Phần 1: Tổng quan về Central Group và hoạt động tại Việt Nam
1.1, Tổng quan về Central Group
1.1.1, Thông tin chung về Central Group
Central Group được biết đến là tập đoàn gia đình nổi tiếng tại Thái Lan hoạt
động trong nhiều lĩnh vực liên quan đến bất động sản, bán lẻ, khách sạn, nhà hàng.
Khởi nghiệp kinh doanh từ một tạp hoá nhỏ nằm ở bờ tây sông Chao Phraya, nhà
sáng lập Tiang Chirathivat đã dần phát triển Central Group thành một đế chế khổng
lồ. Ngoài là 1 trong 5 tập đoàn kinh doanh lớn nhất Thái Lan, Central Group cũng
được biết đến là một trong những tập đoàn sử dụng nhiều lao động nhất tại đất nước
Chùa tháp. Hiện nay ông Tos Chirathivat, cháu trai của nhà sang lập, đang là người
lãnh đạo tập đoàn này.
1.1.2, Các mảng kinh doanh chủ yếu
-

CPN (Central Pattana) - Hoạt động trong lĩnh vực bất động sản và

trung tâm thương mại với những tên tuổi lớn gồm Central Plaza, Central Festival và
Central World. CPN hiện sở hữu 1 trung tâm thương mại ở nước ngoài và 31 trung
tâm ở Thái Lan với tổng diện tích mặt bằng cho thuê bán lẻ lên tới 7 triệu m2. Đây
cũng là đơn vị tạo ra tới 80% doanh thu cho cả tập đoàn Central Group.
-

CDG (Central Department Store Group) - Hoạt động trong lĩnh vực

cửa hàng, bán lẻ gồm: Central Department Store, Robinson Department Store...
-

CHR (Centara Hotel and Resort) - Đơn vị điều hành hơn 40 khách sạn

và khu nghỉ dưỡng tại Thái Lan, Việt Nam, Indonesia, Maldives và Sri Lanka.
-

CRG (Central Restaurant Group) - Chuỗi nhượng quyền trong lĩnh vực

đồ ăn nhanh tại Thái Lan gồm các thương hiệu: Mister Donut, KFC (chỉ các cửa
hàng trong trung tâm lớn), Auntie Anne's, Pepper Lunch, Chabuton, Coldstone, Ryu
Shabu Shabu, The Terrace, Yoshinoya, Ootoya, Tenya và Katsuya.
2


-

CFG (Central Food Retail Group) - Điều hành các cửa hàng tiện lợi và

hàng tiêu dùng gồm: Central Food Hall, Tops, EATHAI, FamilyMart và Central
Wine Cellar.
-

CHG (Central Hardline Group) - Điều hành các cửa hàng điện máy và

đồ gia dụng: Power Buy, Baan and Beyond, HomeWork và Thai Wassadu.

1.2, Hoạt động của Central Group tại Việt Nam
-

Chính thức bước vào thị trường Việt Nam từ 7/2011, Central Group sở

hữu và điều hành một loạt các doanh nghiệp bán lẻ trong nhiều lĩnh vực như: siêu
thị, thời trang, thể thao, điện máy, thương mại điện tử, nhà hàng khách sạn và trung
tâm thương mại.
-


Central Group đã thực sự gây sự chú ý khi mở 2 trung tâm thương mại

thời trang Robins tại Hà Nội và TP.HCM vào cuối năm 2014.
-

Tháng 1/2015, thông qua Power Buy, Central Group đã chi 100 triệu

USD để mua lại 49% cổ phần của Công ty Đầu tư phát triển công nghệ và giải pháp
mới NKT, chủ sở hữu Công ty thương mại Nguyễn Kim với 21 siêu thị điện máy
trên cả nước.
-

Sau đó, vào cuối năm 2015, tập đoàn này khiến dư luận dậy sóng khi

mua lại chuỗi siêu thị Lan Chi. Nhiều chuyên gia đánh giá việc chi tiền mua hệ
thống siêu thị này cho thấy sự khao khát mở rộng kinh doanh, chiếm lĩnh thị phần
của tập đoàn này tại thị trường Việt Nam.
-

