GIAO AN LY THUYÊT

Sô…………

Học phân: NHƯNG NGUYÊN LY CƠ BAN CUA CHU NGHIA MAC - LÊNIN
Tên bài : phần V: lý luận nhận thức duy vật biện chứng ( chương II Phép biện chứng duy v ật )
Tông sô tiết: 6
Tiết giang: Tiêt 1
Ngày giang: 24/4/2013
I. PHẦN GIỚI THIỆU:
Lý luận nhận thức duy vật biện chứng được trình bày trong ph ân V c ủa ch ương II phép bi ện ch ứng duy v ật
thuộc môn học: “Những nguyên lý cơ ban của chủ nghĩa Mác – Lênin”. Trong triết học Mác-Lênin, lý luận nhận thức
là một nội dung cơ ban của phép biện chứng, lý luận nhận th ức duy v ật bi ện ch ứng t ức là h ọc thuy ết v ề kh a năng
nhận thức của con người đôi với thế giới khách quan thông qua hoạt động th ực tiễn, con đ ường hay quá trình nh ận
thức chân lý. Trong phân V lý luận nhận thức duy vật biện chứng được kết cấu thành 3 ph ân, trình bày trong 6 ti ết
học. Tiết 1 nghiên cứu về nội dung phạm trù th ực tiễn và ph ạm trù nh ận th ức.
II. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Về kiến thức:
- Giúp người học nắm được những tri thức cơ ban về nội dung phạm trù th ực tiễn và nh ận th ức.

1


2. Về kỹ năng:
- Trang bị cho người học tư duy triết học, biết phân tích tông h ợp nh ững tri th ức, d ựa trên s ự nh ận th ức thông qua
các hoạt động thực tiễn.
3. Về thái độ:
- Nhận thức đúng đắn về tính khoa h ọc và cách m ạng c ủa ch ủ nghĩa Mác – Lênin, t ư đo co thái đ ộ tích c ực h ọc
tập và nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin.
- Phê phán những luận điệu xuyên tạc về ch ủ nghĩa Mác – Lênin.
III. CHUẨN BỊ:

1. Giang viên
- Đề cương bài giang, giáo trình môn học “Nh ững nguyên lý cơ ban của ch ủ nghĩa Mác – Lênin”, tài li ệu tham kh ao .
- Chuẩn bị phương tiện, đồ dùng dạy học: phấn, bang, và các vận d ụng khác...
- Dự kiến hình thức, phương pháp đánh giá, kỹ năng c ủa sinh viên: Thông qua qua các câu tr a l ời tình hu ông ở l ớp và
bài tập ở nhà để đánh giá kết qua giờ giang.
2. Sinh viên
- Sinh viên đã chuẩn bị bài trước ở nhà, tư đo hình thành s ự hi ểu bi ết ban đ âu v ề ph ạm trù th ực ti ễn và ph ạm trù
nhận thức.

2


- Sinh viên co thái độ học tập tôt, tập trung và tiếp thu nh ững ki ến th ức c ủa giáo viên truy ền đ ạt, hăng hái phát
biểu ý kiến, sôi nôi trong quá trình học tập.
IV. TIÊN TRÌNH LÊN LỚP:
1. Ôn đinh lơp

(Th ời gian 1 phút)

- Kiểm tra sĩ sô.........................................................................................................................................................................
- Tên sinh viên vắng………………………………………………………............................................................................
- Nội dung cân nhắc nhở..........................................................................................................................................................
2. Kiêm tra bai cu
TT
1

Tên sinh viên

Nội dung kiểm tra


Điểm

................

