CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở huyện Phú Ninh.
Tên sáng kiến: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
lớp Một.
1. Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục và Đào tạo.
3. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Năm học 2019 - 2020
4. Mô tả sáng kiến:
4. Mô tả sáng kiến:
Tên sáng kiến: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp
Một.
Bác Hồ là vị cha già muôn vàn kính yêu của dân tộc ta luôn quan tâm đến
việc rèn luyện nhân cách cho thế hệ trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh. Trong một
lần nói chuyện với học sinh, Bác đã dạy: “Có tài mà không có đức là vô dụng.
Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”. Lời dạy ấy vừa là khẳng định
vừa thể hiện mong muốn của Người về một đất nước luôn có những con người
tài và đức luôn luôn đi đôi với nhau. Song, hiện nay, trong cuộc sống của giới
trẻ, cung cách ứng xử cũng như sự hòa nhập, và cách thể hiện bản thân của các
em trong từng tình huống khác nhau khiến chúng ta cần phải nghiêm túc nhìn
nhận lại vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Chúng ta luôn phải nhắc
đến những tình trạng như: trẻ em ngày nay sống quá ích kỷ, lạnh lùng, vô cảm,
không quan tâm tới bất cứ vấn đề gì xung quanh các em; tình trạng cư xử thiếu
văn hóa giữa mọi người với nhau. Nhiều em học giỏi, nhưng ngoài điểm số
cao, khả năng tự chủ và khả năng giao tiếp lại rất kém. Nguyên nhân sâu xa là
do các em thiếu kỹ năng sống.
"Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai". Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi
gia đình, tương lai của đất nước, là lớp người kế tục sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là nhân tố để cây đời mãi mãi
xanh tươi. Việc chăm sóc và giáo dục trẻ em, bồi dưỡng trẻ em

trở thành công dân tốt của đất nước là một công việc vô cùng
quan trọng. Vì vậy, để có một đất nước ngày càng tươi đẹp với những con
người tài đức vẹn toàn, thì việc giáo dục trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng
quan trọng trong sự nghiệp giáo dục, nhằm hình thành và phát triển nhân cách
toàn diện cho trẻ sau này. Chúng ta không chỉ phải dạy kiến thức cho học sinh
mà quan trọng hơn hết là dạy cách làm người, những con người đáp ứng đầy đủ
những tố chất hiện đại, năng động, hoạt bát, thích nghi tốt, ứng phó nhanh trong
mọi tình huống nhưng không đánh mất đi phẩm chất, đạo đức, giá trị nhân văn
tốt đẹp, bản sắc văn hóa của con người Việt.
Trong giai đoạn hiện nay, Đảng và nhà nước ta vẫn luôn coi trọng giáo dục
là quốc sách hàng đầu. Từ năm học 2009 – 2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng


đã đưa giáo dục kỹ năng sống vào nhiệm vụ năm học. Để thực hiện thành công
nhiệm vụ giáo dục, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, chỉ giao trách nhiệm
cho nhà trường là chưa đủ mà cần có sự phối hợp hiệu quả giữa “Giáo dục nhà
trường kết hợp với gia đình và ngoài xã hội”. Trong đó nhà trường đóng vai trò
chủ đạo và vai trò của giáo viên chủ nhiệm được coi là một khâu quan trọng, có
ý nghĩa quyết định đến mức độ thành công của việc giáo dục kỹ năng sống.
Mặc dù hiện nay chúng ta đang sống trong thời đại Công nghệ - thông tin,
tất cả mọi lĩnh vực được phát triển như vũ bão, các em được học tập và sinh
hoạt trong một môi trường khá đầy đủ nên các em có những hiểu biết khá
phong phú, đa dạng thông qua các kênh thông tin, đặc biệt là nhờ truy cập
internet, nhưng tôi nhận thấy kỹ năng sống của các em còn rất nhiều hạn chế.
Các em nhận thức chưa đúng về kỹ năng sống. Hầu hết các em lúng túng khi
trả lời hoặc chưa biết cách xử lý các tình huống thường gặp trong cuộc sống,
trong giao tiếp hằng ngày.
Hơn nữa, bậc học tiểu học là nền tảng tạo cơ sở cho học sinh phát triển
học tiếp các bậc học tiếp theo. Vì vậy bên cạnh việc trang bị cho học sinh
những vốn kiến thức kỹ năng cơ bản trong học tập, lao động còn cần phải chú ý

đến việc rèn kỹ năng sống cho học sinh, dạy học sinh cách “làm người”, để học
sinh có thêm vốn kinh nghiệm thích ứng với môi trường mới, yêu cầu mới. Đặc
biệt là các em học sinh lớp 1, là lớp học đầu tiên của bậc Tiểu học,
các em mới gia nhập cuộc sống nhà trường, chưa biết ứng xử
với mọi người xung quanh, chưa biết tự tin trước đám đông,
lúng túng khi gặp tình huống nguy hiểm có thể xảy ra bất cứ
lúc nào kỹ năng tự bảo vệ trước những vấn đề xã hội có nguy cơ ảnh hưởng
đến sức khỏe và an toàn trong cuộc sống như: kỹ năng nhận diện một vấn đề,
biết cách xác định và xử lí tình huống, biết cách từ chối, kỹ năng xử lý mâu
thuẫn, kỹ năng ra quyết định và tự chăm sóc sức khỏe,... còn gặp nhiều khó
khăn.
Chính vì thế mà việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là rất cần thiết
phù hợp với mục tiêu giáo dục, nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với
đầy đủ các mặt “đức, trí, thể, mĩ”, “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín” để học sinh được
phát triển toàn diện đáp ứng những yêu cầu mới của xã hội. Rèn kỹ năng sống
cho học sinh giúp cho học sinh thích ứng được với môi trường xã hội, tự giải
quyết được một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn đề sức khoẻ, môi
trường, tệ nạn xã hội,... để các em có thể tự tin, chủ động không bị quá phụ
thuộc vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình, tự đem lại lợi ích chính
đáng, tạo điều kiện thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện, học tập phấn đấu
vươn lên.
Nhưng trong thực tế hiện nay, việc rèn kỹ năng sống cho học sinh trong
nhà trường đã được chú ý đến, song nhiều giáo viên còn lúng túng trong việc tổ
chức, thực hiện các chương trình hoạt động rèn kỹ năng sống cho học sinh.
Trước những khó khăn thực tiễn ấy, tôi tìm những hướng đi nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp Một.
4.1. Tình trạng của giải pháp đã biết:
a. Ưu điểm:
2



- Lãnh đạo địa phương, các tổ chức đoàn thể quan tâm đến công tác giáo
dục.
- Được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát và kịp thời của lãnh đạo nhà trường.
Những năm qua, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng
trường học thân thiện - học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ
trung ương đến địa phương, nhà trường cũng đã có kế hoạch từng năm học với
những biện pháp cụ thể để giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
một cách chung nhất cho các khối lớp học, đây chính là những định hướng giúp
giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống
trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện
sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng tránh tai nạn giao thông, kỹ
năng phòng, tránh tai nạn bom mìn và vật liệu chưa nổ, đuối nước và các tai
nạn thương tích khác; rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, tự bảo vệ bản thân,
phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội,…
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, tổ khối
và các thầy cô trong nhà trường thường xuyên trao đổi qua các
tiết dạy tốt, dạy chuyên đề, dự giờ, sinh hoạt ngoại khóa tôi đã
rút ra được nhiều điều bổ ích.
- Được sự đồng thuận rất cao và sự hỗ trợ nhiệt tình của hội cha mẹ học
sinh, của các đoàn thể trong nhà trường và địa phương.
- Trong thực tế nhiều năm học qua, với yêu cầu sử dụng công nghệ thông
tin đổi mới hình thức phương pháp dạy học của nhà trường, bản thân mỗi giáo
viên đã thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin trong các tiết học để cung
cấp cho các em các kênh hình ảnh, kênh thông tin cần thiết và thiết thực để tăng
cường giáo dục kỹ năng sống cho các em qua các bài học, môn học. Ngoài ra
các em còn được tham gia các buổi sinh hoạt chuyên đề: giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh trong các môn học, nâng cao chất lượng các tiết sinh hoạt lớp.
Học sinh được tham gia nhiều buổi sinh hoạt ngoại khóa, giao lưu do nhà
trường tổ chức, đưa các trò chơi dân gian vào lớp học.

- Phần lớn học sinh ngoan, có ý thức tự giác học tập, rèn luyện.
- Nhà trường có nhiều năm đạt danh hiệu “Tập thể lao động tiên tiến”.
- Có đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đủ so với yêu cầu, 100% đạt
chuẩn và trên chuẩn. Đa số giáo viên nhiệt tình và có tinh thần trách nhiệm cao.
- Đội ngũ giáo viên khối nhiệt tình, thân thiện luôn quan tâm đến từng đối
tượng học sinh.
b. Nhược điểm:
- Còn một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học tập cũng như giáo
dục đạo đức của con em mình. Một số bậc phụ huynh luôn nóng vội trong việc
dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc con mình về nhà mà chưa biết đọc, viết chữ,
hoặc chưa biết làm toán thì lo lắng một cách thái quá. Đồng thời lại chiều
chuộng, cung phụng con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ, chỉ chú ý
đến khâu dạy, không chú ý đến con mình ăn, uống như thế nào, trẻ có biết sử
dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống hay không? Và vì sao chúng ta
cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng đó để làm gì?
3


- Một số học sinh con em gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn, ba mẹ
chủ yếu lo đi làm kiếm sống cho nên ít có điều kiện quan tâm giáo dục các em.
Địa bàn rộng, một số học sinh nhà xa nên công tác phối kết hợp giữa gia đình
và giáo viên còn hạn chế.
- Một số học sinh chưa làm chủ về hành vi và khả năng tập trung trong
lớp, chưa thực sự chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho các
em không thể tập trung lĩnh hội được kiến thức của giáo viên giảng dạy trên
lớp. Vì vậy, giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian đầu tư, vận dụng và linh hoạt
thay đổi nhiều biện pháp để giúp học sinh có được những kỹ năng sống cơ bản
ở môi trường mới – môi trường Tiểu học.
Thực trạng của lớp chủ nhiệm :
Năm 2019- 2020, tôi được lãnh đạo nhà trường phân công chủ nhiệm lớp

1B, được sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường, sự động viên của tập thể đồng
nghiệp, cộng với những kinh nghiệm mà bản thân đã tích lũy qua nhiều năm
trong giảng dạy, đặc biệt là công tác chủ nhiệm lớp. Tuy nhiên khi tiếp nhận lớp
mới, tôi vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn và nhiều điều cần phải quan tâm:
Lớp 1B gồm có 33 học sinh, trong đó có: 21 em nam, 12 em nữ; 1 em là
học sinh lưu ban, nhiều em có hoàn cảnh khó khăn. Cá biệt có những em bố mẹ
ly hôn, các em phải ở với ông bà từ khi còn rất bé…
Những biểu hiện của học sinh: Thực tế, khi học sinh rời trường mầm non
và bước chân vào lớp 1, tất cả mọi nề nếp, giờ giấc học tập đều xa lạ chưa vào
một kỉ luật nhất định, các em khá rụt rè chưa quen với cách học cũng như mạnh
dạn bày tỏ ý kiến. Khi phát biểu các em nói không rõ ràng, trả lời trống không,
không tròn câu, không nói lời cảm ơn, xin lỗi với cô, bạn bè. Nhiều em nói
chuyện theo thói quen và sở thích, thích nói lúc nào thì nói, thích nói gì là nói
ngay. Khả năng tư duy độc lập cả các em hạn chế, hầu hết các vấn đề các em
đều chờ sự gợi ý nhắc nhở hoặc làm mẫu của cô giáo.
Từ những khó khăn trên, là giáo viên chủ nhiệm lớp 1, bản thân tôi đã
nghĩ ngay đến việc phải tích cực giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho các
em. Vì thế tôi luôn tìm tòi, vận dụng và thay đổi các biện pháp trong công tác
chủ nhiệm. Với mong muốn được hiểu, gần gũi, giúp đỡ, định hướng kịp thời
cho các em, được góp một phần kinh nghiệm nhỏ bé của mình vào việc giáo
dục nhân cách, giáo dục ý thức kỷ luật, nền nếp, hình thành các kỹ năng sống
cần thiết cho các em.
Trước những thách thức đó đòi hỏi người giáo viên phải nỗ lực bản thân,
kiên trì, bền bỉ cùng nhà trường khắc phục khó khăn và từng bước nâng cao
chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp Một.
4.2. Nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm
của giải pháp:
- Căn cứ hướng dẫn và nhiệm vụ năm học 2019 - 2020 của trường.
- Dựa vào Nghị quyết hội nghị CB - GV - CNVC đầu năm học 2019 2020, nên bản thân đã lập kế hoạch và bắt tay vào thực hiện nghiên cứu đề tài
sáng kiến bắt đầu từ đầu năm học.

- Tìm hiểu xác định lại một cách chính xác và khoa học “Thế nào là kỹ
năng sống?”, “Thế nào là học sinh còn hạn chế về kỹ năng sống?”
4


+ Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân

tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc
sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại… Kỹ năng
sống đơn giản là tất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả
năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống.
+ Học sinh còn hạn chế về kỹ năng sống là những học sinh còn hạn chế
về các hành vi tích cực; và khả năng thích nghi cho phép mỗi cá nhân đối phó
hiệu quả với các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày còn hạn chế,
nói cách khác là khả năng tâm lí xã hội chưa đáp ứng được yêu cầu của xã hội.
- Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính độc lập, sáng
tạo của học sinh gắn với thực tiễn, có tài liệu bổ trợ phong phú, sử dụng thiết bị
dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, luôn tạo cho các em
tính chủ động, tích cực, hứng thú trong học tập; phát huy tính sáng tạo, tạo
được bầu không khí cởi mở thân thiện của lớp của trường. Trong giờ học, giáo
viên cần tạo cơ hội cho các em được nói, được trình bày trước nhóm bạn, trước
tập thể, nhất là các em còn hay rụt rè, khả năng giao tiếp kém qua đó góp phần
tích lũy kỹ năng sống cho các em.
- Cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sóc giáo dục các
em một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp các em phát triển
đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm - xã hội và thẩm
mĩ. Phát huy tính tích cực của các em, giúp các em hứng thú, chủ động khám
phá tìm tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh
huống khác nhau.
- Cần giúp các em có được những mối liên kết mật thiết với những bạn

khác trong lớp, các em biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử,
biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm
học sinh khác nhau, giúp các em luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử
thách mới. Điều này liên quan tới việc các em có cảm thấy thoải mái, tự tin hay
không đối với mọi người xung quanh, cũng như việc mọi người xung quanh
chấp nhận đứa học sinh đó như thế nào? Cần chuẩn bị cho học sinh sự tự tin,
thoải mái trong mọi trường hợp nhất là trong việc ăn uống để chúng ta không
phải xấu hổ vì những hành vi không đẹp của các em.
- Phát động học sinh làm đồ chơi dân gian; sưu tầm các bài hát, điệu múa
thể loại dân ca cho học sinh theo phù hợp theo từng lứa tuổi .
- Quán triệt mục tiêu giảng dạy môn Đạo đức, nhất là hình thành các hành
vi đạo đức ở tiết 2. Giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác kiểm tra đánh giá
phân loại hạnh kiểm của học sinh, rèn cho học sinh khả năng tự học, tự chăm
sóc bản thân, biết lễ phép, hiếu thảo, tự phục vụ bữa ăn và vệ sinh cá nhân.
- Giáo viên chủ nhiệm phải làm tốt công tác chủ nhiệm mà nhà trường
phân công, thường xuyên thay đổi các hình thức sinh hoạt lớp, luân phiên nhau
cho các em làm lớp trưởng, tổ trưởng, không nên trong năm học chỉ để một em
làm lớp trưởng. Với học sinh tiểu học, thầy cô giáo là người mẹ hiền thứ hai
của các em, các em luôn luôn nghe lời dạy bảo và làm theo những gì thầy cô
dạy, thầy cô giáo phải là tấm gương sáng về đạo đức, nhất là tấm gương về các
5


ứng xử văn hóa, chuẩn mực trong lời nói và việc làm. Giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh sẽ khó hơn khi chính thầy cô không phải là một tấm gương.
- Thông qua các giờ chào cờ không chỉ là đánh giá xếp loại nền nếp, học
tập, các hoạt động giáo dục trong tuần qua, triển khai kế hoạch tuần tới của
BGH nhà trường mà cần thay đổi hình thức buổi lễ chào cờ một cách sáng tạo,
rèn luyện các kỹ năng cho học sinh. Chẳng hạn như để các em được thay mặt
lớp trực đánh giá, nhận xét thêm phần giao lưu với toàn trường qua các tiết mục

văn nghệ, kể chuyện, câu đố, trò chơi… do chính các em đứng ra tổ chức dưới
sự giúp đỡ và hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm.
- Xây dựng trường, lớp xanh - sạch - đẹp - an toàn. Trong đó cần chú trọng
tạo môi trường tự nhiên gần gũi với cuộc sống như trồng vườn cây thuốc nam,
các câu khẩu hiệu ở các cây xanh, bồn hoa để thông qua đó mà giáo dục ý thức
bảo vệ môi trường ở các em. Ngoài ra, nhà trường cần phối hợp với gia đình,
các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường để cùng góp phần giáo dục kỹ
năng sống cho các em.
- Tổ chức các buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp, các cuộc thi bằng các hình
thức như Rung chuông vàng, Đường lên đỉnh.... Hàng năm, nhà trường tổ chức
cho các em tham quan, dã ngoại, du lịch như cha ông ta đã nói: “Đi một ngày
đàng, học một sàng khôn”.
- Tổ chức tốt hoạt động ngoại khóa, “diễn đàn” ở phạm vi lớp khối của
mình. Mỗi năm học sẽ có một số chủ đề rèn luyện kỹ năng sống được triển
khai. Trong đó nhà trường cần phát huy vai trò của tổ chức Đội Thiếu niên tiền
phong Hồ Chí Minh và Sao nhi đồng theo các chủ điểm hàng tháng. Đưa trò
chơi dân gian, hát dân ca và các loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian vào
trường học, qua đó mà rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.
- Dạy kỹ năng sống cho tuổi trẻ học đường trong giai đoạn hiện nay là một
yêu cầu cấp thiết ở các trường phổ thông nói chung, bậc tiểu học nói riêng.
Trong lúc nội dung về rèn luyện kỹ năng sống chưa được đưa vào thành một
chương trình riêng mà chủ yếu được giáo viên lồng ghép trong từng bộ môn
như giáo dục Đạo đức, Tiếng Việt… hay trong các tiết chào cờ đầu tuần. Với
thời lượng hạn hẹp như vậy, các em chưa được trang bị đầy đủ các kỹ năng
sống. Đó là điều đang còn khó khăn, lúng túng cho các nhà trường nhằm rèn
luyện kỹ năng sống cho hoc sinh.
- Muốn học sinh có những kỹ năng chính xác thì trước hết giáo viên tự rèn
cho bản thân những kỹ năng sống hữu ích.
- Thường xuyên kiểm tra để nắm rõ tình hình học tập rèn luyện của các em
để có biện pháp giáo dục phù hợp.

- Yêu cầu phụ huynh nhắc nhở, uốn nắn kịp thời việc các kỹ năng ở nhà và
rèn luyện cho các em sự tự giác học tập của người học sinh.
- Gần gũi và tạo mối thân thiện với học sinh. Tranh thủ những lúc ra chơi
giáo viên cùng tâm sự, hỏi han về hoàn cảnh gia đình của các em. Chọn những
học sinh năng động, nhiệt tình và có lực học tốt để bầu ban cán sự lớp, phân
công từng việc cụ thể, phù hợp với từng em nhằm đưa tập thể lớp ngày càng đi
lên. Hàng ngày giáo viên theo dõi, kiểm tra, nhắc nhở với vai trò vừa là cha, là
mẹ, là anh, là chị, là người bạn tốt của các em. Thực tế cho thấy, có khoảng
6


cách giữa nhận thức và hành vi của con người, có nhận thức đúng chưa chắc đã
có hành vi đúng. VD: Nhiều người biết hút thuốc có hại cho sức khỏe, có thể
dẫn đến ung thư vòm họng, ung thư phổi nhưng họ vẫn hút thuốc. Đó chính là
họ thiếu kỹ năng sống.
- Giáo viên xây dựng môi trường học tập thân thiện; phân loại các đối
tượng học sinh; rèn kỹ năng sống hiệu quả qua việc tích hợp vào các môn học.
- Tạo hứng thú trong giờ học. Giáo viên cần chuẩn bị kỹ bài dạy, thực hiện
đầy đủ các môn học, các tiết học không quá kéo dài, gây cho học sinh mệt và
chán nản, cần hướng dẫn các em chú ý nghe giảng, cách trả lời câu hỏi. Xen kẽ
các tiết học giáo viên cũng cần tổ chức trò chơi hợp lý đúng mục đích, đúng
lúc, đúng chỗ, phù hợp với nội dung bài dạy, làm tăng tốc độ truyền thông tin,
tạo sự lôi cuốn hấp dẫn, giúp giờ học thêm sinh động giúp các em thể hiện tinh
thần trách nhiệm, sự mạnh dạn, tự tin, bớt căn thẳng.
- Chú ý đến từng đối tượng học sinh, quan tâm các hoạt động học ở trong
lớp, học sinh đó đã học được gì và còn phần nào chưa biết để kịp thời phục hồi
ngay không bỏ qua dần theo ngày tháng.
- Rèn kỹ năng sống hiệu quả qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động giáo
dục, vui chơi.
- Luôn tạo mọi điều kiện để các em có thể bày tỏ, thể hiện

mình, tham gia tốt các buổi hoạt động ngoại khóa của trường,
lớp.
- Giáo dục ý thức học tập cho học sinh
- Giúp phụ huynh và học sinh của lớp hiểu được ý nghĩa quan trọng của
việc trau dồi kỹ năng sống cho học sinh.
- Phải đầu tư thật tốt vào bài giảng, kế hoạch giáo dục kỹ năng sống.
- Thường xuyên động viên, khen thưởng. Chia lớp thành các tổ, thi đua
học giữa các tổ, xây dựng đôi bạn cùng tiến, hoa điểm tốt, để các em có ý thức
phấn đấu vươn lên, hăng hái hơn trong các hoạt động ở lớp. Học sinh rất thích
được khen, giáo viên cố gắng tìm những điểm tốt của các em để khen ngợi.
Luôn động viên, nhắc nhở khéo những em thực hiện chưa tốt. Tránh những lời
nói làm tổn thương học sinh. Trong giáo dục nếu giáo viên không biết khuyến
khích học sinh học tập thì bị phản tác dụng, vô tình trở thành con dao hai lưỡi.
Học sinh bị gò bó trong một nguyên tắc cứng nhắc, rập khuôn, bị nhồi nhét
kiến thức. Từ đó các em trở nên bướng bỉnh, chây lười, ỉ lại và tiếp thu bài một
cách thụ động.
- Lên kế hoạch liên lạc, trao đổi bàn bạc với phụ huynh học sinh và ban
đại diện cha mẹ của lớp. Thường xuyên liên lạc chặt chẽ với phụ huynh học
sinh để cùng nhau tạo điều kiện thuận lợi và quan tâm tới vệc học tập của con
em mình nhiều hơn. Giáo viên tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các
em những kỹ năng sống cơ bản.
- Gần gũi, tìm hiểu và chia sẻ với những lý do mà các em khó tiếp thu bài
học.
- Thường xuyên tuyên truyền giáo dục và nghiêm túc thực hiện nội quy nề
nếp học phụ đạo đến từng học sinh để các em có ý thức tốt về việc học.
7


- Trong 15 phút sinh hoạt đầu giờ giáo viên hướng dẫn cán sự lớp kiểm tra
từ việc học bài cũ, chuẩn bị sách vở, vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học…Cái

chính là rèn cho các em tinh thần tự quản, tinh thần tập thể, tính chủ động, sáng
tạo, mạnh dạn tự tin trong mọi hoạt động. Có như vậy mới phát huy tác dụng
trong việc rèn các em vào nề nếp học tập.
- Có biện pháp vừa tình cảm vừa nguyên tắc đối với những học sinh còn
xem nhẹ việc học tập và rèn luyện kỹ năng sống.
4.3. Các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải
pháp:
Như máy vi tính, hình ảnh, bài hát, trò chơi, đồ dùng dạy học.
4.4. Các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp:
Có thể nói kỹ năng sống là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành
thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh. Người có kỹ năng sống phù
hợp sẽ luôn vững vàng trước những thử thách, họ luôn yêu đời, luôn thành
công, luôn làm chủ cuộc sống của mình. Do đó giáo dục các kỹ năng sống cho
học sinh là việc làm cấp thiết, làm ngay và làm lâu dài. Trong xu thế phát triển
và đổi mới giáo dục hiện nay, nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều
quốc gia trên thế giới đưa vào dạy cho học sinh ở các trường, dưới nhiều hình
thức khác nhau. Chương trình hành động đã đặt ra trách nhiệm phải đảm bảo
cho người học được tiếp cận với chương trình giáo dục kỹ năng sống phù hợp
và kỹ năng sống cần được coi như một nội dung của chất lượng giáo dục. Tuy
nhiên nội dung nào được đưa vào giáo dục cho các em, vấn đề cụ thể nào cần
quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống hiện nay là rất cần thiết và cấp bách.
Bởi vì chúng ta đều biết, ngày nay các em học sinh rất thông minh, tiếp thu
kiến thức nhanh và vận dụng rất tốt, nhưng việc ứng xử một số vấn đề mang
tính văn hoá, mang tính xã hội còn rất hạn chế. Vì thế mà việc đưa ra những
giải pháp để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là điều rất cần thiết và cần
được quan tâm đúng mức. Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện
pháp sau:
a. Giải pháp 1: Đối với giáo viên:
a.1. Một là, nhận thức sâu sắc về sự cần thiết của việc giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh lớp 1.

Đầu năm học, tôi học tập nghiên cứu rèn kỹ năng sống cho học sinh tiểu
học, về thực trạng và giải pháp ở đơn vị trong việc rèn kỹ năng sống cho học
sinh bậc học tiểu học do Bộ Giáo dục - Đào tạo phát động; qua đó giúp tôi hiểu
được rằng chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các
kiến thức văn hoá trong suốt năm học, còn thực tế trẻ sẽ học tốt nhất khi có
được cách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kỹ năng nhận
thức, cảm xúc và xã hội. Vì thế, khi trẻ tiếp thu được những kỹ năng giao tiếp
xã hội và các hành vi ứng xử cơ bản trong nhóm bạn, thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn
sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá một cách tốt nhất.
Từ xa xưa công tác giáo dục cũng đã quan tâm đến việc giáo dục nền nếp
đạo đức, tình cảm với thầy cô và bạn bè, cách ứng xử văn hoá… Đó cũng chính
là biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Phát huy truyền thống tốt đẹp
đó, đặc biệt trong giai đọan hiện nay công tác giáo dục luôn được quan tâm đào
8


tạo với mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh. Nhận thức được điều đó bản
thân tôi không chỉ lo dạy kiến thức mà còn quan tâm đến việc giáo dục và rèn
luyện kỹ năng sống cho các em, nhất là đối với học sinh lớp 1, các em đang
chập chững những bước chân đầu tiên vào bậc tiểu học. Các em rời trường
Mầm non và bước chân vào lớp 1, tất cả mọi nề nếp, giờ giấc
học tập, sinh hoạt còn xa lạ chưa vào một khuôn khổ nhất
định, các em khá rụt rè chưa quen với cách học cũng như mạnh
dạn bày tỏ ý kiến. Vì vậy, người giáo viên cần phải biết nhận thức sâu sắc
về sự cần thiết của việc giáo dục kỹ năng sống cho các em. Vậy những kỹ năng
nào cần trang bị cho các em? Theo tôi nghĩ vấn đề giáo dục đạo đức lối sống,
văn hóa con người, văn hóa dân tộc, văn hóa ứng xử là vấn đề cần quan tâm và
cần thiết nhất. Muốn làm được điều đó, tôi đã từng bước phân loại các nhóm
“kỹ năng sống” cần tăng cường để giáo dục cho các em như:
+ Nhóm các kỹ năng nhận biết và sống với chính mình: tự nhận thức, xác

định giá trị, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, tự trọng, tự tin... Đây
là nhóm kỹ năng mà giáo viên cần chú tâm rèn cho học sinh thông qua tính
cách của mỗi cá nhân, giúp các em cảm nhận, biết được mình là ai, cả về cá
nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác và trong tập thể lớp.
Nhóm kỹ năng sống này giúp các em luôn cảm thấy tự tin với chính mình trong
mọi tình huống và ở mọi nơi.
Kỹ năng sống tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần
chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận
được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người
khác. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở
mọi nơi.
Kỹ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên
giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối
với các em học sinh lứa tuổi này. Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảm
thông và cùng làm việc với các bạn.
Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong
những kỹ năng quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát
khao được học. Người giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác
nhau để khơi gợi tính tò mò tự nhiên của các em. Nhiều nghiên cứu cho thấy
rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ
thường khơi gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được.
Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn
đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến
thức của mình trong thế giới xung quanh. Đây là một kỹ năng cơ bản và khá
quan trọng đối với trẻ; có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác
như đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học. Nếu các em cảm thấy thoải
mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ dàng
học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới. Đây chính là yếu tố cần thiết
để giúp học sinh sẵn sàng học mọi thứ.
+ Nhóm các kỹ năng nhận biết và sống với người khác: giao tiếp có hiệu

quả, thương lượng, thương thuyết từ chối, giải quyết mâu thuẫn, bày tỏ sự cảm
9


thông, hợp tác và tìm kiếm sự giúp đỡ,... Nhóm kỹ năng năng này sẽ giúp các
em biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn. Chúng ta cần giáo dục cho
các em biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác
hiểu, giúp các em cảm nhận được vị trí, kiến thức của mình về thế giới xung
quanh. Đây là nhóm kỹ năng cơ bản và khá quan trọng. Nếu các em cảm thấy
thoải mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ
dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới. Đây chính là yếu tố cần
thiết để giúp học sinh sẵn sàng học mọi thứ và biết cách hòa nhập với mọi
người.
+ Nhóm các kỹ năng ra quyết định một cách hiệu quả: tìm kiếm và xử lí
thông tin, lựa chọn và ra quyết định một cách hiệu quả, giải quyết các tình
huống đặc biệt khó khăn trong cuộc sống, giải quyết vấn đề, tư duy phê phán,
tư duy sáng tạo,... Người giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác
nhau để khơi gợi tính tò mò tự nhiên của các em. Nhiều nghiên cứu cho thấy
rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ
thường khơi gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được. Đây là
nhóm kỹ năng giúp các em thể hiện và khẳng định được bản lĩnh của mình.
Ngoài ra, ở nhà trường giáo viên cần dạy học sinh nghi thức văn hóa
trong ăn uống qua đó dạy các em kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập
như: Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử
dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn
gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai
thức ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát,
chén, thìa … hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, không làm ảnh
hưởng đến người xung quanh.


10


Học sinh bán trú đang ăn trưa.
Các hình thức giáo dục kỹ năng sống và rèn luyện cho học sinh:
+ Gắn với các hoạt động học tập như: thảo luận nhóm, thực hành, thi tìm
hiểu theo chủ đề ,….

Học sinh đang vẽ tranh theo nhóm.
+ Gắn với các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ bạn nghèo,...

11


Học sinh ủng hộ phong trào “Em nuôi khăn quàng đỏ”.

Học sinh mổ heo đất ủng hộ bạn nghèo.
+ Gắn với các hoạt động giáo dục thể chất như: bóng đá, bóng chuyền, cầu
lông, trò chơi dân gian,…

12


+ Gắn với các hoạt động giáo dục thẩm mĩ như: hát múa, hát dân ca, trang
trí lớp…

Văn nghệ Mừng Đảng - Mừng xuân

Những điệu múa dân gian
+ Gắn với các hoạt động giáo dục như: giáo dục truyền thống văn hóa địa

phương, an toàn giao thông,….

13


Học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa “An toàn giao thông”.
Tuy nhiên, chúng ta không nên hiểu kỹ năng sống là vấn đề quan trọng
đưa ra "trong lớp" cho học sinh, mà phải hiểu kỹ năng sống là cách ứng xử
trước những tình huống nhỏ nhất ở mọi lúc mọi nơi trong cuộc sống hằng ngày.
Tôi nhận thức được rằng: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không đơn
giản là các kỹ năng nói chung mà còn là việc tạo ra nhân cách con người. Đó là
thái độ sống, giá trị sống căn bản như: tạo cho các em tính thật thà, dũng cảm,
biết cách thương yêu và biết cách vượt lên chính mình,... Từ đó giúp các em
biết cách tổ chức cá nhân, cách chào hỏi, sắp xếp thời gian, cách trình bày vấn
đề một cách ngắn gọn, súc tích. Vì thế, người giáo viên phải nhận thức được
tầm quan trọng của việc giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Giáo
dục kỹ năng sống là dạy cho các em những điều gần gũi trong cuộc sống,
những tình huống có thật xảy ra trong cuộc sống, cần một quá trình và phải tạo
được sự hứng thú cho các em.
Muốn được như vậy, trước hết người giáo viên phải luôn có nhận thức
nghiêm túc để có những chuẩn mực đúng đắn, bởi lẽ tôi nghĩ muốn học trò tốt
thì trước hết người giáo viên phải tốt; muốn học trò ngoan thì người giáo viên
là tấm gương sáng toàn diện. Người giáo viên không chỉ trang bị cho các em
học sinh vốn kiến thức sống, đồng thời giáo dục các em lối sống có văn hoá
chuẩn mực từ những công việc nhỏ nhất. Mỗi ngày, mỗi tuần cần có một
chuyên đề có một câu chuyện giáo dục đạo đức thực tế, có định hướng cụ thể
để dạy cho các em cách sống, cách ứng xử tốt với nhau, biết sống đẹp để trở
thành con người có ích cho xã hội.
Tôi tin rằng với nhận thức đó, giáo viên không chỉ trang bị cho học sinh
mình các kỹ năng văn hóa sống mà còn giúp các em tồn tại đúng nghĩa trong

cuộc đời, giúp các em biết tự bảo vệ chính mình để có cuộc sống an toàn trong
hiện tại và định hướng được một cách hợp lý cho tương lai...
14


a.2. Hai là, trang trí “Lớp học thân thiện”
Trong những năm qua Bộ GD&ĐT đã phát động phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” rộng khắp trên cả nước. Ở
trong môi trường đó, các em được học tập và sinh hoạt trong một bầu không
khí thân thiện, gần gũi như ở gia đình, điều đó góp phần giúp các em hứng thú
trong học tập và đem lại hiệu quả cao trong giáo dục. Nơi đó trường học, lớp
học được các em coi như ngôi nhà chung, ngôi nhà thứ hai của mình và các em
thấy được mỗi ngày đến trường, đến lớp là một ngày vui, bản thân các em thêm
yêu trường, yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó hơn. Lớp học thân thiện gắn
bó chặt chẽ với việc phát huy tính tích cực của học sinh, tăng cường giáo dục
các kỹ năng sống cho các em. Trong môi trường phát triển toàn diện đó, học
sinh hứng thú học tập, biết rèn luyện kỹ năng và phương pháp học tập, trong đó
đặc biệt là phát huy khả năng tự tìm hiểu, khám phá, tư duy sáng tạo,... Chính
vì vậy, để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thành công tôi luôn quan tâm
đến việc trang trí “Lớp học thân thiện”. Để việc làm trên đạt hiệu quả tôi đã
làm các công việc sau:
- Quan tâm và chia sẻ qua kênh thông tin cây sinh nhật của lớp: Giáo viên
cần giáo dục các em có thói quen biết quan tâm, chia sẻ, động viên, thăm hỏi
lẫn nhau trong học tập cũng như trong cuộc sống. Giáo viên chủ nhiệm cũng
cần phải nắm được ngày sinh của các em trong lớp và thông báo trên bảng tin
của lớp để lớp tổ chức sinh nhật cho bạn của mình. Quà sinh nhật có thể là
những lời chúc mừng hay những lời ca tiếng hát của các bạn trong lớp. Bên
cạnh đó giáo viên chủ nhiệm có thể chuẩn bị một món quà nhỏ có thể là quyển
vở, hộp màu,… để tặng các em trong ngày sinh nhật. Điều này giúp các em
thấy được sự quan tâm của thầy cô và các bạn trong lớp. Từ đó, giúp các em tự

tin hơn trong học tập và rèn luyện cũng như tham gia các hoạt động tập thể.
- Tôi có thể khẳng định rằng: Giáo viên chủ nhiệm là người có rất nhiều
cơ hội để gần gũi với học sinh. Vì vậy chúng ta hãy cố gắng biết cách lắng
nghe để các em luôn cởi mở với thầy cô. Hãy vừa là bạn vừa là thầy của các
em. Giáo viên không cần phải che giấu tình cảm của mình với các em, nhưng
cần tuyệt đối tránh sự ưu ái đặc biệt với một vài em nào đó. Hãy cố nhìn thấy
những ưu điểm ẩn sâu trong mỗi em. Có thể chính các em cũng không biết
mình có những ưu điểm đó. Thầy cô hãy giúp các em nhận ra để phát huy tích
cực những ưu điểm đó. Hãy cố gắng sống hết mình với các em. Vui cùng vui,
buồn cùng buồn. Hãy kiềm chế khi các em nói dối. Thương yêu, công bằng,
kiên trì và trung thực là khẩu hiệu của bản thân tôi trong nhiều năm giảng dạy
và làm công tác chủ nhiệm.
- Xây dựng thư viện của lớp: Theo tôi xây dựng lớp học thân thiện không
thể thiếu “Thư viện thân thiện” trong lớp. Ngay từ đầu năm học tôi đã vận động
học sinh mỗi em đóng góp một quyển sách để xây dựng nên thư viện của lớp.
Thư viện nhỏ này luôn được duy trì xuyên suốt cả năm học. Đây cũng là một
việc làm góp phần duy trì thói quen đọc sách, ham đọc sách, mở rộng hiểu biết,
phát triển khả năng đọc cho các em, rèn kỹ năng bảo quản tài sản chung, gọn
gàng, ngăn nắp.
15


- Đưa cây xanh vào lớp học: Theo tôi, lớp học thân thiện phải có cây xanh,
bởi lẽ một lớp học xanh mát, ngập tràn sắc màu thiên nhiên, sẽ giúp các em có
một tâm trạng vui tươi thỏa mái với mỗi ngày đến lớp. Nhìn ở phương diện
khoa học: cây cỏ, hoa lá được ví như lá phổi thanh lọc những khí chất độc hại
cho cơ thể. Ở góc độ đời sống tinh thần, màu xanh thiên nhiên có tác dụng giúp
tâm hồn thư giãn, sảng khoái.

Góc thiên nhiên và thư viện trong lớp học.

Để thực hiện tốt phong trào này, giáo viên chủ nhiệm tập trung huy động
mọi nguồn lực của học sinh để hoàn thành vườn hoa nhỏ của lớp. Các em tạo ra
những chậu cây xanh từ các đồ dùng bằng nhựa. Dưới bàn tay tí hon khéo léo,
các em đã tỉa những chiếc bình nhựa bỏ đi thành những cái chậu thật xinh xắn.
Trồng đã khó nhưng giữ cho cây phát triển lại càng khó, đòi hỏi khâu chăm sóc
phải thật chu đáo. Vì vậy giáo viên luôn theo dõi, nhắc nhở, giao cho mỗi tổ phụ
trách mỗi tuần, các em phấn khởi tự giác cùng chung tay góp sức vào việc chăm
sóc, tưới nước, bảo vệ để các chậu cây xanh của lớp mỗi ngày luôn xanh tươi.
a.3. Ba là, làm tốt công tác chủ nhiệm lớp:
* Xác định đúng vai trò, vị trí, nhiệm vụ công tác chủ nhiệm:
Khi được lãnh đạo nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 1 trong năm học
qua, bản thân tôi đã nhận thức được rằng: Công tác chủ nhiệm lớp 1 là một
trong những nhiệm vụ cực kỳ khó khăn nếu thực hiện đầy đủ và có trách nhiệm
với các yêu cầu chung. Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động
dạy học, phải rèn luyện đạo đức, tác phong sư phạm đây vừa là trách nhiệm vừa
yêu cầu cần thiết trong việc giáo dục học sinh. Chính vì vậy, ngay từ khi nhận
lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa các thành viên trong lớp, tôi sắp xếp
nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về bản thân, động viên khuyến
khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như
mong muốn của các em. Bên cạnh đó tôi cũng cho các em biết rõ những mong
16


muốn của mình đối với các em. Đây là hoạt động giúp cô trò chúng tôi hiểu
nhau, đồng thời tôi muốn tạo một môi trường học tập thân thiện - Nơi "Trường
học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các em". Đây cũng là một điều kiện
theo tôi là rất quan trọng để phát triển khả năng giao tiếp của học sinh. Bởi học
sinh không thể mạnh dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viên luôn gò bó
và áp đặt. Chúng ta cần phải tạo cơ hội để các em tự nói nhiều hơn, nói những
điều các em nghĩ và các em thật sự muốn. Luôn chỉnh chu trong cách ăn mặc,

trong từng cử chỉ hành động, từng lời ăn, tiếng nói với phụ huynh và đặc biệt là
các em học sinh mới vào lớp 1. Vì vậy, để làm tốt công tác chủ nhiệm trước hết
phải xây dựng được hình tượng “cô giáo trẻ” trong lòng học sinh, được học
sinh tin yêu quý trọng, có vậy thì trong lời nói, cử chỉ, hành động của người
thầy mới có tính thuyết phục cao đối với học sinh.
Ngoài ra, trong thời gian các em mới tiếp xúc với chương trình học lớp,
tôi luôn nhận thức phải làm sao để những học sinh tiếp thu chậm, học sinh chưa
hứng thú trong học tập, học sinh có hoàn cảnh khó khăn biết phấn đấu vượt lên,
duy trì việc học tập của mình… Đó là công việc hết sức cần thiết và cũng là
một trong những mục tiêu, yêu cầu đầu tiên đối với công tác chủ nhiệm. Vai trò
của giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng trong việc quản lý học sinh trên mọi
phương diện và cũng là trung tâm thu hút học sinh đến trường đến lớp. Lớp học
là một tổ chức nhỏ trong nhà trường, có nhiều lớp tốt sẽ đưa phong trào nhà
trường đi lên và đây cũng là một mục tiêu quan trọng trong giáo dục, tạo nên
môi trường thân thiện, hình thành nên sự tích cực trong học sinh. Người giáo
viên chủ nhiệm, trước hết phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy giáo
nói chung, đó là mẫu mực về đạo đức, tác phong, gương mẫu trong việc chấp
hành pháp luật và những quy định của nhà nước, nắm vững đường lối, chủ
trương, quan điểm, lý luận giáo dục và biết vận dụng sáng tạo vào thực tiễn để
giáo dục thế hệ trẻ. Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm giáo dục
cho học sinh những phẩm chất đạo đức, rèn luyện năng lực để các em trở thành
những công dân tốt về sau này.
Tôi nhận thức được những điều nêu trên là hết sức quan trọng nên người
giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải:
+ Nghiên cứu nắm vững đường lối quan điểm, lí luận giáo dục để vận
dụng vào công tác chủ nhiệm lớp. Đặc biệt cần nắm vững phương pháp, nghệ
thuật sư phạm.
+ Nắm vững mục tiêu giáo dục nói chung, mục tiêu, kế hoạch nhiệm vụ
giáo dục dạy học của năm học.
+ Có kế hoạch nghiên cứu, tìm hiểu về hoàn gia đình và đặc điểm từng

học sinh của lớp chủ nhiệm, biết phân loại học sinh theo các đặc điểm để có
biện pháp giáo dục phù hợp.
+ Giữ mối quan hệ thường xuyên với phụ huynh học sinh để nắm thông
tin về học sinh và thông qua đó giáo viên có điều kiện trao đổi thêm về kết quả
học tập của học sinh, về đạo đức tác phong,… để gia đình cùng cộng tác trong
việc giáo dục, nhắc nhở, động viên các em trong học tập và tích cực tham gia
các hoạt động khác.
* Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp:
17


Tìm hiểu tình hình đặc điểm từng học sinh của lớp là một bước rất quan
trọng trong công tác chủ nhiệm, nhận thức được tầm quan trọng này tôi đã thực
hiện các bước sau:
- Tìm hiểu về phía học sinh:
Đối tượng giáo dục của giáo viên là học sinh. Người giáo viên chủ nhiệm
lớp muốn nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục học sinh của lớp thì phải có
những biện pháp cụ thể phù hợp với lứa tuổi, đặc điểm tâm sinh lý của từng
học sinh trong lớp. Vì vậy, khi nhận nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm, suốt
một thời gian dài sau đó, tôi thường xuyên tìm hiểu, quan sát mọi cử chỉ, hành
động, lời nói, thái độ của các em, không chỉ những biểu hiện trong học tập mà
ngay cả trong khi các em chơi, trò chuyện với bạn. Chú ý tới tất cả các biểu
hiện như: thái độ trước những bài khó, cách các em lắng nghe, trả lời, cách các
em bộc lộ suy nghĩ tình cảm, sự vui mừng khi hoàn thành bài hay được khen,
các em có dễ hòa đồng không, có kiên nhẫn không hay thường nổi nóng, các
em có linh hoạt sáng tạo không. Việc làm này sẽ giúp chúng ta nắm được đặc
điểm tính cách của các em: mạnh dạn hay nhút nhát, thụ động, thích thể hiện
hay dễ mất kiểm soát. Cũng từ đó, nếu các em có những biểu hiện chưa phù
hợp hoặc gặp khó khăn, chúng ta có thể uốn nắn, giúp đỡ các em. Việc này thực
ra rất đơn giản nhưng yêu cầu chúng ta phải kiên trì và tâm huyết.

+ Thăm hỏi gia đình học sinh nhất là những học sinh có hoàn cảnh khó
khăn, những học sinh cá biệt, trò chuyện với phụ huynh tìm hiểu về hoàn cảnh,
năng lực, sở trường của học sinh để từ đó có biện pháp giáo dục phù hợp .
+ Kết hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp trong buổi họp phụ
huynh học sinh đầu năm để cập nhật thông tin về học sinh được chính xác.
+ Cập nhật những thông tin đã tiếp cận, ghi chép cụ thể những thông tin
của từng học sinh của lớp vào sổ nhật ký chủ nhiệm lớp hoặc sổ theo dõi cá
nhân của giáo viên .
Tuy nhiên, để nắm được tình hình cụ thể của từng học sinh ngay từ những
ngày đầu nhận lớp, tôi xem xét hồ sơ, lý lịch của từng học sinh đặc biệt chú ý
đến những em có hoàn cảnh khó khăn.
Nắm bắt được các thông tin về hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý, nhân
cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh, đây là cơ sở rất quan trọng
trong suốt quá trình giáo dục học sinh, từ đó giáo viên mới xây dựng kế hoạch
chủ nhiệm và có những biện pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả
giáo dục học sinh của lớp. Trên cơ sở đó, tôi tìm cách khắc phục những tồn tại
mà học sinh đang mắc phải làm ảnh hưởng đến việc học tập và rèn luyện của
các em. Chính nhờ sự gần gũi, nắm bắt tình hình kịp thời của học sinh và bằng
cách xử lý kịp thời nhanh chóng, hợp lý nên sự chuyển biến tích cực của học
sinh thể hiện rất rõ, tạo sự phấn khởi trong học tập, giúp các em có hướng phấn
đấu đi lên.
- Tìm hiểu về phía cha mẹ học sinh:
Sau khi nắm bắt được cụ thể về hoàn cảnh gia đình của học sinh, tôi lựa
chọn những phụ huynh tiêu biểu, có khả năng tuyên truyền và biết thu hút mọi
người cùng quan tâm đến các phong trào chung của lớp. Đối với những phụ
huynh có hoàn cảnh khó khăn, tôi tiếp xúc, gặp gỡ để nắm bắt và chia sẻ, động
18


viên về mặt tinh thần cũng như giúp đỡ các mặt khác trong điều kiện có thể,

hướng dẫn làm các thủ tục miễn giảm cho học sinh và được nhận các suất hỗ
trợ của nhà trường cũng như của các đoàn thể khác. Nhờ vào việc nắm bắt đặc
điểm tình hình của lớp được kịp thời nên bước đầu tôi đã có dược những thuận
lợi trong công tác chủ nhiệm, nắm bắt các thông tin kịp thời từ phụ huynh và
học sinh giúp tôi xây dựng được kế hoạch chủ nhiệm phù hợp, sát tình hình
thực tế và có tính khả thi cao.
* Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm:
Kế hoạch chủ nhiệm là bước thiết kế lộ trình thực hiện nội dung giáo dục
mang tính khoa học, giúp cho giáo viên chủ nhiệm lớp tiến hành tổ chức, giáo
dục học sinh một cách chủ động, có mục đích rõ ràng.
Những biện pháp giáo dục phải phù hợp với đặc điểm riêng của lớp, của
từng học sinh trên cơ sở các thông tin đã thu thập. Chú trọng việc giáo dục toàn
diện và đồng thời cũng nâng cao, phát huy những điểm mạnh của các em để
từng bước nâng cao chất lượng giáo dục. Vì thế, dựa trên sự tìm hiểu và nắm
bắt đội ngũ học sinh, dựa vào kế hoạch của nhà trường tôi lập kế hoạch cụ thể,
phù hợp với tình hình thực tế của lớp.
Xây dựng đội ngũ cán sự lớp và tổ chức lớp học: Để xây dựng được bộ
máy tổ chức lớp tốt, người giáo viên chủ nhiệm căn cứ trên các thông tin đã cập
nhật về số lượng học sinh của lớp, đặc điểm tâm sinh lý, hoàn cảnh gia đình,
năng lực tổ chức quản lý và học lực của từng học sinh, bầu chọn Ban cán sự lớp
có khả năng quản lý tốt và phân chia các tổ mang tính đồng đều về số lượng lẫn
chất lượng,… Để bầu cán sự lớp đạt hiệu quả, hoạt động tốt, giáo viên chủ
nhiệm cần tham khảo ý kiến của giáo viên chủ nhiệm lớp năm học trước bởi họ
là người nắm rõ khả năng của học sinh nhất.
Tôi tiến hành tổ chức cho học sinh bầu Ban cán sự lớp một cách dân chủ,
giao nhiệm vụ và nói rõ chức năng của từng cán bộ lớp.
+ Lớp trưởng: Có nhiệm vụ thay mặt giáo viên chủ nhiệm quản lý lớp và
tổ chức điều khiển các hoạt động của lớp, trong lớp như: thể dục đầu giờ, giờ
chào cờ, giờ múa hát tập thể và điều hành công việc ra, vào lớp, thu thập kết
quả của các tổ báo cáo với giáo viên chủ nhiệm, điều hành giờ sinh hoạt lớp.

+ Lớp phó học tập: Có nhiệm vụ hỗ trợ lớp trưởng, chịu trách nhiệm về
việc học tập của lớp như: ôn bài đầu giờ và giữa giờ, làm thay khi lớp trưởng
vắng mặt...
+ Lớp phó văn thể mĩ: Phụ trách văn nghệ của lớp, điều hành văn nghệ
đầu giờ, giữa giờ, cuối giờ, giải lao giữa tiết.
+ Các tổ trưởng: Điều hành tổ mình, đôn đốc các bạn trong tổ làm bài tập,
kiểm tra bài học, quản lý việc thảo luận, trình bày kết quả thảo luận của nhóm,
tham gia các trò chơi học tập và các hoạt động khác,…
Tất cả hệ thống cán bộ lớp phải gương mẫu, điều hành công việc dưới sự
chỉ đạo của giáo viên chủ nhiệm. Chia các tổ có số lượng học sinh nam, nữ và
chất lượng về học lực mang tính đồng đều.
Tôi hướng dẫn và giao nhiệm vụ cụ thể thông qua kế hoạch công tác chủ
nhiệm từng tuần rõ ràng. Xây dựng một đội ngũ cán bộ lớp gương mẫu, tự giác
là một yếu tố quan trọng giúp tôi thành công trong công tác chủ nhiệm lớp. Tôi
19


luôn đề cao vai trò của cán bộ lớp và luôn thay đổi lớp trưởng trong các học kỳ
để tạo cơ hội cho các em phát huy năng lực lãnh đạo của mình, các em này thực
sự là những người thầy nhỏ của lớp học. Nhưng tất cả các hoạt động của các
em đều phải trong sự kiểm soát của giáo viên chủ nhiệm. Chúng ta đừng vô
hình chung tạo cho các em những quyền lực quá mức. Đây cũng chính là rèn
luyện và giáo dục kỹ năng lãnh đạo cho các em trong ban cán sự lớp. Chính
nhờ nhận thức và giáo dục được cho các em kỹ năng lãnh đạo lớp nên trong
năm học 2019 - 2020, ban cán sự lớp 1B đã luôn nhận được sự hỗ trợ và đồng
tình của tập thể lớp. Vì vậy tất cả các hoạt động của lớp đều đi vào nền nếp một
cách tự nhiên, không gò bó, không khuôn khổ và gây áp lực.
Không những thế, đặc điểm tâm lý của các em là hiếu động và thích bắt
chước, ở trường thầy cô với các em lại luôn là hình mẫu lý tưởng nhất, chuẩn
mực nhất. Mọi vấn đề thầy cô giải quyết, mọi việc thầy cô làm, mọi điều thầy

cô nói với các em luôn là đúng. Đặc biệt với học sinh lớp 1, các em nghe, làm
theo thầy cô còn hơn là ông bà, cha mẹ. Các em thường rất hay bắt chước thầy
cô của mình, từ nét chữ, lới nói đến cả cử chỉ điệu bộ và nhất là cách ứng xử
của cô trước các tình huống. Vì thế, bản thân giáo viên cần luôn chú ý tới mọi
cử chỉ, hành động. Luôn mẫu mực, cư xử hòa nhã, quan tâm và dạy bảo các em
tận tình. Giáo viên cũng cần phải biết xin lỗi, nếu bạn nhầm lẫn, hãy xin lỗi các
em và sửa lại. Trong mọi tình huống, giáo viên luôn cần là tấm gương để học
sinh noi theo, luôn cho các em cảm giác an toàn và tin tưởng.
* Xây dựng nền nếp học tập và ý thức tự quản trong giờ học:
Công tác chủ nhiệm lớp là một việc làm vô cùng quan trọng của người
giáo viên, điều này càng quan trọng hơn khi được đặt trong phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”. Để lớp chủ nhiệm của
mình thực sự thân thiện, học sinh của mình thực sự tích cực, bên cạnh việc nắm
chắc vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm, tôi đã có
định hướng cụ thể cho công việc của mình. Đặc biệt để các em xích lại gần
nhau hơn, để xây dựng được một tập thể lớp học đoàn kết, thân thiện, ngoài
việc chú trọng xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp như đã nêu trên, tôi còn chú
trọng đến các công việc sau:
- Tập trung duy trì thói quen thực hiện tốt nền nếp sinh hoạt:
+ Đây là công việc đóng vai trò quan trọng, có thể quyết định đến học tập
và mọi phong trào của lớp vì lớp học có trật tự, có nền nếp tốt thì học sinh mới
chú ý nghe giảng và hiểu bài được. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo
viên trong việc giúp học sinh lĩnh hội hết các nội dung kiến thức của tiết học.
+ Nội quy học sinh là những quy định về nền nếp, kỉ cương về trường học
nên có tác dụng giáo dục đạo đức, ý thức cho học sinh. Ngay từ đầu năm học,
theo kế hoạch chỉ đạo của nhà trường, tôi đã cho học sinh học tập nội quy của
nhà trường và nội quy học tập của lớp.
+ Trong quá trình lên lớp, học sinh phải trật tự thì tôi mới bắt đầu tiết học,
tuyệt đối không có tình trạng thầy nói - trò nói, không ai nghe ai. Tuy nhiên,
trong công việc này người giáo viên luôn phải nghiêm khắc nhưng cũng cần

phải nhẹ nhàng với các em, học ra học, chơi ra chơi. Tôi luôn dành thời gian
cho các em tổ chức các hoạt động thảo luận, đặt vấn đề, giải quyết vấn đề trong
20


tiết học. Qua đó phát huy tính tích cực và rèn kỹ năng nói, kỹ năng trình bày ý
kiến trước đám đông, trước tập thể lớp.
+ Ngay từ đầu năm học, tôi đã đưa ra các yêu cầu thi đua giữa các tổ và
các cá nhân ngay từ buổi học đầu tiên để các em cùng thi đua, phấn đấu.
+ Luôn duy trì đều đặn hoạt động thi đua giữa các tổ, các cá nhân, động
viên, tuyên dương khen ngợi kịp thời.
+ Bên cạnh đó, tôi luôn giáo dục các em ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
xung quanh: Xanh - Sạch - Đẹp, hướng dẫn các em cụ thể cả việc đi vệ sinh
đúng nơi quy định, vứt rác đúng chỗ, trồng và chăm sóc bồn hoa cây cảnh của
trường.

Thực hành trồng và chăm sóc cây cảnh.
Vệ sinh môi trường là được Bác Hồ coi là một trong những công việc
quan trọng trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cho mọi người nhất là đối với
thế hệ trẻ. “Có sức khỏe mới lao động tốt, có sức khỏe mới học tập tốt”. Hơn
lúc nào hết những lời dạy của Bác về vệ sinh môi trường hôm nay chúng ta cần
tự nhận thức tốt hơn, cần học và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Dạy các em 5 điều Bác Hồ dạy chính là dạy trẻ có tâm hồn trong sáng, hồn
nhiên, biết yêu thiên nhiên, biết kính trọng mọi người, yêu Tổ Quốc, yêu lao
động… Nhờ đó mà các em sẽ phòng được một số bệnh về đường hô hấp, bệnh
giun sán… tiết kiệm điện, tiết kiệm nước và thực hiện tốt phong trào vở sạch

21



chữ đẹp, phong trào môi trường xanh - sạch - đẹp, đây cũng là một trong những
tiêu chí trong phong trào xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực.
+ Tôi luôn đề cao tinh thần tự quản của các em, khen ngợi những tập thể,
cá nhân có ý thức tự quản tốt, từ đó giúp các em có ý thức học tập lẫn nhau để
cùng tiến bộ.
- Tập trung duy trì, rèn nền nếp học tập:
+ Ngay từ đầu năm học, tôi điều tra học lực của các em, phân loại học sinh
để có biện pháp giảng dạy cho phù hợp với từng đối tượng, luôn ưu tiên quan
tâm đến các học sinh tiếp thu còn chậm, dành cho các em này những câu hỏi
đơn giản để các em cảm thấy tự tin khi phát biểu ý kiến.
+ Khi xếp chỗ ngồi, tôi luôn chú ý xếp xen kẽ học sinh tiếp thu chậm với
học sinh tiếp thu nhanh để các em tự giúp đỡ nhau trong học tập, cuối tuần luôn
có bình bầu đôi bạn nào tiến bộ nhất trong tuần. Duy trì phong trào thi đua
“
Đôi bạn cùng tiến”.
+ Duy trì nề nếp truy bài đầu giờ và kiểm tra bài của nhau trong các tiết
dạy giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian và hướng các em vào mục tiêu tự
đánh giá kết quả của mình.
+ Phát động phong trào thi đua học tập giữa các tổ, nhóm, cá nhân, tiến
hành tổng kết tuyên dương, khen thưởng nhằm khuyến khích tinh thần học tập
tiến bộ của các em.
- Tập trung duy trì, rèn nền nếp tự quản:
Thực chất của việc xây dựng nền nếp tự quản là quá trình từng bước
chuyển hóa tâm huyết, nhiệt tình của thầy cô thành ý thức tự quản tự giác đầy
trách nhiệm và thích thú của trò, tức cũng là biến lớp học của những cá nhân
học sinh thành một tập thể học sinh biết tự quản dưới sự theo dõi, hướng dẫn
của giáo viên chủ nhiệm lớp và ban cán sự lớp. Tôi luôn chú trọng đến việc lấy
học sinh làm trung tâm trong các hoạt động để giáo dục ý thức tự giác của các
em, hình thành cho các em kỹ năng tự quản.
Tôi đã giáo dục học sinh ý thức giờ nào việc nấy, biết chú ý nghe bạn nói,

biết lắng nghe thầy cô giảng bài. Tôi không quên tạo phong trào thi đua giữa
các tổ, cá nhân. Phong trào thi đua này được tiến hành liên tục trong cả năm
học. Với hình thức khen thưởng, động viên kịp thời là một yếu tố vô cùng quan
trọng không thể thiếu vì đó là động lực giúp các em cố gắng, nổ lực hơn.
Để rèn tính tự quản, tôi giao trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ lớp tự quản
lý, điều hành, giải quyết mọi công việc của lớp nhất là khi không có mặt giáo
viên chủ nhiệm.
Sau khi vận dụng biện pháp này, tôi thấy các em học sinh lớp 1B đã phát
huy được tính tự giác rất cao của ban cán sự lớp nói riêng và các thành viên
trong lớp nói chung. Trong mọi hoạt động hàng ngày, các em đã biết tìm cách
hòa mình với tập thể.
- Nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt lớp:
Cùng với việc xây dựng cho học sinh có nền nếp về học tập, tự quản tôi
còn hướng đến tập trung bồi dưỡng, rèn luyện học sinh nâng cao chất luợng giờ
sinh hoạt lớp. Để làm tốt công tác chủ nhiệm thì người giáo viên cần phải tổ
chức tốt giờ sinh hoạt lớp. Để giờ sinh hoạt lớp được thành công, phát huy vai
22


trò của ban cán sự lớp, đảm bảo sự công bằng cho mọi thành viên trong lớp thì
người giáo viên cần phải chú trọng các nội dung sau:
Nội dung trong giờ sinh hoạt lớp. Trong những giờ sinh hoạt lớp, người
giáo viên cần chuẩn bị tốt các nội dung cần chuyển đến các em, đặc biệt là các
nội dung, kế hoạch của lãnh đạo nhà trường đã triển khai đến giáo viên chủ
nhiệm.
Để giờ sinh hoạt lớp có thu hút được sự quan tâm của học sinh cả lớp thì
hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp cũng rất quan trọng, tránh đơn điệu, nhàm
chán, không hứng thú với học sinh. Bản thân tôi luôn thân mật và gần gũi với
các em, không quá nghiêm khắc luôn đặt mình vào vị trí của học sinh. Tôi luôn
hướng dẫn và tập cho các em cùng nhau tổ chức và tham gia.

- Nhận xét học sinh trong giờ sinh hoạt lớp theo tinh thần nội dung hướng
dẫn của Thông tư 22:
Trong giờ sinh hoạt lớp, ngoài sự đánh giá nhận xét của Ban cán sự lớp,
các thành viên trong lớp thì việc nhận xét của giáo viên có một vai trò hết sức
quan trọng. Trong các buổi sinh hoạt lớp bản thân tôi luôn cố gắng động viên,
khuyến khích và tuyên dương học sinh nhiều hơn.
+ Khen ngợi phải chân thật, gây được cảm xúc tích cực nơi người khen.
+ Lời nhận xét của giáo viên phải chân thật mới cảm hoá được học sinh.
Chính lòng yêu thương sẽ tạo nên cảm xúc gieo vào lòng học sinh sự thích thú
và có thể giúp các em tạo nên sự nỗ lực rất lớn cho kết quả học tập về sau. Đối
với một số học sinh, một cái nhìn trân trọng đã có thể thay thế cho ngàn lời
thừa nhận rồi.
Ví dụ: Giáo viên nói với học sinh: “ Em đã tập trung làm bài tập rất nhanh,
tốt lắm, hãy cố gắng hơn nữa em nhé”.
Tiết sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm có vai trò hết sức quan trọng trong
việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Phần lớn các tiết sinh hoạt chủ nhiệm
hiện nay chủ yếu được thực hiện dưới hình thức là tổng kết, đánh giá và đề ra
phương hướng tuần tới. Hình thức sinh hoạt này dễ gây cho học sinh sự nhàm
chán, đặc biệt là gây áp lực về các lỗi mà các em mắc phải trong tuần qua. Vì lẽ
đó mà một số em cảm thấy không thích tiết sinh hoạt lớp, thậm chí là sợ hãi.
a.4. Bốn là, xây dựng môi trường “ Học tập thân thiện” trong lớp học.
Muốn tạo môi trường học tập thân thiện ngay trong lớp học một cách hiệu
quả, nhằm mang lại những điều tốt nhất cho học sinh, phụ thuộc rất nhiều vào
các biện pháp giảng dạy tích cực. Trong đó tôi đã thực hiện :
* Dạy học tích cực:
Để dạy học tích cực, bản thân tôi đã áp dụng phương pháp giảng dạy theo
hướng “Lấy người học làm trung tâm” thực sự là phương pháp giảng dạy “thân
thiện” với người học vì người ta quan niệm giáo viên chỉ là người tổ chức và
trợ giúp hoạt động tiếp thu kiến thức cho học sinh. Học sinh thực sự là nhân vật
trung tâm trên lớp học. Giáo viên là người nêu vấn đề và cùng học sinh tranh

luận cho tới khi học sinh hiểu thấu đáo vấn đề đó. Học sinh có thể được giáo
viên giao cho các bài tập làm chung theo nhóm để các em có cơ hội cùng nhau
chia sẻ và đóng góp kiến thức của cá nhân mình cho nhóm. Người giáo viên
cũng có thể nêu trước vấn đề và cho học sinh về nhà tự nghiên cứu, tìm tòi để
23


đến buổi học trên lớp học sinh tiến hành thảo luận và tranh luận với nhau theo
cặp và theo nhóm. Việc tranh luận đó sẽ giúp các em hiểu sâu hơn và nhớ
nhanh hơn vì các em được tiếp thu kiến thức một cách chủ động, thoải mái.
Phương pháp giảng dạy này đã tạo nên nhu cầu tự học, tự nghiên cứu bên ngoài
lớp học và rèn luyện cho người học thói quen đào sâu suy nghĩ về một vấn đề
nào đó. Dần dần học sinh sẽ hình thành thói quen suy nghĩ một cách chủ động,
độc lập sáng tạo và biết chia sẻ những suy nghỉ của mình với người khác.
Đặc biệt tôi luôn gắn nội dung lí thuyết với kỹ năng thực hành qua các
môn học, để tăng hiệu quả bài học và giúp các em nắm nội dung bài học một
cách dễ dàng hơn từ thực tế, tăng cường kỹ năngsống, kỹ năng làm việc theo
nhóm cho các em. Có thể nói đây là những tiết học mà các em rất thích thú, qua
đó tôi dạy cho các em kỹ năng tự chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng thực hành trên
lí thuyết để không xa rời thực tế.
Tạo tiếng cười trong mỗi tiết học: “Tiếng cười là liều thuốc bổ”. Tiếng
cười trong dạy học, giáo dục sẽ làm tan đi không khí căng thẳng của tiết học.
Không những thế, tiếng cười còn tạo ra sự hưng phấn để kích thích suy nghĩ.
Những người thông minh thường có tính hài hước, chính sự hài hước lại tác
động vào não để kích thích tư duy. Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, giáo viên
cần vận dụng tính hài hước để thu hút sự chú ý của học sinh, làm tăng tính hấp
dẫn của vấn đề cần truyền đạt, giúp quá trình hình thành kiến thức diễn ra tự
nhiên và nhẹ nhàng, đem lại kết quả cao. Bên cạnh đó, không khí lớp học trở
nên thân thiện hơn, có hứng thú để bắt đầu cho những tiết học khác.
* Học tập tích cực:

Để học sinh tích cực trong học tập, giáo viên chúng ta cần phải đổi mới
cách thức dạy học, phải cần có các biện pháp cụ thể để xây dựng được môi
trường thân thiện ngay trong lớp học, làm sao để tạo cho học sinh sự hứng thú,
có nhu cầu nhận thức và chủ động tích cực trong việc học tập của mình. Cần
tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần,
tích cực của học sinh, cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năng
sáng tạo ở mỗi học sinh. Vì mỗi học sinh là một nhân vật đặc biệt, phải giáo
dục học sinh như thế nào để các em cảm thấy thoải mái trong mọi tình huống
của cuộc sống. Vì vậy tôi luôn chú trọng và duy trình các phong trào hoạt động
sau:
- Đôi bạn cùng tiến: trong lớp bao giờ cũng có nhiều đối tượng học sinh,
ngoài những học sinh tiếp thu nhanh còn có những học sinh tiếp thu chậm, để
các em học sinh học còn chậm không bị tự ti, mặc cảm và thụ động trong học
tập. Giáo viên cần xây dựng các mô hình học tập như “Đôi bạn cùng tiến”, để
cho các em kèm cặp giúp đỡ lẫn nhau.
- “Học mà chơi - chơi mà học”: các em học sinh tiểu học rất thích tham
gia các trò chơi. Chính vì vậy việc tổ chức cho các em tham gia vào các trò
chơi là một việc làm hết sức cần thiết. Tham gia trò chơi giúp các em rèn luyện
thể chất, sự khéo léo, nhanh nhẹn, hoạt bát, tạo sự hòa đồng, thân thiện, đoàn
kết... Những phút vui chơi thoải mái, lành mạnh sẽ giúp các em thêm hào hứng
để học tập và sống hồn nhiên hơn. Hơn nữa, việc vui chơi lành mạnh còn tạo ra
24


nhiều đức tính tốt, hạn chế những tật xấu, đồng thời rèn luyện thể chất và tâm
hồn các em theo chiều hướng tốt hơn.
- Rèn luyện kỹ năng học, sinh hoạt theo nhóm: Để giờ học đạt kết quả tốt,
tôi luôn quan tâm đến việc rèn kỹ nănghọc cho các em bằng nhiều hình thức và
nhiều phương pháp. Trong đó sử dụng nhóm tích cực là hình thức tôi tâm đắc
nhất. Với phương pháp nhóm tích cực mới cần hướng tới là làm sao cho các em

phát huy hết khả năng học tập theo hướng tích cực chủ động và sáng tạo. Các
em phải tự bộc lộ mình, tự tìm tòi, tự phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức mới,…
và theo tôi thông qua cách làm việc theo nhóm ở một số hoạt động, thậm chí
khi học sinh đã nắm được cách làm việc theo nhóm thì các em có điều kiện hợp
tác, trao đổi, tự học lẫn nhau và có trách nhiệm với các thành viên trong nhóm.
Ở lớp 1B của tôi, để học sinh có điều kiện hợp tác trao đổi giúp đỡ lẫn nhau,
cùng giải quyết các nhiệm vụ được giao, tôi dùng biện pháp tổ chức học nhóm
như nhóm nhỏ, nhóm lớn. Khi làm việc theo nhóm tự các nhóm có quyền lựa
chọn cách thực hiện nào tuỳ thích, sao cho khi trình bày nội dung phải đạt được
yêu cầu.
Tôi nhận thấy rằng, rèn luyện kỹ năng học, hoạt động theo nhóm không
những giúp học sinh lớp tôi phát huy được tính tích cực mà còn giúp các em
hứng thú, chủ động khám phá tìm tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào
việc giải quyết các tình huống khác nhau. Qua đó giúp các em có được sự gần
gũi, thân thiết với những bạn khác trong lớp, các em biết chia sẻ, biết lắng nghe
và trình bày được ý kiến của cá nhân mình,…Giúp các em luôn cảm thấy tự tin
khi tiếp nhận các thử thách mới.
* Giáo viên thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học:
Bản thân tôi luôn chú ý tới việc thường xuyên đổi mới phương pháp và
hình thức dạy học hướng tới nhằm phát huy tính tích cực của học sinh gắn liền
với thực tiến cuộc sống. (Ví dụ: sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, phương
pháp gợi mở, nêu vấn đề, phương pháp đóng vai, phương pháp trò chơi học
tập...; biết lựa chọn phối kết hợp linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ
chức dạy học); qua các hoạt động học tập, học sinh được rèn các kỹ năng phân
tích, tổng hợp, tư duy sáng tạo, hợp tác theo nhóm, kỹ năng đánh giá, kỹ năng
hợp tác trong nhóm, kỹ năng xử lý tình huống,...
Trong giờ học, giáo viên cần luôn tạo được bầu không khí cởi mở thân
thiện, cần tạo cơ hội cho các em được nói, được trình bày trước nhóm bạn,
trước tập thể, nhất là các em còn hay rụt rè, khả năng giao tiếp kém qua đó góp
phần tích lũy kỹ năng sống cho các em. Động viên khuyến khích các em bày tỏ

quan điểm cá nhân, độc lập trong tư duy như: nói câu khác với bạn, viết lời giải
theo trình tự khác với hướng dẫn chung, xử lý một tình huống theo những cách
khác nhau
* Thường xuyên động viên, khen thưởng:
Với học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng, việc các
em được khen trước bạn bè, được cô giáo động viên kịp thời đúng lúc sẽ là
động lực rất lớn giúp các mạnh dạn, tự tin và hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập.
Để động viên, khuyến khích học sinh thực hiện tốt việc rèn luyện các kĩ năng,
ngay từ năm học tôi đưa ra kế hoạch rèn luyện cho các em lớp tôi phụ trách.
25