ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN TRỌNG HÀ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG NĂNG LỰC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 62 14 01 14

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN TRỌNG HÀ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG NĂNG LỰC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 62 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học 1: GS.TS. Nguyễn Đức Chính
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học 2:

TS. Vũ Đình Chuẩn

HÀ NỘI – 2015


CƠNG TRÌNH ĐƢỢC HỒN THÀNH TẠI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. GS.TS. Nguyễn Đức Chính
2.

TS. Vũ Đình Chuẩn

Phản biện 1: PGS.TS. Trần Thị Tuyết Oanh
Phản biện 2: PGS.TS. Nguyễn Tiến Hùng
Phản biện 3: PGS.TS. Nguyễn Thành Vinh
Luận án sẽ đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng chấm luận án tiến sĩ họp tại
Trƣờng Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nhà G7, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội.
Vào hồi 14 giờ 30 ngày 14 tháng 6 năm 2016.

Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thƣ viện Quốc gia Việt Nam
- Trung tâm Thông tin – Thƣ viện , Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Phòng Tƣ liệu Trƣờng Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội.

3


MỤC LỤC
Lời cam đoan
Lời cám ơn
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Mục lục
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG
TRÌNH GIÁO DỤC TRUNG HỌC PHỔ THƠNG THEO ĐỊNH HƢỚNG
NĂNG LỰC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề về phát triển chƣơng trình giáo dục THPT
1.1.2. Tổng quan nghiên cứu vấn đề về quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục
THPT
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Chƣơng trình giáo dục
1.2.2. Năng lực
1.2.3. Chƣơng nhà trƣờng cấp THPT theo định hƣớng năng lực
1.2.4. Phát triển chƣơng trình nhà trƣờng
1.3. Các yêu cầu quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo
định hƣớng năng lực
1.3.1. Lấy học sinh và quá trình học tập của học sinh làm điểm xuất phát của mọi
quyết định quản lý
1.3.2. Nội dung giáo dục đảm bảo cơ bản, cốt lõi, hiện đại
1.3.3. Tăng cƣờng hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh
1.3.4. Dạy học tích hợp
1.3.5. Dạy học phân hóa
1.3.6. Tạo mơi trƣờng để học sinh chủ động kiến tạo dƣới sự hƣớng dẫn của thầy
làm cơ sở để hình thành năng lực
1.3.7. Kiểm tra, đánh giá theo năng là điều kiện tiên quyết trong việc thực thi
chƣơng trình định hƣớng năng lực
1.3.8. Quan tâm sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
1.4. Quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo định hƣớng

năng lực
1.4.1. Quản lý
1.4.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trƣờng

4

trang
i
ii
iii
iv
v
vi
1
8

8
8
12
15

29
32


1.4.3. Quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp trung học phổ thông theo
định hƣớng năng lực
1.4.4. Đặc điểm chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT
1.4.5. Điều kiện cần thiết để phát triển chƣơng trình nhà trƣờng
1.4.6. Các loại hình phát triển chƣơng trình nhà trƣờng

1.5. Các yếu tố tác động tới quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp
THPT theo định hƣớng năng lực
1.5.1. Bối cảnh thế giới và trong nƣớc
1.5.2. Yếu tố kinh tế - văn hóa - xã hội
1.5.3. Hệ thống giáo dục quốc dân
1.5.4. Chất lƣợng đội ngũ
1.5.5. Điều kiện cơ sở vật chất các cơ sở giáo dục THPT
1.6. Tiểu kết Chƣơng 1
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH NHÀ
TRƢỜNG VÀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH NHÀ TRƢỜNG
CẤP TRUNG HỌC PHỔ THƠNG THEO ĐỊNH HƢỚNG NĂNG LỰC Ở VIỆT
NAM
2.1. Phát triển chƣơng trình giáo dục và quản lý phát triển chƣơng trình
giáo dục phổ thông qua những lần cải cách, thay đổi chƣơng trình giáo dục
phổ thơng ở nƣớc ta
2.1.1. Giai đoạn từ 1950 đến 1986
2.1.2. Giai đoạn từ 1986 đến nay
2.2. Thực trạng phát triển chƣơng trình nhà trƣờng và quản lý phát triển
chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo định hƣớng năng lực ở nƣớc ta
2.2.1. Giới thiệu khảo sát
2.2.1.1. Mục đích khảo sát
2.2.1.2. Nội dung khảo sát
2.2.1.3. Đại bàn khảo sát
2.2.1.4. Công cụ khảo sát
2.2.1.5. Đối tƣợng khảo sát
2.2.1.6. Mẫu khảo sát
2.2.1.7. Tiến hành khảo sát
2.2.2. Kết quả khảo sát
2.3. Đánh giá chung
2.4. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục phổ

thơng
2.4.1. Quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục của NewZealand
2.4.2. Quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục của Úc

