Nghiên cứu, trao đổi

Khoa học Lao động và Xã hội - Số 23/Quý II - 2010

CEDAW - 30 NM NGY CễNG C C PHấ CHUN
TRấN TON CU V VIC THC HIN VIT NAM
ụng Phong
Cỏch õy 30 nm, ngy 18/12/1979, i
Hi ng Liờn hp quc ó phờ chun
Cụng c v xúa b mi hỡnh thc phõn
bit i x vi ph n (CEDAW). Vic
thụng qua CEDAW l kt qu u tranh
hng thp k qua ca cỏc quc gia trờn th
gii nhm bo v v thỳc y quyn con
ngi ca ph n. Ngy 03/12/2009, Liờn
Hip Quc ó t chc l k nim ton cu
k nim 30 nm thụng qua Cụng c
CEDAW. õy l dp cỏc quc gia trong
khu vc v trờn th gii im li nhng
thnh qu v tn ti, thỏch thc trong quỏ
trỡnh thc hin CEDAW trc khi bc
sang thp k mi.
CEDAW c coi l b lut quc t v
quyn ca ph n, v tr thnh mt b
phn quan trng trong h thng iu c
quc t v quyn con ngi ca Liờn hp
quc. Cụng c l cụng c phỏp lý duy
nht quy nh tp trung v ton din v
vic xúa b mi hỡnh thc phõn bit i x
vi ph n v bo m quyn ca ph n
trờn cỏc lnh vc (bao gm c khu vc

cụng v t); quy nh trỏch nhim ca
Chớnh ph trong vic bo m thc thi cỏc
quyn ny trờn thc t v c ch ỏnh giỏ
vic thc hin Cụng c mi quc gia
(c 4 nm mt ln, cỏc quc gia thnh viờn
cú trỏch nhim np bỏo cỏo quc gia v
tỡnh hỡnh thc hin Cụng c cho y ban
CEDAW)... Phỏt biu ti L k nim 30
nm thụng qua CEDAW, Tng th ký Liờn
hp quc Ban Ki-Moon ó nhn nh rng

CEDAW l ti liu rt thit thc v
CEDAW l Cụng c thnh cụng nht
trong s cỏc iu c v quyn con
ngi. Tuy nhiờn, theo ụng, bỡnh ng
gii khụng t nhiờn cú c m cn cú
nhng cam kt, hnh ng tớch cc ca cỏc
quc gia nhm t c nhng thay i
cn thit trong xó hi.
CEDAW v s tham gia ph bin trờn
ton cu
Vi 186 quc gia thnh viờn, CEDAW
hin ang l mt trong s ớt Cụng c v
quyn con ngi ca Liờn hp quc c
s hng ng tham gia trờn din rng ca
cỏc quc gia trờn th gii. Tuy nhiờn, hin
nay, vn cũn 7 quc gia thnh viờn Liờn
hp quc cha phờ chun CEDAW, gm:
Iran, Nauru, Palau, Somalia, Sudan, Tonga
v M. Trong nhng nm gn õy, cỏc

quc gia cú xu hng rỳt dn cỏc iu
khon bo lu Cụng c do ó cú s ci
tin v mt lut phỏp, chớnh sỏch nhm bo
m quyn con ngi ca ph n theo tinh
thn ca Cụng c CEDAW, trong ú, tiờu
biu l vic sa i Lut Quc tch v Lut
Hụn nhõn v Gia ỡnh. Bờn cnh ú, n
nay, ó cú 89/186 quc gia thnh viờn
CEDAW ó phờ chun Ngh nh th la
chn ca Cụng c. Theo Ngh nh th
ny, y ban CEDAW ca Liờn Hp quc
cú quyn gii quyt cỏc khiu ni ca ph
n cỏc nc ó phờ chun Ngh nh th
nu quyn v li ớch ca h b vi phm.