3


3. Giang bang mơi

(Thời gian 43 phút)

Đặt vấn đề vào bài mới:

(Th ời gian 1 phút)
Hoạt động của giang viên va sinh viên

Nội dung
1
Phần V: LY LUẬN NHẬN THỨC DUY

Thời
gian

Phương
pháp

Giang viên

Sinh viên


2

3

4

5

Thiết
bi đồ
dùng
dạy
học
6

VẬT BIỆN CHỨNG
1. Thực tiễn, nhận thức va vai
trò của thực tiễn đối vơi

Tập trung

nhận thức
a. Thực tiễn và các hình thức
cơ bản của thực tiễn.
10
 Các quan niệm về thực tiễn
Phút
trong triêt học:
- Quan điểm chủ nghĩa duy vật


lắng nghe và
ghi bài

Bang,
Phấn

Tra lời câu
Diễn giang

hoi

4


trước Mác:

Phát vấn

+ Phoi-ơ-bắc: coi hoạt động thực

- Chủ nghĩa duy vật là gì ? chủ
nghĩa duy tâm là gì?

tiễn là hoạt động con buôn.
+ Đi-đrô: coi hoạt động thực tiễn là
hoạt động thực nghiệm khoa học

Tập trung

- Quan điểm chủ nghĩa duy tâm:


lắng nghe và

Hê-ghen: coi hoạt động thực tiễn

ghi bài

là hoạt động tinh thân.

 Quan niệm thực tiễn của chủ
nghĩa duy vật biện chứng:
- Định nghĩa:

Diễn giang

Tập trung

“Thực tiễn là những hoạt động vật chất

lắng nghe và

có mục đích mang tích lịch sử - xã hội

ghi bài

của con người nhằm cải tạo tự nhiên và
xã hội”.
+ Thực tiễn là những hoạt động vật
chất
VD: Hoạt động khai thác than là hoạt

động vật chất

- Giai thích thông qua ví dụ
Diễn giang
minh họa
Phát vấn

Bang,
Phấn

- Thông qua ví dụ trên bạn nào
co thể khái quát lại hoạt động
vật chất là gì?

5


Sự khác nhau giữa hoạt động vật
chất và hoạt động tinh thân chỉ mang

Tập trung
Phát vấn

tính tương đôi
+ Tính lịch sử xã hội:

- Sự khác nhau giữa hoạt động
vật chất và hoạt động tinh
thân mang tính tương đôi hay
tuyệt đôi?


Mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau,
trong điều kiện khác nhau thì hoạt

ghi bài
Tra lời câu

Diễn giang

động thực tiễn khác nhau.
Hoạt động thực tiễn của con

- Giai thích thông qua ví dụ
minh họa

người khác với hoạt động ban năng
của động vật.

lắng nghe và

hoi

Tra lời câu
Diễn giang

hoi
- Giai thích thông qua ví dụ
minh họa

Diễn giang

+ Tính mục đích: hoạt động thực tiễn

minh họa

nhằm mục đích cai tạo tự nhiên và
cai tạo xã hội

- Giai thích thông qua ví dụ

Phát vấn

Bang,
Tập trung

Phấn

lắng nghe và
ghi bài

- Phân biệt khái niệm thực tiễn
và thực tế?

6


Tập trung
- Các hình thức cơ bản của hoạt

lắng nghe và


động thực tiễn:

ghi bài

+ Hoạt động sản xuất vật chất
Diễn giang
Phát vấn
+ Hoạt động chính trị xã hội
Diễn giang
+ Hoạt động thực nghiệm khoa học
Diễn giang
 Mối quan hệ giữa 3 hình thực cơ

- Giai thích thông qua ví dụ
minh họa
- Vì sao hoạt động san xuất lại
quyết định sự tồn tại và phát
triển của xã hội loài người?
- Giai thích thông qua ví dụ
minh họa
- Giai thích thông qua ví dụ

