Tác giả: Gill Rapley và Tracey Murkett
Nhà xuất bản Vermilion, London

Phương pháp ăn dặm do “bé tự chỉ huy”
Giúp em bé của bạn biết yêu thích đồ ăn có lợi


Vậy là phi vụ của tụi mình cuối cùng đã hoàn thành. Mình xin gửi lời cảm ơn chân thành
tới tất cả các mẹ, thật là mừng rơi nước mắt vì cuối cùng đã có tiếng Việt để đọc, cảm ơn
em gái Ngọc péo đã lọ mọ mua giúp chị cuốn sách này, lại còn tham gia dịch giúp 3 trang
nữa :-p.
Cuốn sách của chúng ta có khoảng 250 trang, gồm 8 chương và 1 phần mở đầu, 1 phần
kết luận. Các mẹ đã tham gia dịch theo các phần như sau:
Chương
Pages

Intro
1
2
3
4
5
6
7
8
Conclusion
11-14 15-44 45-77 78-112 113-145 146-174 175-200 201-219 220-239 240-248
4
30
33
35

33
29
26
19
20
9

Mẹ Mon
(hongnhung.1412) 11-14 15-44
Mẹ Ong Bông
be9shop
45-69
Em Ngọc péo
(anhngoc20111989)
Con gái Hoa nhùn
(hoaentec)
Mẹ Bu
(phuongvnh.ddo)
Mẹ Mèo xu nịnh
(huongnguyen.envr)
Mẹ Hằng
(hang84a1)
Bạn Nguyên tèo
(nguyen.ftu)
Mẹ Phuongnguyen
(phuongnguyen)
Mẹ Thuy Anh
(thuyanh2502)
Mẹ Thương Hiên
(thuonghien2503)

70-77
Mẹ Tiếng Thu
(hoaithugl)

92-95 124-128
78, 79,
86
96-112
113-123
129-134 146-169

232-235
175-194
201-215

170-174 194-200 216-219 220-231
236-239

240-248

135-145
80-85,
87-91

Phi vụ được thực hiện bởi phi đội nghiệp dư, nên quá trình dịch không tránh khỏi sai sót,
nếu các mẹ trong quá trình nghiên cứu thấy dịch sai làm thay đổi nội dung quan trọng,
hãy email cho mình vào nhé, để mình thông báo lại cho các
mẹ kịp thời sửa chữa :-D.
Như mình đã nói, tài liệu này là công sức dịch của các mẹ, mình sẽ không tự ý public lên
mạng, mà dành cho các mẹ tự nghiên cứu và share cho bạn bè người thân.

Một lần nữa xin cảm ơn mọi người. Cheers!!

2


Lời giới thiệu
Lần đầu tiên bé ăn thức ăn thô là một mốc quan trọng đối với rất nhiều cha mẹ - đó là 1
chương mới trọng cuộc đời bé và nó thật hứng thú. Và khi bé lần đầu tiên ngậm đầy thức
ăn trong miệng, họ cầu nguyện và hi vọng con mình sẽ trở thành 1 « good eater ». Họ
muốn bé yêu thích thức ăn, ăn 1 cách khoẻ mạnh, và những bữa ăn gia đình sẽ trở nên dễ
dàng, không stress.
Nhưng rất nhiều cặp cha mẹ thấy rằng việc ăn dặm trong vài năm đầu đời không được vui
vẻ cho lắm đối với họ và các con của họ. Họ phải chiến đấu với những vấn đề thường
gặp, dù thuận lợi khi bé chấp nhận thức ăn dạng miếng, hay đối phó với sự kén cá chọn
canh, hay phải đánh vật với bữa ăn của đứa trẻ chập chững biết đi. Các gia đình thường
phải cho con ăn vào thời gian lệch với người lớn, với thức ăn riêng.
Phần lớn các bé bắt đầu hành trình phát triển kỹ năng ăn bằng việc đút thìa và với thức ăn
nghiền nhuyễn, vào thời điểm cha mẹ quyết định cho bé ăn. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu
bạn không làm như thế? Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn để bé tự quyết định khi nào và khi nào
bắt đầu ăn đồ ăn thô? Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn để bé tự điều khiển thức ăn « riêng » thay
cho được đút thìa? Nói cách khác, điều gì sẽ xảy ra nếu bạn để bé chỉ huy việc đó?
Như vậy, như nhiều gia đình, bạn và bé hầu như chắc chắn sẽ tìm thấy trọn vẹn cuộc
phiêu lưu vui hơn nhiều. Bé sẽ cho bạn thấy khi nào bé sẵn sàng bắt đầu, và bé sẽ chia sẻ
với bữa ăn của bạn ngay từ khi bắt đầu. Bé sẽ học được về những thức ăn gia đình lành
mạnh bằng cách nếm và thử chúng, và bằng cách tự ăn – không đồ ăn lợn cợn hay nghiền
nhuyễn mà là thức ăn thực sự. Và bé sẽ có khả năng làm tất cả những việc ấy từ 6 tháng
trở đi.
Việc ăn dặm do bé tự chỉ huy (BLW) sẽ phát triển kỹ năng nhai của bé, sự khéo léo của
đôi tay và sự phối hợp giữa tay - mắt. Với sự giúp đỡ của bạn, con sẽ khám phá ra 1 thế
giới phong phú của các loại thức ăn tốt cho sức khoẻ, và học được các kỹ năng xã hội

quan trọng. Và con sẽ chỉ ăn đúng theo nhu cầu con cần, giúp con không bị chứng béo
phì khi con lớn hơn. Nhưng hơn hết, con sẽ enjoy với nó – và kết quả là con sẽ vui vẻ và
tự tin với các bữa ăn.
BLW an toàn, tự nhiên và dễ dàng – và, như phần lớn những ý tưởng tốt trong việc nuôi
con, nó không hề mới. Các bậc cha mẹ trên toàn thế giới đã tự mình khám phá ra nó, đơn
giản bằng cách quan sát các con của họ. BLW áp dụng được dù con ăn sữa mẹ, sữa công
thức hay ăn lẫn lộn cả 2. Và, tuỳ theo việc cha mẹ thử kết hợp BLW và đút thìa, hãy để bé
chỉ đạo theo cách dễ dàng hơn và có thể khoái chí hơn.
Tất nhiên, chẳng có gì là mới đối với việc cho ăn bốc từ 6 tháng. Điều khác biệt ở BLW,
đó là bé chỉ ăn bốc, nghiền nhuyễn và đút thìa trở thành dĩ vãng.
Cuốn sách này sẽ cho ban thấy tại sao BLW là 1 cách hợp lý để ăn dặm và tại sao nên tin
tưởng vào kỹ năng và bản năng của con. Nó sẽ cung cấp cho bạn những mẹo thực hành
để bắt đầu và cho bạn biết thực sự bé mong muốn điều gì. Nó sẽ bật mí cho bạn một bí
mật sâu kín nhất để nuôi con không căng thẳng.Với BLW, chẳng có chương trình nào
phải theo, cũng không có các bước phải hoàn thành. Con bạn không phải trải qua 1 sê ri
từ mềm nhuyễn, gợn hơn và dạng miếng trước khi bé được ăn thức ăn thực sự - và bạn
3


cũng không phải theo 1 thời gian biểu các bữa ăn phức tạp hàng ngày. Thay vào đó bạn
có thể thư giãn và tận hưởng cuộc hành trình khám phá thức ăn với con.
Phần lớn các sách về ăn dặm đều có các công thức và thực đơn, cuốn sách này thì khác.
Nó thiên về “làm ghế nào để con bạn tự ăn” hơn là “cung cấp cho bé cái gì”. Các bữa ăn
được lên kế hoạch của con có vẻ như khiến bé không được ăn các bữa ăn thông thường
của gia đình, và thức ăn phải được chuẩn bị riêng. Nhưng phần lớn các món ăn trong
những cuốn sách nấu nướng lành mạnh đều có thể dễ dàng chỉnh sửa sao cho bé 6 tháng
nhà bạn có thể ăn được. Chỉ cần bạn ăn uống hợp lý và đủ dưỡng chất thì không cần thiết
phải có công thức riêng cho bé.
Dù sao, chúng tôi cũng đã tổng hợp vài gợi ý cho những thức ăn đầu tiên nên dùng, và
thức ăn cần tránh, để giúp bạn bắt đầu. Và, bởi vì nhiều bậc cha mẹ thấy BLW như 1 cơ

hội để xem lại những gì mình ăn, chúng tôi cũng cung cấp những hướng dẫn để đảm bảo
sức khoẻ và chế độ ăn cân bằng cho cả gia đình. Như thế, nếu bạn thường ăn quà vặt hay
đồ ăn sẵn, bạn có thể dùng cuốn sách này để giúp mình thay đổi.
BLW có thể cực kỳ vui với bạn và con. Nếu bạn chưa bao giờ nhìn thấy em bé nào khác
ăn dặm như thế, bạn có thể kinh ngạc khi thấy con bạn học được rất nhanh các kỹ năng
và cách xử lý các loại thức ăn khác nhau, và con dám liều lĩnh để thử những vị mới hơn
những đứa trẻ khác. Con vui hơn khi được tự mình làm điều đó, và nó giúp con học hỏi.
Rất nhiều cha mẹ đã dùng phương pháp BLW đã chia sẻ kinh nghiệm của họ với chúng
tôi để giúp chúng tôi viết cuốn sách này. Có người đã gặp nhiều khó khăn khi cho những
đứa con trước ăn kiểu đút thìa, người khác thì chuyển sang BLW sau khi thất bại do đứa
con 6 tháng tuổi từ chối việc bị đút thìa. Vài người thì mới làm cha mẹ lần đầu nhưng
cảm thấy bị cuốn hút bởi tiếng tăm về sự nhẹ nhàng và cách giới thiệu đồ ăn thô trên cơ
sở tuân theo lẽ tự nhiên của pp BLW. Chúng tôi càng lúc càng nhận thấy đó là những đứa
trẻ yêu thích BLW 1 cách tuyệt đối, chúng trở nên vui vẻ và là những “thực khách” dễ
gần.
Chúng tôi hi vọng cuốn sách này sẽ giúp bạn khám phá ra rằng sự chuyển tiếp của bữa ăn
gia đình có thể dễ dàng như thế nào, và phương pháp BLW có thể mang đến nền tảng cho
sức khoẻ, hứng thú ăn uống trong cuộc đời con bạn như thế nào.

4


Chương I: BLW là gì?
“Đối với phần lớn cha mẹ, bữa ăn giống như cơn ác mộng. Với Emily đó là 1 trận đánh
lớn mà chúng tôi không phải đối mặt. Chúng tôi thực sự enjoy các bữa ăn. Thức ăn
không hề là 1 cuộc tranh cãi.”
Jess, mẹ của Emily, 2 tuổi
“Cho con cùng 1 loại thức ăn với mọi người khiến mọi viêc dễ dàng hơn rất nhiều.
Chúng tôi thực sự không hề lo lắng dù Ben có ăn gì hay không như là chúng tôi đã phải
lo lắng cho những đứa con trước – ăn theo kiểu đút thìa. Cảm giác thật tự nhiên – và thật

