ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÙI NGỌC ANH

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA
TỈNH LÀO CAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2020


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÙI NGỌC ANH

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA
TỈNH LÀO CAI

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 8.34.04.10
LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Thị Nga

THÁI NGUYÊN – 2020

i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa
công bố tại bất kỳ nơi nào, mọi số liệu sử dụng trong luận văn này là những thông
tin xác thực. Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình.
Thái Nguyên, ngày

tháng

Tác giả luận văn

Bùi Ngọc Anh

năm 2020


ii

LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Phạm Thị Nga, người đã tận tình
hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận
văn.
Xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Phòng Đào tạo - Trường Đại học
Kinh tế và Quản trị kinh doanh đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và
hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban lãnh đạo, các bạn bè đồng nghiệp, đã tạo
điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Do bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu
sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày ..... tháng ...... năm 2020
Tác giả luận văn

Bùi Ngọc Anh


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC CHŨ VIẾT TẮT..................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU .................................................................................... vii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ .......................................................................... viii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài................................................................1
2.
Mục
đích
nghiên
cứu
..................................................................2

nghiên

cứu

đề


tài

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài ..........................................................2
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn ...........................................................3
5.
Bố
cục
luận
.......................................................................................................3

văn

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
TẠI

BỆNH

VIỆN

CÔNG

LẬP

................................................................................4
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại bệnh viện công lập ...................................4
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của bệnh viện công lập ........................................4
1.1.2 Quản lý tài chính tại các bệnh viện công lập .....................................................8
1.1.3 Nội dung quản lý tài chính tại bệnh viện công lập...........................................12
1.1.4 Những nhân tố cơ bản tác động đến quản lý tài chính bệnh viện công lập .....23

1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý tài chính tại các bệnh viện công lập........................25
1.2.1 Kinh nghiệm quản lý tài chính tại Bệnh viện C Thái Nguyên.........................25
1.2.2 Kinh nghiệm quản lý tài chính tại Bệnh viện Trung Ương Huế......................28
1.2.3. Bài học kinh nghiệm về quản lý tài chính rút ra cho Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Lào Cai ......................................................................................................................32
CHƯƠNG
2
PHƯƠNG
....................................................33

PHÁP

NGHIÊN

CỨU

2.1. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................33
2.2. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................33
2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin .......................................................................33
2.2.2 Phương pháp xử lý số liệu................................................................................35


4

2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu .........................................................................35
2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu .............................................................................37
2.3.1 Chỉ tiêu đánh giá công tác lập dự toán.............................................................37
2.3.2 Chỉ tiêu đánh giá công tác chấp hành dự toán .................................................37
2.3.3 Chỉ tiêu đánh giá công tác quyết toán ..............................................................37
2.3.4. Chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý chi ............................................................39

2.3.5. Chỉ tiêu đánh giá công tác trích lập và sử dụng quỹ .......................................40
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN ĐA
KHOA TỈNH LÀO CAI .........................................................................................42
3.1. Tổng quan về bệnh viện đa khoa tỉnh lào cai.....................................................42
3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển.......................................................................42
3.1.2 Chức năng, nhiệm vụ .......................................................................................43
3.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy.....................................................................................45
3.1.4 Một số kết quả đạt được của bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai ........................47
3.1.5 Những thuận lợi, khó khăn của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai ...................51
3.2. Thực trạng quản lý tài chính tại bệnh viện đa khoa tỉnh Lào Cai ......................52
3.2.1 Căn cứ pháp lý quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai............52
3.2.2 Thực trạng công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào cai.....53
3.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa
khoa tỉnh Lào Cai ......................................................................................................96
3.3. Đánh giá quản lý tài chính tại bệnh viện đa khoa tỉnh Lào Cai .......................100
3.3.1 Những kết quả đạt được .................................................................................100
3.3.2 Những tồn tại..................................................................................................102
3.3.3 Nguyên nhân ..................................................................................................104
CHƯƠNG 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH LÀO CAI
..................................................106
4.1. Định hướng quản lý tài chính tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lào Cai..................106
4.1.1 Định hướng phát triển công tác bệnh viện đến năm 2020 .............................106
4.1.2 Định hướng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai...............107


5

4.2. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lào
Cai ...........................................................................................................................109

4.2.1 Hoàn thiện công tác lập dự toán thu - chi ......................................................109
4.2.2 Hoàn thiện công tác quản lý các nguồn thu, chi tài chính .............................111
4.2.3 Hoàn thiện công tác kiểm tra, kiểm soát quản lý tài chính ............................117
4.2.4 Tăng cường cơ sở vật chất, đưa tiến bộ tin học ứng dụng vào công tác quản lý
bệnh viện nói chung và quản lý tài chính nói riêng ................................................118
4.2.5 Xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính kế toán chuyên trách có tinh thần trách
nhiệm, có nghiệp vụ cao..........................................................................................119
4.3. Kiến nghị ..........................................................................................................119
4.3.1. Bộ Y tế ..........................................................................................................119
4.3.2. UBND tỉnh ....................................................................................................119
4.3.3. Các bệnh viện tuyến trung ương ...................................................................120
KẾT LUẬN ............................................................................................................121
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................................123
PHỤ LỤC ...............................................................................................................126


6

DANH MỤC CÁC CHŨ VIẾT TẮT
BHXH

: Bảo hiểm xã hội

BHYT

: Bảo hiểm y tế

CHXHCN

: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa


CSSK

: Chăm sóc sức khỏe

DVYT

: Dịch vụ y tế

GDP

: Gross Domestic Product (Tổng sản phẩm quốc nội)