43


Nghiên cứu, trao đổi
K t khi ra i n nay, CEDAW luụn
cú nhng nh hng sõu sc v tớch cc
n s phỏt trin, hon thin chớnh sỏch,
phỏp lut v bỡnh ng gii v bo m
quyn ph n ca cỏc quc gia thnh viờn.
Cuc cỏch mng nhm ci tin h thng
phỏp lut quc gia phự hp vi tinh thn
ca CEDAW ó c trin khai hu ht
cỏc quc gia. Thụng cỏo bỏo chớ ca Liờn
hp quc nhõn dp k nim 30 nm ngy
thụng qua CEDAW ó cp ti kt qu

ci tin phỏp lut ca mt s nc, trong
ú: Thỏi Lan ó ban hnh Hin phỏp mi
trong ú quy nh vic bo m quyn ca
ph n, quyn sc kho sinh sn c quy
nh trong phỏp lut ca Colombia, ph n
ti cỏc nc Kyrgyzstan v Tajikistan ó
c trao quyn s hu t, phỏp lut n
quy nh cm hnh vi quy ri tỡnh dc
ti ni lm vic....Bờn cnh bin phỏp ci
tin phỏp lut nờu trờn, cỏc quc gia thnh
viờn cng tớch cc xõy dng v phỏt trin
b mỏy quc gia chuyờn trỏch trong Chớnh
ph v bỡnh ng gii hoc vỡ s tin b
ca ph n vi cỏc mụ hỡnh khỏ a dng
nh: y ban quc gia vỡ s tin b ca ph
n (Vit Nam, Lo, Phillipine,...), B Bỡnh
ng gii hoc ph trỏch v lnh vc bỡnh
ng gii (Campuchia, Vit Nam, Phn
Lan, Na uy,...), Thanh tra bỡnh ng gii
(Anh, Phn Lan, Thy in,...). Vi chc
nng, nhim v riờng bit, cỏc thit ch
khỏc nhau trong b mỏy quc gia v bỡnh
ng gii ca mi nc luụn hng ti s
phi hp nhp nhng nhm thc hin hiu
qu nht cụng tỏc bỡnh ng gii quc
gia mỡnh.
Bờn cnh nhng thnh tu t c, cỏc
quc gia trờn th gii cng ch ra nhng
tn ti, thỏch thc trong quỏ trỡnh trin


Khoa học Lao động và Xã hội - Số 23/Quý II - 2010
khai CEDAW. Theo ú, n nay, ph n
khp ni trờn th gii vn ang phi i
mt vi nhng vi phm quyn con ngi:
h khụng c tham gia vo quỏ trỡnh ra
quyt nh nh hng n cuc sng ca
chớnh bn thõn mỡnh, cũn b phõn bit i
x trong cụng vic, khụng c cụng nhn
quyn s hu t ai v ti sn, b bo lc
ngay trong ngụi nh ca chớnh
mỡnh...Ngoi ra, ph n cũn l ngi b tỏc
ng nhiu nht t cuc khng hong ti
chớnh ton cu, bi nhng bin i ca khớ
hu v cỏc dch bnh trn lan khỏc,...
Vic thc hin CEDAW Vit Nam
Thc t 30 nm qua, vi s tham gia ca
hu ht cỏc nc thnh viờn Liờn hp
quc, ó chng t CEDAW l mt vn
kin phỏp lý quan trng nhm thỳc y
vic thc hin quyn con ngi ca ph n
hng ti bỡnh ng gii trờn ton th gii.
Sm nhn thc rừ ý ngha quan trng ca
Cụng c, ngy 29/7/1980, Vit Nam l
nc th 6 ó ký tham gia thnh viờn Cụng
c ny. Nm 1981, CEDAW chớnh thc
c Hi ng Nh nc phờ chun v cú
hiu lc ti Vit Nam. K t khi tr thnh
thnh viờn CEDAW n nay, Vit Nam
luụn thc hin Cụng c vi tinh thn
trỏch nhim cao, th hin c th trong vic

xõy dng phỏp lut v c ch thc thi phỏp
lut, chp hnh c ch giỏm sỏt quc t.
V c ch bỏo cỏo, Vit Nam ó
nghiờm tỳc thc hin cỏc ngha v ca
quc gia thnh viờn Cụng c, trong ú cú
vic son tho v bo v thnh cụng cỏc
bỏo cỏo quc gia v tỡnh hỡnh thc hin
Cụng c CEDAW Vit Nam34. D kin
34

Vit Nam ó bo v thnh cụng cỏc bỏo cỏo tỡnh
hỡnh thc hin Cụng c CEDAW ln th 1 vo

44


Nghiên cứu, trao đổi
nm 2011, Vit Nam s trỡnh bỏo cỏo
ghộp ln th 7&8 lờn y ban CEDAW ca
Liờn hp quc.
V xõy dng h thng chớnh sỏch, phỏp
lut, qua gn 3 thp niờn thc hin
CEDAW, h thng chớnh sỏch, phỏp lut
v bỡnh ng gii ca Nh nc ta ó tng
bc c hon thin trờn c s phự hp
vi thc tin ca t nc v m bo th
hin sõu sc cỏc nguyờn tc v ni dung
ca Cụng c CEDAW. Tuõn th cỏc quy
nh ca CEDAW v ngha v quc gia
thnh viờn, Nh nc ta ó quỏn trit tinh

thn cm phõn bit i x vi ph n
trong hu ht cỏc vn bn phỏp lut mi
c son tho ng thi tin hnh sa
i, b sung nhng vn bn liờn quan phự
hp vi quy nh ca Cụng c. Lut Bỡnh
ng gii c Quc hi thụng qua nm
2006 c coi l mt bc ngot ln trong
s nghip bỡnh ng gii Vit Nam. õy
l vn bn lut quy nh tp trung nht cỏc
ni dung v bỡnh ng gii v bo m
quyn ca ph n. im ni bt ca Lut
ny l: ln u tiờn hỡnh thnh nờn c quan
qun lý nh nc v bỡnh ng gii Vit
Nam; quy nh bt buc quy trỡnh lng
ghộp vn bỡnh ng gii trong vn bn
quy phm phỏp lut v yờu cu cỏc c
quan chc nng xõy dng cỏc bin phỏp
thỳc y bỡnh ng gii
V b mỏy quc gia v bỡnh ng gii:
vic phờ chun Cụng c ó thỳc y vic
thit lp t chc phi hp liờn ngnh cp
quc gia nhm thỳc y s tin b ca ph
n t nm 1985 (y ban quc gia v thp
k ca ph n Vit Nam). Sau khi Lut
Bỡnh ng gii ra i, b mỏy quc gia v
nm 1985, ln th 2 v ln th 3&4 vo nm 2001,
ln th 5&6 vo nm 2007.

Khoa học Lao động và Xã hội - Số 23/Quý II - 2010
bỡnh ng gii c hỡnh thnh v cng

c. Bờn cnh vic phõn cụng B Lao ng
- Thng binh v Xó hi (B LTBXH)
thc hin chc nng qun lý nh nc v
bỡnh ng gii, Chớnh ph ó kin ton y
ban quc gia vỡ s tin b ca ph n Vit
Nam (UBQG). m bo s gn kt,
phi hp cht ch gia c quan qun lý
Nh nc v bỡnh ng gii vi t chc
phi hp liờn ngnh vỡ s tin b ca ph
n, Th tng Chớnh ph ó phõn cụng B
trng B LTBXH lm Ch tch UBQG
v c quan B LTBXH l thng trc
ca UBQG. Cỏc B ngnh, a phng
tip tc duy trỡ v kin ton Ban Vỡ s tin
b ca ph n (c thnh lp t nhng
nm 1994 tr li õy) n v, a phng
mỡnh phự hp vi tỡnh hỡnh mi. Mt s
a phng ó thnh lp phũng Bỡnh ng
gii thuc S LTBXH (TP. H Chớ
Minh, Súc Trng v Bỡnh Dng, Phỳ
Yờn, Cn Th, Hi phũng, H Nam) hoc
thnh lp b phn lm cụng tỏc bỡnh ng
gii thuc Vn phũng S LTBXH...Mi
õy, Th tng Chớnh ph ó cú vn bn
yờu cu cỏc a phng thnh lp, kin
ton Ban vỡ s tin b ca ph n UBND
cp tnh, cp huyn nhm nõng cao cht
lng hot ng vỡ s tin b ca ph n
theo hng gn kt vi cụng tỏc bỡnh ng
gii.

Nhỡn li chng ng 30 nm qua, vic
thc hin Cụng c CEDAW ó gúp phn
ci thin vai trũ v a v ca ph n Vit
Nam trong cỏc lnh vc ca xó hi. Vit
Nam tip tc l mt trong nhng nc
ng u trong khu vc Chõu - Thỏi
Bỡnh Dng v t l n i biu Quc hi
(25,76% nhim k 2007 - 2011, tng gn
4% so vi nhim k 1981-1987 l

45


Nghiên cứu, trao đổi
21,77%). Hai thp k qua, Vit Nam t
ho luụn cú Phú Ch tch nc l n. T l
bit c, bit vit ca ph n tng t
82,3% nm 1993 lờn 90,5% nm 2008.
Lut t ai sa i nm 2003 ó gúp
phn tng quyn nng kinh t cho ph n
thụng qua quy nh v v chng cựng
ng tờn trong giy chng nhn v t ai,
nh v ti sn. T l ph n ng tờn
trong giy chng nhn quyn s dng t
tng t 12% nm 2000 lờn gn 90% giy
chng nhn quyn s dng t c cp
mi cú tờn c v v chng sau khi Lut
t ai cú hiu lc. Vit Nam c cỏc t
chc quc t ỏnh giỏ l quc gia t c
s thay i nhanh chúng nht v xúa b

khong cỏch gii trong 20 nm qua khu
vc ụng Nam . Ch s phỏt trin con
ngi (HDI) v ch s phỏt trin gii
(GDI) c ci thin ỏng k so vi trc
õy. Theo ú, HDI tng 0,164 t giỏ tr t
c nm 1985 l 0,561 lờn 0,725 vo nm
2009; GDI tng 0,186 t giỏ tr t c
nm 1995 l 0,537 lờn 0,723 vo nm
2009. Cựng vi Thỏi Lan, Philippin v
Indonesia,Vit Nam hin ang nm trong
nhúm nc cú ch s HDI, GDI mc
trung bỡnh cao. V ch s nõng cao quyn
nng gii (GEM), Vit Nam hin ng th
62/109 nc trờn th gii c xp hng;
trong khu vc ASEAN, Vit Nam ch ng
sau Philippin (59) v ch s ny35.
Bờn cnh nhng kt qu t c nờu
trờn, Vit Nam cng gp nhiu khú khn,
thỏch thc trong quỏ trỡnh trin khai
CEDAW v thc hin bỡnh ng gii
Vit Nam. Nhn thc ca mt b phn
ngi dõn v cỏn b, cụng chc cũn mang

Khoa học Lao động và Xã hội - Số 23/Quý II - 2010
nh kin gii. õy l nguyờn nhõn chớnh
dn ti vn cũn tn ti khong cỏch gii
trờn nhiu lnh vc v ph n cha c
th hng y cỏc thnh qu xó hi nh
nam gii. Bờn cnh ú, Vit Nam cng b
nh hng bi nhng vn gii cú tớnh

cht ton cu nh: tỏc ng tiờu cc ca
bin i khớ hu ti ph n, tr em gỏi; gia
tng tỡnh trng lõy nhim HIV/AIDS trong
ph n, c bit l ph n mang thai; buụn
bỏn ph n, tr em, lao ng n di c phi
i mt vi nhiu khú khn, thỏch thc...
Ti Hi ngh liờn Chớnh ph cp cao
ỏnh giỏ vic thc hin Tuyờn b v
Cng lnh hnh ng Bc Kinh khu vc
Chõu Thỏi Bỡnh Dng, Vit Nam ó
chia s vi cỏc bn bố quc t v 3 bi hc
kinh nghim trong quỏ trỡnh thc hin bỡnh
ng gii Vit Nam, gm: 1) Phỏt trin
kinh t phi c tin hnh ng thi vi
phỏt trin xó hi v xúa úi gim nghốo; 2)
S n lc ca b mỏy quc gia v bỡnh
ng gii phi c tin hnh song song
vi cỏc chng trỡnh vỡ s tin b ca ph
n; 3) í chớ vn lờn ca bn thõn ngi
ph n phi c thc hin cựng vi vic
tng quyn nng cho ph n.
Hin nay, Vit Nam ang trong quỏ trỡnh
xõy dng Chin lc (giai on 20112020), Chng trỡnh mc tiờu quc gia
(giai on 2011-2015) v bỡnh ng gii.
õy l hot ng thit thc nhm thỳc y
vic thc hin Lut Bỡnh ng gii v tip
tc trin khai thc hin cỏc cam kt ca
Chớnh ph Vit Nam vi cng ng quc
t v Cụng c CEDAW v Cng lnh
hnh ng Bc Kinh v ph n.


35

Bỏo cỏo phỏt trin con ngi nm 2009 ca Liờn
hp quc.

46