hứng thú”
Sam, mẹ của Bella 8 tuổi, Alex 5 tuổi, và Ben 8 tháng
Ăn dặm là gì?
Ăn dặm là sự thay đổi dần dần của bé từ ăn sữa mẹ hoặc sữa bột sang ăn thức ăn hoàn
toàn, không sữa mẹ cũng không sữa bột nữa. Sự chuyển đổi này mất ít nhất 6 tháng
nhưng cũng có thể - đặc biệt với các bé ăn sữa mẹ - mất vài năm. Cuốn sách này nói về
sự khởi đầu của quá trình, bắt đầu với những miếng thức ăn đầu tiên của bé.
Những đồ ăn thô đầu tiên này – đôi khi được gọi là thức ăn bổ sung – không có nghĩa là
nó thay thế cho sữa mà là thêm vào (« bổ sung »), như thế chế độ ăn của bé sẽ dần dần trở
nên biến đổi hơn.
Trong nhiều gia đình, việc ăn dặm do cha mẹ chỉ đạo. Khi họ bắt đầu đút thìa cho con, họ
quyết định sẽ cho con bắt đầu ăn đồ thô khi nào vào như thế nào ; khi họ ngừng cho bú
hoặc ăn bình, họ quyết định khi nào cai sữa. Bạn có thể gọi đó là kiểu ăn dặm do cha mẹ
chỉ đạo. BLW thì khác. Nó tuân theo sự dẫn dắt của bé đối với toàn bộ quá trình, nhờ vào
bản năng và các khả năng của bé. Bé là người quyết định khi nào bắt đầu và kết thúc việc
ăn dặm. Mặc dù điều này nghe có vẻ vô lý, nhưng nó có lý 1 cách hoàn hảo khi bạn quan
sát thật kỹ xem bé phát triển thế nào.
Tại sao BLW lại khác?
Khi mọi người nghĩ về việc bắt đầu cho bé ăn thô, họ thường tưởng tượng ra 1 khung
cảnh với 1 chiếc thìa và vài chục ml cà rốt hoặc táo nghiền mịn. Đôi khi đứa trẻ hăng hái
há miệng ăn – nhưng có vẻ ngay sau đó nó nhổ ngay miếng thức ăn ra, đẩy cái thìa ra xa,
khóc hoặc từ chối ăn tiếp. Rất nhiều cha mẹ nhờ đến các trò chơi – ‘Đoàn tàu đến đây!’ –
trong nỗ lực thuyết phục con chấp nhận thức ăn - thứ thức ăn khác và vào thời điểm khác
so với bữa ăn gia đình.
Ở phương Tây, người ta hiếm khi nghi ngờ cách cho ăn này, và phần lớn luôn cho rằng
đút thìa là cách bình thường để ăn dặm. Và nữa, định nghĩa trong từ điển cho việc ăn dặm
bằng đút thìa có đoạn: “Cung cấp (cho ai đó) rất nhiều sự giúp đỡ hoặc thông tin mà họ
không cần đến, nhằm múc đích để họ không nghĩ đến mình” 1 và “lừa (người khác) bằng
cách ngăn cản suy nghĩ và hành động độc lập của họ” 2. Trái lại, BLW lại khuyến khích sự
tự tin và độc lập của bé bằng cách tuân theo các tín hiệu của bé. Bắt đầu cho ăn dặm khi

5


bé có các biểu hiện rằng bé có thể tự ăn, và sự tiến bộ tuỳ theo tốc độ riêng của bé. Nó
cho phép bé nghe theo bản năng của mình, bắt chước cha mẹ và các anh chị và phát triển
kỹ năng ăn 1 cách tự nhiên, vui vẻ, khuyến khích sự học hỏi cũng giống như khi bé tập đi
vậy.
Nếu cho các con cơ hội, hầu hết tất cả các con sẽ cho cha mẹ thấy rằng chúng đã sẵn sàng
cho thức ăn khác ngoài sữa, chỉ đơn giản bằng cách túm lấy 1 mẩu thức ăn và nhét vào
miệng. Chúng không cần cha mẹ quyết định hộ khi nào nên bắt đầu ăn dặm, và chúng
cũng không cần được đút thìa, các bé có thể tự làm điều đó.
Đây là những gì sẽ diễn ra với BLW:
Bé ngồi với mọi người trong gia đình vào bữa ăn, và tham gia cùng cả nhà khi bé
sẵn sàng.
Bé được khuyến khích khám phá thức ăn ngay khi bé có hứng thú, bằng cách nhặt
nó lên bằng đôi tay bé bỏng – dù bé có thể ăn chúng ngay từ lần đầu hay không.
Thức ăn được đưa cho bé dưới dạng miếng, với kích thước và hình dạng sao cho
bé dễ dàng cầm được, chứ không phải dạng nghiền mịn hay lợn cợn
-

Bé tự ăn ngay từ đầu, chứ không phải được đút thìa bởi ai khác

Bé ăn bao nhiêu, tốc độ mở rộng phạm vi thức ăn mà bé thích như thế nào là tuỳ
vào bé
Bé tiếp tục được ăn sữa đến khi nào bé muốn, và bé quyết định khi nào bé sẵn
sàng bắt đầu giảm lượng sữa.
Những kinh nghiệm đầu tiên về việc ăn thô có thể tác động đến cảm giác của bé đối với
việc ăn uống trong nhiều năm, do đó việc làm cho bé hứng thú với ăn dặm là điều rất có ý
nghĩa. Nhưng ăn dặm đối với nhiều bé – và nhiều cha mẹ - không hề vui chút nào. Tấu
nhiên, không phải tất cả các bé đều không thích bị đút thìa như cách ăn thông thường,

nhưng nhiều bé buộc phải từ bỏ chính kiến của bản thân chứ không phải bé hứng thú với
nó. Ngược lại, những bé được tự ăn và ăn cùng gia định có vẻ yêu thích bữa ăn hơn.
“Khi Ryan khoảng 6 tháng, tôi đi chơi với 1 nhóm các bà mẹ và em bé cùng tầm tuổi.
Các mẹ rất bận bịu đút bột cho các con và dùng thìa vét quanh miệng bé, để chắc chắn
rằng con ăn hết mọi tí bột. Họ có vẻ làm cho cuộc sống trở nên vất vả, và bạn có thể thấy
các bé không hề hứng thú với điều đó”
Suzanne, mẹ của Ryan, 2 tuổi
Tại sao BLW là hợp lý
Các bé bò, đi và nói khi chúng sẵn sàng. Những mốc phát triển này không đến sớm hơn
và – hỗ trợ bé chính là cho bé cơ hội – cũng không muộn hơn thời điểm “phải đến” đối
với bé đó. Khi bạn đặt em bé sơ sinh của mình xuống sàn để kích thích bé, bạn đã cho bé
cơ hội để lẫy. Khi bé có thể, bé sẽ lẫy. Bạn cũng cho bé cơ hội để đứng dậy và bước đi.
Điều này có thể diễn ra lâu hơn 1 chút. Nhưng hãy luôn cho bé cơ hội và cuối cùng rồi bé
sẽ làm được. Vậy tại sao việc cho bé ăn lại không như thế?
6


Những em bé khoẻ mạnh có khả năng tự bú sữa ngay từ khi sinh ra. Khi bé được 6 tháng
tuổi, bé có khả năng đưa tay với và túm lấy những mẩu thức ăn rồi đưa vào miệng. Các
con luôn biết rằng chúng có thể làm thế và, trong nhiều năm, cha mẹ đã khuyến khích con
tập ăn bốc từ khoảng 6 tháng. Nhưng hiện nay hiển nhiên ta biết rằng không nên cho bé
ăn bất cứ thức ăn thô nào trước mốc tuổi này (xem phía dưới). Từ khi bé có thể bắt đầu tự
ăn bằng tay khi 6 tháng, thức ăn nghiền có vẻ trở nên không cần thiết nữa.
Dù sao, mặc dù giờ đây chúng ta biết rằng các bé có cả bản năng lẫn khả năng tự ăn khi
đến đúng thời điểm, đút thìa vẫn là cách mà phần lớn các bé được ăn trong suốt năm đầu
đời – và đôi khi còn lâu hơn nhiều.
Khi nào bé bắt đầu ăn thô?
Độ tuổi được khuyến cáo để bắt đầu ăn dặm là 6 tháng tuổi. Trước đó, các bé rất khó tiêu
hoá được bất cứ thức ăn nào ngoài sữa. Cho bé ăn thức ăn thô sớm hơn 6 tháng không tốt
cho bé bởi:

Thức ăn thô không có được mật độ dưỡng chất và năng lượng đậm đặc như sữa
mẹ hay sữa bột. Dạ dày của các bé còn rất nhỏ nên bé cần nguồn dinh dưỡng và năng
lượng tập trung, dễ tiêu hoá để phát triển khoẻ mạnh.; chỉ có sữa mẹ hoặc sữa bột có thể
cung cấp những thứ đó.
Hệ tiêu hoá của bé chưa thể xử lý được hết những dưỡng chất có trong thức ăn thô,
nên nó sẽ bỏ qua chứ không hấp thụ được các chất này để nuôi dưỡng bé.
Nếu cho bé ăn thô quá sớm, sự ngon miệng của bé đối với sữa sẽ giảm xuống, nên
bé sẽ thích các thức ăn này hơn dù chúng ít dưỡng chất hơn.
Những bé được cho ăn thô sớm dễ bị nhiễm khuẩn hơn và có nhiều nguy cơ bị các
bệnh dị ứng hơn những bé được ăn sữa hoàn toàn đến 6 tháng, bởi hệ miễn dịch của các
bé này còn rất non nớt.
Cho bé ăn dặm trước 6 tháng cũng là 1 nguyên nhân làm tăng nguy cơ bị các bệnh tật về
tim sau này, ví dụ như bệnh cao huyết áp.
Sáu tháng là mức tuổi tối thiểu được khuyến cáo để cho bé bắt đầu ăn dặm ở Anh kể từ
năm 2003, 1 năm sau khi Tổ chức Y tế Thế giới khuyên rằng tất cả các bé, nếu có thể,
nên được ăn sữa mẹ hoàn toàn cho đến khi tròn 6 tháng, và chỉ nên cho bé thức ăn thô sau
lứa tuổi này.
Những hiểu biết khi bắt đầu ăn dặm
Những tín hiệu sai rằng bé đã sẵn sàng
Từ nhiều năm nay các bậc cha mẹ được khuyên hãy quan sát sự thay đổi của các dấu hiệu
để biết khi nào bé sẵn sàng ăn dặm. Đối với trẻ phát triển bình thường, phần lớn cha mẹ
dựa vào tháng tuổi của con chứ không phải vào sự sẵn sàng của con. Và có vài người
khác lại coi các “dấu hiệu sẵn sàng” không chính xác như là sự chỉ dẫn để bắt đầu cho
con ăn dặm. Rất nhiều người vẫn nghĩ rằng những điều sau là dấu hiệu cho thấy bé cần
thức ăn khác ngoài sữa:
7


Thức dậy vào ban đêm: nhiều cha mẹ bắt đầu cho ăn dặm sớm với hi vọng nó sẽ
giúp các con ngủ qua đêm. Họ cho rằng con dậy là bởi con đói; nhưng các bé có đủ các

thể loại lý do để dậy ban đêm, và cho bé ăn thô hiển nhiên không thể giải quyết được vấn
đề. Nếu bé thực sự đói, các bé dưới 6 tháng cần được ăn sữa chứ không phải đồ ăn thô.
Cân nặng tăng chậm. Đây là lý do phổ biến khiến cha mẹ được khuyên nên cho bé
ăn dặm sớm, nhưng các nghiên cứu chỉ ra rằng chậm tăng cân thường diễn ra vào khoảng
4 tháng tuổi, đó là điều bình thường, đặc biệt đối với các bé ăn sữa mẹ 4. Đó không phải
dấu hiệu bé cần ăn dặm.
Quan sát cha mẹ ăn. Từ khoảng 4 tháng, các bé bị mê hoặc bởi các hoạt động
hàng ngày của gia đình, như mặc quần áo, cạo râu, đánh răng – và ăn. Nhưng chúng
không hiểu những điều đó nghĩa là gì – chúng chỉ tò mò mà thôi.
Gây ra tiếng đánh lưỡi : Những bé đang học cách sử dụng miệng rất hứng thú
thực hành những kỹ năng này, bé hào hứng học nói cũng nhiều như học ăn vậy. Một phần
trong bé cũng đang dần chuẩn bị sớm cho việc tiếp nhận thức ăn thô, nhưng điều đó
không có nghĩa là bé đã sẵn sàng.
Không ngủ ngay sau khi ăn sữa : Các bé khoảng 4 tháng cảnh giác và tỉnh táo hơn
các bé nhỏ ; chúng đơn giản là không cần ngủ nhiều như trước nữa.
Em bé thể hình nhỏ : Khi các bé có thể hình nhỏ có nghĩa bẩm sinh bé nhỏ nhắn,
hoặc là bé cần nhiều dưỡng chất hơn. Nhưng nếu bé dưới 6 tháng tuổi, cái bé cần để lớn
lên là sữa chứ không phải đồ ăn thô. Ngoại lệ đối với những bé sinh rất non, một vài bé
có thể cần dinh dưỡng ngoài sớm hơn 6 tháng (xem trang 73)
Bé có thể hình to : Những bé sinh ra đã to (hoặc cân rất nhanh) khôngcần đến thức
ăn ngoài. Chúng to do gen di truyền, hoặc trong 1 số trường hợp (đặc biệt nếu bé ăn sữa
ngoài), bởi vì chúng được cho ăn nhiều sữa hơn nhu cầu thực tế. Hệ tiêu hoá và sức đề
kháng của các bé không hề trưởng thành hơn bất kỳ em bé nào khác, do đó sức khoẻ của
bé cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu được cho ăn dặm sớm như các bé khác. Ý nghĩ
rằng em bé nặng cân cần thức ăn sớm hơn đã bị bác bỏ từ những năm 1950 đến 1960, khi
người ta đã nhầm lẫn tin rằng nếu bé đạt được 1 trọng lượng nhất định (thường là
12lb/5.5kg), bé cần thức ăn thô. Sữa là tất cả những gì bé cần cho đến 6 tháng, dù bé
nặng cân hay nhẹ cân. Điều đó chẳng liên quan.
« Tôi không bao giờ hiểu tại sao người ta nói : « ôi, nó to quá, nó cần ăn thêm, cậu cần
cho nó ăn dặm thôi, » bởi thức ăn mà phần lớn mọi người dùng để bắt đầu – lê, bí hun