Central Group hoàn tất việc mua lại hệ thống siêu thị Big C Việt Nam

từ tập đoàn Casino (Pháp) vào tháng 4/2016 với giá 920 triệu Euro (tương đương
1,05 tỷ USD). Thương hiệu Big C vẫn được sử dụng sau đó.
-

Không chỉ sở hữu và vận hành chuỗi hệ thống siêu thị và các trung

tâm thương mại, Central Group còn sở hữu và vận hành chuỗi cửa hàng thời trang
3



Marks & Spencer của Anh và chuỗi cửa hàng đồng giá Komonoya (Nhật) tại Việt
Nam.
-

Chưa dừng lại ở đó, Central Group cho biết sẽ tiếp tục chi khoảng 17

tỷ baht (511,7 triệu USD, tương đương 11.600 tỷ đồng) trong 5 năm tới để mở rộng
hoạt động tại Việt Nam.
Không chỉ hoạt động ở lĩnh vực bán lẻ, Central Group hiện cũng kinh doanh
trong lĩnh vực khách sạn tại Việt Nam và là chủ sở hữu khách sạn 4 sao Centara
Sandy Beach Resort tại Đà Nẵng.
Theo mô tả từ phía Central Group Việt Nam, tổng cộng tập đoàn này đang
hoạt động với hơn 200 trung tâm mua sắm và cửa hàng trên toàn quốc và 2 kênh bán
hàng trực tuyến với 17.000 nhân viên. Một số chuỗi cửa hàng và thương hiệu lớn do
Central Group nắm giữ khác là hệ thống cửa hàng tiện lợi C - Express; cửa hàng thời
trang Delala, hãng thể thao Supersports; văn phòng phẩm B2S; hàng gia dụng
LookKool; Crocs; New Balance; Fila; Mizuno…
Trên thị trường Châu Âu, Central Group cũng nổi tiếng với các thương vụ
thâu tóm một số trung tâm thương mại lớn như La Rinascente của Italy và KaDeWe
của Đức.

4


Phần 2: Thương vụ Central Group mua lại Big C Việt Nam
Tập đoàn Casino rao bán Big C Việt Nam vào cuối năm 2015, thời điểm mà
thị trường bán lẻ Việt Nam đang có những chuyển đổi mang tính lịch sử. Trong lúc
hàng loạt tên tuổi đang muốn dồn sức mở bằng được chuỗi bán lẻ tại Việt Nam, thì

Big C, một ông lớn có vị thế rõ ràng tại đây lại đi theo chiều ngược lại. Tất nhiên,
khi được bật đèn xanh thì hầu như các tập đoàn lớn mạnh đều muốn tham gia vào
cuộc thâu tóm “đế chế” một thời này.
Big C đối với Central Group là một điều đặc biệt, vì chuỗi bán lẻ này chính là
“con đẻ” của tập đoàn từ năm 1993. Trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế năm 1997,
Central phải bán lại Big C cho Casino Group. Nhưng mong mỏi giành lại “đứa con
bị bỏ rơi” năm xưa là động lực chính để Central Group thể hiện quyết tâm trong
thương vụ này.
Được biết Central Group đã tham gia đấu thầu nhằm mua lại Big C kể từ đầu
tháng 3, và điều này hoàn toàn nằm trong kế hoạch chiến lược của tập đoàn nhằm
mở rộng mạng lưới phát triển trong khu vực ASEAN.
Vào chiều 29/4/2016, tập đoàn Central Group đã chính thức đăng tải thông
tin hoàn tất chuyển nhượng mà theo đó, toàn bộ hệ thống siêu thị Big C của Việt
Nam từ nay sẽ thuộc quyền sở hữu của họ thay vì Tập đoàn Casino của Pháp như
trước đây. Họ đã hoàn tất giao dịch mua lại hệ thống siêu thị Big C với giá 920 triệu
euro (tương đương 1,05 tỷ USD).
Sau một thời gian “chạy đua” chào giá của nhiều công ty như Lotte Group
(Pháp), Aeon (Nhật Bản), Central Group và TCC Holding (Thái Lan) và các nhà đầu
tư trong nước như CTCP Thăng Long GTC (thành viên Hanoitourist), Saigon Co.op
và Masan Group (Việt Nam), cuối cùng chuỗi Big C Việt Nam đã về tay Tập đoàn
Central Group của gia đình tỉ phú Thái Chirathivat.
5


Trong thương vụ này, Saigon Co.op cũng đã lọt vào vòng đàm phán cuối
cùng tuy nhiên, theo đại diện Saigon Co.op phía bán nêu khó khăn là thương vụ này
được mua bán bởi công ty nước ngoài đặt ở châu Âu, họ lo ngại liệu Saigon Co.op
có xin được giấy phép hay không.
“Công ty đang bị đặt vào tình thế khó khăn hơn đối thủ cạnh tranh, đề nghị
Chính phủ hỗ trợ doanh nghiệp trong các thủ tục”, đại diện Saigon Co.op đề xuất.