KCB

: Khám chữa bệnh

NSNN

: Ngân sách nhà nước

TTB

: Trang thiết bị

TX

: Thường xuyên

XDCB


: Xây dựng cơ bản

XHCN

: Xã hội chủ nghĩa


vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Thang đánh giá Likert được sử dụng trong luận văn................................35
Bảng 3.1. Tình hình thực hiện hoạt động chuyên môn .............................................48
Bảng 3.2. Dự toán nguồn thu của Bệnh viện giai đoạn 2017 – 2019 .......................55
Bảng 3.3. Dự toán thu phí, lệ phí và hoạt động dịch vụ của Bệnh viện giai đoạn
2017 – 2019 .............................................................................................57
Bảng 3.4. Dự toán sử dụng kinh phí của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai giai đoạn
2017 - 2019 ..............................................................................................59
Bảng 3.5. Kết quả công tác lập dự toán tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai ..........60
Bảng 3.6. Chấp hành dự toán thu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai ....................63
Bảng 3.7. Bảng tổng hợp kinh phí NSNN cấp giai đoạn 2017 – 2019 .....................64
Bảng 3.8. Tình hình sử dụng kinh phí tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai .............71
Bảng 3.9. Cơ cấu chi thường xuyên tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai ................72
Bảng 3.10. Danh mục khoán văn phòng phẩm/ 01 giường bệnh ..............................76
Bảng 3.11. Kết quả khảo sát về công tác chấp hành dự toán tại Bệnh viện .............80
Bảng 3.12. Quyết toán thu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai...............................82
Bảng 3.13. Quyết toán chi tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai...............................85
Bảng 3.14. Chênh lệch thu – chi tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai .....................87
Bảng 3.15. Tình hình trích lập quỹ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai .................88
Bảng 3.16. Kết quả khảo sát về công tác quyết toán ................................................92

Bảng 3.17. Kết quả khảo sát về công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát tại bệnh
viện ..........................................................................................................95


viii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ
Sơ đồ 3.1: Cơ cấu tổ chức bộ máy Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai .......................46
Biểu đồ
Biểu đồ 3.1. Cơ cấu nguồn thu Bệnh viện năm 2017 – 2019 ...................................63
Biểu đồ 3.2. Cơ cấu nguồn kinh phí NSNN cấp .......................................................65
Biểu đồ 3.3. Nguồn thu từ dịch vụ khám chữa bệnh.................................................67
Biểu đồ 3.4. Cơ cấu nguồn thu dịch vụ khám chữa bệnh .........................................67


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Hệ thống bệnh viện công lập là bộ phận quan trọng của hệ thống y tế ở nước
ta. Cùng với việc trao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung,
việc trao quyền tự chủ cho hệ thống bệnh viện công lập cũng được chính phủ Việt
Nam coi là một chính sách quan trọng và phù hợp với xu hướng phát triển của đất
nước. Thông qua các văn bản chính quan trọng áp dụng cho hệ thống các bệnh viện
công lập hiện nay là Nghị định 10/2002/NĐ-CP về việc giao quyền tự chủ tài chính
cho các đơn vị sự nghiệp, đến năm 2006 được thay thế bằng nghị định 43/2006/NĐCP về việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức
bộ máy, biên chế và tài chính đối với các đơn vị sự ngiệp công lập. Đến năm 2015
Nghị định 16/2015/NĐ-CP ra đời quy định về chế độ tự chủ của đơn vị sự nghiệp
công lập. Nghị định này được áp dụng cho tất cả các lĩnh vực cung ứng dịch vụ

công, trong đó có y tế và các bệnh viện cùng với Nghị định 85/2012/NĐ-CP về cơ
chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá
dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập. Cùng
với sự ra đời và thay đổi khá nhiều trong các chính sách kinh tế xã hội đặc biệt là
những chính sách có liên quan trực tiếp đến ngành y tế đã có sự tác động mạnh mẽ
đến cơ chế quản lý tài chính tại các bệnh viện công lập, buộc các bệnh viện công lập
phải chủ động hơn trong quản lý các hoạt động quản lý và sử dụng các nguồn lực tài
chính, đảm bảo mục tiêu hoạt động có hiệu quả và thực hiện chủ trương xã hội hóa
trong việc cung cấp các dịch vụ cho xã hội.
Nằm trong hệ thống bệnh viện công lập của cả nước, những năm qua, Bệnh
viện Đa khoa tỉnh Lào Cai đã có những bước phát triển và nhiều thay đổi trong mô
hình quản lý cũng như hoạt động tài chính của bệnh viện. Bệnh viện Đa khoa Lào
Cai đã có những chuyển biến phù hợp như chủ động đầu tư trang, thiết bị y tế, nâng
cao chất lượng khám, chữa bệnh...Tuy nhiên, công tác quản lý tài chính tại Bệnh
viện vẫn còn nhiều hạn chế trong công tác tổ chức xây dựng dự toán thu chi, thực
hiện dự toán thu chi, mức độ thực hiện xã hội hóa còn chưa cao, không nâng cao
được tính tự chịu trách nhiệm, không gắn chi tiêu với kết quả khám chữa bệnh,….


2

Vì vậy, Bệnh viện Lào Cai cần giải quyết nhiều vấn đề trong công tác quản
lý tài chính, từ cơ chế quản lý đến phân bổ, sử dụng có hiệu quả và tiết kiệm nguồn
lực tài chính. Xuất phát từ nhận thức về lý luận và thực tiễn trên, học viên nghiên
cứu đề tài “Quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai” để phân tích
thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai và đề xuất giải pháp
hoàn thiện quản lý tài chính tại đơn vị.
2. Mục đích nghiên cứu nghiên cứu đề tài
2.1. Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai, từ

đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Bệnh
viện Đa khoa tỉnh Lào Cai.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý tài chính tại các bệnh viện
công lập.
- Đánh giá, phân tích thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Lào Cai, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong
công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai.
- Đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện
Đa khoa tỉnh Lào Cai trong thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
3.1. Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý tài chính và cách thức
quản lý tài chính ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung: Luận văn nghiên cứu các vấn đề liên quan tới quản lý
tài chính đối với bệnh viện công, tập trung vào công tác quản lý tài chính tại Bệnh
viện Đa khoa tỉnh Lào Cai và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao công tác
quản lý tài chính ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai.
Phạm vi về thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý tài
chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai giai đoạn năm 2017 - 2019.