khói và carrot, - là những thứ mà bạn cần khi đang ăn kiêng »
Holly, mẹ của Ava 7 tuổi, Archie 4 tuổi và Glen 6 tháng.
Những dấu hiệu đúng cho thấy bé đã sẵn sàng
Cách đáng tin cậy nhất để nói rằng bé đã sẵn sàng săn dặm là quan sát các dấu hiệu xuất
hiện cùng lúc với những thay đổi quan trọng của cơ thể bé, để có thể đương đầu với thức
ăn thô (đó là sự phát triển của hệ miễn dịch và hệ tiêu hoá, và sự tăng trưởng và phát triển
của khoang miệng). Nếu bé có thể ngồi không cần hoặc có thêm chút xíu trợ giúp thôi ;
giơ tay với, chộp đồ vật rồi đưa nó lên miệng nhanh và chính xác; nếu bé gặm đồ chơi và
có động tác như nhai chúng, thì đó là bé đã sẵn sàng khám phá thức ăn thô.
8


Nhưng tín hiệu tốt nhất rằng bé đã sẵn sàng là khi bé bắt đầu tự nhét thức ăn vào miệng điều mà bé chỉ có thể làm nếu được cho cơ hội.
« Khi đứa trẻ ngồi trên đùi bạn giơ tay chộp đầy 1 nắm thức ăn từ đĩa thức ăn của bạn,
nhai và nuốt thì hãy đẩy cái đĩa lại gần nó ».
Grabrielle Palmer, nhà dinh dưỡng học và tác giả
Tại sao một vài loại thức ăn trẻ em lại ghi nhãn là thích hợp cho bé từ 4 tháng
Trở lại năm 1994, khi Bộ Y tế Vương quốc Anh thay đổi khuyến cáo về độ tuổi tối thiểu
để ăn dặm từ 3 tháng lên 4 tháng, một bộ luật được thông qua rất nhanh chóng nhằm ngăn
cản việc sản xuất thức ăn và đồ uống cho các bé dưới 4 tháng tuổi.
Từ khi khuyến cáo về lứa tuổi tối thiểu thay đổi từ 4 lên 6 tháng vào năm 2003 (trang 20),
không có sự thay đổi nào về mặt luật pháp diễn ra cả, nên các nhà sản xuất đồ ăn uống
cho trẻ tự do tiếp tục quảng cáo sản phẩm cho bé từ 4 tháng. Kết quả là nhiều cha mẹ bị
nhầm lẫn - họ không biết rằng khuyến cáo chính thức đã thay đổi, hoặc nếu có, họ không
thực sự hiểu tại sao việc không được cho bé dưới 6 tháng ăn thức ăn ngoài sữa lại quan
trọng đến thế. Do đó họ tiếp tục mua thức ăn cho các bé, những em bé quá non nớt đối
với các loại thức ăn này.
Một hướng dẫn tự nguyện (voluntary code of conduct) (Công ước quốc tế về Quảng cáo
các sản phẩm thay thế sữa mẹ 5) hạn chế việc quảng cáo bất kỳ loại thức ăn hay đồ uống
nào dành cho bé dưới 6 tháng tuổi và hầu hết tất cả các quốc gia trên thế giới đã ký vào

đó. Nhưng tại nhiều quốc gia, bao gồm có VQ Anh, nhiều Công ước quốc tế vẫn ở dạng
tự nguyện – nói cách khác, ngành công nghiệp thực phẩm không buộc phải tuân theo.
Như vậy, kể từ khi luật thay đổi, một vài thức ăn cho bé vẫn tiếp tục được đánh nhãn
« thích hợp cho bé từ 4 tháng »
« Câu chuyện BLW
Max luôn lớn hơn tuổi của bé, 98cm. Nên tôi luôn nghe thấy mọi người nói về các bé
nặng cân, rằng chúng sẽ đói hơn, và cần thức ăn thô từ 4 tháng, v.v. Nhưng tôi cứ để bé
dẫn dắt mình.
Mặc dù là 1 em bé nặng cân, bé không có vẻ sẵn sàng với thức ăn. Quan sát bỉm của bé,
tôi có thể nói bé bắt đầu ăn được chút ít từ 8 tháng, và ăn được nhiều từ khoảng 10
tháng.
Tôi thực sự thấy rằng 6 tháng đầu của quá trình blw là để bé khám phá mùi vị và cấu
trúc của thức ăn, do vậy tôi không lo lắng dù khi so sánh với các con của bạn tôi (các bé
này ăn đồ ăn nghiền nhuyễn), tôi không thể biết bé ăn được bao nhiêu. Tôi nghĩ cho ăn
kiểu này thực sự giúp mình vứt bỏ hết mọi áp lực. Tôi đã thử đút bột cho các cháu mình,
các bé phải ăn 1 lượng cháo nhất định trong tô, và tôi thấy thật stress khi chúng quyết
định dừng không ăn nữa.
Với BLW, lúc đầu bạn phải thư giãn 1 chút, và để các bé tự tiến bộ theo tốc độ của riêng
mình. Các bạn có thể dễ cảm thấy rằng các bé chẳng ăn cái gì cả, và chúng sẽ bị đói
mất, và rằng bạn phải cho con ăn cái gì đó. Tôi nghĩ rằng « tại sao mình phải lo lắng
nhỉ ? Sữa mẹ chứa nhiều dinh dưỡng hơn nửa củ cà rốt rất nhiều ». Tôi nhận thấy bé có
9


thể nhận được bất cứ dưỡng chất nào bé cần từ sữa mẹ. Mẹ vẫn có thể cho bé bú trước
hoặc sau bữa ăn. Bé được bú bất cứ khi nào bé muốn và it just all slotted together”.
Charlotte, mẹ của Max, 16 tháng”
Baby-led Weaning không hề mới
Bạn có thể đọc cuốn sách và nghĩ rằng “Tôi đã từng làm thế, chả có gì mới mẻ cả”. Nếu
thế, bạn đã đúng – BLW không hề mới, nhưng nói về nó lại là điều khá mới mẻ.

Rất nhiều cha mẹ, đặc biệt là các cặp có 3 đứa con trở lên, hầu hết đều tình cờ khám phá
ra rằng để bé tự ăn khiến cho cuộc sống dễ thở hơn, và tạo hứng thú hơn cho tất cả mọi
người. Hầu hết, câu chuyện của họ đều na ná như thế này: họ thực hiện đúng như mọi
người khuyên khi chăm sóc đứa con đầu lòng, và nhận thấy việc ăn dặm đòi hỏi sự kiên
nhẫn rất lớn để có được những bước tiến nhỏ. Họ bắt đầu xả hơi 1 chút với đứa con thứ 2,
phá vỡ vào “quy tắc” và khám phá thấy ăn dặm có vẻ dễ dàng hơn mà kết quả vẫn thế.
Thế rồi, đứa trẻ thứ 3 ra đời, họ rất bận bịu và “để cái gì đến tự đến”.
Đứa con đầu - được đút thìa theo tất cả các chỉ dẫn - trở nên khá cầu kỳ trong ăn uống.
Đứa con thứ 2 bớt kén cá chọn canh hơn 1 chút, nhưng đứa thứ 3 ăn tốt hơn anh chị của
chúng 1 cách đáng kể - bớt cảnh vẻ hơn và hào hứng thử các món mới hơn. Cha mẹ đã
khám phá ra BLW. Đáng tiếc là, do họ lo lắng mọi người sẽ nghĩ họ là cha mẹ tồi – thậm
chí quá lười biếng - họ đã không nói cho ai biết.
“Tôi càng chia sẻ với nhiều người, thì tôi càng hiểu rằng đây chẳng phải ý tưởng gì mới.
Nhiều người nói rằng: “Thực ra, tôi đã làm thế, tôi đã không hé răng về việc đó”. Các
bậc cha mẹ đã làm thế từ nhiều năm trước – nó chỉ chưa có 1 cái tên cụ thể mà thôi.
Clare, mẹ của Louise, 7 tháng”
Lược sử việc cho bé ăn
Về mặt lịch sử, chúng ta có khá ít thông tin về việc người ta cho con ăn dặm như thế nào
trước những năm 1850; các kỹ năng và kiến thức chăm sóc con được truyền miệng từ mẹ
sang con gái, cực kỳ ít kinh nghiệm được truyền lại dưới dạng văn bản. Nhưng có vẻ,
cũng như ngày nay, nhiều gia đình đã tự mình khám phá ra BLW. Và mặc dù có những
giai thoại kể lại, rằng suốt thế kỷ 20, vẫn có 1 số gia đình cho con ăn dặm theo cách này,
thì phương pháp này có vẻ vẫn rất khác biệt đối với đại đa số các em bé.
Cuối thế kỷ 19, các em bé không được ăn thức ăn cho tới khi chúng được khoảng 8 hay 9
tháng tuổi; nhưng vào những năm 1960 phần lớn các bé bắt đầu ăn dặm rất sớm khi được
2 hoặc 3 tháng, và đến những năm 1990, phần lớn các bé lại ăn dặm từ 4 tháng. Rất nhiều
thay đổi đã diễn ra do những thay đổi trong cách cho con bú sữa mẹ; có khá ít các nghiên
cứu về việc cho bé ăn và, cho đến tận năm 1974, không hề có hướng dẫn chính thức nào
về việc ăn dặm được đưa ra.
“Bà tôi thấy thật tuyệt khi nhìn Rosy tự ăn. Bà là chị cả trong 7 anh chị em, và theo như

bà nhớ, mẹ của bà cũng cho các em ăn như thế. Bà không thể nhớ đươc bất kỳ lần đút
thìa nào. Bà nói bà đút thìa cho mẹ tôi bởi người ta bảo bà phải cho con ăn từ 3 tháng”.
Linda, mẹ của Rosy, 22 tháng
10