Bang,

Hoạt động san xuất vật chất co
chính trị xã hội và hoạt động thực

hoi

minh họa


bản của hoạt động thực tiễn
tính quyết định đôi với hoạt động

Tra lời câu

Diễn giang

- Giai thích thông qua ví dụ

Phấn

minh họa

nghiệm khoa học

7


Hoạt động chính trị xã hội và

Tra lời câu

hoạt động thực nghiệm khoa học tác

Diễn giang - Giai thích thông qua ví dụ

động trở lại hoạt động san xuất vật

minh họa


hoi

chất.
- Các hình thức không cơ bản của

Diễn giang - Giai thích thông qua ví dụ

hoạt động thực tiễn:

minh họa

Tập trung
lắng nghe và

b. Nhận thức va các trình độ

ghi bài

của nhận thức
 Quan điểm trước Mác về
nhận thức:
- Quan điểm duy tâm:
+ Nhận thức là sự phức hợp của cam
giác (bec-cơ-ly)
+ Nhận thức là bẩm sinh, con người

Tập trung
Diễn giang


lắng nghe và

Bang,

ghi bài

Phấn

sinh ra đã co ý thức
+ Nhận thức là sự hồi tưởng lại, nhớ
lại những gì mà linh hồn đã biết
trước khi nhập vào thể xác con người

8


(Platon)
- Quan điểm duy vật siêu hình:
Nhận thức là sự phan ánh
nguyên xi, phan ánh một lân là xong,

Diễn giang - Giai thích thông qua ví dụ

họ không thấy được vai trò của thực

minh họa

tiễn đôi với nhận thức.( Phoi-ơ-bắc)

Tập trung

lắng nghe và

 Quan điểm duy vật biện

ghi bài

chứng về nhận thức:
- Định nghĩa nhận thức:
“ Nhận thức là quá trình phản ánh
tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới
khách quan vào bộ óc người trên cơ
sở thực tiễn”
+ Nhận thức là quá trình phan ánh:

Diễn giang
Bang,

Chủ thể, khách thể và đôi tượng

Diễn giang - Giai thích thông qua ví dụ

của quá trình nhận thức.
Nhận thức là quá trình phan ánh

minh họa
- Giai thích thông qua ví dụ

diễn ra qua 3 giai đoạn
+....Tích cực, tự giác và sáng tạo thế


Diễn giang

minh họa
- Giai thích thông qua ví dụ

Tập trung

Phấn

lắng nghe và
ghi bài

9


giới khách quan vào bộ oc con người

Diễn giang

+...dựa trên cơ sở thực tiễn

Diễn giang

minh họa
- Giai thích thông qua ví dụ

- Lý luận nhận thức của chủ nghĩa
Mác dựa trên những nguyên tắc

minh họa

- Giai thích thông qua ví dụ

Diễn giang

minh họa

cơ bản sau đây:

lắng nghe và

+ Thưa nhận thế giới vật chất tồn tại

- Giai thích thông qua ví dụ

khách quan, độc lập với ý thức của

ghi bài

minh họa

con người.
+ Thưa nhận kha năng nhận thức thế

Tập trung

Diễn giang

giới của con người.
+ Nhận thức là quá trình biện chứng.
+ Nhận thức phai dựa trên cơ sở của

thực tiễn.

- Giai thích thông qua ví dụ
minh họa

Tra lời câu
hoi
Bang,
Phấn

10


Tập trung
lắng nghe và
ghi bài

11


4. Củng cố bai học: Tom tắt nội dung chính của tiết giang

(Th ời gian 1 phút)

- Thực tiễn và các hình thức cơ ban của thực tiễn
- Nhận thức và các trình độ nhận thức
5. Giao nhiệm vụ về nha cho sinh viên:

(Th ời gian 1 phút)


- So sánh nhận thức và ý thức? lấy ví dụ?
- Sinh viên đọc trước bài mới, phân c: vai trò c ủa th ực ti ễn đ ôi v ới nh ận th ức và ph ân 3: con đ ường bi ện ch ứng
của nhận thức chân lý.

