SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÚP HOẠT ĐỘNG NHÓM
CÓ HIỆU QUẢ TRONG TIẾT MĨ THUẬT

Môn: Mĩ thuật
Cấp học: Tiểu học

1


MỤC LỤC
I.ĐẶT VẤN ĐỀ
1.Lý do chọn đề tài………………………………………………………….trang 4
2. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………………..5
3. Phạm vi nghiên cứu…………………………………………………………….6
4. Phương pháp nghên cứu………………………………………………………..6
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.Những nội dung lý luận liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu tổng kết kinh
nghiệm
1.1 Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học…………….7
1.2Thực trạng của vấn đề…………………………………………………………..9
1.3 Ưu điểm……………………………………………………………………….9
1.4 Hạn chế………………………………………………………………………..10
2.Cấu tạo của một hoạt động theo nhóm…………………………………………12
3.Những biện pháp tiến hành……………………………………………………13
3.1 Yêu cầu cần thiết đối với giáo viên…………………………………………..18
3.2 Tổ chức hoạt động nhóm cho một chủ đề……………………………………20
4. Kết quả đạt được………………………………………………………………22
III. KẾT LUẬN

1.Ý nghĩa………………………………………………………………………….24
2.Những kiến nghị đề xuất………………………………………………………24
3.Phụ lục…………………………………………………………………………..26
4.Tài liệu tham khảo………………………………………………………………30

2


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
GV

Giáo viên

HS

Học sinh

PPDH

Phương pháp dạy học

TSHS

Tổng số học sinh

SL

Số lượng

3



I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài .
Môn Mĩ thuật ở trường tiểu học trang bị cho học sinh những kiến thức ban
đầu, cơ bản nhất góp phần từng bước hình thành kĩ năng cảm thụ cái đẹp và biết
vận dụng cái đẹp vào trong học tập sinh hoạt hằng ngày.
Với môn Mĩ thuật ở tiểu học lấy giáo dục thẩm mĩ làm nhiệm vụ chủ yếu,
đặc thù của môn học là phát huy tích độc lập cá nhân, thể hiện cái tôi, cái riêng của
từng học sinh..., nhưng với lứa tuổi học sinh tiểu học để thể hiện đầy đủ một vấn
đề, cụ thể để hoàn thiện một bài vẽ trong tiết mĩ thuật ở tiểu học quy định thời gian
từ 35 đến 40 phút, nếu để một cá nhân làm thì việc hoàn thành là rất khó, còn nếu
có hoàn thành thì cũng chỉ ở múc độ quá sơ sài, chưa đạt yêu cầu tối thiểu. Vì vậy,
nếu tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong giờ Mĩ thuật ở tiểu học thì hiệu quả
sẽ cao, tạo được hứng thú cho học sinh.
Dạy học theo nhóm là hình thức giảng dạy đặt học sinh vào môi trường học
tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành các nhóm một cách thích hợp.
Trong nhóm học sinh được khuyến khích thảo luận và hướng dẫn làm việc hợp tác
với nhau. Cụ thể:
+ Đem lại cho học sinh cơ hội sử dụng các kiến thức và kĩ năng mà các em
được lĩnh hội và rèn luyện.
+ Cho phép học sinh diễn đạt những ý tưởng, những khám phá của mình.
+ Mở rộng suy nghĩ và thực hành các kĩ năng tư duy (so sánh, phân tích, tổng
hợp, đánh giá...).
Hoạt động nhóm giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ
năng giao tiếp, tạo điều kiện cho học sinh hỏi lẫn nhau, phát huy vai trò trách
nhiệm của từng cá nhân, các em có thể cùng làm với nhau những công việc mà một
mình không thể tự làm được trong một thời gian nhất định.

4



Hiện nay với sự đổi mới về phương pháp giáo dục mĩ thuật tiểu học
( SAEPS) có 7 quy trình mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch : Vẽ cùng nhau và
sáng tạo câu chuyện, vẽ biểu cảm, vẽ theo nhạc, xây dựng cốt truyện, tạo hình 2D
3D, nghệ thuật tạo hình không gian, tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn. 7 quy
trình trên nhằm hướng tới mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm kích thích sự tương
tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức.
Trong 7 quy trình trên thì quy trình vẽ biểu cảm và vẽ theo nhạc thường có
3 tiết, 5 quy trình còn lại thì thời lượng là 5 tiết cho một quy trình, trong khi đó hoạt
động nhóm chiếm 4 tiết tức là 1/2 thời gian một quy trình.
Có thể nói, đây quả thực là một khó khăn để dạy một tiết học có hiệu quả
đạt được mục tiêu khi tiếp cận phương pháp mới cho giáo viên và học sinh. Các em
từ trải nghiệm vừa phải tìm hiểu tiếp thu, làm quen với cái đẹp trong thiên nhiên.
Tạo ra cái đẹp bằng khả năng cảm nhận.Vận dụng những khả năng hiểu biết về
phục vụ trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày vừa rèn luyện kỷ năng sống thông
qua môn học .Vì vậy đây cũng là một vấn đề mà chúng tôi luôn trau dồi thảo luận
trong những buổi tích lũy do nghành tổ chức. Điều đó đòi hỏi rất nhiều công sức và
nổ lực của người giáo viên Mĩ thuật.
Chính vì vậy, đòi hỏi người giáo viên phải tiếp thu những đổi mới phương
pháp và có sự đầu tư thật tốt nhằm nâng cao chất lượng dạy và học các môn nói
chung cũng như môn mỹ thuật nói riêng. Vì thế tôi nghiên cứu và tích luỹ những
phương pháp mới tổ chức cho học sinh học tập thoải mái, nhẹ nhàng nhưng đạt kết
quả. Nên tôi xin đề cập đến đề tài “Một số phương pháp giúp hoạt động nhóm có
hiệu quả trong tiết mĩ thuật” để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của môn
mỹ thuât .
2. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh khối 1,2,3,4,5 - năm học 2016 - 2017.
3. Phạm vi nghiêm cứu:


5


Môn Mĩ thuật dạy ở khối 1,2,3,4,5 Trường tiểu học. Nhằm giúp học sinh
thêm hứng thú khi học Mĩ thuật, giúp học sinh hoàn thành bài học của bản thân
cũng như của nhóm theo yêu cầu bài học và đúng thời gian quy định.
4. Phương pháp nghiên cứu:
Để đạt được mục đích nghiên cứu tôi sử dụng một số phương pháp nghiên
cứu sau:
-Phương pháp tìm hiểu tư liệu.
-Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế.
-Phương pháp thống kê, so sánh đối chiếu.
-Phối hợp các phương pháp để kiểm tra đánh giá.

6


II . GIẢI QUYẾT VÂN ĐỀ
1.Những nội dung lý luận liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu tổng kết
kinh nghiệm
1.1 Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học
Định hướng đổi mới giáo dục đã được pháp chế hóa trong Luật Giáo dục
( điều 28.2): “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự
giác, chủ động, sáng tạo của HS, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;
bồi dững phương pháp tự học, rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho HS”
Nền giáo dục Việt Nam trong quá trình đổi mới của đất nước cũng đã có
bước chuyển mình đáng kể. Song thực trạng giáo dục trong giai đoạn hiện nay vẫn
chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội, với sự phát triển ngày càng hiện
đại của giáo dục thế giới. Các PPDH truyền thống, tuy đã khẳng định được những

thành công nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế . phổ biến vẫn là thuyết trình,
thiên về truyền thụ kiến thức một chiều áp đặt dẫn tới việc HS luôn thụ động trong
việc tiếp thu kiến thức, khó trong việc hình thành năng lực hành động, chủ động và
sáng tạo của người học. Vì vậy cần cải tiến, hoàn thiện các PPDH đang sử dụng để
góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của dạy học. Cần bổ sung, phối hợp
nhiều PPDH để khắc phục mặt hạn chế của các PPDH đang sử dụng nhằm đạt được
mục tiêu giáo dục đề ra. Một trong những PPDH đem lại hiệu quả cao đó là PPDH
chia nhóm.
Nhóm là tập hợp nhiều người cùng có chung mục tiêu, thường xuyên tương
tác với nhau, mỗi thành viên có vai trò nhiệm vụ rõ ràng và có các quy tắc chung
chi phối lẫn nhau.Nhóm làm việc được thành lập để giải quyết và thực hiện công
việc nào đó có mục tiêu rõ ràng mà một cá nhân không thể hoàn thành. Nhóm chỉ
7


hoạt động hiệu quả khi các thành viên được biết rõ nhiệm vụ, phù hợp năng lực của
mình, không chồng chéo, giẫm đạp lên nhau. Điều này đỏi hỏi trách nhiệm của
người trưởng nhóm phải có sự phân công cụ thể, rõ ràng và hợp lý. Căn cứ vào sự
đóng góp của mỗi thành viên mà trưởng nhóm sẽ có sự phân bố điểm cho từng
người.
Trong phương pháp hoạt động nhóm nổi lên mối quan hệ giao tiếp học sinh học sinh. Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến của mỗi cá nhân
được điều chỉnh, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới. Hoạt động
trong tập thể nhóm sẽ làm cho từng thành viên quen dần với sự phân công hợp tác
trong lao động xã hội, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, thức cộng đồng.
Năng lực hợp tác được xem là một trong những năng lực quan trọng của con người
trong xã hội hiện nay, chính vì vậy, phát triển năng lực hợp tác từ trong trường học
đã trở thành một xu thế giáo dục trên thế giới. Dạy học hợp tác trong nhóm chính là
sự phản ánh thực tiễn của xu thế đó. Mô hình này nhằm chuẩn bị cho học sinh thích
ứng với đời sống xã hội trong đó mỗi người sống và làm việc theo phân công, hợp
tác với tập thể cộng đồng.

Học sinh ở tiểu học hoạt động chủ đạo của các em đã có sự thay đổi về chất,
chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập, các em phải tiếp nhận hình
thức học tập mới so với mẫu giáo nên các em dễ mất tập trung, không tự tin. Việc
học nhóm tạo điều kiện cho các em thoải mái hơn, mạnh dạn hơn, tạo cảm giác gần
gũi thân thiện như đang trao đổi chứ không phải là gò ép học tập. Trẻ em vốn ưa
quan sát, tò mò, thích nhận xét, so sánh, thích được vui chơi, thi đua để trở thành
người chiến thắng.
Các hoạt động giáo dục Mĩ thuật ở tiểu học theo phương pháp mới hiện nay
hầu hết là tiến hành theo nhóm. Thông qua cách học này, HS phát huy được vai trò,
trách nhiệm cá nhân vừa có cơ hội để học tập từ các bạn qua cách làm việc hợp tác
giữa các thành viên trong nhóm. Như vậy, tổ chức cho HS làm việc theo nhóm
8