Trong thông cáo phát đi ngày 29-4 vừa qua, Central Group cho biết, nhận
chuyển nhượng chuỗi siêu thị Big C Việt Nam từ tay Casino ngoài Central Group
còn Tập đoàn Nguyễn Kim, doanh nghiệp mà trước đó, hồi tháng 1/2015, Power
Buy, đơn vị thuộc Tập đoàn Central Group đã mua 49% cổ phần.
Central Group cùng với Nguyễn Kim Group sẽ tiếp tục thực hiện chiến lược
của Big C Việt Nam, đặc biệt là liên quan đến việc tìm nguồn cung ứng hàng hóa
sản xuất tại Việt Nam cho các cửa hàng Big C.
Lý do chính khiến Central Group nhắm đến Big C chứ không phải một hệ
thống siêu thị nào khác, đó là vì Big C Việt Nam đã xây dựng được một mối quan hệ
tốt không chỉ giữa các nhà cung cấp và các khách hàng, mà còn bao gồm cả nhân
viên, chính quyền địa phương và cả cộng đồng trong và ngoài nước. Điều này giúp
họ dễ dàng hơn trong việc phát triển và mở rộng thêm nữa mạng lưới.

6


Phần 3: Lợi ích đem lại từ thương vụ
3.1, Lợi ích đối với Central Group
3.1.1, Kế hoạch đầu tư được thực hiện nhanh chóng
Một trong những lợi ích dễ thấy của M&A là giúp kế hoạch đầu tư được tiến
hành một cách nhanh chóng. Theo các chuyên gia kinh tế, cách nhanh nhất để chiếm
thị phần là thông qua con đường mua bán, sáp nhập (M&A). Chính vì vậy, khi
Casino rao bán Big C là cơ hội cho các tập đoàn lớn chen chân vào Việt Nam nhanh
hơn.
Thật vậy, cuộc đua sở hữu Big C Việt Nam đã đi đến hồi kết chỉ sau gần nửa
năm. Từ cuối năm 2015, trong kế hoạch tái cơ cấu tài chính nhằm giảm nợ năm
2016, Casino Group đã đề cập đến việc bán chuỗi siêu thị Big C ở Việt Nam – thị
trường hãng không coi là trọng điểm thì đến tháng 4/2016, Central Group đã hoàn
tất việc mua lại Big C Việt Nam.
Theo phân tích của nhiều chuyên gia trong ngành, lợi ích sau khi thâu tóm

thành công BigC, tập đoàn này có thể tiết kiệm được đến gần 7 năm cho việc xây
dựng cũng như nhiều chi phí khác để phát triển chuỗi kinh doanh
3.1.2, Loại bỏ các đối thủ cạnh tranh
Việt Nam đang được đánh giá là một trong những thị trường bán lẻ tiềm năng
nhất trong khu vực Đông Nam Á với doanh số khoảng 110 tỷ USD vào năm ngoái.
Đây chính là mảnh đất màu mỡ mà các nhà bán lẻ trên thế giới muốn đánh chiếm.
Big C là nhà bán lẻ có giá tốt nhất và nhiều khuyến mãi nhất – đây là thế
mạnh vốn có của BigC, ngay cả khi đổi chủ, họ vẫn luôn theo đuổi chiến lược này
để cạnh tranh với các thương hiệu khác