12


6. Rút kinh nghiệm sau tiết giang
Về nội dung

Về phương pháp

Về phương tiện

Về thời gian

Về học sinh

7. Tai liệu tham khao:
- Hội đồng Lý luận Trung ương - Giáo trình Triết học Mác- Lênin, xb Chính trị Quôc gia, Hà Nội năm 2008
- Bộ Giáo dục và Đào tạo - Giáo trình Những nguyên lý cơ ban của Chủ nghĩa Mác- Lênin (dùng cho sinh viên đại học, cao đẳng
khôi không chuyên ngành Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh), Nxb Chính trị Quôc gia, Hà Nội năm 2009
- Đề cương bài giang môn những nguyên lý cơ ban của chủ nghĩa Mác – Lênin, do khoa Mác - Lênin tr ường Đ ại h ọc

13


Công nghiệp Hà Nội biên soạn.
Hà Nội, ngày...tháng....năm 2013
Trương b ộ môn thông qua


Giáo viên h ương d ẫn

Phung Danh Cương

Phung Danh Cương

Sinh viên th ực t ập

Vũ Việt Hung

ĐÊ CƯƠNG BÀI GIANG
Chương II: PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT
Phần V: LY LUẬN NHẬN THỨC DUY VẬT BIỆN CHỨNG
1. Thực tiễn, nhận thức va vai trò của thực tiễn đối vơi nhận th ức

14


a. Thực tiễn va các hình thức cơ ban của thực tiễn
 Các quan niệm về thực tiễn trong triết học
- Quan điểm của chủ nghĩa duy vật trước Mác:
Ví dụ:
Phoi-ơ-bách : hoạt động thực tiễn là hoạt động con buôn
Di-đrô

: hoạt động thực tiễn là hoạt động th ực nghiệm khoa h ọc

- Quan điểm của chủ nghĩa duy tâm:
Ví dụ:

Hê-ghen: hoạt động thực tiễn là ban chất của tinh thân
 Như vậy, ta thấy các quan điểm trước Mác chưa thấy được vai trò c ủa ho ạt đ ộng th ực ti ễn đ ôi v ới nh ận th ức.

 Quan niệm thực tiễn của chủ nghĩa duy vật biện chứng
Định nghĩa:
“ Thực tiễn là những hoạt động vật chất có mục đích mang tích lịch sử và xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên
và xã hội”.
Phân tích:
- Thực tiễn là hoạt động vật chất nghĩa là:
Ví dụ: Hoạt động khai thác than

15


+ Hoạt động vật chất là hoạt động co mục đích mà ch ủ th ể s ử d ụng công c ụ v ật ch ất, ph ương ti ện v ật ch ất tác
động vào đôi tượng vật chất để làm biến đôi chúng, làm thay đ ôi ban thân s ự v ật, đáp ứng nhu c âu c ủa con ng ười.
+ Phân biệt hoạt động tinh thân và hoạt động vật chất
Ví dụ: hoạt động tinh th ân nh ư đ ọc sách, sáng tác 1 bài hát.....
+ Sự khác nhau giữa hoạt động thực tiễn và hoạt động tinh th ân ch ỉ mang tính t ương đ ôi.
Ví dụ: hoạt động đi h ọc, hoạt động thí nghi ệm khoa h ọc,...
- Hoạt động thực tiễn mang tính lịch sử - xã hội:
Tính lịch sử xã hội của hoạt động thực ti ễn nghĩa là ho ạt đ ộng c ơ b ản c ủa xã h ội loài ng ười. M ỗi giai đo ạn l ịch
sử khác nhau, điều kiện hoàn cảnh khác nhau, các hình thức của hoạt động th ực ti ễn cũng bi ểu hi ện khác nhau.
Ví dụ: San xuất vật chất trong thời kì công xã nguyên th ủy khác v ới s an xu ất v ật ch ất trong th ời kì hi ện nay
Hoạt động thực tiễn của con người khác v ới b an năng c ủa đ ộng v ật
Ví dụ: Con khỉ não rất phát triển.....

