0

MỤC LỤC

MỤC LỤC........................................................................................................0
I. MỞ ĐẦU.......................................................................................................0
II. NỘI DUNG.................................................................................................1
2.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản...............................................................1
2.2. Thực trạng công tác dư luận xã hội phục vụ lãnh đạo quản lý ở
Thái Nguyên hiện nay..................................................................................2
3. Một số giải pháp nằm nâng cao chất lượng công tác dư luận xã hội
phục vụ lãnh đạo quản lý............................................................................6
III. KẾT LUẬN................................................................................................9
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................10


1

I. MỞ ĐẦU
Công tác nắm bắt và định hướng dư luận xã hội có vai trò đặc biệt quan
trọng đối với công tác lãnh đạo quản lý. Để đáp ứng yêu cầu công tác lãnh đạo,
quản lý xã hội trong giai đoạn mới ở Thái Nguyên - một địa bàn có nhiều nét đặc
thù do điều kiện tự nhiên, lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội quy định, đòi hỏi lãnh
đạo tỉnh Thái Nguyên cần phải quan tâm nhiều hơn nữa và có các biện pháp cụ
thể khắc phục những khó khăn, hạn chế của công tác dư luận xã hội.
Các cơ quan lãnh đạo, quản lý các cấp cần quan tâm khai thác tối đa kết
quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội trong vùng phục vụ cho việc ra các
quyết định đúng đắn, kịp thời, có hiệu quả; tránh được sự vô cảm hoặc “rối
loạn cảm giác” trong công tác lãnh đạo, quản lý.
Trong phạm vi cho phép, em xin chọn chủ đề: “Công tác nghiên cứu
và nắm bắt dư luận xã hội phục vụ lãnh đạo quản lý ở Thái Nguyên hiện nay”

để làm bài thu hoạch môn dư luận xã hội trong lãnh đạo quản lý, tìm hiểu lý
luận và liên hệ thực tiễn tại địa phương về vai trò dư luận xã hội đối với lãnh
đạo quản lý.
II. NỘI DUNG
2.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản
2.1.1. Định nghĩa dư luận xã hội
Dư luận xã hội (DLXH) là một hiện tượng xã hội đặc biệt biểu thị sự
phán xét, đánh giá và thái độ của các nhóm xã hội đối với các vấn đề liên
quan đến lợi ích của các nhóm trong xã hội.
Công tác DLXH có nhiệm vụ nắm bắt tâm tư, tình cảm, nguyện vọng
của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trước những vấn đề, sự kiện,
hiện tượng để phản ánh cho các cấp có thẩm quyền; từ đó có định hướng, giải


2

quyết các sự việc, hiện tượng một cách hợp tình, hợp lý. Đây là một trong
những kênh thông tin quan trọng, là căn cứ khoa học phục vụ quá trình soạn
thảo, ban hành và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của cấp ủy
Đảng, chính quyền các cấp.
2.1.2. Vai trò của công tác nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội đối
với lãnh đạo, quản lý
Một là, Tham mưu cho các cơ quan lãnh đạo, quản lý trong việc soạn
thảo, ban hành, tổ chức thực hiện quyết định; thông tin, tuyên truyền định
hướng dư luận xã hội.
Hai là, Góp phần củng cố và mở rộng nền dân chủ trong Đảng, trong
xã hội. Công tác nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội tạo điều kiện để cán bộ,
đảng viên và nhân dân đóng góp ý kiến, tham gia vào các công việc của Đảng,
Nhà nước.
Ba là, Góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng công tác nắm bắt tâm

trạng, tư tưởng cán bộ, đảng viên và nhân dân của các cấp ủy đảng
2.1.3. Quan điểm chỉ đạo của Đảng về công tác nghiên cứu, nắm bắt
dư luận xã hội Đảng Cộng sản Việt Nam
Ngay từ khi mới thành lập đã coi việc nắm bắt lòng dân (tâm tư,
nguyện vọng, ý chí của nhân dân) là một trong những công việc quan trọng
hàng đầu nhằm đề ra được các chủ trương, đường lối cách mạng phù hợp lòng
dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng
làm được. Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên”.
Những năm đầu đổi mới và đặc biệt là thời gian gần đây, Đảng ta tiếp
tục có những sự chỉ đạo nhằm tăng cường công tác điều tra xã hội học, nắm
bắt dư luận xã hội. Văn kiện Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương
(Khóa VII) đã nêu ra nhiệm vụ đối với công tác tư tưởng: “Nâng cao chất
lượng thông tin nội bộ và công tác tuyên truyền, coi trọng biện pháp điều tra