5

45
46
48
54
54
56
57
58
58
58
61

61

61
63
66
66
66
67
67
68
68
68

69
69
78
84
84
88


2.4.3. Quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục của Anh
2.4.4. Quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục của Trung Quốc
2.4.5. Bài học kinh nghiệm
2.5. Tiểu kết Chƣơng 2
CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH NHÀ
TRƢỜNG CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG NĂNG
LỰC
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng
cấp THPT theo định hƣớng năng lực
3.1.1. Nguyên tắc quán triệt quan điểm, đƣờng lối của Đảng trong đổi mới giáo dục và
đào tạo
3.1.2. Nguyên tắc tính kế thừa
3.1.3. Nguyên tắc tính hệ thống
3.1.4. Bảo đảm mục tiêu giáo dục cho mỗi lớp và cả cấp THPT
3.1.5. Nguyên tắc tính hiện thực, khả thi, linh hoạt và tạo sự đồng thuận (nhà trƣờng, GV,
HS, CMHS, ...)
3.1.6. Nguyên tắc tính chất lƣợng và hiệu quả
3.2. Định hƣớng quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo
định hƣớng năng lực
3.2.1. Tổ chức rà soát chuẩn kiến thức, kỹ năng, nội dung chƣơng trình hiện
hành.
3.2.2. Tổ chức cấu trúc, sắp xếp lại nội dung chƣơng trình của từng môn học hiện

hành theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh
3.2.3. Xây dựng cơ chế động viên khuyến khích giáo viên tham gia xây dựng các
chủ đề liên môn
3.2.4. Thực hiện các giải pháp để giáo viên tích cực, chủ động đổi mới phƣơng
pháp dạy học và hình thức tổ chức giáo dục nhằm phát triển phẩm chất và năng
lực học sinh
3.2.5. Ban hành các cơ chế khuyến khích giáo viên đánh giá kết quả giáo dục
theo yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực của ngƣời học
3.2.6. Xây dựng kế hoạch tăng cƣờng cơ sở vất chất sƣ phạm nhà trƣờng đáp ứng
nhu cầu giáo dục học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực
3.3. Biện pháp quản lí phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo
định hƣớng năng lực
3.3.1. Lập kế hoạch quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng
3.3.1.1. Mục tiêu
3.3.1.2. Nội dung
3.3.2. Tổ chức phát triển chƣơng trình
3.3.2.1. Thành lập Hội đồng phát triển chƣơng trình nhà trƣờng

6

93
98
102
105
107

107
107
107
108

108
108
108
109
109
109
110
111

111
112
112
113
113
114
114
114


3.3.2.2. Tổ chức tập huấn phát triển chƣơng trình nhà trƣờng
3.3.2.3. Tổ chức phát triển chƣơng trình nhà trƣờng theo mơn học
3.3.2.4. Quản lý phát triển chƣơng trình mơn học
3.4. Khảo nghiệm các biện pháp quản lý phát triển CTNT cấp THPT theo
định hƣớng NL
3.4.1. Tổ chức khảo nghiệm
3.4.2. Phân tích kết quả và bàn luận về kết quả khảo nghiệm
3.5. Thử nghiệm quản lý phát triển CTNT môn học THPT theo định hƣớng
năng lực từ CTGD hiện hành
3.5.1. Mục đích thử nghiệm
3.5.2. Nội dung thử nghiệm

3.5.3. Bàn luận về kết quả thử nghiệm
3.6. Tiểu kết chƣơng 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
DANH MỤC CÁC BÀI VIẾT, CƠNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ
CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1: Phiếu khảo sát dùng cho CBQL cấp trƣờng THPT
PHỤ LỤC 2: Phiếu khảo sát dùng cho GV cấp trƣờng THPT
PHỤ LỤC 3: Phiếu khảo nghiệm về các biện pháp quản lý PTCTNT
PHỤ LỤC 4: Nội dung thử nghiệm quản lý PTCTNT môn Ngữ văn cấp THPT
PHỤ LỤC 5: Hƣớng dẫn số 791/HD-BGDĐT ngày 25/6/2013 của Bộ GD&ĐT về

114
114
114
128
128
129
132
132
132
136
136
138
141
142
150
158
165
168

181

thí điểm PTCTNT phổ thơng

PHỤ LỤC 6: Các biểu hiện cụ thể về phẩm chất, năng lực của học sinh THPT

DANH MỤC BẢNG

7

186


Bảng 2.1:
Bảng 2.2:
Bảng 2.3:
Bảng 2.4:
Bảng 2.5:
Bảng 2.6:
Bảng 2.7:
Bảng 2.8:
Bảng 2.9:
Bảng 2.10:
Bảng 2.11:
Bảng 2.12:
Bảng 2.13:

Mức độ hiểu rõ về CTGD của CBQL và GV cấp THPT
Kết quả khảo sát phân tích nhu cầu của CT hiện hành
Kết quả khảo sát cần phải xác định mục tiêu GD cấp THPT

Kết quả khảo sát mức độ hiểu về CĐR của CBQL và GV
Ý kiến về CĐR của các địa phƣơng/ nhà trƣờng
Ý kiến về nội dung cần phải dựa vào CĐR
Ý kiến không cần thay đổi hình thức tổ chức dạy học
Kết quả ý kiến của CBQL và GV về PPDH với năng lực HS
Số liệu về các PPDH hiện đang đƣợc GV áp dụng
Ý kiến về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập hiện nay
Kết quả khảo sát quản lí thực thi CT
Kết quả về việc đánh giá thƣờng xuyên CTNT
Số liệu đánh giá về dạy học tích hợp

Bảng 1.14:
Bảng 1.15:

Số liệu đánh giá mức dạy học phân hóa
Khảo sát về chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho HS

Bảng 3.1:

Kết quả khảo nghiệm những biện pháp đã đề xuất

DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1:
Biểu đồ 2.2:

