WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

c . PHẨN HOỚ HỌC
Phần m ở đau

Y
U
Q

ƠN
H
N

.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM Cơ BẢN

ĐẠ

Bài 1: hoa t r i

O

TP

NG
Ư
H
th ị k h ả n ã n g

1. H oá t r ị củ a n g u y ê n tố (h ay n h ó m n g u y ê n tử ) lá COĨ1 Số b iểu

liê n k ế t của
n g u y ê n tử (h a y n h ó m n g u y ê n tử ), được x á c đ ịn h th e o h o á t r ị của H c h ọ n là m đơn vị
v à h o á t r ị củ a o là h a i đơn vị.

Ầ
TR

N

B
00
0
— B iế t X, y v à a (hoặc b) th ì t ín h được b (h o ặc 1a).
3
— B iế t a v à b t h ì tìm được X , y đ ể lậ p cô n2
g +th ứ c h o á hợc.
ẤP
C h u y ể n t h à n h tỉ lệ: “ ~ ~ - — .
C
y
a
a
A
L ây X = b hay b' và y = a hay H
a' Ó
(nếu a \ b’ là những số nguyên dơn giản hơn so với a, b).
ÍL
Bài 2: Sự BIẾN Đổl CHÂT
N
Á

TO
1. H iệ n tư ợ n g c G
h ấ t b iế n đổi m à v ẫ n giữ n g u y ê n là c h ấ t b a n đ ầ u , được gọi là h iệ n tư ợ n g
N
v ậ t lí.
Ỡ
2. H iệ n tư
ợ n g c h ấ t b iế n đổi có tạ o r a châ't k h á c , dược gọi là h iệ n tư ợ n g h o á học.
DƯ
I
Ồ
B
2. T h eo quy tắ c h o á trị: x Ếa = y .b

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

N

Bài 3: PHẢN ỨNG HOÁ HỌC

Ơ
NH

1. P h ả n ứ n g h o á học là q u á t r ì n h b iế n đổi c h ấ t n à y t h à n h c h ấ t k h á c .
UYp h â n tử

2. T ro n g p h ả n ứ ng h o á h ọ c , c h ỉ có liê n k ế t giữ a các n g u y ê n tử th a y đổi là m.Qcho
n à y b iế n đổi t h à n h p h â n tử k h á c .
TP

O ờ n g h ợ p c ầ n đun
3. P h ả n ứ n g x ả y r a được k h i c á c c h ấ t th a m g ia tiế p xúc với n h a u , cóẠtrư
Đ
n ó n g , cổ trư ờ n g h ợ p c ầ n c h ấ t xúc tác ,...
G

4. N h ậ n b i ế t p h ả n ứ ng x ả y r a d ự a v ào d ấ u h iệ u có c h ấ t m á i tạN
o th à n h .

N

HƯ

T
B
0
G iả sử C
Óp h ả n ứ ng g iữ a A v à B tạ o r a c v0à0 D, công th ứ c về khô'i lượng v iế t n h ư sau:
1
r r iA + m3B = m o + m D
+
2
T ro n g đó: m A> m B, m c, m D l à k h ô i Plượng củ a m ỗi c h ấ t.
Ấ
T h eo c ô n g th ứ c n à y , n ế u b i ế t kCh ô i lư ợ ng của b a c h ấ t, ta tín h được k h ô i lượ ng củ a c h ấ t
còn lạ i. T hự c v ậ y , gọi a, b, c Ó

làAk h ố i lượ ng đ ã b iế t của b a c h ấ t, X là k h ô i lượ ng chư a b iế t
H
của c h ấ t cò n lại. T a chỉ c ầ-n g iả i p h ư ơ n g t r ì n h b ậ c n h ấ t vở i m ộ t ẩ n , c h ẳ n g h ạ n n h ư sau:
Í
- L a + b = c + X, h a y a + X = b + c ...
1. Đ ịn h lu ậ t: "Trong
m ộ t p h ả n ứ ng hoá học, tổn g kh ố i lượng củ a các sả n p h ẩ m b ằ n g
ÁN
O
tổ n g k h ố i lượng
củ
a
các c h ấ t th a m g ia p h ả n ứng".
T
2. Á p d ạ nN
g :GT ro n g m ộ t p h ả n ứ ng có n ch ất, k ể cả c h ấ t p h ả n ứ ng và sản p h ẩ m , n ếu b iết
kh ố i Ỡ
lượng củ a (n — 1) c h ấ t th ì tín h được k h ối lượng của ch ấ t còn lạ i,
DƯ
I
BỒ
Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

g l á l 3ỒH VOH 3Ị1H1 9NỌD AVI ọs

Ầ LƯỢNG
Bài 4: ĐỊNH LUẬT BẴO TOÀNRKHỐI

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON



WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
Bài 5: PHƯƠNG TRÌNH HOÂ HỌC

N
Ơ
H

1. P h ư ơ n g t r ì n h h o á học b iể u d iễ n n g ắ n g ọ n p h ả n ứ ng h o á học.
N
Y
2 . Ba bước lập phương trình hoá học:
U
Q
.
— V iế t sơ đồ của p h ả n ứng, g ồ m c ô n g th ứ c h o á học củ a các c h ấ t p h ả n ứ n gP v à sả n
T
phẩm .
O

Ạ

— C â n b ằ n g sô" n g u y ê n tử m ỗ i n g u y ê n tồ': tim h ệ sô" th íc h h ợ p đ ặ t trư ớcĐcác cộng th ứ c.
— V iế t p hư ơ ng t r ì n h h o á học.
NG

Ư

3. P h ư ơ n g t r ì n h h o á học cho b i ế t t ỉ lệ về sô' n g u y ê n tử , sô' p h âH
n tử giữ a các c h ấ t cũng

N
n h ư từ n g c ặ p c h ấ t tro n g p h ả n ứng.
Ầ

0B

TR

Bài 6: MQL 00

+3
2cùng

1

M ộ t m ol cửa b ấ t k ì ch ấ t k h í n à o , tro n g
đ iều k iện về n h iệ t đ ộ và áp su ẩ t đ ề u
P
chiếm, n h ữ n g th ể tích b ằ n g nhau. N ế u ở Ấ
n h iệ t đ ộ
và á p su ấ t 1 a tm (được gọi là đ iều
C
k iệ n tiê u c h u ẩ n , v iế t t ắ t là đ k tc), t hAì th ể ttch đ ó là 2 2 ,4 l í t . N h ư vậy, n h ữ n g c h ấ t k h í
k h á c n h a u th ư ờ n g có k h ô i lư ợ ng H
mÓ
o l k h ô n g n h ư n h a u , n h ư n g th ể tíc h m ol của c h ú n g (đo
ở c ù n g n h i ệ t độ v à á p suâ't) là Íb ằ n g n h a u (H ìn h vẽ).

I
BỒ


D

G
N
ƯỠ

N
Á
TO1 m oi
h

0°c

-L

2

1 m ol
n 2
/

M „a = 2 g

v„,

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON



WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

N

N ế u ở đ k tc , ta có: VH = VN = Vco = 2 2 ,4 lít

Ơ
H
N

Ở đ iều k iệ n b ìn h th ư ờ n g (2 0 ° c và 1 a tm ), 1 mol c h ấ t k h í có t h ể tíc h là 24 lít.
1. M ol là lượng ch ất cô ch ứ a N (6,1 Ờ23) nguyền từ hoặc p h á n tử ch ất đó.
2. K h ố i lượng m ol của m ộ t c h ấ t là kh ố i lượng của N n gu yên tử hoặc p h â n tử c h ấ t đó,
tính b ầ n g gam , có s ổ trị b ă n g n gu yên tử k h ố i hoặc p h â n tử khối.
3. T h ể tích m ol cửa c h ấ t k h í là th ể tích ch iếm bởi N p h â n tử c h ấ t đó.
Ở đ k tc , th ể tích m ol cửa cá c c h ấ t k h í đ ề u b ằ n g 2 2 ,4 lít.