7


Sau 6 tháng đổi chủ, Big C đã nhanh chóng khoác lên mình diện mạo mới, từ
cách bán hàng đến chính sách ưu đãi thu hút nhà cung cấp.
Khảo sát cho thấy, quầy kệ tại Big C được sắp xếp bắt mắt hơn. Giá các sản
phẩm tươi sống, rau củ quả, đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng nhanh tại siêu thị
ngày càng được ưu đãi. Đáng chú ý, siêu thị đưa ra khá nhiều mặt hàng giá "sốc", rẻ
một nửa so với chợ và thấp hơn 20-60% so với các siêu thị đối thủ.
Chẳng hạn như sản phẩm cà chua, nếu tại các chợ truyền thống, siêu thị khác,
cà chua bị ảnh hưởng mưa bão giá lên tới 30.000-50.000 đồng một kg thì tại siêu thị
này giá chỉ 12.700 -17.900 đồng một kg. Cũng chính vì giá quá rẻ nên lượng người
đến mua đông nghẹt buộc siêu thị phải treo biển hạn chế mua hàng.
Bên cạnh các sản phẩm được chọn lựa tham gia vào chương trình “giá sốc”
để hút khách, siêu thị này gần đây còn liên tục tung ra hình thức so sánh giá với các
siêu thị khác. Trên một số sản phẩm như cải thảo, dưa leo..., bảng giá vừa thể hiện
giá của siêu thị, vừa trưng giá đơn vị khác để so sánh với mức chênh lệch dao động
từ 1.000 đến 5.000 đồng một kg.
Mới đây, trong buổi họp công bố chiến lược phát triển mới của Central Group
và Big C Việt Nam, Tổng giám đốc Philippe Broianigo cho biết, để hướng đến mục

tiêu 2021 đạt mức tăng trưởng gấp đôi về mặt doanh số và số lượng siêu thị so với
hiện nay, Central Group Việt Nam và Big C Việt Nam sẽ tập trung vào các chính
sách cốt lõi về giá, khuyến mại, sản phẩm đa dạng, phong phú. Trước đó, đơn vị này
cũng tuyên bố đầu tư thêm 30 triệu USD vào thị trường Việt Nam trong 5 năm tới
nhằm nâng cấp 13 trung tâm thương mại và siêu thị Big C thành các mô hình trung
tâm thương mại hiện đại và đa dịch vụ, đón đầu nhu cầu mua sắm của thế hệ mới.
Riêng đối với nhà cung cấp, khi Big C chính thức về tay doanh nghiệp Thái,
khá nhiều doanh nghiệp, người tiêu dùng lo ngại hàng Việt sẽ bị “đuổi” và thay thế
vào đó là đế chế hàng Thái. Tuy nhiên, ông Hồ Quốc Nguyên, Giám đốc truyền
thông Big C cho biết, 95% hàng trong siêu thị là hàng Việt, nếu đơn vị ngừng bán thì
hoạt động kinh doanh sẽ thụt lùi, do đó sẽ không có chuyện siêu thị “đuổi” doanh
nghiệp Việt mà thực tế chủ sở hữu Thái Lan đang tích cực hỗ trợ doanh nghiệp.
8


"Nếu trước đây, một số nhóm ngành như thực phẩm, đồ tươi sống, gia dụng
vào siêu thị sẽ phải chịu chi phí quản lý, bán hàng, tạo code, thì hiện các doanh
nghiệp bán thực phẩm tươi sống đã không phải chi trả những chi phí này", đại diện
Big C Việt Nam cho hay.
Cùng với chính sách này, Central Group cũng như Big C cam kết bảo lãnh
giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng với lãi
suất ưu đãi nhất.
3.1.3, Ít rủi ro hơn so với đầu tư mới
Khi Central Group mua lại Big C, họ không chỉ mua lại tất cả tài sản cố định
mà còn có cả những giá trị tài sản vô hình bao gồm thương hiệu trong nước và kiến
thức về môi trường kinh doanh quốc gia. Những kiến thức này có thể giảm thiểu rủi
ro do không hiểu biết về văn hóa nước chủ nhà.
Nếu xét về thương hiệu, Big C là đơn vị có mặt tại Việt Nam khá sớm (siêu
thị đầu tiên đặt tại Đồng Nai năm 1998), trước rất nhiều NĐT như Lotte, Aeon,
Central Group, Dairy Farm... Xét về số lượng thì hiện nay, Big C là đơn vị sở hữu