Nửa đầu thế kỷ 20, các em bé được ăn hoàn toàn sữa mẹ - sữa của mẹ hoặc của vú em
(người phụ nữ được cha mẹ thuê để cho con bú) - đến khoảng 8 hay 9 tháng, hoặc lâu
hơn. Mặc dù vào khoảng 7 hay 8 tháng, đôi khi họ cho các bé ăn xương mềm hoặc lớp vỏ
cứng của kẹo hạnh nhận, đó là cách duy nhất để phát triển kỹ năng nhai hoặc để giúp bé
mọc răng, chứ nó không được xem như “đồ ăn”. Lời khuyên về thức ăn đầu tiên thường
là nước luộc thịt cừu hoặc bò, được cho ăn bằng thìa.
Khi vú em càng ngày càng ít phổ biến, các bác sĩ bắt đầu thấy họ cần phải tư vấn cho các
mẹ về cách cho con bú. Rời bỏ những điều thuộc về bản năng của người mẹ - hay kể cả tệ
hơn, đứa con của họ - được cho là không đáng tin cậy và được cho ăn dưới sự kiểm tra kỹ
lưỡng ngay từ khi sinh ra.
Mặc dù cho ăn sữa mẹ được xem là cách tốt nhất để cho bé ăn, thế nhưng họ không hiểu
rằng các bé cần được cho ăn thường xuyên để mẹ có thể tạo đủ sữa cho bé. Các mẹ được
khuyên phải theo 1 thời khoá biểu chặt chẽ, giới hạn thời gian mỗi lần bú và mỗi lần bú
phải cách nhau vài giờ. Kết quả dẫn đến nhiều sự “thất bại” trong việc sản xuất đủ sữa –
và các bé “thất bại” trong việc tăng trưởng. Không ngạc nhiên, ngay sau đó, vài loại sữa
thay thế sữa mẹ nhanh chóng trở nên phổ biến và được khuyên dùng bởi các bác sĩ, trong
nỗ lực đảm bảo cho các bé có đầy đủ các dưỡng chất cần thiết.
Kiểu “cho ăn theo giờ” lan rộng ra và càng có nhiều các mẹ quay sang dùng các loại sữa
em bé này, lúc này các bác sĩ mới hiểu rằng những sản phẩm này không hề tốt cho các bé
như những lời khuyên của họ. Các bé ăn sữa ngoài thường xuyên bị ốm hoặc thiếu dinh
dưỡng và việc cho ăn khá lách cách, nên các sự cố cũng hay xảy ra.
Từ khi phần lớn các bà mẹ vẫn còn thích cho con bú mẹ ngay từ đầu, kể cả khi (do cách
cho ăn theo kế hoạch định sẵn) mà họ chỉ có “khả năng” cho con ăn trong vài tháng, các
bác sĩ – và tác giả những cuốn sách dạy nuôi con mới nổi – tìm thấy câu trả lời thay vì

khuyến khích cho con bú ngay từ khi sinh ra thì lại là cho ăn thức ăn (tất nhiên là thức ăn
khá loãng thôi) ngay khi rõ ràng sữa mẹ không còn “đủ” nữa - thường là khi bé khoảng 2
đến 4 tháng tuổi. Sự mũm mĩm được coi như dấu hiệu cho biết bé mạnh khoẻ, và các bà
mẹ bị thúc giục phải vỗ béo cho con mình. Thế là phần lớn những thức ăn đầu tiên đều có
nguồn gốc ngũ cốc, đặc biệt phổ biến là cháo và bánh mỳ sấy (k bik gọi gì cho đúng, cái
loại bánh mình vẫn thấy bán trong siêu thị, cắt lát và nướng khô giòn ấy).
Cũng trong thời gian này, các loại thức ăn “tập luyện” xuất hiện trong các shop và, vào
những năm 1930, thức ăn em bé làm từ rất nhiều loại hoa quả hay rau củ được bày bán
dưới dạng hộp hay lọ. Những thứ đó được hiểu là dành cho các bé từ 6 tháng trở lên
nhưng người ta thấy chúng cũng khá dễ ăn đối với các bé nhỏ hơn.
Một khi các bé được cho ăn thức ăn “đặc” một cách đều đặn trước khi chúng có thể nhai,
việc luyện tập bằng xương mềm và vỏ kẹo hạnh nhân dần không còn được áp dụng. Và,
mặc dù nhu cầu giới thiệu thức ăn gần gũi với bữa ăn gia đình vẫn được thừa nhận, các bé
thường tiến tới ăn thức ăn dạng miếng từ việc đút thìa, hơn là được cho ăn thức ăn mà
chúng có thể cầm được.
Vào thập kỷ 60, người ta nhận ra rằng các bé cần phải tập nhai thức ăn và di chuyển
chúng xung quanh miệng, nếu chúng trở nên thành thạo hơn thì cha mẹ được khuyến
khích hãy cho các bé ăn bốc từ khoảng 6 tháng. Dù sao, bởi vì có vẻ các bé cần được ăn
thức ăn rất mềm trước khi chúng học nhai, phần lớn mọi người tin rằng chúng cần phải
11


bắt đầu bằng thức ăn nghiền nhuyễn trước 6 tháng theo trình tự để có khả năng tiến tới
nhai thức ăn vào đúng thời điểm.
Khi hướng dẫn chính thức đầu tiên được ban hành vào năm 1974, phần lớn các em bé 3
tháng tuổi đã sẵn sàng được cho ăn thức ăn ngoài sữa (thường là cháo hoặc bánh mỳ sấy).
Hướng dẫn nói rằng không nên cho các bé ăn dặm cho đến ít nhất 4 tháng tuổi, và nên
cho bé ăn không muộn hơn 6 tháng. Lời khuyên này được khẳng định năm 1994 và trở
thành lời khuyên chính thức cho các em bé Vương quốc Anh cho đến 2003, khi lời
khuyên hiện nay về việc ăn sữa hoàn toàn (sữa mẹ hoặc sữa công thức) cho đến 6 tháng

tuổi được công bố.
“Câu chuyện BLW
Khi tôi có con gái, theo bản năng, tôi đã quyết định sẽ không cho con ăn dặm cho đến khi
con sẵn sàng. Tôi đã có những kinh nghiệm khổ sở với đứa con đầu, Jack, khi cố gắng
cho nó ăn dặm khi nó được 4 tháng. Nhưng đó là theo hướng dẫn vào thời kỳ đó (bây giờ
nó đã 21 tuổi). Tất nhiên, hiện giờ tôi thấy lúc đó nó chẳng tiến triển hơn hay yêu thích
hơn. Nó đã rất ghét ăn.
Anna tuyệt đối vui vẻ khi chỉ ăn sữa mẹ, nên tôi đã không phải bực mình chút nào với mớ
thức ăn nghiền. Chúng tôi không hay tới các phòng khám lắm, nhưng nếu họ hỏi tôi, thì
tôi nói dối họ. Tôi nhớ lần kiểm tra định kỳ khi con 8 tháng tuổi, tôi đã nó: “vâng, nó ăn
3 bữa/ngày, nó rất thích”, trong khi thực tế, nó chỉ tự ăn được vài miếng hoặc mẩu thức
ăn lấy từ đồ ăn của chúng tôi. Nó đi thẳng từ ăn sữa mẹ sang nhặt và ăn đồ ăn. Không có
các bước; no có thức ăn nghiền mịn, rồi đến nát, rồi dạng miếng.
16 năm đã trôi qua - phần lớn những đứa trẻ đều ăn 3 bữa khi chúng 6 tháng. Những
người biết tôi không đút thìa cho con khá bối rối, nhưng họ cũng thấy nó ổn. Họ có thể
chỉ nghĩ là tôi lười nhác. Và khi Anna bắt đầu ăn, khi nó hơn 8 tháng 1 chút, tất cả mọi
người có thể thấy nó xử lý thức ăn bình thường 1 cách tuyệt hảo, và nó rất vui sướng.
Lizzie, mẹ của Jack, 21 tuổi, Anna, 16 tuổi và Robert 13 tuổi”
Những rắc rối khi đút cho bé ăn
Hãy tưởng tượng bạn mới 6 tháng tuổi. Bạn thích bắt chước bất cứ thứ gì bạn thấy mọi
người trong gia đình làm, và bạn muốn với những đồ vật mọi người đang cầm để xem nó
là cái gì. Khi bạn quan sát bố mẹ ăn, bạn bị quyến rũ bởi mùi thơm, hình dạng và màu sắc
của thức ăn. Bạn không hiểu rằng họ đang ăn vì họ đói; bạn chỉ đơn giản muốn thử bất cứ
điều gì họ làm – đó là cách bạn học hỏi. Nhưng đáng lẽ cho phép bạn tham gia, bố mẹ lại
khăng khăng đòi nhét cái gì đó mềm mềm vào miệng bạn với 1 cái thìa. Cái thứ mềm đó
lúc nào cũng như nhau, chỉ có vị thì có vẻ khác: đôi khi cũng ngon, nhưng có khi thì dở.
Bố mẹ bạn có thể để bạn nhìn nó nhưng hiếm khi cho bạn sờ vào. Có lúc thì họ có vẻ đút
1 cách vội vã; lúc khác thì bạn lại phải chờ mãi họ mới đút cho 1 miếng. Khi bạn nhè
thức ăn ra vì bạn không thích nó (hay ngay cả chỉ vì bạn muốn nhìn xem nó trông thế
nào), họ vét nó lại và nhanh chóng nhét lại vào miệng bạn nhanh nhất có thể! Bạn chưa

học được rằng cái mềm mềm í có thể giúp bạn no, nên nếu bạn đói bạn sẽ có thể cảm
thấy nản chí bởi vì cái bạn cần là được ăn sữa. Có thể nếu bạn không quá đói và cái mềm
mềm kia có vị ngon, bạn sẽ ăn hết. Nhưng bạn vẫn rất tò mò về điều mà tất cả mọi người
còn lại đang làm và rất muốn được cho phép làm như thế.
12


Đút cho bé ăn không hề xấu, nó chỉ đơn giản là không cần thiết. Và, trong khi nhiều em
bé được đút thìa hưởng ứng bữa ăn không có vấn đề gì, cho bé ăn bằng cách có tiềm
năng dẫn tới các vấn đề mà BLW không có. Một phần là do tính nhất quán của đồ ăn
nghiền nhuyễn hoặc nát, và một phần đến từ việc bé có thể kiểm soát được bao nhiêu qua
việc ăn uống đó.
Sự đồng nhất của thức ăn nhuyễn hoặc nát giúp bé dễ dàng mút nó từ thìa; bé
không cần nhai. Nếu 1 em bé không được cho cơ hội luyện tập với thức ăn cần nhai sớm
sau khi bé được 6 tháng, các kỹ năng nhai sẽ không phát triển. Các bé không được cho ăn
các mẩu thức ăn đến thì chúng được 1 tuổi (hay hơn) có thể không bao giờ học được cách
ăn tốt thức ăn dạng miếng. (Điều đó tương đương với việc không cho đứa trẻ cơ hội được
bước đi tới khi chúng 3 tuổi). Các kỹ năng nhai rất quan trọng vì nhiều lý do, bao gồm sự
phát triển khả năng nói, tiêu hoá tốt và ăn uống an toàn (xem trang 57)
Các bé học được cách đương đầu với thức ăn miếng tốt hơn và nhanh hơn nếu
chúng được cho phép tự ăn, bởi vì việc thao tác và nhai thức ăn sẽ dễ hơn nếu nó được
đặt vào phía trước khoang miệng. Thức ăn đút từ thìa được mút thẳng vào phía sau của
khoang miệng, nơi mà các bé không thể di chuyển chúng quanh khoang miệng dễ dàng
và an toàn được như thế.
Nhiều em bé được đút thìa bị oẹ khi ăn thức ăn lợn cợn hoặc nghiền nát (được bày
bán như là loại thức ăn “bước 2”) khi chúng được ăn lần đầu, bởi vì khi chúng mút thức
ăn từ thìa vào phía sau khoang miệng, sẽ gây ra phản ứng oẹ (xem trang 62). Đối với đứa
trẻ ăn kiểu đút thìa, bé sẽ khó tránh việc oẹ hơn khi bé tự đưa thức ăn vào miệng, và rất
nhiều bé đơn giản quyết định từ chối cái thìa.
Bị đút thìa bởi người khác có nghĩa là đứa trẻ không kiểm soát được nó ăn bao