Y

U
P.Q

O
ĐẠ

T

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú


tiê u

sô TAY CÔNG THỨC HOÁ HỌC THPT

G
N
Ư
HVÀ
Bài 7: CHUYỂN
GIỮA KHỐI LƯựNG, THỂ TÍCH
LƯỢNG CHẤT
N
Ầ
TR
1. C ô n g th ứ c ch u y ể n đổi g iữ a lư ợ n g châ't (n) và k h0ốBi lư ợ ng c h ấ t (m): n = “ (m ol)
00
1
(M là k h ô i lư ợ ng m ol củ a c h ấ t).
+3
2. C ô n g th ứ c c h u y ể n đổi g iữ a lư ợ n g c h ấ t2(n) v à th ể tíc h c ủ a c h ấ t k h í (V) ở đ iều k iệ n
P
V
Ấ
c h u ẩ n : n = —-— (m o lì .
C
2 2 ,4
J
A
HÓ
Í Bài 8: TÍ KHỐI CỦA CHẤT KHÍ

L
C ô n g th ứ c t ín h Á
tỉ N
k h ổ i của:
O
Tvới
— K h í A đô'i
k h í B :d A/B —~ ỂL
G
Mb
N
Ỡ
M
—K
hƯí A dô'i với k h ô n g k h í: d A/kk = — —
D
I
BỒ

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Bài 9: TÍNH THEO CỠNG thức HOÂ học

N
Ơ
H


Gác. bước tiế n h à n h :
N
Y
1. B iế t c ô n g th ứ c h o á học, tìm t h à n h p h ầ n các n g u y ên tô':
U
Q
.
Tìm khối lượng lílol của hợ p c h ấ t, tìm số mol nguyên tử của m ồi nguyên
tô'
tro n g
P
1 inol h ợ p c h ấ t —> tìm t h à n h p h ầ n th eo k h ô i lượng của m ỗi n g u y ê n tô'. T

O

2. B iế t t h à n h p h ầ n các n g u y ê n tô", tìm công th ứ c h o á học:
ĐẠ
T ìm sô' m ol n g u y ê n tử của m ỗi n g u y ê n tcf tro n g 1 m oi h ợ p châ'tG—> lậ p công thứ c hoá
ƯN
học của h ợ p c h ấ t.

H
N
Ầ HỌC
Bàỉ 10: TÍNH THEO PHƯƠNG TRĨNHRHOÁ
T
B
00
C ác bước tiế n h à n h :
0

31
1. V iế t phư ơ ng t r ì n h h o á học.
+
2
2. C h u y ể n đổi k h ô i lượ ng c h ấ t h o ặ c t h ể Ptíc h ch â't k h í th à n h số m ol c h ấ t.
Ấ
3. D ựa vào p h ư ơ n g tr ìn h h o á h ọ c đ ể C
tìm sô" m ol c h ấ t th a m g ia ho ặc c h ấ t tạ o th à n h .
A
4. C h u y ể n đổi .số’ m ol c h ấ t t h àÓ
n h k h ô i lượ ng (m = n X M) ho ặc t h ể tíc h k h í ở đ k tc
-H
(V = 22,4 X n).
Í
-L
Bài 11: 0X8T
ÁN
O
1. CÔNG THỨC
T
G
O xit là hợp
N c h ấ t của h ai n gu yên tố, tron g đó có m ột nguyên tố là oxi.
Ỡ
C ông Ư
D thứ c cửa oxit M xOy g ồ m có k í hiệu củ a oxi o kèm theo ch ỉ s ổ y và k í h iệu c ủ a
m ộ t nIg u y ê n t ổ k h á c M (có h oá t r ị n) k è m theo c h ỉ s ổ X củ a nó theo đ ú n g q u y tắc về h o á
Ồ
t r ịB
: IIX y = n X X

Đóng góp150
PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

H

— N ế u k im -lo ạ i có n h iề uÍ h- o á trị:

L

T ê n gọi*. T ê n k im -lo ạ i (k è m th e o h o á trị) + o xit

N

T h í dụ : F eO — SÁắ t(II) o x it; F e 20 3 — S ắ t(III) oxit.

TO

—N ế u p h i G
k im có n h iề u h o á trị:
N
T ê n gọi:
T
ê n p h i k im + o x it (có tiề n t ố chì s ố n g u y ê n tử p h i k im ) (có tiề n t ố c h ì số'
ƯỠ n g u y ê n tử o xi)ẵ


D
DI ù n g
Ồ
B

các tiề n t ố (tiế p đ ầ u n g ữ ) để chỉ s ố n g u y ê n tử: m ono n g h ĩa là 1, đi là 2, t r i là 3,
t e t r a là 4, p e n ta là 5 ễ..

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

sổ TAY CÔNG THỨC HOÁ HỌC THPT

2 .PHÂN LOẠI
N
Có th ể c h ia oxit t h à n h 2 lo ạ i c h ín h th eo th à n h p h ầ n n g u y ê n tô': oxit bazơ và oxit axit. Ơ
H
N
a) O xit axit:
Y
T h ư ờ n g là o x it củ a p h i k im v à tương ứng với m ộ t a x it.
U
.Q
T h í d ụ : SO 3, C 0 2, p 20 5
TP
O
S 0 3: tươ ng ứ n g với a x it sunfuric H 2SO 4
ĐẠ
CO¿: tương ứng với axit cacbonic H2CO3
NG
p 20 5: tư ơ ng ứ n g vớ i a x it p h o tp h o ric H 3P O 4

Ư
H
b) O xit baza:
N
L à o x it của k im lo ạ i v à tư ơ n g ứ ng vứi m ộ t bazơ.
RẦ
T
T h í dụ : N a 2Ơ, C aO , C uO
B
N a 20 : tư ơ ng ứ n g vớ i bazơ n a tr i h iđ
00ro x it N aO H ;
0
CaO: tư ơ ng ứ n g vứi bazơ c an x3i 1h iđ ro x it C a(O H )2;
+
CuO: tư ơ ng ứ n g vớ i bazơPđ 2
ồ n g h iđ ro x it C u(Ọ H ) 2T ê n oxit: T ê n n g u y ê n tố* + o x it
CẤ
T h í dụ : N a 20 — n a tr i o x it; NÓOA— n itơ oxit

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON
151


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
T h í dụ: c o - cacbon m o n o o x it, n h ư n g th ư ờ n g đơn g iả n đi, gọi là cacbon oxit;
COg — cacbon đ ỉo x it (th ư ờ n g gọi ]à k h í cacbonic);
5 0 2 — lưu h u ỳ n h đ io x it (th ư ờ n g gọi là k h í sunfurơ);
50 3 —luu huỳnh trioxit;
P2O3 —điphotpho trioxit;


P 2O 5 — đ ip h o tp h o p e n ta o x it.

O

.Q
TP

N
Ơ
H

UY

N

Bài 12: TÍNH CHẤT HOA HỌC CỦA OXIT. KHÂI QUÁT VỀ sự PHÂN
ĐẠloại OXIT

G

I. TÍNH CHẤT hoa

học của

OXIT

N

1. Oxit bazơ có những tínhi ch ấ t hoá học
a) T ác d ụ n g với nước

B a O (r) + H 20 ( z )

B

B a (O H 2 ) ( d0d0)

10

N
Ư
H

Ầ
TR

V ây: M ộ t s ố oxit b a zơ tá c d ụ n g với nước
+3 tạo th àn h d u n g dịch bazơ (kiềm ).
2
b) T ác d ụ n g với axit
P
CuO ( r ) + 2HC1 (d dC)Ấ C uC l 2 (d d ) + H aO (l)

A

V ậy: O xit bazơ tác d ụ n g với
HÓ axit tạo th àn h m uổi và nước.
c) T ác d ụ n g với oxit a xitÍ B a O (r- )L+ C 0 2 (k ) -> B aC O a ( r )

N


V ậy: M ộ t s ố oxit
OÁ ba zơ tá c d ụ n g với oxit a x it tạo th à n h m uối.
T
2. O x it a x ỉ t c ó n h ữ n g t í n h c h ấ t h o á h ọ c
G
a) T ác dỠụN
n g với nước
P 2O 5 ( r ) + 3 H 2O ( 0 -> 2 H 3P O 4 ( d d )
DƯ

I
BỒ V ậy: N h iề u

oxit a x it tá c d ụ n g vôi nước tạo th ành du n g d ịch axit.