3

dư luận xã hội.” Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương (Khóa VII)
tiếp tục yêu cầu: “Tổ chức điều tra dư luận xã hội về những vấn đề cần thiết
cho công tác lãnh đạo, quản lý Nhà nước. Xây dựng luật về trưng cầu dân
ý.”Nghị quyết Trung ương 5 (Khoá X) về Công tác tư tưởng, lý luận và báo
chí trước yêu cầu mới, tiếp tục nhấn mạnh: "Chú trọng công tác nghiên cứu,
điều tra xã hội học, nắm bắt dư luận xã hội phục vụ công tác tư tưởng".
2.2. Thực trạng công tác dư luận xã hội phục vụ lãnh đạo quản lý
ở Thái Nguyên hiện nay
Công tác nắm bắt và định hướng dư luận xã hội phục vụ lãnh đạo quản
lý ở Thái Nguyên hiện nay đang tập trung vào các nội dung sau:
Một là, nắm bắt, phân tích, tổng hợp và phản ánh nhanh dư luận của
các tầng lớp nhân dân trước những sự kiện, hiện tượng, vấn đề xã hội quan
trọng trong nước, trong ngành, tại địa phương và trên thế giới, đặc biệt là

trước các chủ trương, chính sách của cấp ủy đảng và chính quyền các cấp.
Hai là, tiến hành các cuộc điều tra xã hội học về dư luận xã hội phục vụ
quá trình hình thành, hoàn thiện và thực hiện đường lối, chủ trương, chính
sách quan trọng của cấp ủy đảng, chính quyền ngành, địa phương; định kỳ
điều tra dư luận xã hội về hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị của địa
phương.
Ba là, đề xuất các biện pháp định hướng, hình thành dư luận xã hội tích
cực, tạo sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong xã hội, thúc đẩy
quá trình thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà
nước và của ngành, địa phương; tham gia đấu tranh chống thông tin và quan
điểm sai trái, thù địch.
Bốn là, phối hợp với các cơ quan chức năng giám sát an ninh tư tưởng,
chính trị của các cuộc thăm dò dư luận xã hội do các tổ chức, cá nhân trong
nước và nước ngoài tiến hành trên địa bàn ngành, địa phương.


4

* Về Thành tựu
Những năm qua, công tác nắm bắt và định hướng DLXH trên địa bàn
tỉnh luôn được các cấp ủy Đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện, không
ngừng đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động để nâng cao chất lượng;
góp phần củng cố niềm tin trong cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc
trong tỉnh vào sự nghiệp đổi mới; khơi dậy tinh thần yêu quê hương đất nước,
góp phần giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh
tế - xã hội, an ninh quốc phòng, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của
nhân dân. Công tác nắm bắt và định hướng DLXH từng bước đổi mới về nội
dung và phương thức hoạt động; từ đó có nhiều biện pháp giải quyết kịp thời,
hiệu quả các vấn đề bức xúc nảy sinh trong thực tiễn cuộc sống.
Công tác nắm bắt, định hướng DLXH đã được tỉnh Thái Nguyêns quan

tâm từ nhiều năm nay. Năm 2014, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã có Đề án số 17ĐA/TU ngày 12-11-2014 về nâng cao chất lượng nắm bắt và định hướng
DLXH trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2014-2018. Từ khi có Đề án, đội ngũ làm
công tác DLXH ở các cấp thường xuyên được củng cố, kiện toàn để đáp ứng
với yêu cầu công việc. Thông qua việc thực hiện Đề án, Ban Tuyên giáo Tỉnh
ủy đã có một mạng lưới đội ngũ cộng tác viên ở hầu hết các cơ quan, ngành,
lĩnh vực, địa phương ở trong tỉnh, đặc biệt là những vùng cần phải nắm thông
tin, cập nhật thường xuyên.
Không chỉ xây dựng mạng lưới cộng tác viên rộng khắp, mà việc nâng
cao chất lượng cộng tác viên DLXH cũng luôn được Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy
quan tâm. Bởi chất lượng cộng tác viên được nâng lên thì chất lượng thông tin
dư luận cũng được nâng lên, sát với tình hình thực tiễn, mang tính thời sự và
góp phần cho Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy có những thông tin cập nhật, cần thiết,
từ đó tham mưu cho cấp ủy, chính quyền định hướng được dư luận xã hội, xử
lý kịp thời những thông tin tránh tình trạng để bùng lên, tạo thành những dư