nhiêu, và ăn nhanh thế nào. Thức ăn lõng bõng sẽ được nuốt rất nhanh và điều đó thuyết
phục đứa trẻ ăn “thêm 1 thìa nữa thôi”. Các bé sẽ thường ăn nhanh hơn và nói cách khác,
khi ăn xong các bé sẽ ăn nhiều hơn nhu cầu thực tế. Việc khăng khăng thuyết phục 1 đứa
trẻ ăn nhiều hơn nhu cầu thực sẽ gây trở ngại cho khả năng tự nhận biết khi nào mình no,
và có thể dẫn tới vấn đề ăn quá mức trong cả cuộc đời sau này của bé.
Sữa là nguồn dưỡng chất đơn quan trọng nhất đối với 1 em bé dưới 1 tuổi. Thức
ăn thô có mật độ dưỡng chất kém hơn nhiều. Nếu 1 em bé bị cho ăn thức ăn quá nhiều
(điều dễ dàng xảy ra khi đút thìa), sự ngon miệng của bé đối với sữa sẽ giảm xuống. Kết
quả là bé có thể nhận được ít dưỡng chất hơn nhu cầu.
Cho ăn thìa đơn giản là không vui vẻ đối với bé bằng tự ăn. Các bé muốn khám
phá và thử nghiệm – đó là cách chúng học hỏi. Nói chung chúng không thích thứ gì
người ta làm hộ chúng. Cho phép các bé tự ăn làm cho các bữa ăn thêm hứng thú và
khuyến khích các con tin tưởng vào thức ăn – làm cho các bé muốn thử ăn và hào hứng
với các loại vị và kết cấu của thức ăn.
Như thế không có nghĩa là BLW các bé không bao giờ cần ăn thức ăn nghiền. Một vài bé
tự ăn từ cái thìa “pre-loeaded” từ rất sớm, những bé khác học ăn thìa trũng khá nhanh, và
có nhiều cách khác để bé xử lý thức ăn lỏng (xem trang 154). Vấn đề đi từ việc chỉ cho bé
ăn thức ăn mềm, và từ không cho bé tự ăn, tới việc bé có thể kiểm soát bữa ăn.
Kiểm soát được những gì ăn vào cho phép bé nếm những thức ăn mới bằng phần trước
miệng và nhè ra nếu bé không thích nó, trái lại, một thìa đầy đồ ăn nghiền khiến bé mút
13


thẳng vào phía sau khoang miệng và bé phải đối phó với nó khó khăn hơn nhiều. Trừ khi
bé chắc chắn đó là thứ bé thích, còn không bé có thể từ chối nó. Dễ dàng thấy điều đó dẫn
tới việc các bé từ chối tất cả mọi thứ trừ những vị ngon nhất.
“Các bữa ăn trở nên giống như chiến trận trong 2 tuần khi tôi cho Mabel ăn bột; nó
chẳng muốn thử bất cứ cái gì. Tôi thấy thực sự nản. Tôi không biết là do đút thìa, hay do
kết cấu thức ăn nghiền – hay do cả 2. Nhưng giây phút tôi cho nó thứ mà nó có thể tự ăn
và nó tự kiểm soát được, các bữa ăn trở nên vui hơn với nó, và nó mới chịu thử ăn bất cứ

thứ gì. Nó không động tới ngô ngọt nghiền, nhưng khi tôi cho nó ngô bao tử, nó ăn không
biết chán”
Becky, mẹ của Mabel 10 tháng.
Tại nhiều đất nước, tất cả mọi người đều ăn bốc. Thực ra, vài nền văn hoá tin rằng chạm
vào và cảm nhận thức ăn là điều quan trọng để tận hưởng nó, và rằng sử dụng bất kỳ loại
dao kéo sẽ làm hỏng đi sự trải nghiệm; ở những nền văn hoá khác, đơn giản chỉ là người
ta không cảm thấy cần phải có dụng cụ để ăn uống. Thêm nữa, tại phần lớn các đất nước
phương tây, chúng ta bị thuyết phục rằng ta không thể cho thức ăn vào miệng trẻ nếu
không có thìa.
Tất nhiên, cho ăn bằng thìa có vẻ như “không thể tránh khỏi” khi người ta tin rằng trẻ cần
ăn dặm từ 3 hay 4 tháng tuổi, lứa tuổi mà các bé chưa thể nhai hoặc tự cho thức ăn vào
miệng. Điều đó dẫn tới 1 giả thiết rằng đút thìa và thức ăn nghiền là một phần cốt yếu của
ăn dặm, chẳng cần xem xét đến độ tuổi của đứa trẻ.
Như vậy, mặc dù các nghiên cứu hiện nay chỉ ra rằng các bé bắt đầu ăn dặm từ 3 hay 4
tháng tuổi (hoặc thậm chí nhỏ hơn) không nên bị cho ăn sớm như thế, phần lớn mọi
người vẫn tin rằng thức ăn đầu tiên của bé phải được cho ăn bằng thìa. Nhưng chẳng có
nghiên cứu nào nói thế cả. Chẳng ai điều tra xem cho ăn bằng thìa thì an toàn hơn hay
thích hợp hơn đối với bé cả - nó đơn giản trở thành cách người ta thường làm mà thôi:
“thử rồi tin”, chứ không hề được kiểm chứng thực sự.
“Khi tôi đút thìa cho Ivan, tôi phải lừa nó cười to lên rồi nhét cái thìa vào miệng nó –
nhưng thức ăn lập thức bị đẩy ra ngay. Nên tôi vô cùng bực bộ và lại nhét ngay nó vào
trước khi nó quay đầu đi. Rõ ràng là nó chẳng muốn ăn nhưng chúng tôi cứ tin rằng nó
cần phải ăn thức ăn. Thế là chúng tôi ngồi đó, chán nản toàn tập, nhìn đồng hồ kêu tích
tắc trong khi cố gắng nhồi nhét con ăn hết cái tô đầy. Nhìn lại, tôi có thể thấy có thể nó
không cần những thứ ấy.
Pam, mẹ của Ivan 3 tuổi và Molly 18 tháng”
Những ích lợi của BLW
Thật là thú vị!
Việc ăn uống nên là điều khiến mọi người đều vui vẻ - người lớn và trẻ con cũng đều
như thế. Được chủ động trong các bữa ăn, và có thể kiểm soát việc mình ăn cái gì, ăn bao

nhiêu và ăn nhanh hay chậm khiến việc ăn uống trở nên thích thú hơn; ngược lại có thể
làm cho bữa ăn diễn ra thật khổ sở. Các bé BLW mong ngóng được ăn uống; chúng khoái
chí học hỏi về các loại thức ăn khác nhau và tự mình làm mọi việc. Những trải nghiệm
sớm của những bữa ăn vui vẻ, không căng thẳng giống như ta cho các con 1 thái độ lành
mạnh đối với thức ăn trong cuộc sống sau này.
14


Tuân theo lẽ tự nhiên
Các bé được lập chương trình để thực nghiệm và khám phá; đó là cách các bé học hỏi.
Chúng dùng đôi bàn tay và cái miệng để khám phá tất cả mọi vật, bao gồm cả thức ăn.
Với BLW một em bé có thể khám phá thức ăn theo nhịp độ riêng và bản năng ăn của bé
khi bé sẵn sàng - giống như bất cứ con thú non nào khác.
Học hỏi về thức ăn
Các bé được cho phép tự ăn học về hình dạng, mùi, vị và kết cấu của các loại thức ăn
khác nhau, và sự kết hợp của các mùi vị khác nhau; với việc đút thìa, tất cả các vị đều
được nghiền chung thành 1. Có thể nói, các bé BLW có thể khám phá ra những vị khác
trong món gà nấu cải xoong, và bắt đầu học được cách nhận ra thức ăn chúng thích. Và
chúng có thể đơn giản chỉ bỏ đi thứ chúng không thích, hơn là phải từ chối toàn bộ món
cải xoong để tránh món đó. Điều đó làm cho việc lập kế hoạch dễ dàng hơn và có nghĩa
các bé không bị bỏ sót mất món mà chúng thích. Nó cũng có nghĩa rằng cả gia đình có
thể chia sẻ thức ăn, ngày cả khi không phải mọi người đều thích tất cả các vị đó.
Học cách ăn uống an toàn
Được cho khám phá thức ăn trước khí nó chui tuột vào miệng dạy cho các bé những bài
học quan trọng rằng cái gì có thể nhai được và cái gì không. Sự liên hệ giữa cảm giác của
chúng ta đối với một phần cơ thể này và cảm giác đối với phần cơ thể khác là điểu chỉ có
thể học hỏi thông qua trải nghiệm. Như vậy, đối với một đứa trẻ, cảm nhận 1 mẩu thức ăn
trong tay và sau đó cho nó vào miệng giúp bé phán đoán miếng thức ăn to cỡ nào thì có
thể nhai và dùng lưỡi đảo nó trong miệng được dễ dàng. Đây có thể là 1 đặc điểm an toàn
quan trọng, ngăn ngừa việc sau này bé nhét vào miệng các miếng quá to không thể nhai

được. Ngay từ khi bắt đầu, học được cách làm sao giải quyết các loại thức ăn với kết cấu
khác nhau cũng có thể khiến bé ít bị hóc hơn (xem trang 61)
Học về thế giới của bé
Các bé không bao giờ chỉ chơi không; chúng luôn luôn học hỏi. Việc xử lý thức ăn giúp
các bé học hỏi được nhiều hơn nhiều so với tất cả các loại đồ chơi giáo dục tốt nhất (và
phần lớn là khá đắt đỏ). Ví dụ, các bé có thể nắm những đồ ăn mềm mà không bóp nát
hay cầm thứ gì trơn mà không làm rơi – và khi có gì đó tuột khỏi tay mình, bé sẽ khám
phá ra trọng lực. Chúng học được về các khái niệm ít hơn hay nhiều hơn, kích thước,
hình dáng, độ nặng và cả kết cấu nữa. Bởi vì tất cả các giác quan của chúng (thị giác, xúc
giác, thính giác, khứu giác và vị giác) đều được thu hút vào, chúng khám phá ra cách liên
hệ tất cả những giác quan này với nhau để hiểu rõ hơn về thế giới quanh mình.
“Khai quật” tiềm năng :D
Tự ăn cho phép các bé rèn luyện các phương diện phát triển của mình trong suốt bữa ăn.
Sử dụng các ngón tay để đưa thức ăn vào miệng có nghĩa các bé BLW đang luyện tập sự
phối hợp tay-mắt; nắm chặt các loại thức ăn có kích cỡ và kết cấu khác nhau vài lần mỗi
ngày cải thiện sự khéo léo của bé. Điều đó có thể giúp các kỹ năng viết và vẽ sau này của
bé được tốt hơn. Và nhai thức ăn (hơn là chỉ nuốt chửng đồ ăn nghiền) phát triển các cơ
mặt cần thiết để học nói.
“Tất cả mọi người nói các kỹ năng tay của Emmanuel thực kỳ diệu so với tuổi của bé –
nhưng tôi nghĩ điều đó là bình thường. Mỗi bé đều có khả năng làm những điều đó; chỉ
15


là chúng không có cơ hội để luyện tập làm điều đó như khi chúng tự ăn với đủ loại thức
ăn mỗi ngày. Nhưng không ai tin tôi khi tôi nói bé làm được thế là vì bé được tự ăn”.
Antonietta, mẹ của Emmanuel 2 tuổi.
Có lòng tự tin
Cho các bé tự làm mọi việc không chỉ tạo điều kiện cho chúng học mà còn giúp chúng tin
tưởng vào những khả năng và phán đoán của mình. Khi một em bé nhặt cái gì đó lên và
cho vào miệng, ngay tức khắc bé nhận được phần thưởng là một vị hoặc một kết cấu thú

vị. Điều đó dạy bé rằng bé có khả năng khiến những điều tuyệt vời xảy ra, từ đó vun đắp
lòng tự tin và sự trân trọng bản thân. Khi kinh nghiệm với thức ăn của bé nhiều lên, và bé
khám phá ra cái gì ăn được còn cái gì không, điều gì được mong đợi ở mỗi loại thức ăn,
bé học được lòng tin tưởng vào các phán đoán của mình. Các em bé tự tin lớn lên thành
những đứa trẻ tự tin - những trẻ không sợ hãi khi thử những điều mới và ngừng lại ngay
khi mọi việc không theo đúng cách của chúng. Quan sát các bé ăn giúp cha mẹ chúng tin
tưởng vào khả năng và bản năng của con. Điều đó thường cho phép họ thư giãn hơn với
nhu cầu khám phá thế giới của bé, từ đó bé sẽ có nhiều tự do để học hỏi hơn.
Tin tưởng thức ăn
Bởi vì các bé BLW được cho phép sử dụng bản năng để quyết định ăn cái gì bỏ cái gì,
chúng hiếm khi ngờ vực thức ăn - điều đôi khi ta thấy ở các bé hoặc trẻ lớn hơn. Cho
chúng được từ chối thức ăn chúng cảm thấy không cần, hoặc có thể có vẻ không an toàn
(chín nẫu/chưa chín hẳn, ôi thiu hay có độc), có nghĩa các bé sẵn sàng thử thức ăn mới
hơn bởi chúng biết chúng sẽ được trao quyền quyết định cho dù chúng có ăn nó hay
không.
” Ngay từ đầu, Emma đã rất say mê thức ăn khi đã được nhìn xem nó là cái gì. Nó hơi
thận trọng hơn một chút với bất cứ cái gì trộn lẫn, kể cả món thịt hầm. Nó vẫn ăn món
đó, nhưng lúc đầu nó thường mất thêm chút thời gian để tập ăn nếu nó cảm thấy cần
phải kiểm tra.
Michelle, mẹ của Emma 2 tuổi”
Trở thành một thành viên trong bữa ăn gia đình
Các bé BLW được tham gia vào bữa ăn gia đình ngay từ đầu, ăn cùng loại thứ ăn và tham
gia vào những cuộc chuyện trò. Điều đó khiến bé vui vẻ và cho phép bé bắt chước tâm lý
ăn uống của mọi người, từ đó, một cách tự nhiên bé sẽ chuyển sang sử dụng các công cụ
ăn uống và chấp nhận ngồi ăn tại bàn như mong muốn của gia đình. Các bé có thể học
được rằng các thức ăn khác nhau thì ăn như thế nào, làm sao để chia sẻ, chờ đợi tới lượt
mình được lấy cơm và làm sao để giao tiếp. Việc ngồi ăn với nhau có tác động tích cực
tới mối quan hệ trong gia đình, các kỹ năng xã hội, sự phát triển ngôn ngữ và ăn uống
lành mạnh.
Kiểm soát được sự thèm ăn