Đóng góp 152
PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

b) T ác d ụ n g với bazơ
C 0 2 (k ) + C a ( O H )2 (d d ) -> C a C 0 3 ( r ) + H aO ( /)

N

V ậy: O xit axit tá c d ụ n g với d u n g dịch bazơ tạo th à n h m u ối v à nước.
c.) T ác d ụ n g với oxit b a za

O x it a x it tá c d ụ n g với m ộ t s ố oxit bazơ tạo th àn h m u ố i.
H. PHÂN LOẠI 0X1T

G
N
Ư

O
ĐẠ

UY
Q
P.

Ơ
H
N

T

C ă n cứ v à o tín h c h ấ t h o á h ọ c c ủ a oxit, người t a p h â n lo ạ i n h ư sau:
I . O x it b azơ là n h ữ n g o x it t á c d ụ n g với d u n g d ịch a x it tạ o t h à n h m u ố i v à nước.
2. O x it a x it là n h ữ n g o x it t á c d ụ n g với d u n g d ịch bazơ tạ o t h à n h m u ố i v à nước.
3. O xit lư ỡ ng t ín h là n h ữ n g o x it tá c d ụ n g với d u n g d ịch bazơ v à tá c d ụ n g với dung dịch
a x it tạ o t h à n h m uối v à nước. T h í dụ n h ư AỈ 203 , ZnO ,..
4. O x it tru n g t ín h còn được g ọ i là oxit kh ôn g tạo m uối là n h ữ n g o x it k h ô n g tá c dụng với
a x it, bazơ, nước. T h í dụ n h ư c o , N O ...

H


T

1

Bài 13:
CẤAXIT - BAZtf - MUÔI

A. Axỉt

Í
-L

-

A
Ó
H

SỔ TAY CÔNG THỨC HOÁ HỌC THPT

P

3
2+

0B
0
0

N

RẦ

*
P h ă n tử a x it g ồ m cô 1 h a y n h iều n guyên tử h iđ ro liễ n k ế t với g ố c axit, các nguyên
tử h iđ ro n à y có th ể th a y th ế b à n g nguyền tử k im loại.
T h í dụ : HCỈ —axit clo h iđ ric, H 2SO 3 - a x it sunfura, H2SO4 —a x it sunfuric

N
Á
O

NG

1. Phồn loại

T

Ỡ

D ự a v ào t h à n h p h ầ n p h â n tử , a x it được c h ia r a là m 2 lo ại: a x ỉt kh ô n g có oxi (HC1,

Ư
ID

HaS...) và axit có oxi (H2SO4, H3PO4, HNO3 , H2S0 3 ,...).

B2.ỒTên

gọi


a) A x ìt kh ôn g có oxi (h ỉđ ro a x it)

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

IÜ I
WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON
1R3


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
T ê n a x it: a x it + t ê n p h i k im + h iđ ric
T h í dụ: HC1: a x it c lo h iđ ric ;
H 2S: a x it su n fu h id ric
GỐC a x it tư ơ n g ứ n g là : ~C1: clorua; =S: su n fu a

N

Y

Ơ
H
N

U
b) A x it có oxi (oxiaxit)
Q
.
—A x it có n h iều n gu yên tử oxi:
TP
T ê n a x it: a x it + t ê n c ủ a phi k im + ic

ẠO
Đ
T h í dụ: H N O 3: a x it n itric ; H 2S 0 4: a x it su n fu ric; H 3P O 4: a x it p h o tp h o ric
G

Gô'c a x it tư ơ n g ứng: —N 0 3: n itr a t; = S 0 4: su n fa t; s P 0 4:Ư
pN
h o tp h a t

- A x it có ít n gu yên tử oxi.ằ

ẦN

H

TR
B
Thí dụ: H2SO3: axit suníurơ; gốc axit tương
00 ứng =S 03: suníĩt
0
B. Baztf
31
+
*
P h ă n tử b a zơ g ồ m cô m ộ t nguyên
P 2 tử k im loại liên k ế t vởi m ộ t hay n hiều nhóm
Ấ
h iđ ro x it (—OH ). T h í d ụ : N a O H -C n atri h iđ ro x it, Ca(OH )2 - canxi h iđroxit, Fe(OH )3 s ắ t( lll) h iđroxit.
ÓA
H

1. Tên gọi
ÍL
B azơ được gọi t ê n th
e
o
- t r ì n h tự:
N
T ê n k im Á
lo ại (k è m h o á tr ị n ế u k im lo ạ i có n h iề u h o á trị) ■+• h iđ ro x it
O
T H : n a tr i h iđ ro x it
N aO
G
N
Ỡ Ca(OH> 2: c an x i h iđ ro x it
Ư
Cu(OH V. đ ồ n g (ll) h iđ ro x it
D
I
F e(O H )3: s ắ t( I I I ) h iđ ro x it
BỒ
T ê n a x it: a x it + t ê n p h i k im + ơ

154

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON



WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

N

2, Phân loại
C ác bazơ được c h ia là m 2 lo ạ i tu ỳ th eo t ín h t a n củ a chúng.
a) B azơ tan được tro n g nước g ọ i là k iềm
T h í dụ: N aO H , K O H , C a(O H )2, B a(O H )2
b) B a zơ k h ô n g tan tro n g nước
T h í dự ' Cu(O H )2, Mg(OH> 2, F e (O H )3
cễ Muôỉ

ẠO

NG

T

Y
U
P.Q

Ơ
NH

Đ

HƯ

*

P h ă n tử m u ối g ồ m có m ộ t h a y n h iều n gu yên tử k im lo ạ i liên k ế t với m ột hay n h iều
gốc axit.

ẦN
R
T

T h í dụ: N a C l - natri clorua, B a S 0 4 ~ bari sunfat, N aH C O j —n atrì hiđroeơcbonat.

0B

1. Tên gọi
M uôi được gọi tê n th e o t r ì n h tự sau:

00
1
3

+
2
P

T ê n k im lo ạ i (k èm h o á t r ị n ê u k im lo ại có n h iề u h o á trị) + t ê n gốc a x it.
N a 2S 0 4: n a tr i su n fa t;
N a 2S 0 3: n a t r i s u n íỉt;
Z n C l 2: k ẽ m clorua;

Í
-L


-

A
Ó
H

CẤ

F e (N 0 3 >3: s ắ t( II I ) n itr a t;

N
Á
O

K H C O 3: k a li h iđ ro c a c b o n a t.

T
G
T heo t h à n h Np h ầ n , m ưốì được c h ia r a h a i lo ại: m uối tru n g h o à
Ỡ
a) M uối truƯ
n g hoà
D
M uối
ỒI tru n g hoà là tnuối m à tro n g gốc a xit k h ôn g có n guyên
B
bằng n gu yên tử k im lo ạ i.
2. Phân loạỉ

và m uối a x itề

tử h ỉđ ro có th ể th ay th ế

T h í dụ: N a 2S 0 4, N a 2C 0 3, OaCOa

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
b) M uối a xit
M uối axit là m uối m à tro n g đó gốc axit còn nguyên tử h idro H chưa dược th ay thể N
b àn g nguyên tử k im lo ạ i. H o á t r ị của gốc a x it b ằ n g sô' n g u y ên tử h iđ ro đã được th a y thƠ
ế
b ằ n g n g u y ê n tử k im loại.
NH
T h í dự'. N aH S Ơ 4, N aH C O g, C a (H C 0 3)a.