mạng lưới các điểm bán lẻ đứng thứ 2 tại Việt Nam (sau Co.opmart) với 33 siêu thị,
10 cửa hàng tiện lợi C Express tại TP.HCM và trang thương mại điện tử
Cdiscount.vn tại thời điểm mua lại.
Hơn nữa, các điểm bán của Big C mặc dù phải thuê hoặc hợp tác với các DN
Việt Nam nhưng thời hạn dài, lại ở những vị trí đắc địa nên rất xứng đáng để NĐT
bỏ tiền mua. Một lợi thế khác của Big C là bán lẻ trực tiếp đến tay người tiêu dùng
với hơn 50 triệu lượt khách mỗi năm, trong đó có 2,8 triệu khách hàng thành viên
trong năm 2015 doanh thu chưa bao gồm thuế 586 triệu euro (khoảng 665 triệu
USD). Đây là "tài sản" rất lớn mà bất cứ nhà bán lẻ nào cũng muốn sở hữu.
Trong một báo cáo đánh giá riêng về tình hình phát triển phát hành năm
2009, Tập đoàn Casino nhận định từ khi đơn vị này tiếp nhận, hệ thống Big C Việt
Nam có tốc độ phát triển rất nhanh khi doanh thu đạt mức tăng trưởng khoảng 45%
9


mỗi năm. Cụ thể, nếu như năm 2002, doanh thu của đơn vị là 336 tỷ đồng thì con số
này đã tăng lên gần 10 lần vào năm 2008. Số siêu thị cũng tăng lên gấp 3 lần, đạt
con số 9. Cũng trong báo cáo đó, với doanh thu năm 2009 đạt 4.375 tỷ đồng (khoảng
180

triệu euro), Casino nhận định Việt Nam là một thị trường có tiềm năng to lớn

với dân số đông, trẻ. Với đánh giá lạc quan, Casino xây dựng mục tiêu đạt mức tăng
trưởng doanh thu những năm sau đó bình quân 25%, đồng thời cải thiện tỷ suất lợi
nhuận. Những năm tiếp sau đó, doanh thu của Big C tiếp tục tăng trưởng mạnh cùng
với sự mở rộng hệ thống. Với việc mở mới trung bình 2-4 địa điểm mỗi năm, hiện
hệ thống có 32 siêu thị trên toàn quốc cùng với 10 cửa hàng tiện lợi tại TP HCM và
trang thương mại điện tử Cdiscount.vn. Trong báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm
2015, Casino ghi nhận doanh số của Big C Việt Nam đạt 312 triệu euro (khoảng
7.700 tỷ đồng), tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức tăng trưởng của

tập đoàn tại châu Á (23%). Lợi nhuận tại Việt Nam cũng tiếp tục đi lên và được
hãng đánh giá “hài lòng” trong một bối cảnh suy thoái kinh tế đang diễn ra.
Big C Việt Nam đã xây dựng được một mối quan hệ tốt không chỉ giữa các
nhà cung cấp và các khách hàng, mà còn bao gồm cả nhân viên, chính quyền địa
phương và cả cộng đồng trong và ngoài nước. Điều này giúp họ dễ dàng hơn trong
việc phát triển và mở rộng thêm nữa mạng lưới. Theo Kantar Worldpanel, một bộ
phận nghiên cứu hành vi tiêu dùng tại Việt Nam của Công ty Taylor Nelson Sofres
Vietnam Pte., Ltd thì "Big C là nhà bán lẻ có giá tốt nhất và nhiều khuyến mãi nhất
trong 5 năm liên tiếp".

10


Doanh thu của hệ thống siêu thị Big C Việt Nam từ năm 2002-2014 (đơn vị: tỷ đồng).
Nguồn dữ liệu: Casino Group.

3.1.4, Mang lại xung lực mới cho nhà đầu tư
Xung lực là cụm từ mà người ta thường nhắc đến khi nói về hoạt động M&A,
là khả năng tăng hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp, giúp DN tăng doanh thu
giảm chi phí.
-

Lợi thế kinh tế nhờ quy mô

Cùng với Big C Việt Nam, Central Group Việt Nam đang sở hữu 100 cửa
hàng với các mô hình bán lẻ khác nhau, bao gồm 4 trung tâm thương mại, 27 cửa
hàng thể thao, 30 cửa hàng thời trang, 1 khách sạn; 21 trung tâm bán lẻ điện máy, 1
kênh thương mại điện tử, 13 siêu thị Lan Chi.
-


