MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÒNG, CHỐNG SUY THOÁI
ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG TRONG CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN HIỆN NAY
Lê Công Võ
Suy thoái thường diễn ra một cách từ từ, không đột ngột, thẩm thấu và
không dễ dàng nhận thấy, bắt đầu từ một hoặc vài bộ phận cấu thành của
tổng thể nhưng khi không bị ngăn chặn hoặc ngăn chặn kém hiệu quả sẽ kéo
theo sự suy thoái các bộ phận khác, hệ quả tất yếu là sự suy thoái của cả tổng
thể; là quá trình biến đổi về lượng, theo chiều hướng xấu và dần dần sẽ có sự
biến đổi về chất, kết cục của nó là sự thoái hoá về chất làm tan rã, biến mất,
chuyển hoá hoàn toàn thành chất khác sút kém hơn so với tình trạng ban đầu.
Suy thoái về đạo đức, lối sống là sự suy giảm theo chiều hướng tiêu cực
của một hình thái ý thức xã hội, bao gồm những nguyên tắc, chuẩn mực, định
hướng giá trị xã hội; các mô hình, cách thức phong thái sống của các cá nhân,
nhóm xã hội được thể hiện trên các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội.
Suy thoái về đạo đức, lối sống là hai mặt của một vấn đề do đó có sự tác
động, chuyển hoá lẫn nhau trong động cơ, hành vi của các cá nhân và của các
tổ chức. Suy thoái về đạo đức, lối sống biểu hiện tập trung ở chủ nghĩa cá
nhân, lối sống thực dụng, vụ lợi, vị kỷ; tệ tham nhũng, hối lộ, bòn rút, lãng
phí của công. Lối sống cơ hội, buông thả ngày càng nhiều hơn vì có một bộ
phận coi đó như là sự hưởng thụ xã hội khi đã có chức, có quyền, có tiền. Lời
nói không đi đôi với việc làm, đó là tình trạng cán bộ nói một đường, làm một
nẻo, mỵ dân, lừa dân. Tệ quan liêu xa dân, thích nghe thành tích, thích được
nịnh hót mà không thích nghe lời nói thẳng, nói thật làm cho người tốt thì xa,
thì chán chường; người xấu thì luồn lọt, lừa phỉnh cán bộ, đảng viên để vụ lợi.
Mức độ suy thoái về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay là
tương đối nghiêm trọng. Tìm hiểu nguyên nhân thấy rằng, sâu xa của tình
trạng trên được khởi nguồn từ những biến đổi về chính trị, kinh tế, văn hoá và
khoa học, công nghệ trong quá trình đổi mới đất nước. Từ sự khủng hoảng
của chủ nghĩa xã hội và quá trình toàn cầu hoá; sự tác động tiêu cực của cơ
chế thị trường; từ tâm lý tiểu nông của nền sản xuất nhỏ truyền thống, manh
mún; từ công tác giáo dục, bồi dưỡng về chính trị, tư tưởng, về đạo đức cách

2
mạng và sự quản lý, rèn luyện đảng viên. Nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt của
đảng viên bị buông lỏng, quy chế dân chủ còn nặng về hình thức, có nơi một
số nguyên tắc tập trung dân chủ bị một số cán bộ, đảng viên lợi dụng để mưu
đồ lợi ích cá nhân. Một số cán bộ, đảng viên có chức, có quyền hiện nay đang
có xu hướng xa rời quần chúng, ít có sự gắn bó với quần chúng, khoảng cách
giữa cán bộ, đảng viên với quần chúng có biểu hiện gia tăng, thậm chí một số
còn có biểu hiện ngại tiếp xúc, gặp gỡ quần chúng nên không thấu hiểu được
tâm tư, nguyện vọng và những bức xúc của quần chúng đây là nguyên nhân
trực tiếp làm cho Đảng xa dân, Đảng cách biệt với quần chúng nhân dân làm
cho cán bộ, đảng viên suy thoái về đạo đức, lối sống.
Từ năm 2011 đến nay, thực hiện Nghị quyết Đại hội XI của Đảng và gần
đây là Nghị quyết Trung ương 4 (khoá XI), Đại hội XII, về một số vấn đề cấp
bách trong xây dựng Đảng hiện nay và thực hiện cuộc vận động “Học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, đại bộ phận đội ngũ cán bộ, đảng
viên đã có sự chuyển biến khá rõ nét về đạo đức, lối sống một số biểu hiện vi
phạm có tính nghiêm trọng được ngăn chặn và đẩy lùi. Tuy nhiên, sự diễn
biến của tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống vẫn còn nhiều phức tạp, ảnh
hưởng lớn đến uy tín, vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý, điều hành
của Nhà nước và niềm tin của quần chúng nhân dân đối với Đảng, đối với cán
bộ, đảng viên. Vì vậy, để góp phần quán triệt và thực hiện việc phòng, chống
sự suy thoái về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện
nay cần thực hiện một số giải pháp.
Một là, tiếp tục đẩy mạnh việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh”. Trên cơ sở kết quả đã đạt được, tiếp tục làm cho toàn Đảng,
toàn dân nhận thức sâu sắc những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư
tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh. Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ và
sâu rộng hơn nữa về ý thức tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng,

đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng, đẩy lùi sự suy thoái về
đạo đức, lối sống và các tệ nạn tham nhũng, tiêu cực. Đề cao ý thức tự tu
dưỡng, rèn luyện của mỗi cá nhân gắn liền với các hoạt động của tổ chức,
nhất là tổ chức cơ sở đảng. Qua thời gian thực hiện cuộc vận động, mặc dù có
những chuyển biến cả về nhận thức và hành động trong đội ngũ cán bộ, đảng
viên và trong quần chúng nhân dân nhưng trên thực tế cũng đã bộc lộ những


3
biểu hiện như hoài nghi về tính hiệu quả và ý nghĩa của cuộc vận động; thậm
chí còn có một bộ phận cho rằng “học tập thì dễ, làm theo thì khó”. Do vậy,
cần phải quán triệt sâu rộng hơn nữa về mục tiêu, ý nghĩa của cuộc vận động,
tạo chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện về nhận thức và hành động, gắn với việc
sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, nhân rộng điển hình đồng thời chú trọng
việc đổi mới nội dung, hình thức cho phù hợp với từng loại đối tượng, nhằm
tạo sự chuyển biến thực sự, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả cuộc
vận động góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái đạo đức, lối sống trong đội
ngũ cán bộ, đảng viên.
Hai là, trong công tác xây dựng Đảng, quản lý và rèn luyện đội ngũ đảng
viên, cần tập trung nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, lý luận làm cho
cán bộ, đảng viên có có nhận thức tốt về tư tưởng chính trị, có ý thức trách
nhiệm cao trong xây dựng Đảng, làm cho Đảng ta thực sự trong sạch, vững
mạnh. Các tổ chức cơ sở đảng phải quan tâm, làm tốt công tác quản lý, rèn
luyện và phát triển đội ngũ đảng viên, bảo đảm xây dựng đội ngũ đảng viên
đủ về số lượng, tốt về chất lượng. Đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình,
kiên quyết ngăn chặn và đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức lối sống trong đội
ngũ cán bộ, đảng viên qua đó góp phần đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức, lối
sống trong các tầng lớp nhân dân làm cho Đảng trong sạch, xã hội phát triển
ổn định, bền vững và lành mạnh.
Ba là, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu xây

dựng nhà nước pháp quyền và quản lý xã hội bằng pháp luật. Trước mắt cần
cải tiến quy trình xây dựng và ban hành luật, bảo đảm tính hiệu lực và sự
nghiêm minh của pháp luật. Luật phải thâm nhập và thẩm thấu vào đời sống
xã hội; cần tăng cường công tác giáo dục pháp luật và ý thức tuân thủ pháp
luật cho các tầng lớp nhân dân trong đó tập trung nâng cao ý thức pháp luật
của cán bộ, đảng viên; bảo đảm cán bộ, đảng viên phải thực sự là những tấm
gương trong việc chấp hành và tuân thủ pháp luật. Trong thời gian tới cùng
với việc bổ sung, sửa đổi Hiến pháp, cần quan tâm hơn nữa việc xây dựng và
ban hành hệ thống pháp luật, bảo đảm cho nhân dân được sống và làm việc
theo hiến pháp, pháp luật và được pháp luật bảo vệ. Sự chặt chẽ, đầy đủ và
nghiêm minh của pháp luật sẽ là cơ sở cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trau dồi


4
đạo đức, lối sống, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về đạo đức, lối sống
trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và toàn xã hội.
Bốn là, phát huy dân chủ, tạo môi trường chính trị, văn hoá, xã hội thuận
lợi cho việc thực hiện và phát huy dân chủ. Gắn phòng chống suy thoái về đạo
đức, lối sống với quyền và lợi ích thiết thực của các cá nhân, nhóm xã hội trên
cơ sở cải thiện điều kiện vật chất, tinh thần của xã hội làm cho cán bộ, đảng
viên yên tâm, gắn bó với công việc của mình; được thể hiện quyền và trách
nhiệm của mình đối với công việc. Bảo đảm thu nhập và đời sống cho cán bộ,
đảng viên làm cho cán bộ, đảng viên có đủ điều kiện sống so với công việc
mình làm từ đó mà tận tâm với công việc, tránh tệ quan liêu, tham nhũng,
sách nhiễu nhân dân góp phần làm lành mạnh hoá đạo đức, lối sống của người
cán bộ, đảng viên.
Năm là, tăng cường chỉ đạo, định hướng về hoạt động thông tin, báo chí,
xuất bản và định hướng hoạt động văn hoá, nghệ thuật. Tiếp tục đổi mới và
nâng cao năng lực, trình độ lãnh đạo của Đảng đối với văn hoá, nghệ thuật;
bồi dưỡng nâng cao trình độ nhận thức về văn hoá, nghệ thuật cho đội ngũ

cán bộ, đảng viên để góp phần làm tốt công tác lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động và
thưởng thức văn hoá, nghệ thuật theo hướng lành mạnh, thiết thực và bổ ích.
Tăng cường đầu tư cho việc bảo tồn, xây dựng, củng cố các thiết chế văn hoá;
bảo đảm sự phát triển của thông tin, báo chí, xuất bản, văn hóa, nghệ thuật
phải đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội nhưng phải lành mạnh, bổ ích có ý
nghĩa thiết thực cho việc tu dưỡng, rèn luyện về đạo đức, lối sống cho cán bộ,
đảng viên và cho toàn xã hội./.