Bài 14: TÍNH CHÂT HQÁ HỌC CỦA AKIT

G

O
Ạ
Đ

.Q
TP

UY


N
Ư
H

I. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1. Axỉt làm dổi màu ch ất c h ỉ thị màu
ẦN
D u n g d ịch a x it là m đổi m à u q u ỳ tím t h à n h đở.
R
T
T ro n g h o á học, quỳ tím là c h ấ t chỉ th ị m à u đ ể nBh ậ n b iế t d u n g d ịch a x it.

0

2„ Axỉt tác dụng với kim ỉo ạ ỉ
00
1
2HC1 { d d ) + F e ( r) -- » F+e3C l 2 ( d d ) + H 2 (ft)

2

V ậy: D u n g d ịch a x it tá c d ụ n g được
ẤPvới m ộ t s ổ kim lo ạ i tạo th àn h m uối và g iả i ph ón g
C
k h í hiđro.
A

C h ú ỷ ĩ A xit n itr ic HNO 3 H

v àÓ H2SO4 đ ặc tá c d ụ n g được với n h iề u k im lo ại, như ng nói
chung kh ôn g g iả i p h ô n g k Íh í h iđ ro .

L

3. A xit tác dụng với
baztf
N
OÁ H 2S 0 4 (d d ) 4- C u (O H )2 ( r ) -> C u S 0 4 ( d d ) + 2 H aO(Z)
T

V ậy: A x it G
tác d ụ n g với b a zơ tạ o th à n h m uối và nước.
N
P h ả nƯứỠn g của a x it .với hazểơ được gọi là p h ả n ứng tru n g hoà.

4. Axit
I D tác dụng với oxit bazơ
Ồ
B
6 H C l(d < i) + F e 20 3 ( r )
156 bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
Đóng góp PDF

2 F e C l 3 ( d d ) + 3 H aO (/)
WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM


V ậy: A x it tá c d ụ n g với oxit bazơ tạo th à n h m uối và nước.
N g o ài ra , ax it còn tác d ụ n g với m ộ t s ố m uối.

N
Ơ
H

H. AXIT MẠNH VÀ AXIT YẾU
D ựa v à o tín h c h ấ t h o á học, a x it được p h â n th à n h 2 loại:
+ A x it m ạ n h n h ư H C l, H N O 3, H 2S 0 4 ...
+ A x it y ế u n h ư H 2S, H2CO3 ...

G

O
Ạ
Đ

.Q
TP

UY

N

Bài 15: TÍNH CHẮT HOÂ HỌC CÚA BAZ0
ƯN

H


Ó

H
Í-

2 N a O H + S 0 2 -» N a 2S 0 3 + H 20

3. T á c d ụ n g c ủ a bazoT
- Lv ớ i a x i t
N
B azơ tan và bazơ
Á kh ô n g ta n đ ề u tá c d ụ n g với a x it tạo th à n h m u ối và nước.. P h ầ n ứ ng
giữa bazơ v à aT
xO
it được gọi là p h ả n ứ ng tru n g h o à.
T h í dụ : G
K O tt ( d d ) + HC1 (d d ) -> KC1 ( d d ) + H aO (/)

ỠN
Ư
D

Cu (O H )2 + 2 H N 0 3 —>Cư ( N 0 3)2 + 2 H 20

4. IBazđ không tan bị n h iệt
BỒ
C u (O H )

phân huỷ
( r ) ---- ií— ►C u O (r) + H 20 ( / i )


Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

ổ TAY CÔNG THỨC HŨÁ HỌC THPT

I. Tác dụng của dung dịch bazcf với ch ất chỉ tHị màu
ẦN
R
C ác d u n g d ịch bazơ (k iề m ) đổi m àu c h ấ t ch ì th ị: T
B
+ Q uỳ tím t h à n h m à u x a n h .
00
0
+ D ung d ịch p h e n o ỉp h a ta le in k h ô n g m à u 1th à n h m àu đỏ.
3
2. Tác dụng của dung dịch bazcf với2+
oxỉt axit
P
D ung d ịch bazơ (k iề m ) tá c d ụ n g Ấ
với o x it a x it tạ o t h à n h m uôi và nước.
C
3C a (O H )2A+ P 20 5 -> C a 3 ( P 0 4 )2 + 3 H aO

_____

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON
•#e-7


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

T ư ơng tự n h ư Cu(OH)a, m ộ t sô' bazơ k h ô n g ta n k h á c n h ư F e(O H )3, Al(OH)a, ... cũng bị
n h iệ t p h â n h u ỷ cho o x it và nước.
ƠN
V ậy: B a zơ kh ôn g tan bị n h iệ t p h â n h u ỷ tạo th àn h oxit và nước.
H
N
N g o à i r a , dun g dịch bazơ c ò n t á c d ụ n g với m ộ t sô' dung d ịc h m uối.
Y

U

P.Q

Bài 18: TÌNH CHẮT HOA HỌC CỦA MUÔI

ẠO

NG

I. TlNH c h ấ t h o á h ọ c c ủ a m u ố i

1. Muôi tác dụng với kim ỉoạỉ
Cu + 2A gN O a —>Cu ( N 0 3) 2 + 2Ag

ẦN

T

Đ


HƯ

V ậy: D u n g d ịch m uối có th ể tá c dụng, vói k im loại tạoRth àn h m uối m ới và kim loại mới.
T
2. Muô'i tác dụng với axỉt
B
0
0
BaCl,z + H âS 0 4 -► B a S 0 4 ị 0+2HC1
1
V ậy: M uối có th ể tác d ụ n g đư ợc với axit, sả
3 n p h ẩ m là m uối m ới và a x it m ới.
+
2
3. Muấi tác dying với muôi
P
A gN O a + N a C l -->ẤA gC l l + N a N 0 3

C

4ữMuối tác dụng với bazơ
ÓA
C uS04 + H
2 N a O H -► C u (O H )2 l + N a 2S 0 4

-

N a 2CL0Í 3 + B a (O H )2 -> 2 N a O H + B aC O a 4,

-


V ậy: Đ u n g d ịch m uối
N có th ể tá c d ụ n g với d u n g dịch ba zơ tạ o th à n h m uối m ới và bazơ
Á
m ớ i.
TO
5. P hản ứng G
phân huỷ m uối
2K C 10 3 ( r ) ---- -— >2 K C l( r ) + 3 0 a (¿ )
ỠN

Ư

D
ỒI

CaC03( r ) -----^ ~ > C a O (r) + C02(k )

B

Đóng góp158
PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Bài 17: Sự CHUYỂN HOÁ CỦA KIM LOẠI VÀ HỢP CHÄT


vô ctf

1. Sự ch u yển đổi kỉm lo ạ i thành các loạ i hựp chất vô cơ
a) K im lo ạ i —> m uối.
T h í d ụ : M g —> M gC l 2
b) K im lo ạ i
ba zơ
m u ố i (1) —> m u ố i (2)
T h í dụ: N a -> N a O IỈ -* N aC l —» N a N 0 3
c) Kim. lo ạ i
oxit b a za —> b a zo —> m u ố i (1) -> m u ối (2)
T h ỉ d ụ .ế C a —>- C aO —» C a (O H >2 —> C a(N 03>2 —> C a S 0 4
d ) K im lo ạ i —> oxit b a zơ
m uối (1) > ba zơ ■
—
> m uối (2) —> m u ối (3)

ẠO

NG

N

lới.

0B
0
0

U

P.Q

Y

ƠN
H
N

T

Đ

HƯ

Ầ
TR

T h í d.ụ: Cu -» CuO -> C u C l 2 —> C u(O H >2 —> C u S 0 4
C u (N 0 3)2.
2. Sự ch u y ển đ ổi các lo ạ i Hợp chất vô cơ thành kim loạỉ

1

A
Ó
-H

CẤ

Thí dụ: Cu(OH )2 —

>ÍCuSƠ 4 —> Cu

-L

d.) O xit b a za —> k im lo ại. T h í dụ: CuO —> Cu.
azơ

ÁN

NG

TO

Bài 18: TÍNH CHÃT c ủ a phi kim

ƯỠ
D
I
Ồ
ớ điều k iệ n
B

I. PHI KIM cổ NHỮNG TÍNH CHẤT vật Lf

thường, p h i kim tồn tạ i ở cả b a trạn g thái: trạn g th á i rắn như lưu huỳnh,
cacbon, p h o tp h o ...; t r ạ n g t h á i lỏ n g n h ư b ro m ; tr ạ n g th á i k h í n h ư oxi, n itơ , h iđ ro , clo...