Thói quen ăn uống được phát triển trong suốt thời thơ ấu có thể theo bé đến suốt cuộc
đời. Có vẻ các bé được cho tự chọn sẽ ăn món nào trong một loại thức ăn dinh dưỡng,
được tự tiến bộ theo nhịp độ của riêng bé, và được quyết định khi nào thì ăn xong, sẽ tiếp
tục ăn theo mức độ ngon miệng của mình và có vẻ ít khi bị ăn quá no khi chúng lớn hơn.
Đó có thể là một phần quan trọng để ngăn ngừa chứng béo phì.
16


Dinh dưỡng tốt hơn
Các giả thuyết hiển nhiên mang tính giai thoại rằng những đứa trẻ có cha mẹ chấp nhận
BLW sẽ khiến khi chúng lớn hơn, chúng ít khi chọn các loại thức ăn không tốt cho sức
khoẻ ngay từ đầu bữa ăn và bởi vậy, chúng sẽ được cung cấp nhiều dưỡng chất hơn, xét
về lâu dài. Nguyên do một phần bởi chúng quen với việc bắt chước những việc cha mẹ
làm, và quen với thức ăn người lớn dù chúng ở bất cứ đâu, và một phần bởi dù sao chúng
cũng trở thành « một thực khách liều lĩnh » hơn.
Sức khoẻ lâu dài
Bởi vì nhu cầu sữa của bé giảm rất từ từ, các bé BLW được cho ăn sữa mẹ có vẻ carry on
getting a good intake of breastmil for longer. Sữa mẹ không chỉ cung cấp các dưỡng
chất cân bằng một cách hoàn hảo, mà còn bảo vệ cả đứa trẻ và bà mẹ, chống lại rất nhiều
bệnh tật trầm trọng.
Xử lý các kết cấu khác nhau và học nhai
Các bé BLW trải nghiệm các hình dạng và kết cấu thức ăn khác nhau ngay từ khi mới bắt
đầu, thức ăn của các bé không phải lúc nào cũng là 1 dạng đồng nhất. Khi các bé có cơ
hội luyện tập nhai và đảo thức ăn quanh miệng, chúng trở nên khéo léo khi phải đối phó
với thức ăn nhanh hơn các bé chỉ ăn kiểu đút thìa. Học nhai có hiệu quả cũng tốt cho khả
năng nói và sự tiêu hoá (xem trang 57). Có cơ hội được đối mặt với phong phú các thể
loại thức ăn từ ban đầu có nghĩa là các bữa ăn sẽ thú vị hơn đối với bé, và có thể khiến bé
hấp thụ được tất cả những dưỡng chất bé cần.
Cơ hội trải nghiệm với thức ăn thực
BLW cho phép các bé trải nghiệm những niềm vui ăn uống thực sự ngay từ đầu. Với

người lớn, chúng ta dần dần cứ tự mặc định rằng bé thấy ngon và quên mất rằng những
mùi vị và kết cấu riêng biệt trong một bữa ăn góp phần vào niềm khoái trá của chúng ta
với bữa ăn nhiều như thế nào. Thức ăn « bước đầu » truyền thống thường gồm có một vài
thành phần, tất cả được pha trộn với nhau thành một hỗn hợp mềm mịn đồng nhất. Đó
không chỉ có nghĩa rằng bé chỉ trải nghiệm một kết cấu mà còn có nghĩa bé không có cơ
hội khám phá thành phần nào thì có vị riêng như thế nào. Điều đó ảnh hưởng tới chế độ
ăn của bé cũng như sự hào hứng của bé đối với ăn uống.
« Lần đầu tiên tôi nhìn thấy 1 em bé BLW ăn, tôi thực sự kinh ngạc thấy bé thật tự tin
biết bao khi ăn thức ăn thông thường của người lớn. !0 tháng bé nhặt những mẩu thức ăn
để ăn, và rõ ràng bé biết phân biệt các thức ăn khác nhau và biết chọn món bé thích. Bé
có vẻ khá hài lòng - và bé hoàn toàn khoái chí với bữa ăn của mình »
Maryanne, nhân viên quản lý nhà trẻ
Thái độ tích cực đối với thức ăn
Nhiều sự ăn uống không hợp lý khi bé lớn hơn, và có thể đến cả lúc thiếu niên và thanh
niên bắt nguồn ngay từ thời thơ ấu. Nếu những trải nghiệm sớm với thức ăn của bé lành
mạnh và vui vẻ, các vấn đề như từ chối thức ăn và sự ám ảnh sợ hãi thức ăn chắc sẽ ít
hơn rất nhiều.
Dễ dàng hơn, bữa ăn ít phức tạp hơn
17


Nghiền thức ăn rất tốn thời gian và tỉ mẩn. Với BLW, điều đó chẳng cần thiết. Miễn là
chế độ ăn của cha mẹ lành mạnh, họ có thể dễ dàng sửa lại 1 chút bữa ăn của mình cho
phù hợp với con. Và với BLW bạn và con bạn ăn cùng nhau, chứ không phải cho con ăn
riêng trong khi bữa ăn của bạn dần nguội ngắt như ăn kiểu đút thìa.
Không có chiến trận trong bữa ăn
Khi không có áp lực bắt các bé phải ăn, sẽ không có cơ hội nào cho các bữa ăn trở thành
trận chiến. Ngược lại, cả gia đình có thể cùng tận hưởng bữa ăn không căng thẳng, nghĩa
là các bé cũng hạnh phúc và cha mẹ cũng hạnh phúc.
Ít bỏ mứa khi tới tuổi biết đi

Bỏ mứa và không chịu ăn có thể ít xảy ra với BLW. Đó là bởi vì việc ăn uống diễn ra hết
sức thích thú đối với phương pháp này, bởi bé ăn thức ăn bình thường của gia đình ngay
từ khi bắt đầu, không có sự chuyển tiếp từ thức ăn em bé đến đồ ăn lổn nhổn và sau đó
mới đến bữa ăn gia đình, nhiều bé gặp khó khăn với sự chuyển tiếp đó.
« Tôi thấy các bé được khuyến khích ăn dặm theo cách này thích ăn rất nhiều kiểu chế độ
khác nhau và có về sau có vẻ ít khảnh ăn hơn »
Beverley, thanh tra y tế
Không cần trò chơi hay các mẹo lừa
Nhiều cha mẹ cho con ăn đút thìa thấy bé không chịu ăn và họ phải chuyển sang thuyết
phục con ăn thức ăn khác. Bởi vì BLW tôn trọng quyết định của các bé về việc ăn cái gì
(hay không ăn cái gì) và khi nào ngừng ăn, nên cũng chẳng cần phải thuyết phục. Điều đó
nghĩa là không cần đến các trò chơi phức tạp như « đoàn tàu đang tới » hay « máy bay ầm
ầm » để cố lừa cho bé ăn thức ăn mà nó không muốn. Và cũng không cần phải lừa cho
các bé biết đi ăn các thức ăn lành mạnh bằng cách chế biến thức ăn dưới các hình dạng
đặc biệt (như là các kiểu mặt cười chẳng hạn) hoặc « giấu » rau vào trong món ăn khác.
Bé không bị ra rìa
Khi các bé được cho ăn riêng chứ không ngồi cùng với mọi người trong gia đình, phải
giữ chúng vui vẻ trong khi mọi người khác ăn uống có thể là một thách thức. Với BLW,
mọi người ăn cùng nhau, nên mỗi người đều là một phần của các hoạt động đang diễn ra.
Thật dễ dàng khi đi ăn ở ngoài
BLW có nghĩa là thường có gì đó trong thực đơn của phần lớn các nhà hàng mà bé có thể
ăn được, đặc biệt khi bé được cho ăn dặm kiểu này thường dám thử sức với thức ăn mới.
Cha mẹ có cơ hội thưởng thức đồ ăn của họ khi chúng còn nóng sốt. Trong khi ấy, con
của họ đang học hỏi xem một nhà hàng hoạt động như thế nào, hình dạng và mùi vị thức
ăn của nó khác với ở nhà thế nào – và rằng nó phải đợi một chút thì đồ ăn mới đến. Tất cả
những điều đó làm cho trải nghiệm của bé trở nên không giống với một vé được cho ăn
một thứ thức ăn y như lúc ở nhà, cùng trong cùng cái bát nhỏ của nó ở nhà luôn. Điều đó
tự nhiên khiến cho việc ra ngoài trở nên thuận tiện hơn : chế biến đồ ăn cho bé ở ngoài dễ
dàng, không liên quan tới mấy vụ xay nghiền phức tạp hoặc đun nóng đồ ăn cho con khi
bạn đi chơi.

« Tôi không thể tin chúng tôi đi chơi dễ dàng đến thế. Cháu gái tôi chỉ ăn những gì
chúng tôi ăn. Khi con trai tôi ở tuổi nó, tôi luôn luôn phải đem theo mấy lọ hoặc gói thức
18


ăn và tìm cách để đun nóng nó lên. Con bé thử ăn mọi thứ chúng tôi cho nó và ăn cực kỳ
nhiều loại. Có vẻ khác xa thời của tôi ! »
Anna, bà của Lily 9 tháng
Rẻ hơn !
Bé được chia sẻ thức ăn với mọi người nên sẽ rẻ hơn là mua và chuẩn bị riêng cho bé. Và
sẽ rẻ hơn rất nhiều so với thức ăn em bé làm sẵn.
Có bất lợi nào không ?
Bừa bộn !
Okay, vâng, tất nhiên là bừa một tí ! Nhưng tất cả các bé cần học tự ăn khi đến một thời
điểm nào đó, và khi đó bé cũng vẫn bừa bộn. Chỉ thế thôi, với BLW, sự nhếch nhác sẽ
biến mất sớm là khác. Tin tốt lành là thời kỳ bẩn thỉu, đối với rất nhiều bé, diễn ra khá
ngắn ngủi; bởi vì bé có cơ hội được rèn luyện để tự ăn một cách thường xuyên, bé sẽ giỏi
lên rất nhanh. Có rất nhiều cách để khắc phục « cái bẩn » này (cũng xem trang 100) và dù
sao, đút thìa cũng có thể khá bẩn đấy chứ !
Sự lo lắng của những người khác
Đối mặt với những nỗi sợ lúc ban đầu và những nghi ngờ của người thân và bạn bè không
thực sự là bất lợi, nhưng nó có thể trở thành vấn đề đối với BLW. Bởi vì trước đây người
ta không nói nhiều về nó, nhiều người không biết về phương pháp ăn dặm này, hoặc hiểu
nó diễn ra thế nào. Điều đó có nghĩa họ có thể ngờ vực hay lo lắng về nó – cho đến khi
họ thấy được tác dụng của nó.

19


Chương 2: Phương pháp BLW là như thế nào ?

“Thật tuyệt khi nhìn thấy sự sẵn sàng của con thể hiện một cách rõ ràng. Khi con biết
ngồi, với tay, nắm lấy và cho thức ăn vào miệng, nhai và nuốt chúng thì tức là hệ tiêu
hóa của con đã sẵn sàng. Tạo hóa không bao giờ sai lầm.”
(Hazel - mẹ của Evie 8 tuổi - Sam 5 tuổi và Jacky 22 tháng)
Phát triển kĩ năng
Học cách ăn thô là kĩ năng tự nhiên trong sự phát triển của 1 đứa trẻ - giống như tập bò,
tập đi và tập nói. Đó là kĩ năng sơ đẳng để bé lớn lên. Dù có một số bé phát triển nhanh
hơn các bé khác, quá trình lớn lên của các bé đều tuân theo một kiểu mẫu nhất định và
các kĩ năng mới sẽ xuất hiện theo cùng 1 trình tự cho mọi đứa trẻ. Ví dụ, hầu hết các bé
đều sẽ học cách làm những hành động theo thứ tự sau:
-

Lẫy (lật)

-

Ngồi

-

Bò.

-

Đứng

-

Đi.


Nguyên tắc này đúng với hầu hết các mặt trong sự phát triển của một đứa trẻ - bao gồm
cả việc tập ăn. Các bé sẽ tự phát triển những kĩ năng này mà không cần ai phải dạy dỗ cả.
Nói cách khác, các bé không thực sự ”học" chúng mà chỉ tập luyện các kĩ năng mà thôi.
Một vài kĩ năng phát triển dần dần, một số khác có khi lại xuất hiện chỉ sau 1 đêm nhưng
tất cả chúng đều là kết quả của một quá trình luyện tập và kết hợp kĩ năng của các bé.
Các kĩ năng này liên tục được phát triển ngay từ khi đứa trẻ chào đời. Có rất nhiều hành
động là bản năng nhưng khi các bé càng điều khiển cơ thể của mình thành thục thì chúng
càng dễ dàng thực hiện các hoạt động có mục đích rõ ràng.
Mặc dù tất cả các bé đều phát triển những kĩ năng để có thể tự ăn, nhưng dường như nếu
chúng có cơ hội được luyện tập cách cầm nắm thức ăn, chúng sẽ biết cách tự ăn nhanh
hơn những bé được đút thìa. Kĩ năng ăn uống tự nhiên của một đứa trẻ phát triển
theo thứ tự sau:
- Bú mẹ.
- Với tay về phía những đồ vật thú vị.
- Cầm lấy đồ vật và đưa vào miệng.
- Khám phá mọi thứ bằng môi và lưỡi.
- Cắn, rứt thức ăn thành miếng.
- Nhai.
- Nuốt.
- Cầm nắm những vật nhỏ bằng “gọng kìm” ( ngón cái và ngón trỏ).
20


Ngay từ khi sinh ra, trẻ sơ sinh đã biết cách tìm và bú mẹ. Tất cả các đứa trẻ bình thường,
khỏe mạnh sinh ra đều đã có sẵn những kỹ năng sinh tồn này. Chúng cũng đã có phản
xạ nuốt cơ bản. Hành động mút vú mẹ hoặc bình đã đẩy sữa vào trong miệng của đứa trẻ
nơi mà cơ chế nuốt đã được kích hoạt.
Từ khoảng 3 tháng, các bé bắt đầu tìm hiểu tay của mình, bé phát hiện ra bàn tay mình và
bắt đầu vẫy vẫy chúng trước mặt rồi khám phá chúng. Nếu bất cứ vật gì chạm vào lòng
bàn tay của bé, bé tự động nắm chặt lấy nó. Dần dần, bé sẽ chủ động đưa tay mình lên

mồm. Vào giai đoạn các cơ bắp của bé vẫn chưa thể phối hợp tốt với nhau - các bé có thể
vô tình tự đánh vào mặt mình hoặc thấy rất ngạc nhiên khi có vật gì đó ở trong tay mình.
Vào khoảng 4 tháng tuổi, bé có thể tiếp cận với những vật gây chú ý cho bé. Khi bé di
chuyển khéo léo hơn, bé bắt đầu có khả năng dùng cánh tay và bàn tay để tóm lấy những
đồ vật bé thích và cho vào mồm. Môi và lưỡi của bé rất nhạy cảm và bé dùng chúng để
khám phá mùi vị, kết cấu, hình dáng và kích cỡ của các đồ vật xung quanh.
Khi được 6 tháng, hầu hết các bé có thể tiếp cận tới những đồ vật dễ cầm, nắm lấy chúng
và cho vào mồm một cách chính xác. Nếu một đứa bé được tạo cơ hội để nhìn thấy, tiếp
cận và chụp lấy thức ăn (không chỉ là đồ chơi) thì bé sẽ cho vào miệng. Nhìn thì tưởng là
đứa trẻ đang ăn nhưng thực ra thì bé không thực sự nuốt những đồ ăn đó, bé chỉ khám
phá chúng với môi và lưỡi của mình mà thôi.
Từ 6 đến 9 tháng, một vài kĩ năng mới phát triển, cái nọ nối tiếp cái kia. Đầu tiên, đứa trẻ
tìm cách để cắn hoặc gặm những miếng thức ăn nhỏ bằng nướu (hoặc răng nếu bé đã mọc
răng). Không lâu sau đó bé sẽ khám phá ra cách giữ thức ăn ở trong miệng trong một
khoảng thời gian, và do lúc đó kích cỡ cũng như hình dáng bên trong khoang miệng của
bé đã thay đổi nên bé điều khiển lưỡi tốt hơn và có thể đảo thức ăn xung quanh miệng và
nhai chúng. Tuy nhiên ở giai đoạn này, khi bé ngồi thẳng thì phần lớn thức ăn chắc chắn
sẽ bị rơi ra ngoài hơn là được bé nuốt vào.
Không giống như sữa sẽ được mút từ vú mẹ hay bình vào thẳng bên trong khoang miệng,
thức ăn thô cần phải được di chuyển tích cực ở miệng. Đó là điều mà bé sẽ không thể làm
được cho đến sau khi bé học cách cắn và nhai. Tức là tất cả những thức ăn mà bé đưa vào
miệng rồi sẽ lại rơi hết ra ngoài trong ít nhất 1 hoặc 2 tuần. Bé chỉ có thể bắt đầu nuốt
chúng khi những cơ ở lưỡi, má và hàm đã phối hợp hoàn hảo với nhau để hoàn thành cơ
chế nuốt thức ăn. Đây có thể là sự bảo vệ tự nhiên của cơ thể để giảm thiểu tối đa việc bé
bị hóc. Nhưng điều này chỉ xảy ra chừng nào tự bé đưa thức ăn vào miệng mình - bé cần
phải tự kiểm soát.
Khoảng tầm 9 tháng tuổi, bé sẽ phát triển kĩ năng “gọng kìm" - tư thế sử dụng ngón cái
và ngón trỏ để cầm những vật nhỏ (hoặc thức ăn). Trước khi có kĩ năng này, bé hầu như
không thể cầm được những vật nhỏ (ví dụ như nho khô hoặc đậu Hà Lan) để đưa
vào miệng.

Những bé được cho phép tự đưa thức ăn vào miệng ở tất cả các bữa ăn trong ngày có rất
nhiều cơ hội để luyện tập những kĩ năng này và sẽ nhanh chóng trở nên tự tin cũng như
thành thạo chúng. Bé sẽ tự đi khi bé sẵn sàng - dường như việc bé bắt đầu ăn thức ăn thô
cũng như vậy - miễn là bé được tạo cơ hội để làm điều đó.
Hầu hết các nghiên cứu về vấn đề các bé tập ăn dặm đều tập trung vào thời điểm bé bắt
đầu việc ăn dặm và bé nên được cho ăn cái gì. Mối quan hệ giữa cách bé lớn lên và cách
21


bé bắt đầu ăn thô đã hoàn toàn bị bỏ qua. Nhưng khi Gill Rapley, đồng tác giả của
phương pháp BLW quan sát cách bé xoay sở với thức ăn (Phụ lục 1, trang 242) thì bà
nhận thấy rất rõ ràng rằng các bé luôn có bản năng để biết khi nào mình thực sự sẵn sàng
để ăn thô và những kĩ năng cần thiết cho việc tự ăn sẽ được bé phát triển hoản toàn tự
nhiên.
“Ngay khi có người giảng giải cho tôi về phương pháp BLW, tôi đã nghĩ rằng ”Tất nhiên
rồi - điều đó thật có lý!”. Tôi thấy mình thật ngốc khi không thể tự nhận biết được những
điều đó khi tôi có bé đầu lòng. Vì thế, với John, chúng tôi hiểu rằng con có thể tự ăn
được, chúng tôi đã chứng kiến 2 bé khác và biết rằng điều đó hoàn toàn có thể. Không
phải cho con ăn bốc là để bổ trợ thêm cho việc đút thìa mà con sẽ tập ăn hoàn toàn
bằng cách này.”
Lid, mẹ của Heather 8 tuổi - Edwin 5 tuổi và John 20 tháng.
BLW và cho con bú
Tự ăn là bản năng của trẻ,cho dù chúng bú mẹ hay bú bình. Tất cả các bé đều rất tò mò về
mọi thứ xung quanh chúng và từ 5 tháng tuổi trở đi, trẻ bắt đầu nhặt đồ vật lên và cho vào
miệng. Tuy nhiên, việc cho con bú đóng một vai trò đặc biệt trong vấn đề chuẩn bị cho
trẻ ăn dặm. Sau đây là những gì xảy ra:
-Cho con bú tức là để bé tự cho mình ăn tại vú mẹ:
Người mẹ phải bế bé ở tư thế phù hợp nhưng bé làm nhiệm vụ bú bằng cách ngậm vào
núm vú sau đó nhả chúng ra khi bé no. Thực tế là không thể ép một đứa trẻ bú - bạn sẽ
biết điều này nếu bạn đã từng cố gắng làm thế. Như vậy cho bé bú là để cho bé tự ăn

trước khi bé bắt đầu tự ăn thô. Trong khi đó, một đứa bé được cho bú bình cần dựa vào sự
trợ giúp của mẹ nhiều hơn. Bé đợi mẹ cho núm bình vào miệng và mong đợi mẹ sẽ
giữ bình cho mình chừng nào bé còn cần bú.
- Những trẻ bú mẹ luôn luôn biết cách kiểm soát tình thế:
Chúng có thể thay đổi tốc độ bú và lượng sữa ăn vào dựa trên việc chúng đói hay khát
đến mức nào. Ngược lại, tốc độ bú của trẻ bú bình chủ yếu dựa trên kích cỡ của lỗ hổng
trên núm bình. Và cũng có thể dễ dàng thuyết phục bé bú thêm nhiều sữa hơn bé muốn
chỉ bằng cách đưa đẩy núm bình trong miệng bé để làm bé mút thêm (phản xạ mút là một
phản xạ không điều kiện - giống như phản xạ giật đầu gối).
-Bú mẹ sử dụng cơ miệng khác với bú bình:
Cử động của miệng bé trong khi bú mẹ gần giống với cử động nhai, trong khi bú bình
gần như là mút ống hút. Vì vậy các cơ miệng của trẻ bú bình sẽ không được chuẩn bị cho
cử động nhai như trẻ bú mẹ. Tức là là trẻ bú bình có thể sẽ mất thời gian hơn một chút
khi học cách đưa đẩy hiệu quả thức ăn bên trong miệng.
- Hương vị của sữa mẹ thay đổi từ cữ này sang cữ khác dựa theo những món mà người
mẹ vừa ăn: Vì vậy ngay từ đầu, những trẻ bú mẹ đã được quen với rất nhiều hương vị
khác nhau trong khi những trẻ bú sữa công thức chỉ được trải nghiệm với đúng một
vị mà thôi. Tức là những trẻ bú mẹ sẽ ít bị ngạc nhiên bởi các vị khác nhau của thức ăn
nên có thể sẽ hăng hái với trải nghiệm này hơn. Ngược lại, phụ huynh của trẻ ăn sữa công
thức đôi lúc sẽ thấy con của họ không sẵn sàng thử quá nhiều hương vị mới trong
22


cùng một lúc. Tuy nhiên chỉ bởi vì BLW là một bước chuyển đổi tự nhiên từ bú mẹ
không có nghĩa là nó khó đối với những trẻ bú bình - chỉ đơn giản là nó có thể làm bé mất
nhiều thời gian hơn một chút để thực tập và trở nên mạo hiểm như những bé bú mẹ. Cũng
có một vài khía cạnh của BLW sẽ được nhìn nhận hơi khác một chút ở những bé bú bình;
ví dụ; cách tập uống nước và cách giảm cữ sữa và tăng cữ ăn thô, nhưng khái niệm tổng
thể của BLW sẽ đều được áp dụng tốt đối với bất kỳ đứa trẻ nào.
“Dường như rất nhiều bà mẹ cho con bú hoàn toàn 6 tháng đầu đời ưu tiên chọn BLW để

cho con ăn dặm và họ cũng vẫn có thể tiếp tục cho con bú với tất cả những lợi thế sức
khỏe của sữa mẹ"
Nicky, chuyên gia về vấn đề cho trẻ bú mẹ
Ngắt quãng việc tự ăn
Ngay từ khi sinh ra, trẻ nhỏ đã có thể tự ăn bằng cách bú mẹ và hầu hết cha mẹ đều
không muốn phải bón cho con khi bé được 2 đến 3 tuổi - họ mong con có thể tự ăn. Thật
không logic khi ngắt quãng trình tự ăn theo bản năng bằng bón thìa lúc bé được 6 tháng
tuổi và sau đó bố mẹ mới là người quyết định khi nào bé được tự ăn trở lại.
Từ 6 tháng tuổi bé đã có thể tự ăn dặm; chẳng cần phải giúp chúng ăn trong vài tháng và
càng không cần phải quyết định khi nào thì ngừng can thiệp. Đơn giản vì bé hoàn toàn có
thể tự ăn.
“Câu chuyện BLW:
Tôi không chắc là mình có nên cho con ăn theo bản năng kiểu BLW hay không nếu như
Arne không chỉ cho tôi thấy. Một hôm, khi được gần 6 tháng, Arne ngồi cạnh con đầu
của tôi Evie, con bé đang xem tivi và thằng bé tóm lấy chiếc sandwich Marmite của chị
rồi cắn 1 miếng nhỏ. Marmite rất mặn phải không? Bạn không thể tìm được loại thức ăn
nào chống chỉ định để làm thức ăn khởi đầu hơn nó đâu. Nhưng ăn gì là lựa chọn của
con chứ không phải là món tôi chuẩn bị cho nó; nó thích thứ gì thì đã có thứ đó. Nên nó
rất vui.
Điều đó thật sự rất khác so với thời tôi cho Evie ăn. Tôi cho con ăn dặm khi nó được 5
tháng và nó diễn ra thật khủng khiếp. Tôi nhớ chắc mình đã khóc khi cho con bé ăn lần
đầu tiên; con bé không thể ngồi thẳng nên nó nửa nằm nửa ngồi trên ghế rung và bột thì
nhoe nhoét trên mồm. Và tôi thực sự đã phải cố gắng khủng khiếp để có đủ sữa cho con.
Vì vậy với Arne, chúng tôi quyết định là dù thế nào cũng sẽ đợi thêm một thời gian nữa
và ngay sau khi thằng bé cầm lấy chiếc sandwich, chúng tôi đã cố làm nhuyễn một vài đồ
ăn cho con, nhưng cháu lại không thích bị đút ăn và chúng tôi nghĩ: “Ô, sao mình không
cho con mỗi món một tí nhỉ?”
Thằng bé tập ăn súp lơ đầu tiên, rồi đến cà rốt sau đó là thịt hoặc gì đó khác – cháu cân
bằng và quy củ hơn chị gái mình rất nhiều. Với con bé, chắc chắn sẽ có những giai đoạn
mà cháu không muốn ăn và không chịu ăn rất nhiều thức ăn nghiền nhuyễn. Toàn bộ quá

trình đơn giản hơn nhiều với Arne nên chúng tôi đang tiếp tục áp dụng nó với George
Polly, mẹ của Evie 6 tuổi, Arne 4 tuổi và George 6 tháng.
23


Động lực để tập ăn
Động lực của một đứa bé 6 tháng tuổi cầm lấy thức ăn đưa lên miệng chẳng liên quan gì
đến cơn đói cả. Các bé muốn bắt chước lại những gì người lớn làm, một phần vì chúng tò
mò và một phần là do bản năng mách bảo với chúng rằng làm thế là an toàn. Vì thế chúng
ta không nên ngạc nhiên khi thấy các bé muốn cầm lấy thức ăn mà bố mẹ mình vừa ăn.
Hầu hết - thậm chí có thể là tất cả sự phát triển của chúng ta khi là một đứa bé đều liên
quan đến khả năng sinh tồn. Một đứa bé cần phải biết thức ăn nào lành và thức ăn nào
không tốt vì vậy bé quan sát bố mẹ thật kĩ để tìm hiểu những thứ họ cho vào miệng.
Điều đó sẽ bắt đầu xảy ra vào khoảng cùng thời gian khi bé biết cách sử dụng cánh tay và
bàn tay của mình để lấy đồ vật.
Sự tò mò của một đứa bé là vô cùng lớn đến nỗi nếu bé muốn tóm lấy một vật gì thì bé sẽ
không ngừng luyện tập những cử động cần thiết để có được nó. Và một khi bé đã xoay sở
để lấy được một món gì mới lạ, bé gần như sẽ luôn cho lên mồm để khám phá và thử
nghiệm. Vậy là khi lần đầu tiên bé đưa thức ăn vào miệng thì bé coi thức ăn đó như là
một thứ đồ chơi hoặc đồ vật mới. Bé không hề có khái niệm rằng thứ đó có hương vị
hoặc thứ đó là đồ ăn cho đến khi bé có được nó. Nếu bé xoay sở để cắn được một miếng,
bé sẽ thong thả nhai nó bằng nướu, khám phá cảm giác và hương vị của đồ ăn. Bé sẽ
không nuốt đâu, một phần vì bé không muốn và cũng là vì bé không thể nữa. Bé vẫn chưa
thể chủ động đẩy thức ăn vào sâu bên trong khoang miệng, miễn là bé vẫn ngồi thẳng và
không bị phân tâm thì thức ăn sẽ không bị rơi vào sâu bên trong do vô tình. Thay vào
đó hầu hết chúng sẽ rơi ra ngoài.
Một đứa bé được phép đưa thức ăn lên miệng sớm bao nhiêu thì bé có thể tìm hiểu về
những kết cấu và hương vị của món ăn trước khi có thể nuốt bất cứ thứ gì sớm bấy nhiêu.
Và dần dần bé sẽ khám phá được rằng đồ ăn có thể làm bé no. Động lực để cầm thức ăn
của bé chỉ thay đổi khi bé hiểu ra sự liên kết giữa thức ăn và cơn đói. Thường thì điều đó

xảy ra vào khoảng giữa 8 tháng đến 1 tuổi hoặc lâu hơn một chút. Thời điểm này là hoàn
hảo bởi vì đây mới là lúc bé thực sự bắt đầu cần đến thức ăn để bổ sung dinh dưỡng cho
bản thân.
Những lưu ý quan trọng
- Động lực của trẻ để cho thức ăn vào mồm là sự tò mò và sao chép - không phải do đói.
- Trong khoảng 2 tháng đầu hoặc nhiều hơn, thức ăn thô chỉ là để tìm hiểu mà thôi.
Nhu cầu bổ sung dinh dưỡng
Có một lời đồn rằng sữa mẹ biến đổi khi bé được 6 tháng tuổi và không còn ”đủ" chất
cho bé. Trên thực tế, sữa của một bà mẹ có con 6 tháng tuổi hay thâm chí một bà mẹ có
con 2 tuổi gần như có chính xác cùng giá trị dinh dưỡng như nó vốn có; thứ thay đổi là
nhu cầu dinh dưỡng của bé. Sữa luôn luôn là thức ăn duy nhất có đủ dinh dưỡng cân bằng
cho trẻ nhỏ ở bất kỳ tuổi nào.

24


Bé được sinh ra với nguồn dinh dưỡng được tích lũy trong suốt quá trình người mẹ mang
thai. Nguồn dự trữ này bắt đầu được sử dụng từ khi đứa trẻ chào đời, nhưng trong thời
gian đó bé vẫn được bú sữa mẹ nên chắc chắn nguồn dự trữ này vẫn còn dồi dào. Từ 6
tháng trở lên, sự cân bằng dần thay đổi, chỉ ăn sữa mẹ và sữa công thức sẽ không đủ
cung cấp dinh dưỡng vì vậy đứa bé dần dần bắt đầu cần thêm dinh dưỡng từ chế độ ăn
của bé.
Quan trọng là phải nhận ra rằng, đến 6 tháng tuổi, hầu hết các bé đều chỉ mới bắt đầu cần
nhiều hơn so với chế độ dinh dưỡng toàn sữa. Ví dụ, hầu như các bé sinh đủ tháng có
nguồn dự trữ sắt đầy đủ để bé có thể phát triển trong một thời gian nữa mà không xảy ra
vấn đề gì - trẻ không thể mất hết dinh dưỡng dự trữ chỉ sau 1 đêm được. Nhưng chúng
cần phải được giới thiệu về đồ ăn thô khi được 6 tháng tuổi, để chúng phát triển những kĩ
năng cần thiết để ăn được những món ăn khác nhau và quen với những mùi vị mới,
để sẵn sàng cho thời điểm mà chúng thực sự bắt đầu phụ thuộc vào những thức ăn khác
như là nguồn dinh dưỡng chính của mình.

Một đứa bé từ từ phát triển nhu cầu cần thêm chất dinh dưỡng dường như phù hợp với sự
phát triển dần dẫn kĩ năng tự ăn của bé. Vì vậy khi được 6 tháng tuổi, khi vẫn còn có
nguồn dự trữ dưỡng chất tốt, hầu hết các bé đều bắt đầu có thể nhặt lấy thức ăn và đưa
lên miệng.
Vào khoảng 9 tháng tuổi, khi nhu cầu về dinh dưỡng bổ sung tăng lên, hầu hết các bé
theo phương pháp BLW đều đã phát triển xong những kĩ năng cần thiết để ăn được nhiều
loại thức ăn thông dụng, những thứ có thể cung cấp những dưỡng chất bổ sung mà chúng
cần. Đây chính là thời điểm (cho dù sẽ có sự khác nhau 1 chút giữa bé này với bé khác)
mà các bố mẹ theo phương pháp BLW thông báo rằng con của họ dường như ăn có chủ
đích hơn - cứ như thể bản năng đã mách bảo bé thực sự cần phải ăn thức ăn đó để bổ
sung cùng với những cữ sữa của mình.
Dần dẫn giảm cữ sữa
Rất nhiều phụ huynh thấy áp lực khi giảm cữ sữa của con mình để bé dựa vào thức ăn
nhiều hơn nhưng điều này không vội vàng được. Từ 6 đến 9 tháng, lượng sữa mẹ hoặc
sữa công thức cho bé nên để ở mức bình thường hoặc nhiều hơn trong khi lượng thức ăn
thì tăng lên dần dần. Chỉ nên giảm cữ sữa từ 9 tháng trở lên và cữ ăn bắt đầu là bữa
chính. Nếu một đứa trẻ được phép quyết định thời điểm bắt đầu ăn dặm và tốc độ của quá
trình thì bé có thể dựa theo bản năng của mình để biết khi nào cần thêm cữ ăn và giảm
cữ sữa.
Bé biến đổi tốc độ rất nhanh từ việc thích nghi với cữ ăn dặm và sau đó là bắt đầu bỏ dần
dần cữ sữa. Một vài bé bắt đầu nuốt thức ăn gần như ngay lập tức (lúc 6 tháng tuổi), và
đến 9 tháng tuổi chúng đã đủ khả năng tự ăn bằng cách bắt đầu giảm các cữ sữa của
mình.
Những bé khác bắt đầu từ từ, dường như không có hứng thú thực sự nào ngoài việc khám
phá đồ ăn cho đến tận khi chúng được hơn 8 tháng và vẫn chỉ ăn rất ít lúc 10 thậm chí 12
tháng.
Và tất nhiên, có rất nhiều bé làm quen với thức ăn ở giữa hai dạng trên. Có những bé
khởi đầu rất hào hứng nhưng dường như lại tiến chậm lại trong một vài tuần. Và có
25