05 VIÊM TUYẾN vú – tắc TIA sữa
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.3 MB, 62 trang )
VIÊM TUYẾN VÚ VIÊM TẮC TIA
SỮA
ĐỐI TƯỢNG: Y5
NGUYỄN THỊ NHƯ THỦY
∗ Nhà tâm lý WilliamGlasser tổng kết như sau “Chúng ta học được
10% những gì đã đọc, 20% những thứ đã nghe, 30% những thứ
nhìn thấy, 50% những cái vừa thấy vừa nghe, 70% từ thảo
luận,80% từ trải nghiệm, và 95% những gì chúng ta dạy lại người
khác”.
Apxe vú (P), 500ml mủ
MỤC TIÊU
∗
∗
∗
∗
Trình bày nguyên nhân gây VTV-TTS
Hiểu cơ chế bệnh sinh VTV-TTS
Trình bày bệnh cảnh lâm sàng thường gặp theo YHHĐ, YHCT
Trình bày điều trị VTV-TTS theo YHHĐ, YHCT
Định nghĩa
∗ VTV - TTS : tình trạng VTV cấp tính / cho con bú , dưới dạng viêm toàn bộ
tuyến vú hay một vùng
∗ Thường gặp trong thời kỳ hậu sản sớm, tỉ lệ 41% sản phụ cho con bú
∗ Lâm sàng: căng, cương vú, sưng , nóng, đỏ, đau tuyến vú
Nguyên nhân YHHĐ
∗
∗
∗
∗
Viêm mạch bạch vú
Viêm ống dẫn sữa
Nứt đầu vú không điều trị tốt
Mầm bệnh: Staphylococcus , Streptococcus, Gr (-)
Yếu tố thuận lợi YHCT=YHHĐ
∗
∗
∗
∗
∗
Sử dụng chỉ một vị trí cho con bú.
Mặc áo ngực chặt
Trẻ bú ít
Vệ sinh kém
Sữa ứ đọng
Vị kinh
Can
kinh
NGUYÊN NHÂN NHŨ UNG
∗
KHÍ UẤT=> KHÍ Ở QUYẾT ÂM (NÚM VÚ)
NHIỆT KINH DƯƠNG MINH (VÚ)
∗
∗
NHIỆT ĐỘC TÀ
ẨM THỰC
,
Hình dạng vú
Vú cúp
Vú võng
Ngực gà
Nhắc lại giải phẫu
Tiết sữa
∗ Hiện tượng lên sữa:
∗ N3 sau sanh, 24 – 48 giờ
∗ Tuyến vú căng, đau nhức, ± sốt nhẹ
∗ Cơ chế:
∗ Prolactine: phân tiết sữa
∗ Ức chế estrogen và progesterone chậm có kinh
∗ Oxytocin: ép sữa
∗ Phản xạ từ sự mút và sự làm trống bầu sữa
15
Cơ chế tiết sữa
SINH LÝ HOOCMON
E2
Sinh lý
tiết sữa
BỆNH CẢNH THƯỜNG GẶP YHHĐ
∗ CƯƠNG VÚ: Hay gặp tuần 1 sau sanh, 15%, toàn bộ vú cương, căng tức, đau,
sốt ±
∗ VIÊM MẠCH BẠCH VÚ: 5%, sốt cao, lạnh run ±, sưng phồng, căng, đau +++,đỏ,
hạch nách đau, đi động
∗ VIÊM ỐNG DẪN SỮA: sốt cao, nhân vú cứng đau, hạch nách, Budin +
∗ APXE VÚ: biến chứng nặng nhất, hậu quả viêm ống dẫn sữa không điều trị tốt,
sốt cao, sưng đau, đỏ khu trú hoặc lan tỏa
BỆNH CẢNH YHCT
∗
∗
∗
∗
∗
can khí uất: vú căng nhưng sữa không ra, ngực chướng đau, người phát sốt, phát rét, ăn ít, lưỡi nhạt,
mạch huyền
biểu chứng: người lạnh, phát sốt, đau đầu, tức ngực, đau ran các khớp xương, vô hãn, rêu lưỡi mỏng
trắng, mạch phù khẩn. Vú sưng tấy đau nhức, sờ vào có cục cứng, ấn đau
Khí trệ huyết ngưng THƯỜNG GẶP:vú sưng đầy đau, mầu da đỏ nhẹ hoặc không đỏ, có hoặc không
có hòn cục, sữa ra không thông, kèm theo sốt sợ lạnh, đau đầu, cơ thể đau, ngực tức, rêu lưỡi trắng
mỏng hoặc hơi vàng, mạch huyền sác hoặc phù sác
nhiệt độc, hoả thịnh: vú Sưng to, nóng đỏ , rất đau và sốt cao, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác.
nhũ ung: Sắc mặt xanh bạc, tinh thần mệt mỏi, thích ngủ, vú đau ít hơn trước, sưng cứng , xơ chai, khó
vỡ mủ, mạch hư tế,
Bệnh cảnh YHCT
∗ Hoá mủ hoàn toàn và hồi phục:hết sốt, khối ap xe chín mềm, khi xẻ mủ loãng ,
chảy ào ra. Vết thương thường mau lành.
∗ Không hoá mủ hoàn toàn và trở thành mãn tính : sắc mặt xanh bạc, mỏi mệt,
nơi vú sưng ít đau. thường có nhiều u cục viêm nằm thành chùm. Trong đó, nơi
thì xơ chai cứng, nơi thì viêm có mủ hoặc dịch viêm. Khối u viêm xơ đó đã nứt ,
hở miệng ra, chảy dịch. Dịch viêm có thể là mủ loãng , có thể là dịch màu máu cá
lỏng...mùi hôi tanh. Mạch thường hư tế.