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

sổ TAY CÔNS THỨC HOÁ HỌC THPT


+3
2
P

a) M uối —> k im loạù T h í dụ: AgNC >3 —> A g
b) M uối
b a za
o x it b a za —> k im lo ạ i
T h í d ụ : F e C l 3 —►F e (O H )3 —> F e 20 3
Fe
c) B azơ —> m u ối —> k im lo ạ i

l ũ
WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
P h ầ n lớ n các n g u y ê n tô' p h i k im k h ô n g d ẫ n d iệ n , d ẫ n n h i ệ t và có n h iệ t độ n ó n g chảy
thâ'p. M ộ t sô' p h i k im độc n h ư clo, b ro m , iot.
II. PHI KIM CÓ NHỮNG TÍNH CHÄT HOÁ HỌC
1. Tác dụng với kim loại

Y

U
Q
.
P


2 N a ( r ) + C l 2 ( k ) ---- ì!L _>2N aC l(r)
(v à n g lụ c)

(tr ắ n g )

F e ( r ) + s ( r ) ---- > F e S ( r )

G

2 C u ( r ) + 0 2 (fc)---- >2 C u O (r)
(đ ỏ )

(đen)

N

O
Ạ
Đ

N

Ơ
NH

T

N
HƯ


N h ậ n x é t : P h i k im tá c d ụ n g với k im lo ại tạ o t h à n h Ầ
m uối h o ặ c oxit.
2» Tác dụng với hidro

0B

TR

0 (ã)
0 2 ( £ ) + 2H 2 ( â ) ---- £ —> 2H020

1
3
+
H 2 (k ) + C l 2 ( k ) ---- - —
2 >2HC1(A)
P
P h i k im p h ả n ứng với h iđ ro tạo C
thẤàn h hợp ch ất khí.
3. Tác dụng với oxi
ÓA
H
T h í dụ :
s ( r ) Í+- 0 2 (A )---- * S 0 2 (¿ )
- (Lr ) + 5 0 2 ( k ) ►2 P 2Oe ( r)
4
P
ÁN hoá học cua phi kim
O
4. Mức độ hoạt

dộng
T
M ức độ N
h oGạ t đ ộ n g h o á h ọ c m ạ n h h a y y ếu củ a p h i k im được x é t
và m ức độỠ p h ả n ứ n g của p h i k im đó dối với k im lo ạ i và h iđ ro .
DƯ
I
BỒ
160 bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
Đóng góp PDF

c ă n cứ v ào k h ả n ă n g

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
Bài 19: DUNG DỊCH

N
Ơ
H

l ể D ung d ịch là h ỗ n h ợ p đ ồ n g n h ấ t củ a d u n g m ô i và c h ấ t ta n .
N
Y
2 . Ở n h iệ t độ xác đ ịn h :
QU
—D u n g d ịch chưa b ã o h o à là d u n g d ịch có t h ể h o à ta n th ê m c h ấ t ta n . P.
T

.
— D ung d ịch b ã o h o à là d u n g d ịch k h ô n g t h ể h o à t a n th ê m ch ấ t ta nO
Ạ
3- M uốn c h ấ t r ắ n t a n n h a n h tr o n g nước, t a th ự c h iệ n 1, 2 h o ặ c cả Đ
3 b iệ n p h á p sau:
NG
— K h u â y đ u n g d ịch
Ư
H
— Đ un n ó n g d u n g d ịch
N
— N g h iề n n h ỏ c h ấ t r ắ n .
RẦ

B

T

Bài 20: Bộ TAN CỦA MỘT
00 CHÂT TRONG

l«ưtfc

+ là s ố g a m ch ất đô tan tron g 100g nước đ ể tạo
a) Độ tan củ a m ộ t c h ấ t tro n g nước 2(S)
P
th àn h d u n g dịch bão hoà ở n h iệ t độ
Ấ xác địn h .
C
T h í d ụ : S NaCl{2BOc) = 3 6 g , có A

n g h ĩa là:
Ó

Ở 25°c, -trong 1 0 0 g nước
- H c h ỉ có th ể h o à t a n tố i đ a là 36g N a C l đ ể tạ o r a d u n g dịch
Í
N aC l b ã o h o à .
-L
b) Y ếu t ố ả n h hưởng
đ ế n đ ộ tan cửa m ộ t c h ấ t tron g nước là n h iệ t đ ộ (đối với độ ta n
N
củ a c h â t k h í troOnÁ
g nưởc c ò n p h ụ th u ộ c v ào á p su ất).
T í o \ ~ 39,8g
T h í d ụ : Gs 1
N a C l(l0 0 °C )
* 6

I
BỒ

ỠN s.í ,9 o0 , = 0,005g: s
Ư
O2(20ộC,latmỊ
O2{60°c,latm) = 0 , 0 0 1 g
D
Cl.J .aP . l a t m l

*


<

sổ TAY CÔNG THỨC HŨÁ HỌC THPT

0
31

l i l

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON
161


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

ị

Bài 21: NÓNG Bộ DUNG DỊCH

1. N ồng độ phần trăm củ a dung dịch
ƠcỏN
N ồ n g đ ộ p h ầ n tră m (k í h iệ u là c % ) của m ộ t du n g d ịch cho ta b iế t s ố g o m chất tan
H
N
tro n g 100 g a m d u n g dịch.

UY


C ông thức tín h nồng độ p h ầ n trăm cửa dung dịch là: c% = •—-t- X 100% .Q
m dd
TP
T ro n g đó: m ct là k h ố i lư ợ n g c h ấ t ta n , b iểu th ị b ằ n g gam ;
O
m dd là k h ố i lư ợ n g d u n g d ịch , b iểu th ị b ằ n g g am .
ĐẠ
K h ô i lư ợ n g d u n g d ịch = k h ố i lư ợ ng d u n g m ôi + k h ô i lư ợ ng c h ấGt ta n .
N m của dung dịch.
T h í d ụ 1 : H oà ta n 15g N aC l vào 45g nước. T ín h nồng độ p h ầ nƯtră
H
— T ìm k h ổ i lư ợ ng củ a d u n g d ịch n a tr i clorua: m dd - 15N+ 45 = 60 (g)
__

Ầ

15

— T ìm n ồ n g độ p h ầ n t r ã m của d u n g d ich n a tr i clorua:
R c % = —“ X100%' - 25%

T

60

T h í d ụ 2: M ộ t d u n g d ịc h H 2SO 4 có n ồ n g 0độ
0B14%. T ín h k h ố i lượng H 2SO 4 có tro n g
0
150g d u n g d ịch .
1

1 4 x 1 cn
3
+
— K h ô i lượ ng H 2SO 4 có tr o n g 150g d2u n g d ịch 14% là: m H so = ---- -— ~ 2 1 (g )

P

Ấ nứớc, được dung d ịch đ ư ờ n g có n ồ n g độ 25%.
T h í d ụ 3: H o à t a n 5 0 g đ ư ờ n g vCào
H ã y tín h : a) K hôi lư ợ ng d u nA
g d ịch dường p h a c h ế được.
Ó c ầ n d ù n g cho sự p h a chế.
' b) K h ô i lư ợ ng H
nước
-

— K h ô i lượ ng dung dLịcÍh đ ư ờ n g p h a c h ế được: m dđ = 1 0 0 x 5 0 _ 20 0 (g)
25
N
— K h ố i lượ ng nước
c ầ n d ù n g cho sự p h a chế: m d,n = 200 — 50 = 150 (g)
Á
2. N ồng độ mol
TO của dung dịch
N ồ n g độG m ol (k í h iệ u là Cm) của d u n g d ịch cho b iế t s ố m ol c h ấ t tan có tro n g
N
1 l ít d u nỠg dịch.