Biểu đồ phản ánh mức độ sử dụng các PPDH của GV
Biểu đồ phản ánh quan niệm về công tác tổ chức hƣớng dẫn
thực hiện CT

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ


8


Hình 1.1: Mơ hình tảng băng về cấu trúc năng lực
Hình 1.2: Mơ hình các yếu tố cấu thành năng lực
Hình 1.3: Qui trình phát triển chƣơng trình
Hình 1.4: Sơ đồ phân cấp quản lý phát triển CTGD
Hình 1.5: Quy trình chung quản lý phát triển CTGD quốc gia
Hình 1.6: Sơ đồ hệ thống giáo dục quốc dân ở Việt Nam
Hình 2.1: Phân cấp xây dựng chƣơng trình giáo dục phổ thơng của Úc
Hình 2.2: Chu trình xây dựng chƣơng trình của Anh
Hình 3.1: Sơ đồ quản lý PTCTNT

9


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chƣơng trình giáo dục THPT là một bộ phận của chƣơng trình giáo dục phổ
thông – một thành tố quan trọng bậc nhất quyết định đến việc hình thành và phát
triển nhân cách thế hệ trẻ trƣớc khi các em bƣớc vào thực tiễn cuộc sống hoặc bƣớc
vào giai đoạn giáo dục nghề nghiệp. Vì vậy, chƣơng trình giáo dục phổ thơng, trong
đó có chƣơng trình giáo dục THPT ln đƣợc các quốc gia trên thế giới quan tâm
phát triển để đáp ứng những đòi hỏi của thời đại. Ngay từ những năm đầu tiên
của Thế kỷ XXI, nhiều nƣớc trên thế giới đã xem xét điều chỉnh, cải tổ
chƣơng trình giáo dục của mình theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời
học. Do đó, phát triển năng lực ngƣời học đƣợc xem là xu thế tất yếu của thời
đại ngày nay, nhằm giáo dục thế hệ trẻ có đầy đủ phẩm chất, năng lực để ứng
phó với cuộc sống ln biến đổi.

Ở nƣớc ta, nhìn lại chặng đƣờng lịch sử hình thành và phát triển của nền giáo
dục cách mạng kể từ năm 1945 tới nay, chúng ta đã tiến hành ba lần cải cách vào
những năm 1950, 1956 và 1979. Tiếp theo đó, những lần đổi mới chƣơng trình giáo
dục phổ thơng thuộc giai đoạn 1986 - 1996 và từ 1996 đến nay, nhằm đáp ứng
những đòi hỏi của sự phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện tại
cũng nhƣ sau này, trƣớc những bƣớc phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật,
nhất là những bƣớc phát triển nhảy vọt của công nghệ thông tin và truyền thơng,
cùng với xu thế tồn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của nƣớc ta
với thế giới, đã đặt ra một yêu cầu to lớn đối với giáo dục nƣớc nhà, cần phải đổi
mới chƣơng trình giáo dục phổ thơng nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ có đầy đủ
phẩm chất, năng lực để có thể thích ứng với cuộc sống hiện đại và đủ sức để đƣa
đất nƣớc ta phát triển ở ngày mai.
Đối với các cơ sở giáo dục, để có chƣơng trình giáo dục phù hợp với bối
cảnh nhà trƣờng, thì nhiệm vụ phát triển chƣơng trình cần đƣợc thực hiện thƣờng
xuyên, liên tục do sự tác động của kinh tế - xã hội, sự gia tăng tri thức của nhân loại

10


một cách nhanh chóng. Có nhƣ vậy, nhà trƣờng mới đào tạo đƣợc thế hệ trẻ có dủ
phẩm chất, năng lực để vững bƣớc trong cuộc sống hiện đại.
Kể từ sau Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI đƣợc ban hành, Bộ Giáo
dục và Đào tạo đã và đang tập trung thực hiện Đề án đổi mới Chƣơng trình và
sách giáo khoa giáo dục phổ thông theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời
học. Tuy nhiên, để phát triển thành cơng CT giáo dục phổ thơng trong đó có
CT giáo dục THPT theo định hƣớng năng lực, cần có biện pháp quản lý phát
triển CTGD hiệu quả ở từng khâu của cả chu trình phát triển CTGD. Vì lẽ đó,
quản lý phát triển CTGD theo định hƣớng năng lực cấp THPT cũng cần đƣợc
nghiên cứu một cách có hệ thống và chuyên sâu nhằm xây dựng biện pháp
quản lý phát triển CTGD phù hợp với bối cảnh và đặc điểm của Việt Nam.

Xuất phát từ lý do đó và với vai trò là cán bộ quản lý ở trƣờng THPT cơ sở giáo dục trực tiếp thực thi CT giáo dục THPT - tác giả luận án chọn vấn
đề “Quản lí phát triển chương trình giáo dục trung học phổ thông theo
định hướng năng lực” làm đề tài nghiên cứu nhằm phục vụ cho hoạt động
thực tiễn, đồng thời mong muốn đóng góp vào việc xây dựng biện pháp quản
lý phát triển CT giáo dục THPT theo định hƣớng năng lực mà ngành Giáo dục
và Đào tạo đang chỉ đạo các nhà trƣờng triển khai.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu nhằm làm rõ khung cơ sở lý luận về phát triển CTNT
và quản lý phát triển CTNT cấp THPT theo định hƣớng năng lực; làm rõ thực
trạng phát triển CTNT và quản lý phát triển CTNT cấp THPT theo định
hƣớng năng lực ở nƣớc ta hiện nay, trên cơ sở đó, tác giả đề xuất biện pháp
quản lý PTCTNT cấp THPT theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời học.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Phát triển chƣơng trình nhà trƣờng phổ thông.