Thúc đẩy tiếp cận thị trường và khẳng định vị thế trong ngành

Đại diện Central Group cho biết, trên cơ sở đầu tư hợp tác cùng các đối tác
trong nước và kết hợp với tất cả các bên liên quan tại địa phương, thương vụ với Big
C tiếp tục được xây dựng trên cam kết của Central Group trong việc duy trì mối
quan hệ mật thiết với các nhà cung ứng, nông dân Việt Nam, khách hàng, nhân viên
cũng như chính quyền địa phương và cộng đồng.
11


Ngoài ra, ông Nguyễn Văn Kim, Chủ tịch Công ty cổ phần Thương mại
Nguyễn Kim cho biết: “Nguyễn Kim đã hợp tác chiến lược với hệ thống siêu thị Lan
Chi để phát triển bán lẻ. Và Big C như một đối tác đồng hành, cùng chia sẻ cam kết
và tầm nhìn trong việc cải thiện và đóng góp vào sự cải thiện chất lượng cuộc sống
của người dân Việt Nam”.

3.2, Lợi ích cho nước chủ nhà
-

Sự cạnh tranh của các thương hiệu bán lẻ góp phần đẩy giá thuê lên

cao – tin vui cho các nhà phát triển bất động sản
-

Một trong những lợi ích cho người tiêu dùng và cho các nhà phát triển

ở đây. Vì khi Big C thuộc về tay người Thái, nhập khẩu hàng Thái sẽ tăng, cạnh
tranh với hàng Việt và từ đó NTD được hưởng mức giá ưu đãi
-


FDI Việt Nam tăng – tín hiệu tích cực thể hiện Việt Nam là một điểm

đến đầu tư hấp dẫn và triển vọng với các NĐT
-

Sự hiện diện của các nhà đầu tư ngoại – Central Group trong phân

khúc bán lẻ sẽ đem tới thị trường những kinh nghiệm chuyên môn sâu rộng (từng sở
hữu BigC Thái Lan), thúc đẩy cải cách và phát triển ở tất cả các lĩnh vực và phân
khúc, giúp đưa thị trường Việt Nam đến gần hơn với các nước phát triển trong khu
vực.

12


Phần 4: Một số mặt trái từ thương vụ
Bên cạnh những lợi ích to lớn mà nó mang lại, thương vụ mua bán Big C Việt
Nam của Central Group cũng mang đến những mối lo ngại nhất định đến nền kinh tế
của nước chủ nhà Việt Nam.

4.1, Ưu tiên nhà cung cấp từ Thái Lan, tăng chi phí với nhà
cung cấp Việt Nam, đá sản phẩm Việt Nam ra khỏi quầy hàng
Tập đoàn Central Group (Thái Lan) ngày 2/7 vừa gửi thư đến các đối tác Việt
Nam, thông báo siêu thị Big C sẽ tạm dừng thu mua các sản phẩm may mặc từ các
nhà cung cấp Việt Nam kể từ tháng 7/2019. Lý do để Big C không bán hàng may
mặc Việt nữa được Central Việt Nam cho biết là vì chiến lược kinh doanh thay đổi
theo sự chỉ đạo của Tập đoàn Central tại Thái Lan, chuẩn bị cho kế hoạch tái cấu
trúc ngành hàng may mặc của Tập đoàn tại thị trường Việt Nam. Hiện có tổng số
4.000 nhà cung cấp Việt Nam đang cung ứng hàng hóa cho hệ thống phân phối bán
lẻ của Central Group tại Việt Nam. Trong đó, Central Group đang tạm ngưng nhập

khẩu hàng hóa của 200 nhà sản xuất ngành dệt may. Đại diện tập đoàn Big C cũng
cho biết việc tạm dừng nhập hàng này "lâu nhất là 2 tuần". Trong thời gian đó,
doanh nghiệp sẽ đánh giá lại chiến lược, xem xét việc hàng tồn kho... và đưa ra
chiến lược mới. Tuy rằng sau đó, Big C đã bắt đầu nhập lại hàng hóa từ nhà cung
cấp Việt Nam, trước động thái nói trên của đại gia Thái Lan, nhiều cung cấp sản
phẩm may mặc Việt Nam đang hợp tác với siêu thị Big C rõ ràng đang đối diện với
tình hình khó khăn. Theo một số chuyên gia, nếu tiền lệ này được thông qua, có thể
hàng loạt các sản phẩm Việt Nam khác trong siêu thị do nước ngoài sở hữu, sẽ từng
bước bị đẩy ra ngoài, nhường chỗ cho các sản phẩm ngoại nhập.