3

Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu công tác quản lý tài chính tại
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
Dựa trên lý luận và nghiên cứu thực tế về công tác quản lý tài chính tại Bệnh

viện đa khoa tỉnh Lào Cai, đề tài góp phần:
- Đã tổng quan được ở mức độ nhất định các nghiên cứu, cả trong và ngoài
nước, có liên quan đến luận văn, từ đó tìm ra được khoảng trống nghiên cứu và xác
định những vấn đề cần tập trung nghiên cứu của luận văn;
- Đã hệ thống hóa được một số nội dung liên quan đến cơ sở lý luận chung
về quản lý tài chính tại các bệnh viện công lập với các nội dung về công tác lập dự
toán, công tác chấp hành dự toán; công tác quyết toán và công tác thanh tra, kiểm
tra, giám sát tài chính.
- Bằng các phương pháp nghiên cứu định tính truyền thống và các kết quả
khảo sát, luận văn đã tiến hành đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện
đa khoa tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2017 - 2019; từ đó chỉ ra được những hạn chế,
nguyên nhân các hạn chế.
- Trên cơ sở luận giải định hướng quản lý tài chính tại Bệnh viện đa khoa
tỉnh Lào Cai; căn cứ đánh giá điểm đạt được, hạn chế và nguyên nhân tại chương 3,
luận văn đã đề xuất được hệ thống các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý tài chính
tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lào Cai.
5. Bố cục luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận luận văn được kết cấu thành 4 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính tại các bệnh viện
công lập
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai.
Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa
khoa tỉnh Lào Cai


4

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI

BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại bệnh viện công lập
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của bệnh viện công lập
1.1.1.1 Khái niệm bệnh viện công lập
Bệnh viện hay nhà thương là cơ sở để khám và chữa trị cho bệnh nhân khi
bệnh của họ không thể chữa ở nhà hay nơi nào khác. Đây là nơi tập trung các
chuyên viên y tế gồm các bác sĩ nội và ngoại khoa, các y tá, các kỹ thuật viên xét
nghiệm cận lâm sàng.
Hiện nay bệnh viện được hiểu là cơ sở y tế trong khu vực dân cư bao gồm
giường bệnh, đội ngũ cán bộ có trình độ kỹ thuật được tổ chức thành các khoa,
phòng với các trang thiết bị, cơ sở hạ tầng thích hợp để thực hiện việc chăm sóc,
nuôi dưỡng cung cấp các dịch vụ y tế cho người bệnh. Bệnh viện là nơi thực hiện
các chẩn đoán và điều trị các bệnh, nơi thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe,
nơi đào tạo và tiến hành nghiên cứu y học. Theo các tài liệu của Tổ chức Y tế Thế
giới năm 1957, bệnh viện được hiểu theo nghĩa rộng hơn “Bệnh viện là một bộ phận
không thể tách rời của một tổ chức xã hội và y tế, chức năng của nó là chăm sóc sức
khỏe toàn diện cho nhân dân, cả phòng bệnh và chữa bệnh, dịch vụ ngoại trú của
BV phải vươn tới cả gia đình và môi trường cư trú. Bệnh viện còn là trung tâm đào
tạo cán bộ y tế và nghiên cứu y học”.
Trong hệ thống bệnh viện thì bệnh viện công giữ vai quan trọng, chữ “công”
trong thuật ngữ bệnh viện, theo Từ điển Tiếng việt có nghĩa là “công cộng”, “của
cộng đồng”. Như vậy, bệnh viện công là bệnh viện của chung, của toàn dân, của
cộng đồng: “Bệnh viện công là cơ sở y tế do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành
lập, hoạt động chủ yếu bằng nguồn NSNN, có chức năng khám chữa bệnh, cung cấp
các dịch vụ y tế nhằm mục tiêu bảo đảm bảo sức khỏe cho nhân dân”.
Ở nước ta, bệnh viện công lập là một đơn vị sự nghiệp y tế. “Đơn vị sự
nghiệp y tế công lập là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và
quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ



5

chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ
cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên
môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức
năng; giám dịnh y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm
dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch
hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe” (Chính phủ, 2012)
Như vậy, “Bệnh viện công là những ĐVSN công thực hiện cung cấp dịch vụ
y tế cho xã hội và thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn về y tế theo quy định và hoạt
động dưới sự quản lý kiểm soát của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.”
1.1.1.2 Đặc điểm của bệnh viện công lập
Bệnh viện công lập có những đặc điểm sau đây:
Thứ nhất, bệnh viện công là bệnh viện thuộc sở hữu của Nhà nước của toàn
dân được phân bố phù hợp với sự phân cấp hành chính theo vùng, lãnh thổ và theo
tuyến chuyên môn kỹ thuật...
Bệnh viện công có thể còn gọi là bệnh viện Nhà nước bởi đây là những bệnh
viện do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đứng ra thành lập và hoạt động dưới sự
quản lý của nhà nước. Phần lớn nguồn lực của bệnh viện công như nhân lực, tài lực,
vật lực đều thuộc sở hữu của Nhà nước, sở hữu của toàn dân. Bệnh viện công được
phân cấp hành chính và phân bổ theo tuyến chuyên môn giúp hệ thống bệnh viện
hoạt động rải đều khắp nơi. Cả hệ thống bệnh viện công thực hiện đầy các chức
năng nhiệm vụ của mình, trước hết là đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe của
toàn dân, hệ thống phân cấp này giúp phân bổ lượng người bệnh trong cả nước cho
các BV, vừa tạo thuận lợi trong việc đến khám và điều trị của người dân vừa giảm
ùn tắc bệnh nhân ở những bệnh viện lớn. Các bệnh viện lớn tập trung phát triển các
chuyên khoa chuyên sâu tốt hơn hiện đại hơn, theo kịp và phát triển so với các bệnh
viện ở những nước trong khu vực và trên thế giới.
Thứ hai, mục đích hoạt động cơ bản của bệnh viện công là chăm sóc và bảo
vệ sức khỏe cho nhân dân, ác định đặt mục tiêu chăm sóc sức khỏe cho nhân dân

trên mục tiêu lợi nhuận.
Bệnh viện công luôn phải đặt lợi ích xã hội cao hơn so với lợi ích kinh tế.