- Hoạt động thực tiễn là hoạt động có tính mục đích:
Hoạt động thực tiễn là hoạt động vật chất c am tính của con ng ười, nh ằm tr ực ti ếp c ai t ạo t ự nhiên và xã h ội
phục vụ con người, đáp ứng nhu câu ngày càng cao của con ng ười.


16


+ Hoạt động thực tiễn nhằm cai tạo tự nhiên:
Ví dụ: Trong hoạt động sử dụng đất nông nghiệp
+ Hoạt động thực tiễn làm biến đôi xã hội:
Ví dụ: Các cuộc cách mạng làm xã hội phát tri ển lên nh ững n ấc thang cao h ơn.
Các hình thức cơ bản của hoạt động thực tiễn:
- Hoạt động sản xuất vật chất:
Ví dụ: hoạt động san xuất ra lúa gạo, hoa màu, th ức ăn, n ước u ông, s an xu ất kinh doanh ra v ai voc, qu ân áo,
hàng hoa tiêu dùng, xây dựng nhà cửa.....
“sản xuất vật chất là quá trình hoạt động lao động của con ng ườ, trong quá trình đó con ng ười s ử d ụng các
phương tiện, công cụ lao động thích hợp tác động vào tự nhiên , c ải biến các d ạng v ật ch ất c ủa gi ới t ự nhiên nh ằm
tạo ra của cải vật chất để thỏa mãn nhu cầu tồn tại và phát triển của con ng ười.”
Đây là “hoạt động thực tiễn nguyên thủy và cơ bản nhất vì nó quyết định sự t ồn t ại và phát tri ển c ủa xã h ội loài
người”
- Hoat động chính trị - xã hội:
“Hoạt động chính trị xã hội là hoạt động đấu tranh giai cấp, dân tộc, có vai trò thúc đ ẩy s ự phát tri ển văn minh
của xã hội và nhân loại.”
Ví dụ: các cuộc cách mạng, các tô ch ức chính tr ị, các cu ộc mít tinh bi ểu tình.....

17


- Hoạt động thực nghiệm khoa học.
“Hoạt động thực nghiệm khoa học là hoạt động thí nghiệm ,thực nghiệm b ằng các ph ương ti ện v ật ch ất
của khoa học. Mục đích của hoạt động này nhằm phát minh, hay ti ến tới vận d ụng nh ững thành t ựu khoa h ọc vào
trong đời sống xã hội, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của con người” .
Ví dụ: san xuất ra nh ững h ạt lúa gi ông m ới, vi ệc tr ồng rau trong nhà kính,nghiên c ứu vũ tr ụ, c ấy ghép zen

nhân giông động thực vật.....
Các hình th ức không c ơ b an c ủa ho ạt đ ộng th ực ti ễn:
Ví dụ: Đi chợ mua rau,....
- Mối quan hệ giữa ba hình thức cơ bản của thực tiễn:
Mỗi hình thức hoạt động thực tiễn co vai trò, ch ức năng riêng không th ể thay th ế , nh ưng chúng co quan h ệ
mật thiết với nhau , liên hệ tác động lẫn nhau .
+ Hoạt động san xuất vật chất đong vai trò quy ết đ ịnh đ ôi v ới các hình th ức khác.

Ví dụ:

18


Hoạt động san xuất vật chất quyết định hoạt động chính tr ị xã h ội: Trong xã h ội nguyên th ủy, ho ạt đ ộng s an
xuất vật chất còn thấp chưa đáp ứng được đây đủ nhu câu ăn mặc ở c ủa con ng ười, nên con ng ười ch ưa nghĩ đ ến
các hoạt động chính trị xã hội
Trong xã h ội phong ki ến, s an xu ất nông nghi ệp, chi ếm
hữu về ruộng đất của giai cấp địa chủ, dẫn đến đấu tranh giai cấp gi ữa nông dân và đ ịa ch ủ.....
Hoạt động san xuất vật chất quyết định hoạt động th ực nghiệm khoa h ọc: t ư ho ạt đ ộng th ực ti ễn, s an xu ất
nông nghiệp như trồng lúa phỉa reo trồng đúng mùa vụ, ph ai chăm soc....t ư đo làm c ơ s ở đ ưa ứng d ụng vào ho ạt
động thực nghiệm khoa học, với các mô hình nhân tạo, tạo ra nh ưng gi ông lúa m ới năng su ất cao h ơn.
+ Sự tác động trở lại:
Ví dụ:
Hoạt động chính trị xã hội tác động tr ở lại hoạt đ ộng s an xu ất v ật ch ất: Giai c ấp t ư s an ti ến hành cu ộc cách
mạng xã hội, phương thức san xuất TBCN ra đời ứng dụng các thành t ựu c ủa khoa h ọc vào s an xu ất......
Hoạt động thực nghiệm khoa học tác động trở lại hoạt đ ộng s an xu ất v ật ch ất: Trong s an xu ất nông nghi ệp
khi được ứng dụng các phát minh khoa học như giông lúa mới, máy reo mạ, máy g ặt lúa,....giúp ti ết ki ệm chi phí,
thời gian, năng suất cao.
b. Nhận thức va các trình độ nhận thức
 Quan niệm về nhận thức của các trao lưu triết học Mác

- Quan điểm duy tâm:
+ Nhận thức là sự phức hợp của cam giác (bec-cơ-ly)
+ Nhận thức là bẩm sinh, con người sinh ra đã co ý th ức

19


+ Nhận thức là sự hồi tưởng lại, nhớ lại những gì mà linh hồn đã bi ết tr ước khi nh ập vào th ể xác con ng ười
(Platon)
- Quan điểm duy vật trước Mác:
Nhận thức là sự phan ánh nguyên xi, ph an ánh m ột l ân là xong, h ọ không th ấy đ ược vai trò c ủa th ực ti ễn đ ôi
với nhận thức.( Phoi-ơ-bắc)
Ví dụ: Một em sinh viên bị điểm kém, bị cô giáo kết luận ngay là h ọc kém môn đo.....
 Quan niệm nhận thức của các nhà triết học trước Mác còn nhiều hạn ch ế và thi ếu xót
 Quan điểm về bản chất nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng:
Định nghĩa:
“ Nhận thức là quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng t ạo th ế gi ới khách quan vào b ộ óc ng ười trên c ơ s ở th ực
tiễn”
Phân tích:
- Nhận thức là quá trình phản ánh:
“Phản ánh là sự tác động qua lại giữa hai hệ thống vật chất mà kết quả là sự lưu lại những dấu vế, những thuôc tính
lên cả hai hệ thống vật chất ấy”
Ví dụ: Viết phấn lên bảng, ném quả bóng vào tường,....
+ Chủ thể, khách thể và đối tượng của quá trình nhận thức:
Con người( cá nhân, nhóm người, giai cấp, dân tộc hoặc cả nhân loại) là chủ thể tích cực, sáng tạo cảu nhận thức.

20


Đối tượng nhận thức là toàn bộ thế giới khách quan.( tự nhiên, xã hôi, con người…)