Ư
CDô n g th ứ c

I
BỒ

tín h n ồ n g độ m ol củ a đ u n g d ịch là: C M = -ụ-(m ol/Z )

T ro n g đó: n là số m ol c h ấ t ta n , V là t h ể tíc h d u n g d ịch , b iểu th ị b ằ n g l í t U)ẵ

162

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
T h i dụ 1:
T ro n g 2 00m l d u n g d ịch có h o à ta n ,l.6 g CuSO«!. T ín h n ồ n g độ m ol củ a d u n g dịch.
- S ố m ol C u S 0 4 có tro n g d u n g dịch: n CuSOi = 'ỵ o ~ ~ 0,1 (m oi)

UY

N
Ơ
H

N

= 0 ,5 ( m o l/ /) ho ặc v iế t là 0,5M
.Q .
u, 2

TP
T h í d ụ 2: T rộ n 2 l ít d u n g d ịch đường 0,5M với 3 l ít dung d ịch dường
O IM . T ín h n ồ n g
Ạ
độ m ol của d u n g d ịch đường sa u k h i trộ n .
Đ
- S ố m ol đường có tro n g d u n g d ịch 1: n i = 0,5 X 2 = 1 (m ol) NG
- Sô" m ol đường có tron g dung dịch 2: n 2 = 1 X 3 = 3 (moi)HƯ
- T h ể tíc h của d u n g d ịch đường sau k h i trộ n : V = 2 + 3N= 5 (/)

- N ồ n g độ m ol củ a d u n g dịch C u S 0 4: C M =

RẦ

- N ồ n g độ m oi củ a d u n g d ịch dường sau k h i trộ n :TC M =

B
00

U

O

—0,5(M )

Cách pha c h ế dung dịch như th ế nào? 0
Để p h a ch ế m ộ t dung dịch theo nồng dộ cho
3 1trước, ta thực h iệ n theo h a i bước sau:
+
2

Bước 1: T ín h các đ ạ i lư ợ ng c ầ n dùng;
P
Ấ đ ạ i lư ợ ng đ ã x ác đ ịn h .
Bước. 2: P h a c h ế d u n g d ịch th e o Ccác
T h í d ụ \ P h a c h ế 200g d u n g d A
N aC l 20% .
Ó ịch
H
Bước 1: T ìm các đ ạ i lượng
liền
quan
-

Í

—T ìm k h ố i lượ ng- L
N a C l c ầ n dùng: m NaC1 =

N

^ = 4 0 (g ) N aC l

Áợ ng H 2O c ầ n dùng: m H o = m dd = 2 0 0 - 4 0 = 1 6 0 ( g )H 20
—T ìm k h ô i lư
TO

I
Ồ
B


Bước 2:GC ách p h a c h ế
— CỠâN
n 4 0 g N aC l k h a n cho v ào cốc
Ư
—
C
â
D n 160g H 20 (h o ặc đ o n g 160m l nước) cho d ầ n d ầ n vào cốc v à k h u ấ y cho đ ê n
k h i N aC l t a n h ế t. T a được 200g d u n g d ịch N aC l 20%.

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Phẩn /. HOÁ H ỌC LỚ P 1 0

N

Chương I. NGUYÊN TỬ

Y

Bài 1: THÀNH PHẦN nguyên tử
Các h&t cấu tụo nên nguyên tử
— H ạ t m a n g đ iệ n : p ro to n v à e le c tro n .
~ H ạ t k h ô n g m a n g đ iệ n : n ơ tr o n ẻ
—N g u y ê n tử tru n g h o à đ iệ n n ê n sô' p ro to n = sô' e le c tro n .

—H ạ t cơ b ả n : p ro to n , n ơ tr o n v à electro n .
T ro n g các h ạ t n h â n b ề n ( tr ừ H ) th ì: 1 < ™ < 1,5.

ẦN

ẠO

G
ƯN

Ơ
NH

U
Q
.
P

T

Đ

H

R

Đ ể b iểu th ị k h ố i lư ợ ng c ủ a n g u y ê n tử , p h â n tửT v à các h ạ t p ro to n , n ơ tro n , electro n
B
người t,a p h ả i d ù n g đơ n vị k h ố i lượ ng n g u y ê n tử.
00Kí h iệu là u; u còn được gọi là đvC.


0

lu b ằ n g — k h ố i lượ ng của3m1ộ t n g u y ên tử đ ồ n g vị cacbon 1 2 .
12

2+

N g u y ê n tử cacbon n à y có k h ô i lượ ng
P là 1 9 ,9265.i c r 27kg.

Ấ

lu - 19>9 2 6 5 .1 0— kC
g =

A
HÓ

6605.10 "27k g

12

-

Bài 2: HẠT
LÍNHÂN NGUYÊN TỬ NGUYÊN TÔ' HOÁ HỌC. ĐỔNG V|

N
I. HẠT NHÂN NGUYÊ

ÁN TỬ
O
T
1. Đ iện tích hạt nhân
G
P ro to n N
m a n g đ iệ n tíc h 1+, n ế u h ạ t n h â n có z p ro to n th ì
Ỡ
z+ và Ư
sô' đơn vị đ iệ n tíc h h ạ t n h â n bằng z .
D
ISô" đ ơ n vị đ iệ n tíc h h ạ t n h â n z s= sô' p ro to n = sô" e le c tro n
BỒ
Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

đ iệ n tíc h của h ạ t n h â n b ằ n g

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

2 . S ố k h ố i:

A = z + N

ƠN
H
N


II. NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC
X. Định, nghĩa
N g u y ê n tố h o á h ọ c là n h ữ n g n g u y ên tử có c ù n g đ iệ n tíc h h ạ t n h â n .
2. Sô' h iệu n gu yên tử
Sô' đơn vị đ iệ n tíc h h ạ t n h â n n g u y ê n tử của m ộ t n g u y ê n tố* được gọi là s ố h iệ u n g u y ê n
tử củ a nguyên tố đó, kí h iệ u là z.
3. Kí h iệ u nguyên tử: £x

Y

NG

Đ

ẠO

T

U
P.Q

HƯ

III. ĐỔNG VI
C ác đ ồ n g vị của c ù n g m ộ t n g u y ê n tô' h o á học là n h ữ n g n g u y ê n tử có c ù n g sô' p ro to n
n h ư n g k h á c n h a u về sô' n ơ tro n , đo đó sô' khô'i A của c h ú n g k h á c n h a u .

N

0B


Ầ
TR

IV. NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH CỦA CAC NGUYÊN Tố HOÁ HỌC
X. N guyên tử khối
N g u y ê n tử k h ố i là k h ô i lư ợ ng tươ ng đôi của n g u y ê n tử.

3

ÓA

-H
Í
-L

CẤaX

+ bY
100

X, Y lầ n lư ợ t là n g u y ê n tử khô'i của đ ồ n g vị X, Y.
a, b lầ n lư ợ t là % s ố n g u y ê n tử của đ ồ n g vị X, Y.