6

Với đặc điểm này hiện cũng đang đặt ra cho bệnh viện công nhiều vấn đề phải
nghiên cứu và giải quyết trong việc quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính để thực
hiện chăm sóc sức khỏe người dân, cung cấp dịch vụ y tế hướng đến mục tiêu công
bằng, hiệu quả và phát triển. Tuy nhiên, đối với các bệnh viện công nếu chỉ quan
tâm đến mục tiêu khám chữa bệnh cho nhân dân mà không coi trọng công tác quản
lý tài chính sẽ khiến cho việc thu hút, quản lý và sử dụng nguồn lực kém hiệu quả
và sẽ quay lại làm giảm chất lượng hoạt động chung của bệnh viện. Vì vậy song
song với công tác chuyên môn thì công tác quản lý tài chính bệnh viện cũng không
kém phần quan trọng có tính quyết định hiệu quả hoạt động cũng như sự phát triển
của bệnh viện công. Đối với mục tiêu công bằng trong việc chăm sóc sức khỏe và
cung cấp dịch vụ y tế cho người dân được xác định là gắn với nhu cầu chăm sóc sức
khỏe chứ không gắn với khả năng chi trả của người dân. Nhà nước cần có những
chính sách xã hội và các bệnh viện công cũng cần có những cơ chế riêng để cho
những người dân có hoàn cảnh khó khăn khó có khả năng chi trả nhưng vẫn được
cung cấp dịch vụ y tế cơ bản nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của họ.
Thứ ba, nguồn kinh phí NSNN cấp đã và đang là một trong những nguồn lực
khá quan trọng của bệnh viện công.
Đây là một trong những đặc điểm nhằm phân biệt bệnh viện công với các
loại hình BV khác. Nguồn kinh phí từ NSNN là nguồn quan trọng đảm bảo đáp ứng
cho hoạt động của các bệnh viện công. Theo xu hướng chung thì nguồn này sẽ ngày
càng giảm để giúp giảm gánh năng cho NSNN. Hiện nay, nguồn này tại các bệnh
viện công có tỷ trọng thấp hơn nhiều so với những nguồn còn lại thậm chí ở một số
bệnh viện công nguồn chi hoạt động thường xuyên đã hoàn toàn do BV phải chủ
động đảm bảo. Tuy vây nhưng nguồn chi cho ĐTPT của các bệnh viện công vẫn

còn phụ thuộc nhiều vào NSNN. Đây cũng là nguồn khá quan trọng đảm bảo các
bệnh viện công hoạt động theo các các chức năng và nhiệm vụ được các cấp chính
quyền giao.
Thứ tư, bệnh viện công cần phải thực hiện các chính sách xã hội do Nhà
nước giao.
Đây là một đặc điểm khác biệt với các loại hình BV khác. Bệnh viện công


7

cần phải thực hiện các chính sách xã hội mà Nhà nước giao như: khám chữa bệnh
miễn phí hoặc giảm phí cho những đối tượng xã hội, người nghèo, người có hoàn
cảnh khó khăn, tham gia các phòng chống và dập dịch, thảm họa, tham gia nghĩa vụ
quân đội, quốc tế…
1.1.1.3 Vai trò của bệnh viện công lập
Vai trò của bệnh viện công lập được thể hiện trên một số phương diện chủ
yếu sau:
Thứ nhất, cung cấp các dịch vụ y tế
Bệnh viện sẽ là nơi thực hiện thăm khám cung cấp các DVYT để phục hồi
sức khỏe cho người bệnh. Tất cả mọi cá nhân trong xã hội có các điều kiện hoàn
cảnh cụ thể và có những tình trạng sức khỏe khác nhau, họ cũng đều có quyền và
mong muốn có được sức khỏe tốt, được CSSK cho bản thân. Sức khỏe là vô giá vì
nó gắn liền với sự sống, cái chết, khả năng hoạt động, lao động của con người,
quyết định đến toàn bộ cuộc sống của con người dù cá nhân đó giàu hay nghèo dù ở
tuổi nào giới tính nào. Khi bị đau ốm, tất cả những người bệnh đều có nhu cầu
CSSK. Lúc này họ sẽ tìm và mua bằng được các DVYT đó chính là những dịch vụ
CSSK để có lại được sự khỏe mạnh. Bệnh viện là nơi tiếp nhận người bệnh và cung
cấp các DVYT. Hầu hết các hoạt động của bệnh viện đều xoay quanh nhiệm vụ này,
nếu như không thực hiện nhiệm vụ này thì không được coi là bệnh viện.
Thứ hai, đào tạo các cán bộ y tế và thực hiện các nghiên cứu khoa học về y tế