11


3.2. Đối tượng nghiên cứu:
Quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp trung học phổ thông
theo định hƣớng năng lực ngƣời học.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Quản lý PTCTGD cấp THPT theo định hƣớng phát triển năng lực có ý
nghĩa nội hàm rộng, vì bản thân CTGD có nhiều cấp độ nhƣ CTGD quốc gia,
CTGD địa phƣơng, CTGD nhà trƣờng. Năng lực trong phát triển CT cũng có
thể đƣợc hiểu là năng lực của ngƣời phát triển CTGD tức là năng lực chun
mơn của GV, hoặc có thể hiểu cách khác là năng lực trong phát triển CTGD
là năng lực ngƣời học. Do khuôn khổ của luận án, tác giả giới hạn quản lý
PTCTGD cấp THPT ở cấp độ nhà trƣờng, năng lực đề tài nghiên cứu là

năng lực ngƣời học. Có nghĩa là, luận án tập trung nghiên cứu về quản lý
phát triển CTNT cấp THPT theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời học
đƣợc gọi tắt là CTNT cấp THPT theo định hƣớng năng lực.
Về phạm vi nghiên cứu, luận án tập trung nghiên cứu quản lý phát triển
CTNT cấp THPT ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
5. Giả thuyết khoa học
CTNT cấp THPT và quản lý phát triển CTNT cấp THPT là những vấn
đề mới và là nhiệm vụ khó khăn với các trƣờng THPT ở nƣớc ta hiện nay.
Nếu xây dựng đƣợc hệ thống lý luận về CTNT nói chung, CTNT cấp THPT
theo định hƣớng năng lực nói riêng và đề xuất đƣợc biện pháp quản lý quy
trình phát triển CTNT cấp THPT theo định hƣớng năng lực sẽ đóng góp
khơng chỉ về mặt lý luận mà cịn có ý nghĩa thực tiễn nhằm giúp các trƣờng
THPT hiện nay định hình đƣợc đƣờng hƣớng để tiến hành quản lý phát triển
CTNT của đơn vị mình phù hợp với điều kiện, hồn cảnh để nâng cao chất
lƣợng và hiệu quả giáo dục, làm cơ sở để đóng góp vào việc thực hiện mục
tiêu chung là giáo dục thế hệ trẻ có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng những
đòi hỏi của thời đại.

12


6. Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận án sẽ tiến hành những nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về chƣơng trình giáo dục, năng lực,
chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo định hƣớng năng lực, phát triển
chƣơng trình và quản lí phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp THPT theo
định hƣớng năng lực.
- Nghiên cứu thực trạng quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp
THPT hiện hành, trên cơ sở đó chỉ ra những thành công, ƣu điểm và rút ra
những hạn chế cần tránh trong quá trình quản lý phát triển chƣơng trình.

- Đề xuất biện pháp quản lý phát triển chƣơng trình nhà trƣờng cấp
THPT theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời học.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu sách, tài liệu, các cơng trình nghiên cứu của các nhà khoa
học trong và ngồi nƣớc có liên quan đến vấn đề nghiên cứu của luận án, ...
nhằm tổng thuật, phân tích, đánh giá, ... làm cơ sở cho việc xây dựng khung lý
thuyết của đề tài cũng nhƣ định hƣớng cho nghiên cứu thực tiễn của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Nghiên cứu quản lý phát triển chương trình ở một số trường đại học
(vì đến thời điểm hiện tại, ở Việt Nam chƣa có cơng trình nghiên cứu nào về
quản lý phát triển chƣơng trình giáo dục phổ thơng nói chung và cấp THPT
nói riêng) nhằm hiểu đƣợc qui trình phát triển CT đƣợc triển khai nhƣ thế
nào, thực trạng quản lý phát triển CT ra sao.
- Nghiên cứu quản lý phát triển CT giáo dục phổ thông ở một số nước
trong khu vực và trên thế giới.
- Nghiên cứu sản phẩm: Nghiên cứu CTGD cấp THPT hiện hành ở
Việt Nam và CTGD PT định hƣớng năng lực ở một số nƣớc.

13


- Phương pháp điều tra, khảo sát, quan sát, phỏng vấn tổng kết kinh
nghiệm. Thông qua điều tra, hội thảo, phỏng vấn, ... nhằm thu thập những
thông tin cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu của đề tài.
- Phương pháp chuyên gia: Sử dụng trí tuệ của các chuyên gia có trình
độ cao về chƣơng trình; phát triển chƣơng trình, quản lý phát triển chƣơng
trình theo năng lực, ... để từ đó có một cái nhìn tổng qt, khách quan về
những vấn đề mà luận án quan tâm.
- Phương pháp thảo luận chuyên đề, hội thảo: Nhằm làm rõ những