5

luận không tốt. Tổ chức các lớp tập huấn, thường xuyên bố trí cộng tác viên
đi học tập, trao đổi kinh nghiệm…, là những việc làm thường xuyên được
Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy chú trọng.
Việc nắm bắt DLXH trên địa bàn tỉnh được duy trì thường xuyên thông
qua phiếu phản ánh của báo cáo viên tại hội nghị báo cáo viên các cấp tỉnh,
huyện và cơ sở. Từ năm 2011 đến nay, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy đã tổ chức
được 39 hội nghị báo cáo viên thường kỳ với 3.900 lượt đại biểu tham dự;
cung cấp gần 6.000 trang tài liệu tham khảo phục vụ công tác tuyên truyền
miệng; hàng tháng, phát hành trên 5.000 cuốn Thông tin nội bộ phục vụ sinh
hoạt chi bộ; đã phối hợp với ban tuyên giáo các cấp tổ chức được 22 cuộc
điều tra xã hội học với trên 22 nghìn phiếu điều tra. Kết quả điều tra đã giúp
cho cấp ủy Đảng, chính quyền chỉ đạo khắc phục kịp thời những hạn chế,

khuyết điểm trong lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; đồng thời
cung cấp dữ liệu cho các cơ quan chức năng kịp thời sửa đổi, bổ sung, hoàn
thiện những cơ chế, chính sách cho phù hợp với thực tế.
Công tác thông tin, định hướng tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và nhân
dân được tăng cường. Thông qua tổ chức hội nghị báo cáo viên, hội nghị công
tác tuyên giáo định kỳ và các bản tin nội bộ phục vụ sinh hoạt chi bộ, bản tin
phục vụ công tác lãnh đạo quản lý đã kịp thời cung cấp thông tin về chính
sách pháp luật, tình hình thời sự trong nước và quốc tế cũng như trong tỉnh
đến người dân.
Trong công tác điều tra DLXH, hàng quý, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy đã
tổ chức các cuộc điều tra gắn với những vấn đề "nóng" mà xã hội đang quan
tâm như: Các sự kiện chính trị; tình hình phát triển kinh tế - xã hội, an ninh
quốc phòng; việc tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của
Đảng, pháp luật của Nhà nước... Công tác trực tiếp đối thoại với nhân dân
ngày càng được coi trọng. Việc thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa ban tuyên


6

giáo các cấp với các cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp trong triển khai thực
hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết những vấn đề bức xúc của
nhân dân trên địa bàn đã góp phần giải quyết kịp thời những vấn đề tư tưởng,
DLXH nảy sinh ngay trong từng chủ trương, chính sách, dự án và ngay từ cơ
sở, không để tâm trạng lo lắng, bức xúc kéo dài.
Công tác nắm bắt và phản ánh DLXH đã trở thành kênh thông tin quan
trọng, hữu ích, giúp cấp ủy, chính quyền các cấp trong công tác lãnh đạo, chỉ
đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị.
* Hạn chế
Việc nắm bắt, phản ánh tình hình DLXH có lúc, có nơi chưa được
thường xuyên, dẫn đến không kịp thời nắm được diễn biến tư tưởng của cán

bộ, đảng viên, nhân dân. Vẫn còn có sự việc khi trở thành vấn đề bức xúc
trong nhân dân mới được báo cáo; việc tham mưu cho cấp ủy, chính quyền
thiếu chủ động, chậm và chưa đề xuất được nhiều giải pháp tích cực; công tác
dự báo và tham mưu định hướng DLXH chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Một số
cấp ủy cơ sở chưa nhận thức đầy đủ về công tác DLXH, vẫn còn tình trạng
nặng về thành tích, che dấu thông tin. Do chưa có tổ chức bộ máy chặt chẽ từ
tỉnh đến cơ sở nên đội ngũ cán bộ làm công tác DLXH chưa được kiện toàn,
khả năng phân tích, dự báo tình hình còn hạn chế; việc tập huấn cho những
người làm công tác DLXH chưa thường xuyên; sự phối hợp giữa các cấp, các
ngành trong công tác nắm bắt DLXH chưa chặt chẽ...
Hoạt động của đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội chưa đi vào nền
nếp, nhất là thực hiện chế độ về giao ban, báo cáo, phản ánh và dự báo dư
luận xã hội chưa đầy đủ, chính xác, thông tin thu được còn đơn giản; chưa có
cơ chế và chính sách hợp lý cho hoạt động của đội ngũ cộng tác viên nên
chưa phát huy được hiệu quả hoạt động…