Cán bộ y tế là những con người làm những công việc đặc thù quan trọng vì
mỗi công việc đều tác động đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Vì vậy bên
cạnh việc học tập các kiến thức chuyên môn qua sách vở thì người cán bộ y tế cần
rất nhiều kiến thức thực tiễn. Sinh viên của trường y bao giờ cũng có thời gian học
tập dài nhất so với các ngành học (6 năm), trong đó chiếm tới hơn 1/3 thời gian học
là họ phải làm việc và thực hành trực tiếp tại các bệnh viện. Vậy bệnh viện chính là
những ngôi trường thực tế quan trọng cho các cán bộ y tế.
Thứ ba, ngoài ra, nhiệm vụ chỉ đạo tuyến của hệ thống bệnh viện công rất
quan trọng, vì hệ thống các BVCL được tổ chức và phân theo tuyến kỹ thuật. Các
bệnh viện tuyến trên có trách nhiệm chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật cho các bệnh viện


8

tuyến dưới. Chủ yếu là các bệnh viện tuyến trên hay bệnh viện tuyến cuối như bệnh
viện đa khoa, chuyên khoa trực thuộc Bộ Y tế, bệnh viện tuyến tỉnh thực hiện hướng
dẫn chỉ đạo chuyên môn cho các bệnh viện tuyến huyện, các trung tâm y tế xã.
Thứ tư, song song với công tác khám chữa bệnh, công tác phòng bệnh cũng
là nhiệm vụ quan trọng. Bởi chính trong các bệnh viện cũng là một nơi có thể xuất
phát bệnh dịch và sự lây chéo các bệnh với nhau vì đây là nơi phải đón tiếp rất
nhiều người bệnh với nhiều căn bệnh khác nhau đến khám và điều trị. Bệnh viện
còn phải tham gia vào công tác phòng bệnh chung như thực hiện dập dịch trên địa
bàn của mình và hỗ trợ công tác dập dịch chung theo khả năng của bệnh viện mình.
Đặc biệt trong hoàn cảnh phát triển trong cơ chế thị trường và xu thế hợp tác toàn
cầu hóa, nhiệm vụ cần thiết với các BV còn là những hoạt động hợp tác quốc tế mở
rộng các mối quan hệ với các tổ chức cá nhân nước ngoài để trao đổi kinh nghiệm
để từng bước phát triển bệnh viện hiện đại, để có thể thu hút được các nguồn vốn
đầu tư viện trợ từ nước ngoài để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư của bệnh viện. Bên
cạnh những nhiệm vụ chuyên môn nghiệp vụ, nhiệm vụ quản lý tài chính của bệnh
viện hướng đến mục tiêu tự chủ đảm bảo thu hút và sử dụng có hiệu quả các nguồn

lực tài chính bệnh viện cũng đang là nhiệm vụ quan trọng được nhiều sự quan tâm.
Nhiệm vụ quản lý tài chính cần đi song song có tác dụng thúc đẩy nhiệm vụ chuyên
môn và đáp ứng tối đa nhu cầu phát triển của bệnh viện.
1.1.2 Quản lý tài chính tại các bệnh viện công lập
1.1.2.1 Khái niệm quản lý tài chính tại bệnh viện công lập
“Tài chính là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối
các nguồn tài chính bằng việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng yêu
cầu tích lũy và tiêu dùng của các chủ thể trong xã hội.”
Tài chính, xét về hình thức, nó phản ánh sự vận động và chuyển hóa của các
nguồn lực tài chính trong quá trình sử dụng các quỹ bằng tiền. Xét về bản chất, nó
là những mối quan hệ tài chính biểu hiện dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá
trình hình thành và sử dụng các quỹ bằng tiền nhằm phục vụ những mục đích của
các chủ thể trong xã hội.
Bệnh viện công là những ĐVSN công thực hiện cung cấp DVYT cho xã hội


9

và thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn về y tế theo quy định và hoạt động dưới sự
quản lý kiểm soát của CQNN có thẩm quyền". Gắn với mỗi chủ thể khác nhau thì tài
chính của chủ thể đó cũng sẽ có những đặc điểm cơ bản đặc thù riêng.
Tài chính bệnh viện công lập cũng sẽ mang những đặc điểm và tính chất của
tài chính của ĐVSN công. Tài chính ĐVSN công được xác định là việc huy động
nguồn lực tài chính, quản lý cũng như việc sử dụng nguồn lực tài chính đó cho
những mục đích hoạt động và phát triển đơn vị. Cùng với những hoạt động thu và
chi là những mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa ĐVSN với các chủ thể kinh tế khác.
Tài chính BVCL là việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài
chính của BVCL cùng với đó là các mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa BVCL với
các chủ thể khác trong xã hội. Với quan điểm như vậy, người ta sẽ quan tâm đến
các nguồn tài chính của BVCL cũng như việc sử dụng các nguồn tài chính của

BVCL. Nguồn tài chính là khả năng tài chính hay cụ thể hơn là các nguồn tiền mà
các chủ thể có thể khai thác sử dụng nhằm đạt được mục tiêu của mình. Nguồn tài
chính thực tế thường tồn tại dưới dạng tiền tệ đang vận động trong chu trình kinh tế
cũng có thể là nguồn tài chính tiềm năng, vô hình. Đối với nguồn lực tài chính
BVCL, phải xuất phát từ những đặc điểm của BVCL là ĐVSN do Nhà nước thành
lập và nhiệm vụ cơ bản của BVCL là nơi cung cấp DVYT cho xã hội. Vậy, nguồn
tài chính của BVCL gồm có nguồn từ NSNN cấp và nguồn thu từ việc cung cấp
DVYT xuất phát từ số lượng, chất lượng và giá DVYT cung cấp cho xã hội và
nguồn lực do chính BVCL tự huy động từ các chủ thể khác trong xã hội. Trong đó
nguồn thu từ cung cấp DVYT là nguồn có tác động trực tiếp đến nguồn thu BV nói
riêng và hoạt động tài chính BV nói chung. Mỗi nguồn tài chính đều có những đặc
điểm riêng và những cách thức quản lý và sử dụng đặc thù. Thông qua việc huy
động, phân bổ và sử dụng những nguồn này sẽ phát sinh mối quan hệ kinh tế giữa
nhiều bên: BV, Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, Người dân (người bệnh),
Tổ chức bảo hiểm (BHYT) và những đối tượng khác có liên quan.
“Quản lý tài chính là việc sử dụng các công cụ quản lý tài chính nhằm phản
ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị, thông qua đó lập kế hoạch quản
lý và sử dụng các nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị.”


