Bài giảng Sinh học 12 - Bài 12: Di truyền liên kết với giới tính và di truyền ngoài nhân (Phạm Văn An)
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.78 MB, 17 trang )
Giáo viên giảng dạy: Phạm Văn An
Trường THPT Hoà Phú – Chiêm Hoá – Tuyên Quang
Cơ sở của hiện tượng hoán vị gen? Tần số HVG
phụ thuộc vào điều gì? Điều kiện đối với các gen
để có thể xảy ra LKG hay HVG?
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
NST giới tính
Bộ NST của người (nam)
Bộ NST của ruồi giấm
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
NST giới tính
Vùng tương đồng: chứa các lô cút
gen giống nhau
X
Y
Vùng không tương đồng: chứa
các gen đặc trưng đặc trưng cho
từng NST
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
NST giới tính
b. Một số cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
Kiểu NST
Giới
XX, XY
XX, XY
XY, XX
XX, XO
XX, XO
XO, XX
Đại diện
Chim, bướm,
ếch, nhái
ĐV có vú, ruồi
giấm, người
Bọ gậy
Châu
chấu,
rệp, bọ xít
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
2. Di truyền liên kết với giới tính
a. Gen trên NST X
Lai nghịch
* Thí nghiệm Lai thuận
P:
P:
X
Mắt đỏ
Mắt trắng
F1:
F2:
F2:
100 % :
Mắt đỏ
Mắt đỏ
Mắt trắng
100 % Mắt đỏ
F1:
X
50 % :
Mắt đỏ
50 %
Mắt trắng
100 %
Mắt trắng :
50 %
50 %
100 %
Mắt đỏ
Mắt đỏ
50 %
Mắt trắng 50 %
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
2. Di truyền liên kết với giới tính
a. Gen trên NST X
* Thí nghiệm
* Nhận xét: Kết quả của 2 phép lai thuận nghịch của Moocgan
là khác nhau và khác kết quả của phép lai thuận nghịch của
Menđen.
* Giải thích: Gen quy định tính trạng màu mắt chỉ có trên NST
X mà không có trên Y → vì vậy cá thể đực (XY) chỉ cần 1 gen
lặn nằm trên NST X đã biểu hiện ra kiểu hình.
a. Gen trên NST X
* Giải thích: Quy ước gen: Gọi gen A: là gen quy định mắt đỏ,
Gọi gen a: là gen quy định mắt trắng
Lai thuận
P:
A A
X
A
F2:
A A
P:
A a
A
A
a
a
X
a
a
A a
F1:
a
Lai nghịch
F1:
a
F2: A a
A
A
A a
a
a
a
=> Tuân theo qui luật di truyền chéo.
A
a
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
2. Di truyền liên kết với giới tính
a. Gen trên NST X
* Thí nghiệm
* Nhận xét
* Giải thích:
* Đặc điểm di truyền của gen trên NST X: Di truyền chéo.
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
2. Di truyền liên kết với giới tính
a. Gen trên NST X
b. Gen nằm trên NST Y
* Ví dụ: Người Bố có trùm lông trên vành tai (hoặc
tật dính ngón tay thứ 2 và 3) sẽ truyền trực tiếp tính
trạng này cho tất cả các con trai mà con gái thì không
bị tật này.
* Giải thích: gen qui định tính trạng nằm trên NST Y,
không có alen tương ứng trên NST X Di truyền cho
tất cả cơ thể mang kiểu gen XY trong dòng họ.
* Đặc điểm di truyền của gen trên NST Y: di truyền
thẳng.
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
2. Di truyền liên kết với giới tính
a. Gen trên NST X
b. Gen nằm trên nhiễm sắc thể Y
Hội chứng trùm lông trên vành tai
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
NST giới tính và cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST
2. Di truyền liên kết với giới tính
a. Gen trên NST X
b. Gen nằm trên nhiễm sắc thể Y
c. Khái niệm: Di truyền liên kết với giới tính là hiện tượng di
truyền các tính trạng mà các gen xác định chúng nằm trên NST
giới tính.
d. Ý nghĩa của hiện tượng di truyền liên kết với giới tính:
TIẾT 12 – DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
II. DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
Năm 1909, Coren (Correns) tiến hành phép lai thuận
nghịch
Đối tượng: Cây hoa phấn (Mirabiliss)
Phép lai thuận
Phép lai nghịch
Pt/c: ♀Cây lá đốm x ♂Cây lá xanh
Pt/c: ♀Cây lá xanh x ♂ Cây lá đốm
F1: 100% cây lá đốm
F1: 100% cây lá xanh
* Giải thích:
* Đặc điểm của di
truyền ngoài nhân:
II. DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
MỘT SỐ THÍ NGHIỆM:
Lai thuận
P Cá chép cái
có râu
X Cá diếc đực
không râu
Lai nghịch
P Cá chép đực
có râu
F
F
Cá nhưng không có râu
Cá nhưng có râu
Hoa loa kèn
P
F
X Cá diếc cái
không râu
X
P
F
X
Bài tập 1: P: XX x XY
Xác định tỉ lệ kiểu gen
Kiểu hình ở F1?
X
Y
XY
XX
1 : 1
X
Xác định tỉ lệ kiểu
gen
Kiểu hình ở F1?
X
O
XO
XX
Bài tập 2: P: XX x X0
X
1 : 1
Trả lời các câu hỏi và làm bài tập cuối
bài.
Làm các bài tập trong sách bài tập.
Đọc phần “em có biết” cuối bài học.
Đọc bài mới trước khi tới lớp.