7

3. Một số giải pháp nằm nâng cao chất lượng công tác dư luận xã
hội phục vụ lãnh đạo quản lý ở Thái Nguyên hiện nay
Để nâng cao chất lượng công tác nắm bắt và định hướng dư luận xã
hội, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xây dựng Đề án Nâng cao chất lượng nắm bắt
và định hướng DLXH trên địa bàn giai đoạn 2014-2018 với các mục tiêu cụ
thể: Đưa công tác nắm bắt và định hướng DLXH trở thành nhiệm vụ thường
xuyên, có nề nếp của cả hệ thống chính trị; nâng cao chất lượng nắm bắt và
định hướng tư tưởng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trên địa
bàn về những vấn đề bức xúc, nổi cộm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao công
tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị; dự báso kịp thời, chính
xác tình hình DLXH và đề xuất các giải pháp phù hợp, giúp cấp ủy, chính

quyền đưa ra những quyết sách đúng đắn; lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng đội
ngũ cộng tác viên DLXH có khả năng nắm bắt, tổng hợp, phân tích tâm trạng
DLXH.
Một số giải pháp nâng cao hiệu quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội
phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý hiện nay:
3.1. Sử dụng các kết quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội phục
vụ quá trình ra quyết định của các cấp lãnh đạo, quản lý
Để có được những quyết định đúng đắn, các cơ quan lãnh đạo, trước
hết phải nắm được trạng thái tư tưởng, tâm lý, những suy nghĩ, nhu cầu, tâm
trạng và nguyện vọng của các tầng lớp xã hội trong vùng đối với những vấn
đề mà các quyết định nhằm giải quyết. Dư luận xã hội là một trong những cơ
sở thông tin giúp các cấp lãnh đạo đánh giá đúng tình hình tâm trạng, tư tưởng
xã hội để đưa ra những quyết định phù hợp lòng dân, kịp thời bổ sung chỉnh
lý những quyết định còn khiếm khuyết, tháo gỡ những vướng mắc trong quá
trình tổ chức, thực hiện.


8

3.2. Sử dụng các kết quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội để
đánh giá hiệu quả và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công
tác thông tin, tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội
Công tác nghiên cứu dư luận xã hội là kênh thông tin phản hồi đáng tin
cậy, cung cấp cho chủ thể tuyên truyền những băn khoăn, thắc mắc của đối
tượng, nhờ đó, chủ thể tuyên truyền có thể chủ động giải đáp các băn khoăn,
thắc mắc của người nghe, chuyển từ phương pháp độc thoại sang phương
pháp đối thoại. Dư luận xã hội là người phản biện tốt nhất đối với các luận
điểm tuyên truyền. Trên cơ sở nghiên cứu, nắm vững cơ chế hình thành, biến
đổi dư luận xã hội, nhà quản lý có thể chủ động hình thành, định hướng dư
luận xã hội một cách có hiệu quả. Định hướng dư luận là sử dụng các nguồn

thông tin chính thống tác động đến cá nhân, nhóm và cộng đồng làm thay đổi
nhận thức, thái độ của họ, tạo ra sự nhất trí và đồng thuận thực hiện thắng lợi
các mục tiêu, phương hướng đề ra.
3.3. Sử dụng các kết quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội để tập
hợp trí tuệ, phát huy sáng kiến của các tầng lớp nhân dân
Các cuộc thăm dò dư luận xã hội có tác dụng kích thích tư duy sáng tạo
của quần chúng trong việc tìm giải pháp cho các vấn đề thực tiễn và lý luận.
Trước các vấn đề nan giải, dư luận xã hội có thể nêu ra các khuyến nghị sáng
suốt. Các khuyến nghị này có thể được thu thập qua mạng lưới cộng tác viên
dư luận xã hội hoặc qua các cuộc điều tra dư luận xã hội. Đó là những thông
tin rất quan trọng giúp các cấp lãnh đạo, quản lý đề ra được các biện pháp có
hiệu quả.
2.3.4. Sử dụng các kết quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội để đề
xuất các biện pháp có hiệu quả nhằm ngăn chặn, giải quyết các điểm nóng
Điểm nóng trước khi xuất hiện, bao giờ cũng được báo trước trong dư
luận xã hội qua sự xuất hiện của những băn khoăn, thắc mắc, những ý kiến


9

phản đối, thái độ bất bình, sức căng của các yêu cầu, đòi hỏi của nhân dân.
Thực tiễn cho thấy, một trong những nguyên nhân làm xuất hiện các điểm
nóng, các cuộc phản ứng tập thể của nhân dân là do các cấp lãnh đạo không
lắng nghe dư luận xã hội, không quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng của các
tầng lớp nhân dân, hoặc do bị cấp dưới vì những lợi ích cá nhân, cục bộ, cố
tình bưng bít thông tin, phản ánh sai lệch những vấn đề tâm trạng, tư tưởng
của các tầng lớp nân dân. Thiết chế nghiên cứu dư luận xã hội nhờ có những
quy chế và những phương pháp bảo đảm tính khách quan của thông tin có thể
khắc phục những căn bệnh nói trên.
3.5. Sử dụng các kết quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội để

nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống các biểu hiện tham nhũng,
quan liêu, thiếu trách nhiệm, trong bộ máy nhà nước
Dư luận xã hội chính là tai mắt của công chúng. Các phần tử thoái hóa,
biến chất trong bộ máy nhà nước sẵn sàng chà đạp lên các giá trị đạo đức và
pháp luật nhưng lại rất ngại báo chí và dư luận xã hội. Các phần tử này luôn
tìm cách bưng bít thông tin, tránh né sự phát giác của báo chí và dư luận xã
hội. Sự lên án kịp thời và nghiêm khắc của dư luận xã hội không những sẽ
thôi thúc các cơ quan pháp luật quan tâm giải quyết vụ việc mà còn làm cho
các phần tử tham nhũng, quan liêu, tắc trách chùn tay.
3.6. Sử dụng các kết quả nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội để
hình thành và củng cố các giá trị luân thường, đạo lý trong xã hội
Xét dưới góc độ cơ chế tâm lý xã hội, dư luận xã hội có sức mạnh to
lớn trong việc bảo vệ các giá trị, chuẩn mực, thuần phong, mỹ tục của xã hội.
Dư luận xã hội gắn liền với ý chí của các cộng đồng, các nhóm xã hội nên nó
có sức ép lớn đến tư tưởng và hành vi của mỗi cá nhân. Trong công tác quản
lư, thông qua việc khuyến khích báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng
đề cao, ca ngợi các tấm gương đạo đức và lối sống cao đẹp, phê phán, lên án


10

các biểu hiện vi phạm các giá trị, chuẩn mực tốt đẹp trong xã hội sẽ khơi dậy
vai trò tích cực của dư luận xã hội trong lĩnh vực này.
III. KẾT LUẬN
Công tác nắm bắt, định hướng DLXH phục vụ công tác lãnh đạo, quản
lý đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới là công việc khó khăn, phức tạp, đòi
hỏi sự đầu tư toàn diện cả về nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn, cả từ
phía cấp ủy đảng đến những người thực hiện. Để nâng cao chất lượng, hiệu
quả công tác DLXH, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay, các cấp ủy
đảng cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo; phát huy trách nhiệm của cán bộ,

cộng tác viên và cả hệ thống chính trị cùng tham gia nắm bắt DLXH, thiết
thực góp phần hoàn thành nhiệm vụ công tác xây dựng Đảng, thực hiện thắng
lợi nhiệm vụ chính trị, xây dựng tỉnh Thái Nguyên ngày càng giàu đẹp, văn
minh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ
Chí Minh, Nhà xuất bản lý luận chính trị.
2. Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
3. Trang web Đảng cộng sản: dangcongsan.vn.
4. Văn kiện Đại hội XII của Đảng.
5. Báo cáo tổng kết công tác năm của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy.