện như một tất
yếu cho sự hoạt động có hiệu quả của nền kinh tế thị trường. Trong các nền
kinh tế thị trường đã Phát triển, Nhà nước có 3 chức năng kinh tế rõ rệt là: can
thiệp, quản lý và điều hoà phúc lợi. Mặc dù còn có những hạn chế nhất định,
song sự điều tiết của Nhà nước vẫn là một trong các hoạt động của nền kinh tế
thị trường. Theo đó, thị trường tự do với đúng nghĩa của nó không thể tồn tại,

ngoại trừ trong các lý thuyết kinh tế.
Nhà nước có vai trò to lớn trong việc bảo đảm sự ổn định vĩ mô cho
phát triển và tăng trưởng kinh tế, thể hiện sự cân đối, hài hòa các quan hệ nhu
cầu, lợi ích giữa người và người, tạo ra sự đồng thuận xã hội trong hành động
vì mục tiêu phát triển của đất nước. Tính đúng đắn, hợp lý và kịp thời của


12

việc hoạch định và năng lực tổ chức thực hiện các chính sách phát triển vĩ mô
do Nhà nước đảm nhiệm là điều kiện tiên quyết để hình thành sự đồng thuận
đó. Việc tăng cường quản lý vĩ mô sẽ nâng cao hiệu quả tác động của Nhà
nước tới sự phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở
nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội
nhập quốc tế./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ
Chí Minh, Nhà xuất bản lý luận chính trị.
2. Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
3. Trang web Đảng cộng sản: dangcongsan.vn.
4. Văn kiện Đại hội XII của Đảng.