13


4.2, Khó khăn trong việc thu thuế Central Group

Big C vừa bán buôn, vừa bán lẻ và hoạch toán độc lập tại địa phương. Trong
số hơn 30 đơn vị của Big C tại Việt Nam, có 16 đơn vị hoạch toán độc lập và 2/3 số
này có nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Mặc dù vậy, đây không được xác định là
khó khăn của cơ quan thuế. Điều quan trọng là phải xác định được cơ sở thu thuế.
Thương vụ do hai đối tác nước ngoài thực hiện và thực hiện ngoài lãnh thổ Việt
Nam khiến cơ sở pháp lý cho việc thu thuế của Việt Nam rất yếu (do đơn vị quản lý
Big C Việt Nam được Casino Group thành lập tại “thiên đường thuế” Hồng Kông,
đối tác chuyển nhượng tại Thái Lan, thương vụ được thực hiện ngoài lãnh thổ Việt
Nam). Thêm nữa, việc chuyển nhượng này có thể sẽ không dẫn tới việc thay đổi
giấy phép, người đại diện của Big C Việt Nam nên càng khó khăn cho cơ quan thuế.

Hiện tại, cơ sở pháp lý mà cơ quan thuế có thể căn cứ vào đó là nguyên tắc
“không đánh thuế hai lần” giữa các quốc gia mà Việt Nam có tham gia hiệp định và
nguyên tắc “không thu ở một nơi phát sinh”. Do đó, theo tư vấn của một chuyên gia
về lĩnh vực thuế, phải có một nơi thu được khoản thuế chuyển nhượng này. Và cơ sở

để Việt Nam thu được là cao.

4.3, Tăng thêm quan ngại cho doanh nghiệp bán lẻ trong nước

Trước khi nắm trong tay Big C, người Thái đã sở hữu 4 chuỗi siêu thị lớn bậc
nhất, chiếm 70% thị trường bán lẻ trong siêu thị Việt Nam, gồm: Robins (Central
Group), Nguyễn Kim (Power Buy - đơn vị thuộc Central Group), Family Mart (sau


đó đổi tên thành B’mart - Berli Jucker (BJC) - đơn vị thuộc Tập đoàn ThaiBev),
Metro Cash & Carry Việt Nam (TCC). Trước đó, theo thông tin từ Bộ Công Thương,
nhiều tập đoàn khổng lồ về bán lẻ của thế giới như Wal-Mart (Mỹ) hay Auchan
(Pháp) đang tìm kiếm các nhà cung ứng để tiến bước chính thức hoạt động tại Việt
Nam nhằm đón đầu Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương
(TPP). Cụ thể, Tập đoàn Auchan (Pháp) đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với
Công ty CP Hóa dầu Quân đội (MIPEC) đồng thời ký hợp đồng thuê mặt bằng của
Trung tâm Thương mại Long Biên (Hà Nội), để triển khai chuỗi siêu thị bán lẻ
14


Simply Mart tại thị trường miền Bắc. Nhiều thương hiệu lớn khác như Tập đoàn Emart (Hàn Quốc), Seven Eleven của CP Thái Lan cũng bước đầu tham gia thị
trường. Theo các chuyên gia kinh tế, thời gian đầu, người tiêu dùng Việt sẽ hưởng
lợi, nhưng bản thân nền kinh tế, doanh nghiệp Việt sẽ rất khó khăn và vất vả trong
cuộc đua mới với các đại gia ngoại này. Đến nay Việt Nam đã mất quá nửa thị phần
bán lẻ hiện đại, và trong tổng số khoảng 100 siêu thị nước ngoài ở Việt Nam, Thái
Lan chiếm một nửa, bên cạnh đó là Lotte, Aeon, Emart... Chiến lược xâm nhập thị
trường Việt Nam của người Thái hết sức bài bản: tiếp thị sản phẩm, tham gia vào
phân phối, thâu tóm và trực tiếp sản xuất. Theo Tổng cục Thống kê, quý I/2016, kim
ngạch nhập khẩu từ Thái Lan cũng tăng 1,8 tỷ USD. Trước đó, Việt Nam chi 8,3 tỷ
USD nhập khẩu hàng hoá Thái Lan trong 2015, và năm 2014 con số này ở mức 7,1

tỷ USD. Trong cán cân thương mại hai chiều, từ năm 2010 đến nay Việt Nam luôn
nhập siêu từ Thái Lan.


Thống kê các nhóm hàng nhập khẩu nhiều nhất từ Thái Lan của Việt Nam

Nguồn dữ liệu: Tổng cục Hải quan

Các nước đều coi thị trường trong nước là sân nhà, điểm tựa của mình và xuất
khẩu là vũ khí phát triển. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các doanh nghiệp tập trung chủ

15


yếu vào xuất khẩu. Trong khi họ chưa thành công về xuất khẩu vì sản phẩm Việt vẫn
xuất thô để cho các nước chế thành các sản phẩm với bao bì khác, nhãn hàng khác
thì tại thị trường trong nước, các doanh nghiệp Việt lại đánh rơi, hay nói đúng hơn,
bỏ rơi thị trường trong nước vì giá trị thị phần nhỏ, tiềm năng không lớn.

Ngoài ra, trên thực tế, các doanh nghiệp bán lẻ ngoại được ưu tiên vị trí đẹp
hơn các doanh nghiệp nội, một phần vì chính quyền các địa phương thường “thích”
dự án FDI thay vì các dự án nội có quy mô nhỏ. Ví dụ, trong khi tại một số nơi,
doanh nghiệp bán lẻ Việt xin đất làm dự án mất ít nhất 3 tháng, nhưng một DN ngoại
chỉ mất 1 tháng. Được biết, trong thương vụ mua lại Big C Việt Nam, các nhà đầu tư
trong nước như Công ty CP Thăng Long GTC (thành viên Hanoitourist), Saigon
Co.op và Masan Group (Việt Nam) cũng đã tham gia, sau đó Saigon Co.op đã lọt
vào vòng đàm phán cuối cùng. Tuy nhiên, tại hội nghị Đối thoại doanh nghiệp với
Thủ tướng Chính phủ diễn ra ngày 29/4 ở TP.HCM, ông Diệp Dũng - Chủ tịch
HĐQT Saigon Co.op đã chia sẻ: "Chúng tôi gặp khó khăn vì DN trong nước muốn
tiến hành thương vụ mua lại DN nước ngoài (Big C là nhà đầu tư đến từ châu Âu)

phải xin được giấy phép đầu tư ra nước ngoài. Đối tác hỏi Saigon Co.op có xin được
giấy phép đầu tư ra nước ngoài không và lo lắng về điều này, vô tình đặt chúng tôi
vào tình thế hết sức khó khăn. Đây cũng là rào cản để doanh nghiệp Việt Nam tham
gia vào hoạt động mua bán doanh nghiệp". Tình trạng cấp phép tràn lan, thiếu quy
hoạch cụ thể của các cơ quan quản lý trong nước cho các doanh nghiệp bán lẻ nước
ngoài thời gian vừa qua cũng được xem là một nguyên nhân khiến cho các doanh
ghiệp bán lẻ trong nước đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ.


Tại một số địa phương, những dự án lớn của các doanh nghiệp bán lẻ nước
ngoài thường được ưu tiên ở những vị trí đẹp với mục đích cải tạo bộ mặt đô thị,
nhưng lại đang trở thành nguyên nhân bóp chết các doanh nghiệp bán lẻ trong nước.

16


Tài liệu tham khảo

1.

PGS.TS Nguyễn Chí Lộc (2012), Giáo trình Đầu tư quốc tế, NXB Đại

học Quốc gia Hà Nội.

2.

Nguyễn Nguyễn, 2016, Central Group chính thức mua lại Big C Việt

Nam với giá hơn 1 tỷ USD, < />
3.


Mai Ly/BNEWS/TTXVN, 2017, Đôi nét về “người khổng lồ” bán lẻ

Central Group của Thái Lan, < />
4.

Hứa Phương, 2019, Central Group lên tiếng về việc ngừng nhập hàng

may mặc Việt Nam vào siêu thị Big C, < />
5.

Vân Thảo, 2016, Thị trường bán lẻ Việt: Nhìn từ thương vụ Central


Group thâu tóm Big C, < />
18