quan điểm, khía cạnh nội dung cơ bản cần quan tâm của đề tài.
- Thống kê, xử lý số liệu với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS (Statistic
Package for Social Studies), Excel, ...
8. Câu hỏi nghiên cứu
Phát triển CTNT cấp THPT theo định hƣớng năng lực đang đặt ra cho
các nhà quản lí những vấn đề gì và cần có những biện pháp nào để giải quyết
những vấn đề đó?
9. Những luận điểm bảo vệ và đóng góp mới của luận án
9.1. Những luận điểm bảo vệ
- Để phát triển CTNT cấp THPT theo định hƣớng năng lực phù hợp
với bối cảnh nhà trƣờng, công tác quản lý sẽ đóng vai trị quyết định đến sự
thành cơng hay thất bại của CTNT.
- Nhiệm vụ quản lý PTCTNT cấp THPT là nhiệm vụ của hiệu trƣởng
trƣờng THPT, do đó, hiệu trƣởng cần phải hiểu rõ bản chất CTNT theo định
hƣớng năng lực là gì, phát triển CTNT là nhƣ thế nào và cần có kỹ năng quản
lý tồn bộ quy trình PTCTNT.
- Phát triển thành cơng CTNT là tiền đề để nâng cao chất lƣợng giáo
dục nhằm đáp ứng mục tiêu, vì CTNT mới là CTGD gần nhất, phù hợp nhất
với đối tƣợng giáo dục và trực tiếp tham gia vào quá trình hình thành và pháp
triển phẩm chất, năng lực học sinh

14


TÀI LIỆU THAM KHẢO
A. Tài liệu tiếng Việt
1.
Đinh Quang Báo (2013), Đề xuất mục tiêu và chuẩn trong chương trình
giáo dục phổ thông sau 2015, Kỷ yếu hội thảo – Những vấn đề chung
về XD CT GDPT sau 2015.

2.
Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1999), Khoa
học tổ chức và quản lý, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Thống
kê, Hà Nội.
3.
Đặng Quốc Bảo – Bùi Việt Phú (2012), Một số góc nhìn về phát triển
và quản lý giáo dục, Nxb Giáo dục Việt Nam.
4.
Bộ GD&ĐT (2015), Ban hành tiêu chuẩn chương trình giáo dục phổ
thông và tổ chức, hoạt động của Ban xây dựng CTGDPT, Hội đồng
quốc gia thẩm định CTGDPT, Quyết định số 2470/QĐ-BGDĐT, ngày
14/7/2015.
5.
Bộ GD&ĐT (2014), Chương trình tiếp cận năng lực – Báo cáo số 2, tài
liệu hội thảo “Xây dựng chƣơng trình giáo dục phổ thơng theo định
hƣớng phát triển năng lực học sinh.
6.
Bộ GD&ĐT (2015), Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể trong
CT giáo dục phổ thông mới.
7.
Bộ GD&ĐT (2006), Chương trình giáo dục phổ thơng cấp THPT, Nxb
Giáo dục.
8.
Bộ GD&ĐT (2010), Dạy và học tích cực – Một số phương pháp và kỹ
thuật dạy học, Dự án Việt - Bỉ, Nxb ĐHSP.
9.
Bộ GD&ĐT (2015), Phương pháp và công cụ đánh giá năng lực, Báo
cáo số 8 Tài liệu Hội thảo: Xây dựng CTGD phổ thông theo định
hƣớng phát triển năng lực học sinh.
10. Bộ GD&ĐT (2014), Qui trình xây dựng chuẩn đầu ra, Tài liệu Hội

thảo xây dựng CT giáo dục phổ thông theo định hƣớng phát triển năng
lực học sinh, Báo cáo số 4.
11. Bộ GD&ĐT (2013), Hỏi đáp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
12. Bộ GD&ĐT (2015), Tài liệu Hỏi - Đáp về chương trình giáo dục tổng
thể.
13. Bộ GD&ĐT (2013), Tài liệu Hội thảo – Tập huấn thí điểm phát triển
15


14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.

22.
23.
24.
25.

26.

27.

chương trình giáo dục nhà trường phổ thơng.
Bộ GD&ĐT (2014), Xây dựng CTGD phổ thông theo định hướng phát
triển năng lực học sinh, Báo số 4, Tài liệu Hội thảo, tr 40.

Nguyễn Hữu Châu. Cơ sở lí luận và thực tiễn về chất lượng giáo dục
và đánh giá chất lượng giáo dục.
Nguyễn Hữu Châu (2005), Những vấn đề cơ bản về chương trình và
quá trình dạy học, Nxb Giáo dục.
Nguyễn Quốc Chí/Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012), Đại cương khoa học
quản lý. Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nguyễn Đức Chính (2006), Đo lường và đánh giá trong giáo dục, Tập
bài giảng trong chƣơng trình đào tạo thạc sĩ, ĐHGD Hà Nội,
Nguyễn Đức Chính (2002), Kiểm định chất lượng giáo dục đại học,
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nguyễn Đức Chính (2015), Phát triển chương trình giáo dục, Nxb
Giáo dục.
Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Khoa giáo Trung ƣơng (2002). Giáo
dục và đào tạo trong thời kỳ đổi mới, chủ chương, hiện thực, đánh giá.
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2013), Nghị quyết số 29-NQ/TW - Khóa XI
ngày 04/11/2013.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2011). Văn kiện Đại hội Đại biểu tồn quốc
lần thứ XI. NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
Vũ Cao Đàm. Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Khoa học
và Kĩ thuật, Hà Nội, 1996.
Đỗ Tiến Đạt và nhóm nghiên cứu (2013), Cơ sở khoa học của việc xây
dựng Chuẩn giáo dục phổ thông, Kỷ yếu Hội thảo Một số vấn đề chung
về XD CT GDPT sau 2015, Bộ GD&ĐT, Hà Nội 16-16/8/2013.
Trần Khánh Đức (2006). Phát triển và đánh giá chương trình đào tạo
giáo viên trong nền giáo dục hiện đại, Kỷ yếu Hội thảo “Đổi mới
phƣơng pháp dạy học và phƣơng pháp đánh giá đối với giáo dục phổ
thông, cao đẳng và đại học sƣ phạm, Trƣờng ĐHSP Hà Nội.
Trần Trọng Hà (2015), Chương trình giáo dục phổ thơng theo định
hướng năng lực, Tạp chí Quản lý giáo dục số 77, tháng 10/2015.