Á
TO

N

Bài 3: CẤU TẠO vỏ NGUYÊN TỬ


NG
Ỡ
I. Sự C
HUYỂN DỘNG CỦA CÁC ELECTRON TRONG NGUYÊN TỬ
DNƯg à y n a y , ngườ i t a đ ã b iế t các e le c tro n ch u y ể n đ ộ n g r ấ t n h a n h
I
/s) tro n g k h u vực x u n g q u a n h h ạ t n h â n n g u y ê n tử k h ô n g th e o
BỒkm
đ ịn h tạ o n ê n vỏ n g u y ê n tử.
Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

(tốc độ h à n g n g h ìn
n h ữ n g quỹ đ ạ o x ác

sô TAỴ CÔNG THÚC HOÁ HỌC THPT

2. N guyên tử khối trưng bình
-¡r'

+
P2

0
10

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

II. LỚP ELECTRON VÀ PHÂN LỚP ELECTRON

ƠN
H
N

1. Liớp electron
C ác e le c tro n tr ê n c ù n g m ộ t lớ p có m ức n ă n g lượ ng g ầ n b ằ n g n h a u .
X ếp th e o th ứ tự mức n á n g lư ợ n g từ th ẩ p đ ế n cao, các lớ p e le c tro n n à y được g h i bằng
các số' n g u y ê n th e o th ứ tự n = 1, 2 , 3, 4, ... với t ê n gọi: K, L, M , N ...
n =
1
2
3
4
T ê n lớp
K
L
M
N
2. Phân lớp electron
M ỗi lớp e le c tro n lạ i c h ia t h à n h các p h â n lớp.
C ác e le c tro n t r ê n c ù n g m ộ t p h â n lớp có m ức n ã n g lượng b ằ n g n h au .
C ác p h â n lớp được kí h iệ u b ằ n g các chữ c ái th ư ờ n g s, p, d, f.
Sô" p h â n lớp tro n g m ỗi lớ p b ằ n g sô" th ứ tự củ a lớp đớ.

Y

G


N

B
00
0
1

O
ĐẠ

T

U
P.Q

N
Ư
H

Ầ
TR

III. SỐ ELECTRON TỐI ĐA TRONG MỘT PHÂN LỚP, MỘT LỚP

Sô" e le c tro n tốì đa tro n g m ộ t p h â n lớp n h ư sau:
— P h â n ỉổp s chứ a tố i đ a 2 e le c tro n
— P h â n lớ p p chứ a tối đa 6 e le c tro n
— P h â n lớp d chứ a tố i đa 10 e le c tro n
—P h â n lớp f chứ a tô i đa 14 e le c tro n
P h â n lớp e le c tro n đ ã có đủ sô" e le c tro n tô i đ a gọi là p h â n ỉớp e le c tro n b ão hoà.

Sô' e le c tro n tố ĩ đa của lớ p th ứ n là 2 n 2.
Lớp e le c tro n đã có đủ sô' e le c tro n tố ĩ đ a gọi là lớp e le c tro n bâo hoà.

3

+
P2

N
Á
O

G
N
Ỡ

T

ÍL
-

A
Ó
H

CẤ

Bài 4: EẤM HÌNH ELECTRON NGUYÊN ĩử

Ư


I. THỨ Tự CAC MỨC NANG lượng trong nguyên tử
T ừ tro n g ra n g o ài, m ức n ă n g lượ ng của các lớp tă n g th e o th ứ tự từ 1 đ ế n 7 và n ă n g
lượ ng của p h â n lớp tă n g th e o th ứ tự s, p, d, f.

ID
Ồ
B

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

II. CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

U
P.Q

Y

1. Câ'u hình eỉectron nguyên tử
C ấu h ìn h e le c tro n n g u y ê n tử b iểu d iễ n sự p h â n bô" e le c tro n t r ê n các p h â n lớp thuộc
các lớp k h á c n h a u .
Người ta quy ước cách v iế t cấu h ìn h e le c tro n n g u y ên tử n h ư sau:
— SôT th ứ tự lớp e le c tro n được g h i b ằ n g sô" (1, 2, 3...).
— P h â n lớ p được g h i b ằ n g các chữ cái th ư ờ n g (s, p, đ, f).
— Sô' e le c tro n tro n g m ộ t p h â n lớp được g h i b ằ n g số ở p h ía t r ê n b ê n p h ả i của p h â n lớp

(sz, p 6, .Ề.).
N g u y ên tô" s là n h ữ n g n g u y ê n tô' m à n g u y ê n tử có lớp e le c tro n CUỐI c ù n g được điền
vào p h â n lớ p s.
N guyên tô' p là những ngu yên tô' m à nguyên tử có electron CUỐI cùng được điền vào
p h â n lớp p Ế
N g u y ên tố d là n h ữ n g n g u y ê n tố m à n g u y ê n tử có e le c tro n cuối cù n g được đ iề n vào
p h â n lớp d.
N g u y ên tố f là n h ữ n g n g u y ê n tô' m à n g u y ê n tử có e le c tro n cuối cùng được đ iề n vào
p h â n lớp f.
2. Dặc điểm của lớp electron ngoài cùng
— Đốì với n g u y ê n tử của t ấ t c ả các n g u y ê n tố , lớp e le c tro n n g o à i c ù n g có n h iề u n h ấ t
là 8 e le c tro n .
— C ác n g u y ê n tử có 8 e le c tro n ở lớp e le c tro n n g oài cùng (n s 2n p 6) và n g u y ên tử heli
( l s 2) k h ô n g th a m g ia vào các p h ả n ứng h o á học (trừ tro n g m ộ t số' đ iề u k iệ n đ ặc biệt) vì
câu h ìn h e le c tro n của các n g u y ê n tử n à y râ 't b ề n . Đó là các n g u y ê n tử của n g u y ê n t ố kh í
h iế m . T ro n g tự n h iê n , p h â n tử k h í h iế m chỉ có m ộ t n g uyên tử.
~ C ác n g u y ê n tử có 1, 2, 3 e le c tro n ở lớp n g o à i cùng dễ n h ư ờ n g e le c tro n là n g u y ên tử
của các n g u y ê n tố k im loại ( tr ờ H , H e v à B).

ẠO

NG

N

0B

3

Í


BỒ

NG
Ỡ
Ư
ID

ÁN
O
T

-L

ÓA
H
-

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

CẤ

T

Đ

HƯ

Ầ
TR


0
10

sổ TAY CÔNG THỨC HOÁ HỌC THPT

+
2
P

N

Ơ
H
N

Sau đ â y là th ứ tự s ắ p x ế p các p h â n lớp th e o ch iều tă n g của n ă n g lư ợ n g được xác định
b ằn g th ự c n g h iệ m v à lí th u y ế t: l s 2 s 2p 3s 3p 4s 3d 4p 5s...

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
— C ác n g u y ê n tử có 5, 6 , 7 e le c tro n ở lớp n g oài c ù n g dễ n h ậ n e le c tro n th ư ờ n g là
n g u y ê n tử củ a n g u y ên tô" p h i k im .
— C ác n g u y ê n tử có 4 e le c tro n n g o à i cùng có th ể là n g u y ên tử củ a n g u y ên .tô' k im loại
h o ặ c p h i k im (xem b ả n g tu ầ n h o à n ).

N


Ơ
H
N

UY
Q
P.
T
Chương 2: BẢNG TUẰN h o à n c á c n g u y ê n T ố HOÁ O
HỌC
Ạ
Đ
VÀ ĐỊNH LUẬT TƯAN HOÀN
G
N
Bài 5: BẢNG TUẦN HOÀN HƯ
ẦN
R
I. NGUYÊN TẮC SẮP XẾP CÁC NGUYÊN Tố TRONG BẢNG TUẨN
T HOÀN
B
1 . Các nguyên tô" được sắ p xếp th e o chiều tă n g d ầ n 0của đ iện tíc h h ạ t n h â n nguyên tử.
00 tử được xếp th à n h m ột h àn g .
2. Các nguyên tố có cùng sô' lớp e le ctro n tro n g 1
nguyên
+3n g n g u y ê n tử n h ư n h a u được x ế p t h à n h m ộ t
3. C ác n g u y ê n tô" có sô' e lè c tr o n h o á t r ị 2tro
cột.
ẤP
C

II. CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN CÁC A
NGUYÊN Tố HOÁ HỌC
Ó
1Ề Ô n g u y ê n ‘t ử
- H x ế p vào m ộ t ô cua b ả n g , gọi là ô n g u y ê n tố.
Í
M ỗi n g u y ê n tố h o á học
được
-L
SỐ th ứ tự của ô n N
g u y ê n tô' đ ú n g b ằ n g s ố h iệ u n g u y ê n tử của nguyên tổ’ dó.
Á
2. C h u k ì
TO
C hu k ì là G
d ã y các n g u y ê n tô" m à n g u y ê n tử của c h ú n g có cùng sô” lớp e le c tro n được x ếp
N
th e o c h iềỠ
u đ iệ n tíc h h ạ t n h â n t ă n g d ầ n .
Ưk ì th ư ờ n g b ắ t đ ầ u b ằ n g m ộ t k im lo ại k iề m và k ế t th ú c b ằ n g m ộ t k h í h iế m (trừ
D
C hu
ỒIk ì 1 và chu k ì 7 chưa h o à n th à n h ) .
chu
B
B ả n g tu ầ n h o à n gồm 7 ch u k ì. C ểÁc chu k ì được đ á n h số’ từ 1 đ ế n 7.