10

“Đối với Bệnh viện công lập - một tổ chức công, thì đối tượng quản lý của
quản lý tài chính là nguồn thu - chi của Bệnh viện, các hoạt động tài chính của Bệnh
viện. Mục tiêu quản lý tài chính của Bệnh viện là nhằm mục tiêu công bằng và mục
tiêu hiệu quả. Chủ thể quản lý trong quản lý tài chính là các nhà quản lý như trưởng
phòng tài chính - kế toán, ban giám đốc Bệnh viện, cơ quan nhà nước có thẩm
quyền”.
Như vậy, từ sự phân tích trên ta có thể đưa ra định nghĩa về quản lý tài chính
bệnh viện công như sau: “Quản lý tài chính bệnh viện công lập là sự tác động một

cách liên tục có hướng đích của chủ thể quản lý lên các nguồn thu-chi, hoạt động
tài chính của Bệnh viện thông qua bốn bước: lập kế hoạch thu-chi, tổ chức thực
hiện kế hoạch, quyết toán và kiểm tra một cách công bằng và hiệu quả nhằm thực
hiện mục tiêu phúc lợi, phi lợi nhuận của Bệnh viện công.”
1.1.2.2. Mục tiêu của quản lý tài chính tại bệnh viện công lập
Mục tiêu của quản lý tài chính Bệnh viện công lập bao gồm hai mục tiêu:
- Đảm bảo tính hiệu quả: Phương pháp phân phối, tăng huy động nguồn lực
tài chính Bệnh viện hợp lý, đúng luật pháp đồng thời thực hiện chi đúng, chi đủ tùy
theo năng lực tài chính của Bệnh viện nhưng phải đảm bảo các hoạt động của Bệnh
viện, đảm bảo chất lượng dịch vụ KCB cung cấp cho người dân. Đảm bảo cân đối
thu chi.
- Đảm bảo tính công bằng: Đảm bảo cho mọi người dân được tiếp cận đầy đủ
với dịch vụ y tế của Bệnh viện tùy theo mức độ bệnh tật. Không phân biệt đối xử,
cung cấp chất lượng dịch vụ như nhau với những người cùng mắc bệnh như nhau.
Thực hiện miễn giảm theo quy định với những đối tượng không có khả năng
chi trả, đối tượng chính sách. Không được đòi hỏi khả năng chi trả của người bệnh.
Để thực hiện mục tiêu của quản lý tài chính bệnh viện công là hiệu quả và
công bằng, quản lý tài chính bệnh viện công phải thực hiện 5 mục tiêu cụ thể sau
đây:
- Duy trì cán cân thu chi: đây là điều kiện tiên quyết và bắt buộc của quản lý
tài chính bệnh viện và cũng là tiêu chuẩn cho sự thành công trong cơ chế quản lý
mới – tiến tới hạch toán chi phí.
- Nâng cao các chỉ tiêu chất lượng về khám, chữa bệnh: tỷ lệ tử vong, tỷ lệ số
giường bệnh trên một phòng bệnh …


11

- Cải thiện đời sống, nâng cao điều kiện làm việc cho cán bộ y bác sỹ, nhân
viên Bệnh viện, tăng cường các hoạt động đời sống tinh thần cho nhân viên, tạo

động lực khuyến khích nhân viên Bệnh viện làm việc tích cực.
- Đầu tư tăng cường quy mô hoạt động của Bệnh viện: xây dựng thêm cơ sở
hạ tầng, các công trình, mở thêm các chuyên khoa mới để đáp ứng đầy đủ nhu cầu
của người dân khám, chữa bệnh.
- Công bằng y tế: chất lượng phục vụ như nhau cho toàn bộ các đối tượng,
không phân biệt đối xử giữa bệnh nhân sử dụng BHYT và bệnh nhân không sử
dụng BHYT, giữa bệnh nhân có thu nhập thấp và bệnh nhân có thu nhập cao.
Tuy nhiên, với thực trạng của các Bệnh viện công lập nước ta hiện nay thì
không phải Bệnh viện nào cũng đủ nguồn lực tài chính để thực hiện tất cả các mục
tiêu trên nhất là đối với các Bệnh viện tuyến huyện còn gặp nhiều khó khăn. Chính
vì thế, đối với các Bệnh viện tuyến huyện tùy theo năng lực tài chính, chuyên môn
có thể ưu tiên thực hiện các mục tiêu trên theo thứ tự khác nhau.
Trong quá trình thực hiện các mục tiêu trên, hoạt động quản lý tài chính bệnh
viện phải chú ý đảm bảo cân bằng lợi ích, trách nhiệm của 4 nhóm đối tượng: Bệnh
nhân, nhân viên trong bệnh viện, Ban Giám đốc bệnh viện và Nhà nước. Đó là:
- Với bệnh nhân: người dân được hưởng lợi ích thông qua chất lượng chăm
sóc và công bằng y tế, người dân cũng cần có trách nhiệm trong giám sát, theo dõi
hoạt động cung ứng dịch vụ y tế của Bệnh viện công.
- Với nhân viên: lợi ích của nhân viên Bệnh viện thông qua việc nâng cao đời
sống, cải thiện điều kiện làm việc. Đồng thời, nhân viên Bệnh viện cũng phải có
trách nhiệm, hoàn thành công việc được giao, có trách nhiệm trong việc cung ứng
các dịch vụ y tế của Bệnh viện công.
- Với Ban giám đốc Bệnh viện: hoàn thành trách nhiệm thực hiện cán cân thu
chi, quản lý các hoạt động của Bệnh viện theo đúng mục tiêu của nhà nước, trong
khuôn khổ của pháp luật.
- Nhà nước: chịu trách nhiệm phát triển bệnh viện, giám sát hoạt động của
Bệnh viện hướng tới phù hợp với mục tiêu của khu vực công. Bốn nhóm đối tượng
này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong việc cung ứng dịch vụ y tế.



12

1.1.2.3 Nguyên tắc quản lý tài chính tại bệnh viện công lập
Trong quá trình thực hiện quản lý tài chính, các bệnh viện công lập phải tuân
theo các nguyên tắc sau:
- Tiến hành thu- chi theo đúng pháp luật, đúng nguyên tắc của Nhà nước và
các quy định của bệnh viện về quản lý tài chính.
- Tăng nguồn thu hợp pháp, quản lý các nguồn kinh phí ngân sách nhà nước
cấp và các nguồn khác như viện phí, bảo hiểm y tế, viện trợ, đóng góp của nhân
viên… theo đúng quy định của Nhà nước; sử dụng các khoản chi có hiệu quả, chống
lãng phí, thực hành tiết kiệm trong chi tiêu.
- Thực hiện chính sách ưu đãi và cải thiện tính công bằng trong khám, chữa
bệnh cho các đối tượng ưu đãi và người nghèo.
- Bảo đảm hài hoà lợi ích của Nhà nước, bệnh viện và bệnh nhân, cụ thể là
lợi ích của các nhóm đối tượng: Nhà nước, bệnh nhân, ban lãnh đạo và nhân viên
của bệnh viện.
- Công khai chi phí phải trả cho các loại dịch vụ khám chữa bệnh. Từng bước
hạch toán chi phí và giá thành khám chữa bệnh.
1.1.3 Nội dung quản lý tài chính tại bệnh viện công lập
Quy trình quản lý tài chính trong bệnh viện công lập ở Việt Nam gồm 4 bước:
Lập dự toán thu chi; Chấp hành dự toán; Quyết toán; Thanh tra, kiểm tra, đánh giá.
1.1.3.1. Lập dự toán thu chi
Lập dự toán thu chi các nguồn kinh phí của bệnh viện là thông qua các
nghiệp vụ tài chính để cụ thể hoá định hướng phát triển, kế hoạch hoạt động ngắn
hạn của bệnh viện, trên cơ sở tăng nguồn thu hợp pháp và vững chắc.Trên cơ sở
phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch năm trước, dự toán các hoạt động
chuyên môn và tài chính trong năm tới, phân tích các yếu tố tác động của môi
trường bên ngoài và bên trong, đảm bảo được hoạt động thường xuyên của bệnh
viện, đồng thời từng bước củng cố và nâng cấp cơ sở vật chất của bệnh viện, tập
trung đầu tư đúng mục tiêu ưu tiên nhằm đạt hiệu quả cao, hạn chế tối đa lãng phí

và tiêu cực, từng bước tính công bằng trong sử dụng các nguồn đầu tư cho bệnh
viện.
Lập kế hoạc thu chi của bệnh viện công lập nhằm mục đích chủ yếu là đảm


13

bảo bệnh viện có thể chủ động khai thác nguồn thu, chủ động bố trí nguồn chi cho
các nhu cầu của Bệnh viện. Các hoạt động tài chính của đơn vị cần được dự kiến
trước thông qua việc lập kế hoạch tài chính. Có kế hoạch tài chính tốt thì BVCLL
mới có thể đưa ra các quyết định tài chính thích hợp nhằm đạt tới các mục tiêu của
BVCLL. Kế hoạch tài chính là một bộ phận quan trọng của kế hoạch hoạt động
nhằm trình bày có hệ thống các dự kiến về nhu cầu kinh phí, tổ chức nguồn kinh
phí để thực hiện các hoạt động chuyên môn nhằm đạt được những kết quả trong
tương lai.
Kế hoạch tài chính là một công cụ bảo đảm cho sự hoạt động thành công
của BVCLL. Việc lập kế hoạch tài chính giúp cho người quản lý xác định rõ mục
tiêu cần đạt tới; từ đó cân nhắc, xem xét tính khả thi, tính hiệu quả của các quyết
định. Kế hoạch tài chính là công cụ giúp cho người quản lý thực hiện tốt việc điều
hành hoạt động chung của BVCLL, hoạt động tài chính và hơn thế nữa là chủ động
ứng phó với những biến động thực tế so với dự kiến; từ đó điều chỉnh kịp thời các
hoạt động để đạt mục tiêu đề ra.
(i) Yêu cầu đối với lập kế hoạch thu chi tài chính bệnh viện công lập:
- Trên cơ sở tăng nguồn thu hợp pháp và vững chắc, từ đó đảm bảo các hoạt
động thường xuyên của bệnh viện, đồng thời từng bước củng cố và nâng cấp cơ sở
vật chất của bệnh viện.
- Tập trung đầu tư đúng mục tiêu ưu tiên nhằm đạt hiệu quả cao, hạn chế tối
đa lãng phí và tiêu cực trong kế hoạch đầu tư và chi tiêu, từng bước đảm bảo tính
công bằng trong sử dụng các nguồn đầu tư và chi tiêu cho bệnh viện.
- Sử dụng các nghiệp vụ tài chính để xác định chính xác các chỉ tiêu thu chi

cũng như các giải pháp thực hiện các chỉ tiêu đó.
(ii) Căn cứ để lập kế hoạch thu- chi của bệnh viện công lập
- Phương hướng nhiệm vụ chung của bệnh viện trong tương lai.
- Kế hoạch hoạt động của bênh viện với các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể.
- Kết quả thực hiện kế hoạch tài chính các năm trước.
- Khả năng ngân sách nhà nước cho phép.
- Khả năng huy động tài chính từ các nguồn ngoài nhà nước.


14

- Khả năng bảo đảm vật tư từ Nhà nước và từ thị trường.
- Năng lực tổ chức quản lý và kỹ thụât của bệnh viện cũng như các đơn vị
trong bệnh viện.
Hàng năm, căn cứ văn bản điều hành của Quốc hội, Chính phủ và các văn
bản hướng dẫn; các đơn vị khi xây dựng dự toán NS cần lưu ý: Đánh giá việc thực
hiện dự toán năm trước, Đánh giá tình hình thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ
chuyên môn; Nêu bật các nhiệm vụ trong tâm của năm kế hoạch. Cần phải đánh
giá tình hình thực hiện dự toán tương đối sát để xây dựng toán năm sau cho phù
hợp; gắn đánh giá thực hiện dự toán với nhiệm vụ chuyên môn, dự toán phải lập
đầy đủ các nhiệm vụ chi, nhất là các nhiệm vụ ngoài thường xuyên (như mua sắm,
sửa chữa lớn TSCĐ, KP chỉ đạo tuyến, chuyển giao kỹ thuật, đào tạo lại....). DT
cần phải thảo luận kỹ; tránh tình trạng giữa dự toán và thực tế bố trí quá khác
nhau...; thời gian nộp dự toán phải kịp thời. Có như vậy quá trình lập dự toán thu
chi của các BVCLL mới đảm bảo tính hiệu quả.
(iii) Phương pháp lập dự toán
Có hai phương pháp lập dự toán thường được sử dụng là phương pháp lập
dự toán dựa trên cơ sở quá khứ và phương pháp lập dự toán không dựa trên cơ sở
quá khứ. Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ là phương pháp xác định các
chỉ tiêu trong dự toán dựa vào kết quả hoạt động thực tế của kỳ liền trước và điều

chỉnh theo tỷ lệ tăng trưởng, tỷ lệ lạm phát dự kiến. Phương pháp lập dự toán
không dựa trên cơ sở quá khứ là phương pháp xác định các chỉ tiêu trong dự toán
dựa vào nhiệm vụ, mục tiêu hoạt động trong năm kế hoạch, phù hợp với điều kiện
cụ thể của đơn vị chứ không dựa trên kết quả thực hiện của năm trước.
(iv) Các bước lập kế hoạch thu chi của bệnh viện công lập bao gồm:
* Nghiên cứu các yếu tố bên ngoài và bên trong có ảnh hưởng đến kế hoạch
thu-chi của bệnh viện:
- Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ năm kế hoạch được cấp có thẩm quyền
giao
- Chính sách chế độ tài chính hiện hành của Nhà nước: những quy định về
các nguồn thu hợp pháp, những quy định hay định mức về chế độ chi tiêu như chi
lương, thưởng, nghiên cứu khoa học…


15

- Căn cứ kết quả hoạt động sự nghiệp, tình hình thu, chi tài chính của năm
trước liền kề.
- Căn cứ vào kế hoạch cấp cao hơn của bệnh viện và của ngành y tế.
* Xác định các mục tiêu và chỉ tiêu về thu và chi tài chính, bao gồm:
- Các nguồn thu dự kiến: số kinh phí đề nghị ngân sách nhà nước bảo đảm
hoạt động thường xuyên; số thu từ các khoản BHYT, viện phí và các khoản khác.
- Các khoản chi dự kiến cho từng loại hoạt động.
- Xác định các giải pháp (kế hoạch hành động) để thực hiện các mục tiêu và
chỉ tiêu trên.
Đối với lập dự toán thu của bệnh viện công, ngoài NSNN cấp thì còn có
nguồn thu từ viện phí, lệ phí, bảo hiểm y tế, nguồn viện trợ và các nguồn thu khác.
Nguổn thu từ viện phí, lệ phí, bảo hiểm y tế: Nguồn này thường đảm bảo
được tử 20%-30% nhu cầu chi tiêu tối thiểu của các bệnh viện công. Tuy nhiên cho
đến nay ở nước ta, các cơ sở khám, chữa bệnh trong hệ thống y tế nhà nước chỉ

được phép thu một phần viện phí (tức là một phần trong tổng chi phí của việc
khám chữa bệnh). Một phần viện phí chỉ tính tiền thuốc, dịch truyền, máu, hoá
chất, xét nghiệm, phim X quang, vật tư tiêu hao thiết yếu và dịch vụ khám chữa
bệnh; mà không tính khấu hao tài sản cố định, chi phí hành chính, đào tạo, nghiên
cứu khoa học, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị lớn.
Hiện nay, giá viện phí do Chính quyền cấp tỉnh của từng địa phương quy
định dựa trên một khung giá tối đa- tối thiểu đã được Bộ Y Tế và Bộ Tài Chính
phê duyệt. Đối với người bệnh ngoại trú, biểu giá thu viện phí được tính theo lần
khám bệnh và các dịch vụ kỹ thuật mà người bệnh trực tiếp sử dụng. Đối với người
bệnh nội trú, biểu giá thu một phần viện phí được tính theo ngày giường nội trú
của từng chuyên khoa theo phân hạng bệnh viện và các khoản chi phí thực tế sử
dụng trực tiếp cho người bệnh. Đối với khám chữa bệnh theo yêu cầu thì mức thu
được tính trên cơ sở mức đầu tư của bệnh viện và cũng phải được cấp có thẩm
quyền phê duyệt. Đối với người có thẻ Bảo hiểm y tế thì cơ quan bảo hiểm thanh
toán viện phí của bệnh nhân cho bệnh viện. Tuy nhiên, ở Việt Nam mới chỉ phổ
biến loại hình bảo hiểm y tế bắt buộc áp dụng cho các đối tượng công chức, viên