16


28.

29.
30.

31.
32.
33.
34.

35.
36.
37.
38.
39.

40.
41.
42.

Trần Trọng Hà (2015), Quản lý dựa vào nhà trường trong việc thực
hiện đổi mới giáo dục, Tạp chí giáo dục lý luận, Học viện chính trị
quốc gia HCM - Học viện Chính trị Khu vực I, số 236, tháng 10/2015.
Phạm Minh Hạc (2012), Triết lý giáo dục Thế giới và Việt Nam, Nxb
Giáo dục Việt Nam.
Phạm Minh Hạc (chủ biên) (2007), Phát triển văn hóa, con người và
nguồn nhân lực thời kỳ cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước – CT

KHCN cấp Nhà nƣớc. NXB Chính trị Quốc gia.
Phạm Minh Hạc – Phan Văn Kha (2010), Bàn về triết lý giáo dục Việt
Nam, NXB Đại học Sƣ phạm.
Phạm Minh Hạc, Lê Khanh, Trần Trọng Thủy (1988), Tâm lý học - Tập
1, Nxb Giáo dục.
Đặng Xuân Hải (2008), Phát triển chương trình và tổ chức quá trình
đào tạo, Tài liệu bồi dƣỡng NVSP đại học, Khoa Sƣ phạm ĐHQGHN.
Đặng Xuân Hải (2007), Quản lý sự thay đổi và vận dụng lý thuyết quản
lý sự thay đổi trong quản lý giáo dục/quản lý nhà trường, Tập bài
giảng, Hà Nội.
Trần Hậu (2010), Nhân đạo hóa và nhân văn hóa giáo dục ở Liên bang
Nga, Báo Giáo dục & Thời đại số đặc biệt cuối tháng 9/2010.
Trần Hậu (2011), Nước Nga công bố Dự thảo Chuẩn giáo dục trung
học phổ thông, Báo Giáo dục & Thời đại số đặc biệt cuối tháng 2/2011.
Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo (2011), Quản lý giáo
dục, Nxb Đại học Sƣ phạm.
Bùi Minh Hiền – Nguyễn Vũ Bích Hiền (2015), Quản lý và lãnh đạo
nhà trường, Nxb Đại học Sƣ phạm.
Trịnh Thị Anh Hoa (2010), Tổng quan kinh nghiệm quốc tế về phát
triển chương trình nhà trường trong giáo dục phổ thơng – Báo cáo tổng
kết đề tài khoa học và công nghệ cấp Viện, Viện KHGDVN.
Trần Hữu Hoan (2011), Quản lý xây dựng và đánh giá chương trình
mơn học trình độ đại học trong học chế tín chỉ, Luận án Tiến sĩ QLGD.
Cho-Jae-Hyun và Bùi Mạnh Hùng (2008), Chương trình Ngữ văn của
Hàn Quốc và kinh nghiệm đối với Việt Nam, Tạp chí ngôn ngữ số 3.
Nguyễn Công Khanh (2012), Cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng
17


43.

44.
45.

46.

47.
48.
49.
50.
51.
52.

53.
54.
55.

56.

các tiêu chí đánh giá giờ dạy của GV trung hoc, Kỷ yếu Hội thảo khoa
học: “Xây dựng quy định về đánh giá giờ dạy GV trung học”.
Nguyễn Công Khanh (2012), (chủ biên), Xây dựng mơ hình Câu lạc
bộ: Giáo dục giá trị sống và phát triển kỹ năng sống. Nxb Hà Nội.
Nguyễn Văn Khơi (2011), Phát triển chương trình giáo dục, Nxb Đại
học Sƣ phạm.
Đào Thái Lai, Nguyễn Anh Dũng (2013), Cơ sở khao học của việc vận
dụng quan điểm tích hợp và phân hóa trong PTCTGDPT sau 2015, Hội
thảo: Một số vấn đề chung về CTGDPT sau 2015, tr 38.
Đặng Bá Lãm (2005), Luận cứ khoa học cho các giải pháp đổi mới
quản lý nhà nước về giáo dục ở nước ta trong thập niên đầu của thế kỷ
21, Báo cáo tổng kết đề tài Mã số ĐTĐL-2002/06.