Khách thể của nhận thức là một bộ phận nào đó của hiện thực mà nhận thức hướng tới nắm bắt, phản ánh, nó nằm
trong phạm vi tác động của hoạt động nhận thức.
Khách thể nhận thức không hoàn toàn đồng nhất với đối tượng nhận thức, phạm vi của khách thể được mở rộng đến
đâu tùy thuộc vào sự phát triển của nhận thức và của khoa học.
Chủ thể nhận thức và khách thể nhận thức luôn có mối quan hệ không tách rời nhau trong quá trình nhận thức.
Ví dụ: nhận thức về cái cây,....
+ Nhận thức là quá trình phản ánh trải qua 3 giai đoạn:
Ví dụ: 1 người vẽ tranh đứng trước một phong cảnh đẹp.......
- ...có tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào b ộ óc con ng ười:
+ Là quá trình phan ánh tích c ực là do nhu cầu của con người, nhận thức của con người luôn hướng tới cái muốn
biết, tức là không phải thụ động mà là nhận thức trên cơ sở nhu cầu muốn tìm hiểu, muốn khám phá.
+ Mang tính sáng tạo vì con ng ười co kh a năng t ư duy tr ưu t ượng, t ư đo l ắp ghép nh ững cái đã co thành nh ững
cái chưa tưng co...Con người có khả năng nắm được những quy luật nên có thể có những dự báo trước được những tình
hình mới, sự vật mới, quá trình mới, trên cơ sở các quy luật chi phối các chúng.
Ví dụ: Trong hoạt động thực tiễn của mình, Bác Hồ đã nhận thức được 2 yếu tố để thành lập ĐCS là sự kết hợp chủ
nghĩa Mác và phong trào công nhân, nhưng khi vận dụng vào Việt Nam, ĐCSVN ra đời dựa trên 3 yếu tố.....

21


Anh Nguyễn Văn Kiệm huyện Quế Sơn (Quang Nam). Do gia đình co m ột lò bún, h ằng ngày ph ai vo m ột
lượng gạo lớn, anh Kiệm đã mày mò chế tạo thành công máy vo gạo. Máy này ch ỉ c ân thao tác 15 phút, nhanh g ấp 48
lân so với vo thủ công cùng sô lượng gạo, được nhiều chủ lò bún trong và ngoài tỉnh đ ặt hàng.
- Nhận thức phải dựa trên cơ sở của thực tiễn
Ví dụ: Để nhận thức 1 cái cây thì cái cái cây đo ph ai t ồn t ại trong hi ện th ực
- Phân biệt nhận thức và ý thức:
Ví dụ : Khi bạn tham gia lớp h ọc về an toàn giao thông, b ạn đ ược d ạy r ằng đèn đ o là ph ai d ưng l ại, c a quá trình
bạn học đo là bạn đang nhận thức. Sau khi ra đường bạn gặp đèn đ o, b ạn ý th ức đ ược ph ai d ưng l ại, đo là k ết qu a
của việc nhận thức luật giao thông
Lý luận nhận thức của chủ nghĩa Mác dựa trên những nguyên t ắc c ơ b ản sau :

- Thừa nhận thế giới vật chất tồn tại khách quan độc lập với ý thức c ủa con người:
Ví dụ : Hiện nay trong bộ óc của con người có rất nhiều tri thức. vậy tri thức đó lấy từ đâu ra ? từ hiện thực khách
quan.
Một đứa trẻ sinh ra nó chưa biết gì cả, trong quá trình lớn lên nó chịu sự tác động của môi trường xã hội, gia
đình trường học phát triển tư duy, nhận thực được nhiều hơn.

22


- Thừa nhận khả năng nhận thức của con người :
Chủ nghĩa Mác tin tưởng vào khả năng nhận thức về thế giới của con người, về nguyên tắc không có cái gì là không
thể biết. Coi nhận thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc con người.
Ví dụ: từ thời cổ đại đến trước năm 1897 các nhà triết học, khoa học luôn thừa nhận nguyên tử là hạt vật chất nhỏ bé
nhất không thế phân chia được nữa, nhưng đến năm 1897 khi Tôm Xơn phát hiện ra điện tử mới là hạt vật chất nhỏ bé nhất,
nhỏ hơn cả nguyên tử.
- Là quá trình biện chứng, tích cực, tự giác và sáng tạo.
+ Thế giới là vô cùng vô tận, và lại luôn luôn vận động, biến đôi và phát triển không ngừng.
+ Nhận thức là một quá trình từ chưa biết đến biết, từ biết ít đến biết nhiều, từ chưa đầy đủ đến đầy đủ hơn.
- Coi thực tiễn là cơ sở chủ yếu và trực tiếp nhất của nhận thức, là động lực là mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn
để kiểm tra chân lý.

23