Cần thống nhất trong đánh giá về tư tưởng F.W. Nietzsche
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (113.89 KB, 6 trang )
ảnh hởng trên nhiều hớng
khác nhau đã vợt lên thời đại của
mình, đã vợt ra ngoài vòng luẩn quẩn
của học thuật, đã làm chấn động cả ý
thức xã hội phơng Tây" (1, tr.6). Các
tác giả của Mời nhà t tởng lớn cũng
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2012
cho rằng: "Sau khi ông chết không bao
lâu thì những trớc tác của ông đợc
dịch thành nhiều thứ ngôn ngữ, truyền
rộng ra khắp thế giới. Ông đã dành đợc
một vinh dự mang tính toàn cầu mà ông
cho rằng đáng lý ông phải giành đợc từ
trớc" (5, tr.276).
Những ý kiến trên đều thống nhất
khẳng định Nietzsche là nhà t tởng
lớn của phơng Tây hiện đại và thừa
nhận trong t tởng của ông không chỉ
đặt ra những vấn đề của thời đại ông
mà cho mọi thời đại nh số phận con
ngời, giá trị và phẩm hạnh của con
ngời trong đời sống xã hội,... Vì vậy, nó
không chỉ thuộc về lĩnh vực triết học mà
là đối tợng của nhiều lĩnh vực nghiên
cứu nh tâm lý học, văn học, âm nhạc,...
Sự ảnh hởng của Nietzsche trong
lĩnh vực triết học in dấu sâu đậm trong
chùm triết học nhân sinh (giới nghiên
cứu Trung Quốc hiện đại cho rằng
Nietzsche là ngời sáng lập ra triết học
nhân sinh). Chủ nghĩa Freud, một trong
những trào lu t tởng lớn của thế kỷ
XX, đã tạo ra không ít sóng gió trong
học thuật cũng chịu ảnh hởng quan
điểm về động lực thúc đẩy hoạt động
con ngời của Nietzsche là ở bản năng,
cái chỉ dẫn cho con ngời không phải là
lý tính mà là ý chí của sinh tồn. Freud
từng nói "ông ta (tức là Nietzsche) hiểu
biết thấu suốt về chính mình hơn (con
ngời) bất kỳ ngời nào khác từng sống
hoặc sẽ sống".
Trong lĩnh vực văn học, rất nhiều
nhà văn đã tìm thấy cảm hứng sáng tác
từ t tởng của Nietzsche nh: Thomas
Mann, Hermann Hesse, André Gide,
André Matreaux, Anbert Camus... ở
lĩnh vực sân khấu nổi lên ba tác giả lớn
là: August Strindberg, Luigi Pirandello
và Bernard Shaw. B. Shaw đã đặt tên
Cần thống nhất trong đánh giá
cho một trong những vở kịch hay nhất
của mình là Con ngời và siêu nhân
(1905). Triết lý của vở kịch đợc rút ra
từ quan điểm đạo đức của Nietzsche.
Ông đã thừa nhận: "Danh tiếng của tôi
có đợc là nhờ tôi đấu tranh không
ngừng để buộc công chúng xem xét lại
nền đạo đức của họ" (5, tr.227). Lĩnh vực
âm nhạc là một lĩnh vực rất khó để các
t tởng của triết gia xâm nhập. Đặc
biệt là việc phổ nhạc cho một tác phẩm
triết học thì càng hi hữu nhng điều này
đã đợc xảy ra với tác phẩm Zarathustra
đã nói nh thế, tác phẩm thuần tuý nói
về những vấn đề của triết học đã đợc
các nhà soạn nhạc lừng danh Mahler,
Delius và Schoenberg phổ nhạc.
ở phơng Đông, ảnh hởng của
Nietzsche không mạnh mẽ nh ở
phơng Tây. Tuy nhiên, Nietzsche đã
đợc giới học thuật Trung Hoa quan
tâm từ những năm đầu thế kỷ XX. Có lẽ
ngời đầu tiên của Trung Hoa đa
Nietzsche lên diễn đàn học thuật là
Vơng Quốc Duy năm 1904 với bài viết
"Shopenhauer và Nietzsche". Từ 1919
đến 1920, Nietzsche đợc giới thiệu một
cách khá toàn diện không chỉ từ thân
thế sự nghiệp mà bớc đầu đã chỉ ra sự
ảnh hởng của Nietzsche đối với một vài
trí thức lúc bấy giờ qua các bài viết và
dịch thuật của Lỗ Tấn, Quách Mạc
Nhợc, Cù Thu Bạch, Mao Thuẫn, Cao
Hàn, Phàn Đằng,... Trong thời gian
"Cách mạng Văn hóa", t tởng của
Nietzsche bị rơi vào quên lãng và đợc
đánh giá là một hiện tợng không bình
thờng về mặt xã hội và học thuật. Hiện
nay, ở Trung Quốc, Nietzsche đã đợc
giới thiệu rộng rãi và nhiều công trình
nghiên cứu đã đợc xuất bản của các
39
học giả có uy tín nh Chu Quốc Bình,
Nhữ Tín,...
ở Việt Nam những năm 40 của thế
kỷ XX, Nguyễn Đình Thi đã cho ra mắt
cuốn "Triết học Nietzsche" và ông trở
thành ngời đầu tiên ở nớc ta nghiên
cứu về nhà t tởng Đức gây nhiều
tranh cãi này.
Những nhận định về t tởng của
Nietzsche đợc rút ra từ lập trờng
phép biện chứng duy vật trên đây cha
thể là những kết luận cuối cùng về t
tởng Nietzsche mà chỉ đợc xem là sự
tổng hợp những điểm cần đợc thống
nhất trong học thuật để có một cái nhìn
chung về một triết gia cho đến tận
những năm đầu thế kỷ XXI vẫn còn
phải tranh luận về mặt học thuật.
Nhng chính sự tranh luận đó lại là
biểu hiện của sự không tầm thờng, là
một nhân tố quan trọng để xác định giá
trị của triết gia - F. W. Nietzsche - tính
biện chứng của sự phát triển là thế đó.
Và cũng chính vì thế, những kết luận
đợc rút ra ở đây không bao giờ tồn tại
với t cách là kết luận sau cùng.
Tài liệu tham khảo
1. Lu Căn Báo. Phridric Nitsơ. Huế:
Thuận Hoá, 2004.
2. Mác - Ănghen toàn tập. Tập 29. H.:
Chính trị quốc gia, 1995.
3. Mác - Phridrich Ănghen tuyển tập.
Tập 1. H.: Sự thật, 1980.
4. F. Nietzsche. Zarathustra đã nói
nh thế. H.: Văn học, 1999.
5. Vơng Đức Phong, Ngô Hiểu Minh.
Thập đại tùng th - 10 nhà t tởng
lớn thế giới. H:. Văn hóa Thông tin,
2006.