Nguyễn Lộc – Vũ Quốc Chung (2011), Kinh nghiệm quốc tế về phát
triển chương trình giáo dục phổ thơng, NXB ĐHQG, Hà Nội.
Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2009), Cơ sở khoa học quản lý, Nxb ĐHQGHN.
Luật Giáo dục (sửa đổi 2009), Nxb Chính trị quốc gia.
Huỳnh Cơng Minh (2010), Giáo dục và đào tạo TP Hồ Chí Minh hội
nhập các nền giáo dục tiên tiến, Hà Nội, NXB Giáo dục.
Nguyễn Hữu Nam (2007), Mơ hình năng lực trong giáo dục, đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực.
Phan Trọng Ngọ (2014), Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc
đổi mới đào tạo giáo viên, đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thơng thời kỳ
cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, Báo cáo tổng kết đề
tài khoa học cấp Bộ, Trƣờng ĐHSP Hà Nội.
Lê Đức Ngọc (1999), Xây dựng chương trình đào tạo và giảng dạy, Tài
liệu tham khảo, Hà Nội
Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt (1987), Giáo dục học, Tập 1, Nxb Giáo
dục.
Hồ Tiến Nhựt, Đoàn Thị Minh Trinh (2010), Cải cách và xây dựng
chương trình đào tạo kĩ thuật theo phương pháp tiếp cận CDIO, Nxb
ĐHQG Tp Hồ Chí Minh.
Đào Thị Oanh (2012), Khái niệm năng lực nhìn từ góc độ tâm lí học,
Báo cáo trong Kỷ yếu Hội thảo hệ thống năn lực chung cốt lõi của học
18


57.
58.
59.

60.
61.


62.

63.
64.

65.

66.

67.
68.
69.

sinh cho chƣơng trình giáo dục phổ thơng VIệt Nam, Bộ GD&ĐT
tháng 4/2012.
Peter F. Oliva (2006), Xây dựng chương trình học, Nguyễn Kim Dung
dịch, Nxb Giáo dục, tr 1-7.
Hoàng Phê (2000), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng.
Nguyễn Thị Lan Phƣơng (2013), “Xây dựng phương thức, tiêu chí đánh
giá chương trình giáo dục phổ thơng”, Báo cáo tổng kết nhiệm vụ
KH&CN cấp Bộ, Viện KHGDVN, Hà Nội, tháng 3/2013.
Nguyễn Thị Minh Phƣơng (2009), “Báo cáo tổng kết Đề tài Xây dựng
khung năng lực cho học sinh phổ thông Việt Nam”, Viện KHGDVN.
Nguyễn Thị Minh Phƣơng (2006), “Tổng quan về khung các năng lực
cần đạt ở học sinh trong mục tiêu giao dục phổ thông”, Đề tài cấp
Viện, mã số V2006-16.
Phạm Đức Quang (2008), “Một số biện pháp giúp giáo viên thiết kế và
kiểm tra hiệu quả công cụ đánh giá kết quả học tập của học sinh”, Đề
tài V2010-04. Viện KHGDVN.

Quốc hội nƣớc CHXHCNVN (2014), Nghị quyết số 88/2014/QH13,
ngày 28/11/2014.
Vũ Trọng Rỹ (2009), Định hướng phát triển giáo dục Việt Nam trong
quá trình hội nhập quốc tế. Đề tài KHCN cấp Bộ, Hà Nội, Viện
KHGDVN.
Nguyễn Bá Thái (2006), Các cuộc cải cách giáo dục Việt Nam: Lịch sử
và các bài học kinh ngiệm, Báo cáo đề tài, Viện chiến lƣợc và chƣơng
trình giáo dục, Bộ GD&ĐT.
Lƣơng Việt Thái (2011), “Báo cáo tổng kết Đề tài Phát triển chương
trình GDPT theo định hướng phát triển năng lực người học”, Đề tại
cấp Bộ mã số B2008-37-52 TĐ.
Lƣơng Việt Thái (2011), Một số đặc điểm của chương trình theo định
hướng phát triển năng lực, Tạp chí Giáo dục Số 269, tháng 9/2011.
Lƣơng Việt Thái (2011), Phát triển chương trình theo định hướng phát
triển năng lực, Tạp chí KHGD Số 69, tháng 6/2011.
Lƣơng Việt Thái (2012), Xác định các năng lực chung cốt lõi cho
CTGDPT sau 2015 và một số vấn đề vận dụng, Kỷ yếu Hội thảo.
19


70.
71.

72.
73.

74.
75.
76.
77.


78.
79.

80.
81.
82.
83.
84.

Lƣơng Việt Thái (2008), “Xây dựng chương trình GDPT theo hướng
tiếp cận năng lực”, Đề tài cấp Bộ mã số B2008 – 37 – 52 TĐ.
Cao Thị Thặng (2008), “Vận dụng quan điểm tích hợp trong việc phát
triển chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau 201”, Báo cáo
tổng kết đề tài KH&CN cấp Bộ, Viện KHGD VIệt Nam, Hà Nội.
Bùi Đức Thiệp (2006), Chương trình và phương pháp luận phát triển
chương trình, trang 22 - Tạp chí KHGD số 4 tháng 1/2006.
Đỗ Ngọc Thống (2013), “Định hướng đổi mới chương trình, sách giáo
khoa giáo dục phổ thơng sau 2015”, Kỷ yếu Hội thảo, Một số vấn đề
chung .... sau 2015, Hà Nội.
Đỗ Ngọc Thống (2010), “Đổi mới chương trình và SGK giáo dục phổ
thơng”, KHGD số 62.
Đỗ Ngọc Thống (2010), “Giáo dục Hàn Quốc và đôi điều suy nghĩ”,
KHGD số 59.
Đỗ Ngọc Thống (2010), “Qui trình phát triển chương trình GDPT từ
góc nhìn so sánh”, KHGD số 61.
Đỗ Ngọc Thống (2007), Xây dựng mục tiêu GDPT Việt Nam cho nhà
trường Việt Nam giai đoạn 2015 – 2020, Đề tài cấp Bộ, Mã số B2005 –
80 – 25.
Đỗ Ngọc Thống (2011), “Xây dựng chương trình giáo dục phổ thơng

theo hướng tiếp cận năng lực”, Tạp chí KHGD, Số 5/2011.
Nguyễn Hồng Thuận (2012), “Xác định khung năng lực cơ bản cần có
ở học sinh phổ thơng”, Báo cáo trong Kỷ yếu Hội thảo hệ thống năn
lực chung cốt lõi của học sinh cho chƣơng trình giáo dục phổ thơng
Việt Nam, Bộ GD&ĐT, tháng 4/2012.
Nguyễn Văn Tuấn (2010), “Tài liệu về phương pháp dạy học theo
hướng tích hợp”, Đại học SPKT TP HCM.
Nguyễn Đức Trí (2011), “Một số vấn đề trong chuẩn đầu ra trong đào
tao”, Tạp chí KHGD số 68.
Nguyễn Quang Uẩn (Chủ biên) (2003), Tâm lí học đại, Nxb ĐHSP Hà
Nội.
Từ điển Anh – Việt (1997), Nxb Giáo dục.
Từ điển Bách khoa Việt Nam - Tập 2 (2002), Nxb Từ điển Bách khoa,
20


85.
86.
87.

88.
89.
90.

Hà Nội
Từ điển Giáo dục học (2000), Nxb Từ điển Bách khoa. Hà Nội.
UNESCO, Mơ hình trường học thế kỷ 21.
Ủy ban cải cách giáo dục trực thuộc Tổng thống Hàn Quốc (2006), Cải
cách giáo dục cho thế kỷ XXI – để đảm bảo dẫn đầu trong kỷ nguyên
thông tin và tồn cầu hóa, NXB Giáo dục.

Viện giáo dục bang Brandenburg (2002), Chương trình khung mơn Địa
lý trình độ I (THCS), Bản dự thảo dùng cho cuộc họp ngày 5/2/2002.
Viện khoa học giáo dục Việt Nam (2010), Giáo dục kỹ năng sống qua
các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, Nxb Giáo dục.
Võ Xuân Tiến (2010), Một số vấn đề về đào tạo và phát triển nguồn
nhân lực. Tạp chí khoa học và cơng nghệ, Đại học Đà Nẵng, số 5(40),
2010.

B. Tài liệu tiếng Anh
91. Allan C. Ornstein và Francis P. Hunkins (1998), Curriculum:
Foundations, Principles, and Issues, Allyn and Bacon.
92. Bobbit, Franklin (1971), The Curriculum, Boston: Houghton Mifflin,
1918. Also, New York: Amo Press and the New York Times, 1971.
93. Caswell, Hollis L. and Campbell, Doak S. (1935), Curriculum
Development, New York: American book Company.
94. Doll, Ronald C (1996), Curriculum Improvement: Decision Making
and Process, 9th ed, Boston: Allyn and Bacon, 1996.
95. Hilda Taba (1962), Curriculum Development: Theory and Practice,
Harout, Brace & World, Inc, New York, Chicago, San Francisco,
Atlanta.
96. Institut perguruan bahasa antarabangsa Kualalumlur (2008),
Developments in the pedagogy of international language.
97. Jon Wiles – Joseph Bondi (1993), Curriculum Development: A Guide
to practice, 4th ed. New York: Merrill, 1993.
98. KICE (2007), Proclamation of the Ministry of Education and Humann
Resources Developemant.
99. KEDI (2007), Understanding Korea Education, Copyright Published

21



100.
101.
102.
103.
104.

105.
106.

107.
108.

109.
110.
111.
112.
113.
114.
115.

by Korea Educationnal Development Institute.
Ministry of Education & Human Resources Development, Eduacation
in Korea 2007 – 2008, Republic of Korea.
NIER (1999), An International Comparative Study of School
Curriculum,
OECD (2006), Schooling for tomorrow: Prersonalising education,
Paris: OECD.
OECD (2012), Strong performers and successful reformers in
education: Lessons from PISA to Japan, OECD Publishing.

Oliver, Albert I (1997), Curriculum Improvement: A Guide to
Problems, Principles, and Process, 2th ed, New York: Harper & Row,
1997.
Robert M. Diamond (1998), Designing and Assessing Courses and
Curricula, John – Bass Publishers, San Francisco.
Saylor, J Galen, Alexander, William M., and Lewis, Arthur J. (1981),
Curriculum Planning for Better Teaching and Learning, 4th ed, New
York: Holt, Rinehart and Winston, 1981.
Tanner, Daniel and Tanner, Lauren (1995). Curriculum Development:
Theory into Practice, Merrill, New York.
Zenger, Weldon F. and Zenger, Sharon K. (1982), Curriculum
Planning: A Ten – Step Process, Palo Alto, Calif, R & E Research
Asspciates, 1982.

KEDI-
INCA-



/>
116. />117. />118. i

22