- IR Q
Đóng góp PDF
bởi GV. Nguyễn Thanh Tú


WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

S ố th ứ tự củ a chu k ì b ằ n g s ố lớp electron tro n g n g u y ên tử.
C ác chu k ì 1, 2, 3 được gọi là các chu k ì nhỏ.
C ác ch u kì 4, 5, 6 , 7 được gọi là các chu kì lớ n .

N

Y

Ơ
H
N

U
3. Nhóm nguyên tố
.Q
P
N hóm ngu y ên tô' là tậ p hợ p các nguyên tô' m à nguyên tử có câu h ìn h Telectron tương tự
nhau, do đó có tín h c h ấ t h o á học g ầ n giống n h a u v à được x.ếp th à n h m ộ t O
Ạ cột.
N g u y ê n tử các n g u y ê n tô" tro n g c ù n g m ộ t n h ó m cỏ sô' e le c tro nĐh o á t r ị b ằ n g n h a u và
G
b ằ n g số” th ứ tự củ a n h ó m ( tr ừ h a i cộ t cuối củ a n h ó m V IIIB ). N
N h ó m A b ao gồm các n g u y ê n t ố s và n g u y ê n tô' p.
HƯ

Khô'i các n g u y ê n tố d gồ m các n g u y ên tố th u ộ c các Ầ
nN
h ó m B.
R
K hôi n g u y ê n t ố f gồm các n g u y ê n tô' x ế p ở h a i hTà n g CUỐI b ả n g .
B
N h ó m B bao gồm các n g u y ê n tố d và n g u y 0
ê n0 tố f.
0

1
+3

ÓA

C

-H

I. TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI KIM

T ín h kirn lo ạ i là tín
LÍh ch â't củ a m ộ t n g u y ê n tô" m à n g u y ên tử của nó dễ m ấ t e le c tro n
để trở t h à n h ion dương. N g u y ê n tử c à n g dễ m ấ t e le c tro n , tín h k im lo ại củ a n g u y ê n tô"
N
càng m ạ n h ề
Á
O
T ín h p h i kTim là t ín h c h ấ t củ a m ộ t n g u y ê n tố m à n g u y ê n tử của nó dễ th u e le c tro n để
G

trở t h à n hN ion â m . N g u y ê n tử c à n g dễ th u e le c tro n th ì tín h p h i k im của n g u y ê n tố c à n g
m ạ n hƯ
.Ỡ

D
1.I Sự b iến đổi tỉnh chất trong m ột chu kì
Ồ
B T ro n g m ộ t chu k ì, th e o c h iề u tă n g d ầ n của

đ iệ n tíc h h ạ t n h â n , tín h k im loại của các
n g u y ê n tô" y ếu d ầ n , đ ồ n g th ờ i tín h p h i k im m ạ n h d ầ n .

Đóng góp PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

sô TAY CÔNG THỨC HOÁ HOC THPT

m 6: s ự2BIẾRI OỂI TUẦN HOÀN
TÌHIH CHẤT CÙA CÂC MGUYÊM
Tấ m a HQC. bịnh l u ậ t tu ần hoàn
ẤP

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON


WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM
T ro n g m ộ t chu kì, k h i đi từ t r á i s a n g p h ả i, đ iệ n tíc h h ạ t n h â n tă n g d ầ n n h ư n g sô' lớp
e le c tro n củ a n g u y ê n tử các n g u y ê n tô" b à n g n h a u , do đó lực h ú t củ a h ạ t n h â n với cóc
e le c tro n lớp ng o ài cù n g tă n g lê n là m cho b á n k ín h n g u y ê n tử g iả m d ầ n n ê n k h ả n ã n g dễ
n h ư ờ n g e le c tro n (đặc trư n g c h o tín h kiro loại củ a n g u y ê n tô') g iầ m d ầ n , đ ồ n g th ờ i k h ả
n ă n g th u e ỉe c tro n (đặc trư n g ch o t ín h p h i kim cíía n g u y ê n tô') tă n g d ầ n .


íK'

N
HƠ

UY

N

.Q
TP

2. Sự b iến đ ối tính chất tron g m ột nhóm A
T ro n g m ộ t n h ó m A, th e o c h iề u tã n g củ a đ iệ n tíc h h ạ t n h â n , tín h k im lo ại củ a các
n g u y ê n tô' m ạ n h d ầ n , đ ồ n g th ờ i t ín h p h i k im y ế u d ầ n .
Q uy lu ậ t đó được lặ p lạ i đ ố i với các n h ó m A k h á c và được g iả i th íc h n h ư sau: T ro n g
m ộ t n h ó m A, th e o c h iề u từ t r ê n x u ố n g dưới, đ iệ n tíc h h ạ t n h â n tă n g n h ư n g đ ồ n g th ờ i số'
lớ p e le c tro n c ũ n g tă n g , b á n k í n h n g u y ê n tử các n g u y ê n tố t ă n g n h a n h v à c h iế m ưu t h ế
h ơ n n ê n k h ả n ã n g n h ư ờ n g e le c tr o n củ a các n g u y ê n tô' g iả m — tín h k im loại tă n g , tín h
p h i k im g iảm .

ẠO

NG

N

B


31

0
00

Đ

N

Í

CẤ

Ó
-H

T ro n g m ộ t n h ó m A, k h i đi từ t r ê n x uống dưới th e o c h iề u tã n g củ a đ iệ n tíc h h ạ t n h â n ,
giá t r ị độ â m đ iệ n củ a các n g u y ê n tử n ó i c h u n g g iả m đ ầ n .

Á
TO

G
N
T ro n g m Ỡ
Ư ộ t chu k ì, đi từ
châ't vớiDoxi tã n g lầ n lượt
I
h iđ roỒg iả m từ 4 đ ế n 1.
B


II. HOÁ TRI CỎA CÁC NGUYÊN TỐ
t r á i s a n g p h ả i, h o á t r ị cao n h ấ t của các n g u y ên tô” tro n g h ợ p
từ 1 đ ế n 7, còn h o á t r ị của các p h i k im tro n g h ợ p c h ấ t với

170
Đóng góp
PDF bởi GV. Nguyễn Thanh Tú

IV. ĐỊN

T ír
h ợp cl

h ạ t ni

Ầ
TR

+
P2

-L

Tro!
bazơ c
d ần .

HƯ


3. Độ âm điện
a) K h á i n iệm
Độ â m đ iệ n của m ộ t n g u y ê n tử đ ặ c trư n g cho k h ả n ă n g h ú t e le c tro n của n g u y ê n tử đó
k h í h ìn h t h à n h liê n k ế t h o á học.
b) S ự biến d ổ i độ âm d iệ n
T ro n g m ộ t chu kì, k h i đi từ t r á i s a n g p h ả i th eo c h iề u tã n g của đ iệ n tíc h h ạ t n h â n , g iá
t r ị độ â m đ iệ n của các n g u y ê n tử n ó i c h u n g tă n g d ầ n .

A

III. o xn

I. Sự

1. lo
a,
th à n
6

cùnị
elec
c
phi
âm .
2 .1

Mg

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON