Đề tài người lính trong nỗi buồn chiến tranh của bảo ninh
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (728.43 KB, 60 trang )
trung tâm mà nhà văn Bảo Ninh sử dụng trong cuốn tiểu
thuyết Nỗi buồn chiến tran” là một sự mở đầu cho một hướng viết mới của
văn học thời hậu chiến. Nỗi buồn chiến tranh khơi nguồn cho khuynh hướng
văn học đi theo chiều tự do và mang đậm những sáng tạo riêng có, chủ quan
của người viết. Nhận xét về kiểu kết cấu mà Bảo Ninh sử dụng, Đỗ Đức Hiểu
cho rằng Nỗi buồn chiến tranh là “một cuộc phiêu lưu muốn hòa nhập với văn
học hiện đại thế giới”.
Tiểu kết chương 3
Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh được nhà văn Bảo Ninh xây dựng
theo một kết cấu đặc biệt, trình tự của nó không đi theo một chiều hướng cố
định mà đi theo dòng tâm trạng của nhân vật chính là Kiên. Kiểu kết cấu này
là một kiểu khét cấu mới lạ, đặc biệt trong nền văn học hậu chiến, Bảo Ninh
là một trong những nhà văn đi đầu thành công trong việc xây dựng kết cấu
dòng ký ức đối với cuốn tiểu thuyết của mình. Trong tác phẩm nổi bật là hai
kiểu kết cấu đặc biệt rõ nét đó là kết cấu dòng hồi ức và tiểu thuyết lồng trong
tiểu thuyết. Những đặc sắc về cách viết đã làm nên thành công cho tác phẩm
đồng thời khẳng định được sức sáng tạo mạnh mẽ của cây bút Bảo Ninh trong
nền văn học hậu chiến nói chung và thể loại tiểu thuyết nói riêng.
Kết thúc để ngỏ của cuốn tiểu thuyết không những tạo sự độc đáo về
hình thức mà còn chuyên chở ý nghĩa nội dung sâu sắc. Bảo Ninh khơi gợi ở
người đọc những sự liên tưởng đa chiều, tạo ra một kết thúc rộng hơn cho số
phận của người lính thời hậu chiến.
Nỗi buồn chiến tranh không chỉ là bức tranh về người lính trong chiến
tranh và sau chiến tranh đơn thuần mà nó còn là một tác phẩm nghệ thuật với
đời sống nghệ thuật của riêng nó. Những giá trị nghệ thuật mà nhà văn đã
dụng công xây dựng cho tác phẩm của mình đã phát huy hết giá trị, trở thành
một trong hai yếu tố quan trọng nhất làm nên đời sống của cuốn tiểu thuyết. Ở
đó người đọc không chỉ nhìn thấy chiều rộng về nội dung mà còn thấy cả
chiều sâu của yếu tố nghệ thuật. Nhờ có sự kết hợp thành công này mà cuốn
tiểu thuyết đã trở thành một tác phẩm sống mãi trong lòng độc giả.
50
PHẦN KẾT LUẬN
1. Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh là một trong những cuốn tiểu
thuyết thành công nhất về đề tài người lính thời hậu chiến. Cuốn sách không
chỉ là những trăn trở của riêng nhà văn Bảo Ninh mà còn là nỗi đau của một
người lính đi ra từ chiến tranh, là những dòng hoài niệm về một giai đoạn
không thể nào quên của lịch sử dân tộc.
2. Đề tài người lính trong Nỗi buồn chiến tranh là những khắc họa về
hình ảnh của người lính trong chiến tranh và người lính bước ra từ chính cuộc
chiến tranh ấy. Cuốn tiểu thuyết mang đến những cái nhìn khách quan, chân
thực và bộc lộ nó trên trang giấy một cách không tránh né, trần trụi. Bảo Ninh
soi ánh nhìn của mình vào những góc tăm tối nhất của hiện thực chiến tranh,
nhà văn nói những điều mà không ai dám nói, nhìn những thứ mà mọi người
né tránh. Tác phẩm cho người đọc cũng như nhà văn một cái nhìn hoàn toàn
khác, không đẹp đẽ, hào hùng như những trang viết trước nhưng là những
điều ý nghĩa và đáng nhớ hơn bất cứ điều gì mà con người vẫn đang nhớ về
chiến tranh.
3. Nhân vật Kiên là một cá thể độc lập mang theo những vết thương
nặng nề mà cuộc chiến tranh để lại đã không chỉ thể hiện nỗi đau tâm hồn của
riêng bản thân mình mà còn có khả năng chuyển tải cả những nỗi đau chiến
tranh của những người lính khác. Qua Kiên ta hiểu được những suy tư, những
đau đớn, những ý nghĩ và niềm đau của một người lính về cuộc chiến tranh
mà bản thân anh đã đi qua.
4. Nói về bi kịch người lính nhưng nhìn về đại thể toàn bộ tác phẩm lại
không mang màu sắc bi thương mà ngược lại nó khơi gợi lên khát vọng mạnh
mẽ của con người. Tiểu thuyết là lời phản kháng của con người về chiến
tranh, là lời nhắc nhở với những người đã sống, đang sống và sau này vẫn tiếp
tục sống dưới bầu trời hòa bình về nỗi đau mà có những con người đã mãi
mãi phải gánh chịu. Cuốn tiểu thuyết như một bức tranh màu chầm của lịch
sử, không rực rỡ hân hoan trong niềm vui chiến thắng nhưng lại mang đúng
bản chất của cuộc chiến mà chúng ta đã đi qua, về những người đã ra đi và
còn đang gánh chịu nỗi đau mà nó để lại.
51
5. Những giá trị về nội dung và nghệ thuật của Nỗi buồn chiến tranh là
một thành tựu lớn, tiêu biểu cho nền văn học thời hậu chiến. Đồng thời nó
cũng là tiếng nói đồng điệu của những người lính với nhau, “Chúng tôi còn
có chung một nỗi buồn, nỗi buồn chiến tranh mênh mang, nỗi buồn cao cả,
cao hơn hạnh phúc và vượt trên đau khổ.” [5-tr.340] Với cuốn tiểu thuyết
này, không chỉ nhà văn Bảo Ninh được hiểu về người lính mà độc giả nhờ nó
cũng đã có được những suy ngẫm về thế hệ những người cầm cây súng lên và
hành trình buông cây súng xuống của họ.
Tôi kết thúc những nghiên cứu của mình về đề tài người lính trong Nỗi
buồn chiến tranh bằng lời bình của Dennis Manker, là một thành viên của Hội
cựu binh vì hòa bình và Hội cựu binh Việt Nam chống chiến tranh: “Đây là
một bức tranh trung thực và tàn nhẫn đến kinh ngạc. Đã đến lúc thế giới phải
thức tỉnh trước nỗi đau mang tính phổ quát của những người lính ở mọi bên
xung đột, và cuốn sách này là nên đọc với những ai chọn nghề “binh nghiệp”.
[5-tr.344]
52
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đặng Công Doãn (2011), “Bi kịch người lính trong Nỗi buồn chiến tranh”,
blog: dangcongctv, tháng 6/2011.
/>2. Thụy Khuê (1992), Sóng từ trường, NXB Văn nghệ
3. Diêm Liên Khoa (2017), “Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh dưới cái nhìn
một nhà phê bình Trung Quốc”, Văn hóa Nghệ An, ngày 25/5/2017.
4. Cao Kim Lan (2014), “Người kể chuyện tự ý thức trong Nỗi buồn chiến
tranh của Bảo Ninh”, Tạp chí Sông Hương, ngày 10/10/2014.
5. Bảo Ninh (1987), Nỗi buồn chiến tranh, NXB Trẻ
6. Phạm Xuân Nguyên (2016), “Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh nhìn từ
Mỹ”, Văn hóa Nghệ An, Ngày 18/7/2016.
7. Phùng Hoài Ngọc (2017), “Tư tưởng nghệ thuật đặc sắc của Nỗi buồn
chiến tranh”, Việt Nam thời báo, ngày 29/4/2017.
/>M3wD54TB4QE, 29/4/2017.
8. Phùng Hoài Ngọc (2017), “Nỗi buồn chiến tranh: tiểu thuyết phản chiến
đỉnh nhất sau 1975”, Face book: Việt Nam Thời Báo, ngày 22/4/2017.
9. Chiễm Phong (2016), “Nỗi buồn chiến tranh- Viết về chiến tranh như viết
về tình yêu”, Facebook: Reading Cafe, ngày 4/6/2016.
10. Trần Thị Phượng, (2018), Nghệ thuật tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh
của Bảo Ninh, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Quảng Bình.
11. Trần Huyền Sâm (2006), “Bảo Ninh và nỗi ám ảnh về chiến tranh”, tạp
chí Sông Hương, số 205, tháng 3/2006.
53
12. Đặng Thị Thạch (2017), Thế giới nhân vật trong Nỗi buồn chiến tranh
của Bảo Ninh và trong Giã từ vũ khí của Hêminhway, Luận văn Trường Đại
học Sư phạm Hà Nội 2.
13. Phạm Xuân Thạch (2009), “Nỗi buồn chiến tranh - viết về chiến tranh thời
hậu chiến từ chủ nghĩa anh hùng đến nhu cầu đổi mới bút pháp”, Trường Đại
học Khoa học xã hội và nhân văn, ngày 4/7/2009
14. Vũ Văn Tuấn (2015), “Nỗi buồn chiến tranh - tiểu thuyết hiện đại xuất
sắc”, báo Bình Phước Online, ngày 9/8/2015.
15. />
54