chính là đã tạo điều kiện cho tất cả HS tham gia vào bài học một cách chủ động và
tạo dược môi trường xã hội thuận lợi để trẻ hình thành tính cách đồng thời phát
triển kĩ năng sống của mình.
s1.2 Thực trạng của vấn đề :
Trong môn Mĩ thuật các em thường phụ thuộc GV khi thực hành bài vẽ, các
em thường làm theo GV, lấy bài GV minh họa để làm mẫu, các bài hầu như giống
nhau, không thấy cái riêng không thấy có tính sáng tạo.
GV dạy tiểu học thường xem nhẹ môn Mĩ thuật vì nghĩ đó là môn học phụ,
nên hướng dẫn qua loa, hoặc ghi tên bài rồi giao HS vẽ nếu chưa xong thì để tiết
sau làm tiếp và nhận xét bài.
Là GVdạy bộ môn Mĩ thuật được trực tiếp tiếp thu phương pháp mới và qua
thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy Mĩ thuật là môn học nghệ thuật và cũng là môn học
bắt buộc trong 9 môn học của trường tiểu học. Có nhận xét đánh giá, xếp loại từng
học kỳ, cuối năm. Vì vậy, trong giáo dục mục tiêu giáo dục thẩm mĩ đặt lên hàng
đầu.
Đặc biệt nhiều GV quan niệm hoạt động nhóm trong tiết học Mĩ thuật không

mang lại hiệu quả đến các em, vì học sinh còn nhỏ chưa biết thảo luận, hợp tác,
chưa biết phân công các công việc, có nhiều em có tính rụt rè, nhút nhát...ngoài ra
hoạt động nhóm chiếm nhiều thời gian, gây mất trật tự trong lớp học... Còn một số
học sinh không có năng khiếu cho rằng môn này học khó.
1.3 Ưu điểm.
- Nhà trường luôn luôn tạo điều kiện, khuyến khích, động viên giáo viên áp
dụng phương pháp mới của Đan Mạch vào dạy môn Mĩ Thuật.
- Cơ sở vật chất : Đã có phòng chức năng riêng cho môn Mĩ thuật.
- Học sinh rất hứng thú với phương pháp mới. Hoạt động hợp tác theo nhóm
sẽ làm cho từng HS quen dần với sự phân công hợp tác trong lao động xã hội, hiệu
quả học tập sẽ tăng lên.
9


+ Mô hình hợp tác nhóm trong xã hội đưa vào đời sống học đường có tác
dụng chuẩn bị cho HS thích ứng với đời sống xã hội trong đó mỗi người sống và
làm việc theo sự phân công hợp tác với tập thể cộng đồng.
+ HS được nêu quan điểm của mình, được nghe quan điểm của bạn khác
trong nhóm, trong lớp; được trao đổi, bàn luận về các ý kiến khác nhau và đưa ra
lời giải tối ưu cho nhiệm vụ được giao cho nhóm. Qua cách học đó, kiến thức của
HS sẽ bớt phần chủ quan, phiến diện, làm tăng tính khách quan khoa học, tư duy
phê phán của HS được rèn luyện và phát triển.
+ Các thành viên trong nhóm chia sẻ các suy nghĩ, băn khoăn, kinh nghiệm,
hiểu biết của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức, thái độ mới và học hỏi lẫn
nhau. Kiến thức trở nên sâu sắc, bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do được giao
lưu, học hỏi giữa các thành viên trong nhóm, được tham gia trao đổi, trình bày vấn
đề nêu ra. Hs hào hứng khi có sự đóng góp của mình vào thành công chung của cả
lớp.
+ Nhờ không khí thảo luận cởi mở nên HS, đặc biệt là những em nhút nhát,
trở nên bạo dạn hơn; các em học được trình bày ý kiến của mình, biết lắng nghe có

phê phán ý kiến của bạn; từ đó, giúp hs dễ hòa nhập vào cộng đồng nhóm, tạo cho
các em sự tự tin, hứng thú trong học tập và sinh hoạt.
+ Vốn hiểu biết và kinh nghiệm xã hội của HS thêm phong phú; kĩ năng giao
tiếp, kĩ năng hợp tác của HS được phát triển.
1.4 Hạn chế.
- Cơ sở vật chất: Tuy nhà trường đã có phòng chức năng riêng và có tủ đựng
đồ dùng nhưng quá nhỏ nên việc cất giữ đồ dùng của tất cả các khối lớp gặp nhiều
khó khăn.

10


+ Thời gian điều tiết chương trình phải phụ thuộc vào thời gian hoạt động
chung của toàn trường đối với những môn học khác nên tiết học chưa liền mạch
khoảng cách các tiết cách nhau quá xa nên học sinh bị gián đoạn.
+ Học sinh chưa biết cách phân công công việc trong nhóm để thực hiện một
chủ đề.
+ Dạy học theo nhóm có thể gây ồn trong lớp khó kiểm soát. Với những lớp
có sĩ số đông hoặc lớp học chật hẹp, bàn ghế khó di chuyển thì khó tổ chức hoạt
động nhóm. Khi tranh luận, dễ dẫn tới lớp ồn ào, ảnh hưởng đến các lớp khác. . Vì
vậy GV cần rèn luyện kỹ năng hoạt động hợp tác trong nhóm cho HS
+ Nhiều HS không thích hoạt động theo nhóm vì muốn chứng tỏ khả năng
của mình với GV hơn là với bạn.
+ Trong nhóm có thể có một số HS tích cực, một số khác lại ỷ vào các bạn
trong nhóm.
+ HS bước đầu thực hiện phương pháp học mới sẽ gặp lúng túng trong việc
trao đổi nội dung để thống nhất chủ đề vẽ tranh phác họa bố cục các mảng chính
trước khi vẽ chi tiết hoặc tạo hình bối cảnh.
+ HS chưa biết cách phân công công việc trong nhóm để thực hiện một chủ
đề.

- Dạy học theo phương pháp mới có những khó khăn nhất định đòi hỏi người
giáo viên phải thực sự tìm tòi, chuẩn bị chu đáo, chủ động vận dụng linh hoạt vào
từng bài học khác nhau, nhằm thu hút sự tham gia của tất cả các em học sinh. Giáo
viên dạy mĩ thuật phải có nhiều thời gian đầu tư vào tiết học sao cho phù hợp với
đối tượng hoc sinh.

11


2. Cấu tạo của một hoạt động theo nhóm (trong một phần của tiết học, hoặc
một tiết, một chủ đề ) có thể là như sau:
Bước 1. Làm việc chung cả lớp


GV giới thiệu chủ đề thảo luận nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức.



Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm, quy định thời gian và phân
công vị trí làm việc cho các nhóm.



Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm (nếu cần).

Bước 2. Làm việc theo nhóm


Lập kế hoạch làm việc.




Thỏa thuận quy tắc làm việc.



Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập.



Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm.



Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm.

Bước 3. Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp


Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm.



Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, chất vấn, bình luận và bổ sung ý kiến.



GV tổng kết và nhận xét, đặt vấn đề cho bài tiếp theo hoặc vấn đề tiếp theo.
Làm việc theo nhóm là cách học cho phép tất cả các thành viên trong nhóm


giải quyết một nội dung được mô tả rõ ràng, không được GV dẫn dắt trực tiếp mà
chỉ nhờ vào sự hợp tác chặt chẽ và sự phân công công việc trong nhóm, vì vậy mỗi
thành viên trong nhóm tự ý thức được phải cố gắng hết mình không phải chỉ vì
thành tích cá nhân mà còn vì thành công của cả nhóm.

12


* Tình hình thực tế trước khi thực hiện:
- Khảo sát đầu năm:
KHỐI

1
2
3
4
5
Cộng

TSHS

286
312
294
239
221
1352

HS BIẾT THAM GIA HOẠT


HS CHƯA BIẾT THAM GIA

ĐỘNG NHÓM

HOẠT ĐỘNG NHÓM

SL
30
60
70
80
80
320

%
10,5
19,2
23,8
33,5
36,2
23,67

SL
256
252
224
159
141
1032


%
89,5
80,8
76,2
66,5
63,8
76,33

3. Những biện pháp tiến hành:
Sự thành công của việc giảng dạy phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp dạy
học được giáo viên lựa chọn. Cùng một nội dung nhưng tùy thuộc vào phương
pháp sử dụng thì sẽ có những kết quả khác nhau. Làm việc theo nhóm là một trong
những phương pháp dạy học được áp dụng trong đổi mới phương pháp dạy học
hiện nay nhằm phát huy được tính tích cực của người học, dạy học hướng về người
học.
Dạy tiết học vẽ tự do theo “quy trình vẽ cùng nhau” của học sinh (HS) lớp 2,
tôi thấy các em học thật thoải mái, sinh động. giáo viên hướng dẫn cách thực hiện
một chủ đề, sau đó chia lớp ra thành nhiều nhóm, HS thảo luận chủ đề sẽ vẽ.
Những tác phẩm hoàn thành không giống nhau, mà tùy vào sự sáng tạo của các
thành viên trong nhóm. Làm việc theo nhóm và vẽ theo ý thích, HS tỏ ra hào hứng
học, chứ không gò bó như cách dạy truyền thống HS phải vẽ theo khuôn mẫu.
Với cách dạy truyền thống, các tiết Mĩ thuật thường mang tính tĩnh nhiều hơn,
còn khi áp dụng phương pháp mới, tiết học trở nên sinh động, kích thích các giác
quan của HS. Các em được hoạt động nhóm, thuyết trình, phản biện, kể chuyện từ
13


những bức tranh do mình trình bày, các em chủ động trong bài học, tiếp thu rất
nhanh. Em nào có năng khiếu rồi, sẽ phát huy hơn khả năng của mình. Còn với
những em không có năng khiếu vẽ, các em được làm việc nhóm, sự hỗ trợ cho nhau

rất nhiều nên tiến bộ rõ rệt. Có thể gói gọn lại là “học mà chơi, chơi mà học và hiệu
quả”. Ngoài ra, ở tiết học liên quan đến tạo hình, tạo dáng từ phế liệu, các em
không chỉ được học đơn thuần về mĩ thuật mà còn có thêm sự hiểu biết về sử dụng
các đồ tái chế, góp phần bảo vệ môi trường, tiết kiệm các nguồn tài nguyên.
Trong việc tổ chức lớp học, giáo viên có thể giao nhiệm vụ theo nhóm bàn,
học sinh ở bàn trên quay xuống bàn dưới; nếu vẽ theo nhạc, học sinh đứng tại chỗ
vận động không phải di chuyển vòng tròn.
Để giúp học sinh phát triển khả năng tự học, giáo viên phải lập được kế
hoạch và tổ chức một quy trình dạy học, hoàn chỉnh, phù hợp. Kế hoạch cho từng
hoạt động hoặc cho toàn bộ quy trình có thể ngắn, dài và kết nối, liên kết, xâu chuỗi
các hoạt động quy trình với nhau, kết thúc hoạt động này sẽ là mở đầu cho hoạt
động tiếp theo.
*Chia nhóm:
Tùy theo bài học hoặc tùy theo đặc điểm của lớp, GV có thể chia nhóm theo
các cách sau đây:
- Nhóm gọi số : cho HS đếm số từ 1 đến 8, đếm cho hết số học sinh của lớp. Những
em nào có số giống nhau thì được xếp vào một nhóm;
- Nhóm cùng trình độ hoặc đa trình độ do giáo viên lựa chọn;
- Nhóm theo biểu tượng: giáo viên chuẩn bị các biểu tượng có số lượng bằng nhau
và phát ngẫu nhiên cho HS. Những HS có cùng biểu tượng thì được xếp vào một
nhóm;
- Nhóm chọn bạn: học sinh có quyền chọn bạn để thành lập một nhóm;
- Nhóm cố định : do giáo viên chọn những em ngồi gần để thành lập một nhóm.
14


( ngoài ra còn nhiều cách chia nhóm khác nữa).
-Giáo viên cũng có thể chia lớp thành 5 nhóm học tập, cho các em tự đặt tên cho
nhóm dựa vào đặc trưng của nhóm ví dụ nhóm chăm chỉ, nhóm đoàn kết, nhóm cần
cù...., các em tự làm và trang trí biển tên nhóm, quy định việc bố trí sắp xếp các đồ

dùng dùng chung trong nhóm hay của từng cá nhân cho phù hợp.
Một số lưu ý khi tiến hành chia nhóm:
- Cần xác định số lượng thành viên trong mỗi nhóm. Qua khảo sát nhiều lớp và
tiến hành thử nghiệm số lượng thành viên trong hoạt động nhóm thì mỗi nhóm chỉ
có từ 2 đến 5 thành viên là có hiệu quả nhất. Vì nếu nhóm có nhiều thành viên, mặc
dù có nhiều năng lực được tham gia nhưng các kỹ năng như diễn đạt, phát biểu ý
kiến, phối hợp các thành viên, thống nhất ý kiến, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm,
quản lí để nhiều HS tham gia khó có thể đạt được.
- Để hình thành kỹ năng học hợp tác nhóm, lúc đầu giáo viên nên bắt đầu từ nhóm
đôi. Khi HS đã có kinh nghiệm, kỹ năng nhất định sẽ tổ chức nhóm với số lượng
nhiều hơn.
- Nếu nhóm trên 5 HS , nhiều em sẽ thụ động, hoặc chỉ trao đổi với một hay hai
thành viên bên cạnh. Học hợp tác nhóm cần tạo điều kiện cho HS rèn luyện các kỹ
năng hợp tác và tham gia vào các hoạt động với sự thể hiện vai trò ra quyết định và
chịu trách nhiệm về các quyết định đó, để cùng hưởng vui , buồn với kết quả của
mình. Do vậy HS cần có thời gian để thích ứng với các hoạt động nhóm.
- Thời gian để một nhóm gắn kết với nhau là khoảng một học kỳ (vì để lâu sẽ gây
tình trạng trì trệ, thiếu năng động, dựa dẫm vào nhau.
- Số lượng các thành viên trong nhóm nên chọn theo các năng lực đa dạng: giỏi,
khá, trung bình, yếu và đa dạng về thành phần xuất thân, môi trường sống.

15


- Qua việc này, mỗi nhóm đều có ‘‘bản sắc’’ riêng, hứng thú và đoàn kết, có trách
nhiệm với nhau trong việc đề ra các quy định riêng của nhóm và tự giác thực hiện.
*Phân công trách nhiệm trong nhóm:
Mỗi em trong nhóm đều phải có trách nhiệm trong nhóm mình. Việc phân công
trách nhiệm của mỗi thành viên trong nhóm là do chính nhóm đó đề xuất và thống
nhất. Thông thường trong mỗi nhóm có các thành phần sau:

+ Trưởng nhóm : quản lí, chỉ đạo, điều hành nhóm hoạt động;
+ Thư kí : Ghi lại kết quả của nhóm sau khi được thống nhất;
+ Báo cáo viên: trình bày trước lớp kết quả công việc của nhóm;
+ Người theo dõi về thời gian.
Trách nhiệm này không phải cố định mà phải được thay đổi luân phiên sau
mỗi lần sinh hoạt nhóm hoặc định kỳ do giáo viên hoặc tổ quy định. Nghĩa là mỗi
thành viên đều được làm tổ trưởng, làm thư ký, làm báo cáo viên.
*Giao nhiệm vụ cho nhóm:
Nhiệm vụ giao cho mỗi nhóm phải rõ ràng, ngắn gọn, đủ để các thành viên
hiểu rõ về nhiệm vụ cụ thể của tổ mình phải làm gì, làm trong thời gian bao lâu;
nếu cần giáo viên có thể giải thích thêm một vài từ ngữ, khái niệm…, kiểm tra thử
một vài thành viên xem các em có hiểu được nhiệm vụ được giao hay chưa. Giáo
viên cần gợi ý cho các nhóm để các bạn lâu nay ít được phát biểu, ít được đề đạt ý
kiến của mình có quyền đưa ra câu trả lời trước nhất.
*Tổ chức quản lí nhóm:
Cần nói rõ cho học sinh rằng đánh giá kết quả theo nhóm, không theo cá
nhân. HS cần nhận thấy mọi thành viên cần phải có trách nhiệm đóng góp, mọi
thành viên đều phải hoàn thành công việc, mọi thành viên đều phải được lĩnh hội

16


kiến thức. Thành công của nhóm chính là thành công của mỗi cá nhân.Vì thế HS
cần phải hợp tác chặt chẽ với nhau.
Trong quá trình học sinh hoạt động nhóm, thảo luận, thực hiện bài học, GV
cần đến các nhóm, quan sát, lắng nghe, gợi ý, giúp đỡ HS khi cần thiết. Giáo viên
phải hạn chế đến mức thấp nhất việc nói của mình trong khi các em đang hoạt động
nhóm. Nếu cần, giáo viên cho cả lớp dừng lại để tập trung chú ý nghe giáo viên
hướng dẫn thêm.
*Tổ chức giới thiệu sản phẩm nhóm:

Giáo viên cần quy định thời gian cụ thể cho các nhóm lên thuyết trình;
không chỉ trích các nhân cụ thể mà chỉ phân tích ý tưởng, suy nghĩ. Nói cách khác,
trong tranh luận chỉ có quan điểm hợp lí và chưa hợp lí mà thôi.
Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả chung của cả lớp.
Sản phẩm của nhóm có thể được trình bày dưới nhiều hình thức : bằng tiểu phẩm,
bằng lời giới thiệu. Để trình bày kết quả làm việc của nhóm trước toàn lớp, nhóm
có thể cử ra một đại diện hoặc có thể phân công mỗi nhóm viên trình bày một phần
nếu nhiệm vụ được giao là khá phức tạp. Tạo điều kiện để các nhóm tự đánh giá lẫn
nhau hoặc cả lớp cùng đánh giá.
Tùy theo từng chủ đề học tập, HS có thể sử dụng hình thức làm việc cá nhân
hoặc hoạt động nhóm cho phù hợp, không nên thực hiện PPDH này một cách hình
thức. Không nên làm dụng hoạt động nhóm và cần đề phòng xu hướng hình thức
(tránh lối suy nghĩ: đổi mới PPDH là phải sử dụng hoạt động nhóm).
Trong suốt quá trình HS thảo luận, thực hiện bài học, GV cần đến các nhóm,
quan sát, lắng nghe, gợi ý, giúp đỡ HS khi cần thiết.
Thực tế tổ chức hoạt động nhóm trong tiết mĩ thuật một cách hợp lý, sinh
động sẽ là chìa khóa thành công trong tiết dạy vì theo nghiên cứu cho thấy dựa vào
thiên hướng trí tuệ thì trí tuệ thường liên kết các cá nhân là chủ đạo, khả năng giao
17


tiếp và quan hệ giữa người này với người khác, người học dễ kết bạn, thích các trò
chơi hợp tác, thích làm việc theo nhóm.
3.1 Yêu cầu cần thiết đối với giáo viên:
Chương trình có nội dung và hình thức phong phú, linh hoạt. Giáo viên có
thể cho học sinh hoạt động ngoài không gian lớp học như sân trường, hội trường,
nhà đa năng, ngoài thiên nhiên… Hoạt động dạy và học có thể tổ chức theo nhóm,
tạo điều kiện cho học sinh được giao lưu, học hỏi và trao đổi, phát huy khả năng
sáng tạo., mỗi tiết dạy Mỹ thuật theo phương pháp Đan Mạch rất sôi động và lý
thú. Việc tổ chức học theo nhóm, giúp học sinh chủ động, mạnh dạn, phát huy tính

sáng tạo. Mỗi sản phẩm mỹ thuật của các em theo những chủ đề nhất định như
phong cảnh thiên nhiên, quê hương… giúp học sinh thỏa trí tưởng tượng và sáng
tạo theo cảm nhận của cá nhân và phong cách của riêng mình.
Đối với phương pháp này, để giúp học sinh phát triển khả năng tự học, giáo
viên phải lập được kế hoạch và tổ chức một quy trình dạy học, hoàn chỉnh, phù
hợp. Kế hoạch cho từng hoạt động hoặc cho toàn bộ quy trình có thể ngắn, dài và
kết nối, liên kết, xâu chuỗi các hoạt động với nhau, kết thúc hoạt động này sẽ là mở
đầu cho hoạt động tiếp theo. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên còn vận dụng linh
hoạt 7 quy trình Mỹ thuật mới vào chương trình hiện hành phù hợp. Qua đó, nhằm
phát huy tốt nhất 7 loại hình trí tuệ trong dạy học để học sinh được học tập bằng
nhiều cách, giúp học sinh phát triển toàn diện, sáng tạo trên mọi phương diện.
Đồng thời, phối hợp có hiệu quả phương pháp dạy học hiện hành với phương pháp
dạy học mới đang giảng dạy ở tiểu học như Bàn tay nặn bột, VNEN… trong dạy
học Mỹ thuật.
Thông qua những tiết học Mỹ thuật sinh động, hấp dẫn theo từng chủ đề,
nhiều học sinh đã có những sản phẩm mỹ thuật độc đáo, thể hiện sự sáng tạo và
cảm thụ cuộc sống một cách sinh động.

18


Học sinh không phải tất cả đều có cùng năng lực hay phong cách học tập
giống nhau. Vì vậy cần tìm hiểu từng học sinh sẻ là một bài toán dễ cho việc phân
nhóm. Khi tổ chức nhóm nên phát hiện tìm ra nhóm trưởng phù hợp, năng động
( giáo viên có thể bồi dưỡng thêm một số kỷ năng cơ bản của trưởng nhóm).
- Giáo viên nên linh hoạt trong cách phân nhóm, có thể nhóm 2, nhóm 4 phù
hợp với điều kiện của lớp và quy trình học.
- Giáo viên có thể hỗ trợ nhóm kịp thời với những câu hỏi mang tính chất gợi
mở để học sinh chủ động liên kết trong nhóm với nhau và hỗ trợ nhau.
- Khi giáo viên để học sinh làm việc theo nhóm, nên chú ý khả năng hợp tác,

thảo luận ,tranh luận và tìm ra phương thức chung.
Để giúp HS thực hiện tốt cách thực hiện bài học theo nhóm, người giáo
viên cần:
- Cải thiện kỹ năng hợp tác và tương tác giữa thầy và trò.
- Giáo viên phải linh hoạt xâu chuỗi các hoạt động sao cho thấy rõ được kết
quả của các quy trình giảng dạy.
- Nắm chắc và dạy học theo đúng quy trình của từng phương pháp;
- Dạy học theo phương pháp mở (kết thúc bài học này là mở ra một bài học
mới); tăng cường dạy học hợp tác nhưng vẫn coi trọng cá thể hóa học sinh;
- Phát triển các năng lực của trẻ (Toán học, Âm nhạc, Vận động, Ngôn ngữ...)
trong quá trình dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch;
- Tạo cơ hội cho học sinh thực hành các bài tập ứng dụng thiết thực, phục vụ
cho học tập và cuộc sống;

19


3.2 Tổ chức hoạt động nhóm cho một chủ đề:
Chủ đề 2: CHÚNG EM VỚI THẾ GIỚI ĐỘNG VẬT( lớp 4)
Thực hiện quy trình vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện
Thời lượng: 4 tiết
Tiết 1: Tìm hiểu nội dung và vẽ cùng nhau.
( tiết này học sinh làm việc đơn lẻ, tạo ngân hàng hình ảnh).
Tiết 2: Tạo bối cảnh và xây dựng câu chuyện.
Mục tiêu hoạt động nhóm của tiết này là hợp tác giữa các thành viên trong
nhóm, trong lớp.
Kết quả đạt được là biết làm việc tập trung vào nhiệm vụ được giao, biết hợp
tác và tôn trọng ý kiến của người khác.
- GV nói về chủ đề: Chúng em với thế giới động vật.
- GV tạo nhóm cho phù hợp với điều kiện của lớp ( VD: bàn trên và bàn dưới

kết hợp thành một nhóm)
- Gợi mở cho các nhóm hình thành nội dung của nhóm mình.
- Các nhóm trình bày ý tưởng.
- Trong nhóm phân chia công việc cho từng thành viên.
- Từ ngân hàng hình ảnh của các em, GV gợi ý, hướng dẫn HS cách chọn và
tạo thành tác phẩm về đề tài Chúng em với thế giới động vật.
* Câu hỏi gợi ý:
- Nhóm em sẽ xây dựng câu truyện gì? Ở đâu? Các nhận vật trong truyện
đang làm gì? Ngoài những hình ảnh về những con vật cần có thêm những hình ảnh
phụ gì nữa?
- Ở tiết này học sinh làm việc theo nhóm 4 hay 5, mỗi nhóm sáng tác một câu
chuyện về thế giới động vật dựa vào ngân hàng hình ảnh của tiết 1, từ hình tượng
độc lập. Nhóm sẽ thảo luận về câu chuyện của nhóm sau đó nhóm trưởng phân
công cụ thể cho từng thành viên trong nhóm, tìm hình, vẽ thêm hình, vẽ màu....
( nhóm trưởng sẽ dựa vào năng lực, sở thích của mỗi bạn phân cho phù hợp).
20


- Học sinh làm việc theo nhóm trên giấy A3.
- Học sinh chia sẻ khi làm việc theo nhóm.
- Giáo viên bao quát hướng dẫn chung.
Tiết 3: Chia sẻ nội dung câu chuyện.
Mục tiêu hoạt động nhóm của tiết này là: Hợp tác làm việc nhóm.
Kết quả đạt được là biết cách hợp tác và tôn trọng ý kiến khác trong làm việc
nhóm.
GV gợi ý từng nhóm chọn một câu chuyện cụ thể nhóm mình muốn kể để thể
hiện.
- HS quan sát, thống nhất cách thực hành
- HS ghi nhớ, thảo luận, nhóm trưởng phân vai tập chia sẻ, kể chuyện.
- Nhóm sẽ thảo luận và tìm lời thoại cho câu chuyện cho phù hợp về thế giới

động vật.
- Nhóm trưởng hội ý phân vai cho từng thành viên và diễn tập và hỗ trợ nhau
cho câu chuyện sinh động.
- GV thường xuyên giúp đỡ HS trong hoạt động này
Tiết 4 : Trưng bày và giới thiệu ( theo hình thức kể chuyện).
Mục tiêu hoạt động nhóm của tiết này: Mạnh dạn trình diễn trước đám đông.
Kết quả đạt được là: Tự tin biểu diễn trước đám đông.
- Hết thời gian tập trong nhóm: Mời nhóm trưởng lên bốc thăm thứ tự biểu
diễn
- GV giao việc, các nhóm lên biểu diễn theo thứ tự đã bốc thăm.
- Các nhóm biểu diễn, các nhóm còn lại chú ý theo dõi và chia sẻ câu chuyện
mà các bạn diễn.
- Học sinh tự nhận xét, đánh giá lẫn nhau.
- Cuối tiết nhóm trưởng tập hợp nhóm và điều hành các thành viên trong
nhóm xem những gì làm được hoặc chưa được để rút ra bài học cho những tiết học
sau.
- Giáo viên quan sát động viên khích lệ sự sáng tạo của HS.
21


*Tóm lại: Trong mỗi tiết học giáo viên thường xuyên đưa ra những câu hỏi gợi mở
nhằm trong nhóm hợp tác làm việc tự tin hơn.
Giáo viên phải luôn chú ý đến việc khuyến khích học sinh trao đổi ý kiến,
thảo luận và giúp đỡ nhau trong suốt 7 bước của quy trình mĩ thuật. Giáo viên có
thể sắp xếp các nhóm học sinh theo độ khó khác nhau.
4. Kết quả đạt được:
Sau khi thực hiện giải pháp tôi thấy chất lượng học tập học kì I của các em đã
được nâng cao rõ rệt hơn so với những năm trước. Sau khi trải nghiệm phương
pháp mới và vận dụng hình thức tổ chức hoạt động nhóm trong tiết mĩ thuật tôi
thấy chất lượng học tập học kì 1 của các em đã được nâng cao rõ rệt hơn so với

những năm trước. Học sinh đã được vẽ cùng nhau, các nhóm tư duy cùng nhau suy
nghĩ cùng thảo luận gây hứng thú học tập tạo sản phẩm của nhóm phong phú, đa
dạng về hình ảnh màu sắc, sản phẩm có quy mô hơn..
* Khảo sát giữa học kì II:
KHỐI

1
2
3
4
5
Cộng

TSHS

286
312
294
239
212
1352

HS BIẾT THAM GIA HOẠT

HS CÒN CHẬM KHI THAM

ĐỘNG NHÓM

GIA HĐ NHÓM


SL
105
176
185
195
186
847

%
36,7
56,4
63
81,6
87,7
62,64

SL
181
136
109
44
26
496

%
63,3
43,6
37
18,4
12,3

36,68

Qua theo dõi cuối học kì I nhận thấy các em biết và tham gia nhóm tự tin,
nhiệt tình, thân thiện hơn với nhau. Một số học sinh giỏi, năng khiếu đã phát huy
được vai trò chỉ đạo nhóm nhanh nhẹn, có sự sáng tạo trong các hoạt động ngoại
khóa. 100% Các em thêm hứng thú và thích học môn mĩ thuật

22


Tuy bước đầu tổ chức dạy học theo phương pháp mới còn gặp nhiều khó
khăn về cơ sở vật chất, các điều kiện phục vụ dạy học,... nhưng bằng sự sáng tạo,
nhiệt tình và tâm huyết với nghề, không ngại khó khi tiếp cận với phương pháp
mới. Những tiết dạy được áp dụng theo phương pháp mới của Đan Mạch đã đạt
được một số kết quả như sau:
- GV biết cách lập kế hoạch và tổ chức những quy trình dạy học linh hoạt
phù hợp với điều kiện của địa phương. Tổ chức đánh giá liên tục quá trình học mĩ
thuật để phát triển các năng lực học tập, khả năng sáng tạo và kĩ năng sống cho mỗi
học sinh. Phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp.
- HS say mê học tập hơn, không bị áp lực nhiều về mặt thời gian hoặc sợ
mình không làm được.
- Đối với HS cá biệt, ít quan tâm đến việc học lại trở nên hứng thú hơn, ham
thích hoạt động thể hiện rõ ở việc làm việc theo nhóm.
- Đối với HS có năng khiếu thì được bộc lộ khả năng của mình, qua đó tinh
thần hợp tác nhóm trong môn Mĩ thuật và các môn học khác được nâng cao.
Mặc dù dạy - học theo phương pháp mới cả thầy và trò đều gặp không ít khó
khăn và bỡ ngỡ nhưng cũng đạt được những thành tựu nhất định.

III. KẾT LUẬN
1.Ý nghĩa:

Thế giới của tâm hồn trẻ thơ chỉ có“ hoa và nắng”, biết vui khi làm việc thiện,
biết xúc động trước cảnh đẹp của thiên nhiên và tất cả những tình cảm ấy được các
23


em thể hiện bằng ngôn ngữ hội họa để nói lên tình cảm thật của mình về những gì
xảy ra trong cuộc sống hằng ngày mà các em trong thấy.
Vì vậy một tiết dạy Mĩ thuật thành công không chỉ dựa vào phương pháp dạy
mà còn phụ thuộc vào hình thức tổ chức tiết học, cụ thể là hoạt động theo nhóm.
Khi hoạt động theo nhóm là khi mà người GV hướng HS trở thành những người
chủ động giải quyết vấn đề trong quá trình học tập, tạo điều kiện cho học sinh sáng
tạo, tiến tạo, hình ảnh hóa và giao tiếp thông qua mĩ thuật một cách tự nhiên.
Chính vì lẽ đó khi giảng dạy Mĩ thuật GV phải biết được đặc tính riêng của
từng lứa tuổi, hiểu được những ham mê của các em để làm sao tổ chức nhóm thích
hợp, chọn thời điểm thích hợp, tạo lồng ghép vào nội dung từng tiết học sẽ có hiệu
quả như mong muốn. HS được học tập, giao tiếp, trao đổi, tranh luận với nhau, chia
sẻ và tự phản ánh, đưa ra những ý kiến cá nhân góp ý cùng tập thể sẽ tạo cho các
em kỹ năng sống tốt hơn trong cuộc sống hằng ngày.
Thật bổ ích nếu như trong cuộc sống của mỗi người đều luôn gắn bó với nghệ
thuật và thực sự hạnh phúc khi nhận thấy trong mỗi học sinh đã có một tâm hồn
nghệ sĩ.
Phạm Thị Tuyết Nhung

PHỤ LỤC
Dưới đây là một số hình ảnh của một tiết học trong chủ đề
“Cửa hàng gốm sứ ” của học sinh khối 3
24


25